520001,114,810,2,12,1,58,8,"‘ ‘ Addhā have sevitabbā sapaññā, bahussutā ye bahuṭhānacintino; " 520002,114,811,2,12,1,56,7,"Nāgañca sutvāna tavañcaḷāra, kāhāmi puññāni anappakānī’’ ti. " 520003,114,812,2,10,1,55,7,Tattha ye {bahuṭhānacintino}ti ye bahūni kāraṇāni jānanti. 520004,114,812,11,20,1,69,8,{Nāgañcā}ti tathā appamādavihārinaṃ nāgarājānañca tava ca vacanaṃ sutvā. 520005,114,813,2,7,1,45,5,Athassa ussāhaṃ janento tāpaso osānagāthamāha– 520006,114,814,2,4,1,0,0,194. 520007,114,815,2,12,1,58,8,"‘ ‘ Addhā have sevitabbā sapaññā, bahussutā ye bahuṭhānacintino; " 520008,114,816,2,13,1,57,8,"Nāgañca sutvāna mamañca rāja, karohi puññāni anappakānī’’ ti. " 520009,114,817,2,21,1,150,18,Evaṃ so rañño dhammaṃ desetvā tattheva cattāro vassānamāse vasitvā puna himavantaṃ gantvā yāvajīvaṃ cattāro brahmavihāre bhāvetvā brahmalokūpago ahosi. 520010,114,817,22,33,1,94,11,Saṅkhapālopi yāvajīvaṃ uposathavāsaṃ vasitvā rājā ca dānādīni puññāni karitvā yathākammaṃ gatā. 520011,114,818,2,9,1,54,6,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi– 520012,114,818,10,31,1,108,14,"‘‘ tadā pitā tāpaso kassapo ahosi, bārāṇasirājā ānando, āḷāro sāriputto, saṅkhapālanāgarājā pana ahameva ahosin’’ ti. " 520013,114,819,2,4,1,32,2,Saṅkhapālajātakavaṇṇanā catutthā. 520014,114,821,2,7,1,25,2,[ 525]5. Cūḷasutasomajātakavaṇṇanā 520015,114,822,2,13,1,85,10,Āmantayāmi nigaman ti idaṃ satthā jetavane viharanto nekkhammapāramiṃ ārabbha kathesi. 520016,114,822,14,27,1,52,3,Paccuppannavatthu mahānāradakassapajātaka sadisameva( jā.2.22.1153 ādayo). 520017,114,822,28,41,1,88,12,"Atīte pana bārāṇasī sudassanaṃ nāma nagaraṃ ahosi, tattha brahmadatto nāma rājā ajjhāvasi. " 520018,114,822,42,51,1,86,8,"Bodhisatto tassa aggamahesiyā kucchimhi nibbatti, dasamāsaccayena mātukucchito nikkhami. " 520019,114,822,52,67,1,80,10,"Tassa pana puṇṇacandasassirikaṃ mukhaṃ ahosi, tenassa‘‘ somakumāro’’ ti nāmaṃ kariṃsu. " 520020,114,822,68,84,1,78,11,"So viññutaṃ patto sutavittako savanasīlo ahosi, tena naṃ‘‘ sutasomo’’ ti sañjāniṃsu. " 520021,114,822,85,102,1,139,16,"So vayappatto takkasilāyaṃ sabbasippāni uggahetvā āgato pitu santakaṃ setacchattaṃ labhitvā dhammena rajjaṃ kāresi, mahantaṃ issariyaṃ ahosi. " 520022,114,822,103,108,1,54,5,Tassa candādevippamukhāni soḷasa itthisahassāni ahesuṃ. 520023,114,822,109,119,1,95,10,So aparabhāge puttadhītāhi vaḍḍhanto gharāvāse anabhirato araññaṃ pavisitvā pabbajitukāmo ahosi. 520024,114,823,2,24,1,100,15,"So ekadivasaṃ kappakaṃ āmantetvā‘‘ yadā me, samma, sirasmiṃ palitaṃ passeyyāsi, tadā me āroceyyāsī’’ ti āha. " 520025,114,823,25,55,1,190,24,"Kappako tassa vacanaṃ sampaṭicchitvā aparabhāge palitaṃ disvā ārocetvā‘‘ tena hi naṃ, samma kappaka, uddharitvā mama hatthe patiṭṭhapehī’’ ti vutte suvaṇṇasaṇḍāsena uddharitvā rañño hatthe ṭhapesi. " 520026,114,823,56,109,1,395,42,"Taṃ disvā mahāsatto‘‘ jarāya me sarīraṃ abhibhūtan’’ ti bhīto taṃ palitaṃ gahetvāva pāsādā otaritvā mahājanassa dassanaṭṭhāne paññatte rājapallaṅke nisīditvā senāpatippamukhāni asītiamaccasahassāni purohitappamukhāni saṭṭhibrāhmaṇasahassāni aññe ca raṭṭhikajānapadanegamādayo bahū jane pakkosāpetvā‘‘ sirasmiṃ me palitaṃ jātaṃ, ahaṃ mahallakosmi, mama pabbajitabhāvaṃ jānāthā’’ ti vatvā paṭhamaṃ gāthamāha– " 520027,114,824,2,4,1,0,0,195. 520028,114,825,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Āmantayāmi nigamaṃ, mittāmacce parissaje; " 520029,114,826,2,12,1,48,7,"Sirasmiṃ palitaṃ jātaṃ, pabbajjaṃ dāni rocahan’’ ti. " 520030,114,827,2,7,1,28,3,Tattha {āmantayāmī}ti jānāpemi. 520031,114,827,8,19,1,38,7,"Rocahan ti‘‘ rocemi ahaṃ, tassa me, bhonto! " 520032,114,827,20,25,1,26,3,Pabbajitabhāvaṃ jānāthā’’ ti. 520033,114,828,2,10,1,49,7,Taṃ sutvā tesu eko visāradappatto hutvā gāthamāha– 520034,114,829,2,4,1,0,0,196. 520035,114,830,2,15,1,55,11,"‘ ‘ Abhuṃ me kathaṃ nu bhaṇasi, sallaṃ me deva urasi kappesi; " 520036,114,831,2,14,1,51,9,"Sattasatā te bhariyā, kathaṃ nu te tā bhavissantī’’ ti. " 520037,114,832,2,6,1,24,4,Tattha abhun ti avaḍḍhiṃ. 520038,114,832,7,13,1,50,5,Urasi {kappesī}ti urasmiṃ sunisitadhotasattiṃ cāresi. 520039,114,832,14,20,1,55,5,{Sattasatā}ti samajātikā khattiyakaññā sandhāyetaṃ vuttaṃ. 520040,114,832,21,45,1,148,22,"Kathaṃ nu te tā {bhavissantī}ti tā tava bhariyā tayi pabbajite anāthā nippaccayā kathaṃ bhavissanti, etā anāthā katvā tumhākaṃ pabbajjā nāma na yuttāti. " 520041,114,833,2,6,1,32,4,Tato mahāsatto tatiyaṃ gāthamāha– 520042,114,834,2,4,1,0,0,197. 520043,114,835,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Paññāyihinti etā, daharā aññampi tā gamissanti; " 520044,114,836,2,11,1,45,6,"Saggañca patthayāno, tena ahaṃ pabbajissāmī’’ ti. " 520045,114,837,2,8,1,50,5,Tattha {paññāyihintī}ti attano kammena paññāyissanti. 520046,114,837,9,25,1,82,13,"Ahaṃ etāsaṃ kiṃ homi, sabbāpetā daharā, yo añño rājā bhavissati, taṃ etā gamissantīti. " 520047,114,838,2,13,1,98,11,Amaccādayo bodhisattassa paṭivacanaṃ dātuṃ asakkontā tassa mātu santikaṃ gantvā tamatthaṃ ārocesuṃ. 520048,114,838,14,34,1,89,13,"Sā turitaturitā āgantvā ‘‘ saccaṃ kira tvaṃ, tāta, pabbajitukāmosī’’ ti vatvā dve gāthāyo abhāsi– " 520049,114,839,2,4,1,0,0,198. 520050,114,840,2,13,1,48,9,"‘ ‘ Dulladdhaṃ me āsi sutasoma, yassa te homahaṃ mātā; " 520051,114,841,2,9,1,43,6,"Yaṃ me vilapantiyā, anapekkho pabbajasi deva. " 520052,114,842,2,4,1,0,0,199. 520053,114,843,2,13,1,50,9,"‘ ‘ Dulladdhaṃ me āsi sutasoma, yaṃ taṃ ahaṃ vijāyissaṃ; " 520054,114,844,2,12,1,46,7,"Yaṃ me vilapantiyā, anapekkho pabbajasi devā’’ ti. " 520055,114,845,2,15,1,78,11,Tattha dulladdhan ti yaṃ etaṃ mayā labhantiyā puttaṃ jammaṃ laddhaṃ dulladdhaṃ. 520056,114,845,16,36,1,143,18,"Yaṃ {me}ti yena kāraṇena mayi nānappakārakaṃ vipalantiyā tvaṃ pabbajituṃ icchasi, tena kāraṇena tādisassa puttassa labhanaṃ mama dulladdhaṃ nāmāti. " 520057,114,846,2,10,1,64,8,Bodhisatto evaṃ paridevamānāyapi mātarā saddhiṃ kiñci na kathesi. 520058,114,846,11,17,1,46,6,Sā roditvā kanditvā sayameva ekamantaṃ aṭṭhāsi. 520059,114,846,18,21,1,21,3,Athassa pitu ārocesuṃ. 520060,114,846,22,27,1,30,5,So āgantvā ekaṃ tāva gāthamāha– 520061,114,847,2,4,1,0,0,200. 520062,114,848,2,13,1,45,9,"‘ ‘ Ko nāmeso dhammo, sutasoma kā ca nāma pabbajjā; " 520063,114,849,2,13,1,45,8,"Yaṃ no amhe jiṇṇe, anapekkho pabbajasi devā’’ ti. " 520064,114,850,2,32,1,204,28,"Tattha yaṃ no {amhe}ti yaṃ tvaṃ amhākaṃ putto samāno amhe jiṇṇe paṭijaggitabbakāle appaṭijaggitvā papāte silaṃ pavaṭṭento viya chaḍḍetvā anapekkho pabbajasi, tena taṃ vadāmi ko nāmeso tava dhammoti adhippāyo. " 520065,114,851,2,7,1,31,5,Taṃ sutvā mahāsatto tuṇhī ahosi. 520066,114,851,8,43,1,189,26,"Atha naṃ pitā,‘‘ tāta sutasoma, sacepi te mātāpitūsu sineho natthi, puttadhītaro te bahū taruṇā, tayā vinā vattituṃ na sakkhissanti, tesaṃ vuḍḍhippattakāle pabbajissasī’’ ti vatvā sattamaṃ gāthamāha– " 520067,114,852,2,4,1,0,0,201. 520068,114,853,2,11,1,43,6,"‘ ‘ Puttāpi tuyhaṃ bahavo, daharā appattayobbanā; " 520069,114,854,2,12,1,52,7,"Mañjū tepitaṃ apassantā, maññe dukkhaṃ nigacchantī’’ ti. " 520070,114,855,2,6,1,28,3,Tattha {mañjū}ti madhuravacanā. 520071,114,855,7,13,1,76,5,{Nigacchantī}ti nigacchissanti kāyikacetasikadukkhaṃ paṭilabhissantīti maññāmi. 520072,114,856,2,6,1,29,4,Taṃ sutvā mahāsatto gāthamāha– 520073,114,857,2,4,1,0,0,202. 520074,114,858,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Puttehi ca me etehi, daharehi appattayobbanehi; " 520075,114,859,2,12,1,55,7,"Mañjūhi sabbehipi tumhehi, cirampi ṭhatvā vināsabhāvo’’ ti. " 520076,114,860,2,26,1,156,18,"Tattha sabbehipi {tumhehī}ti, tāta, na kevalaṃ putteheva, atha kho tumhehipi aññehipi sabbasaṅkhārehi ciraṃ ṭhatvāpi dīghamaddhānaṃ ṭhatvāpi vināsabhāvova niyato. " 520077,114,860,27,34,1,63,7,Sakalasmimpi hi lokasannivāse ekasaṅkhāropi nicco nāma natthīti. 520078,114,861,2,7,1,40,5,Evaṃ mahāsatto pitu dhammakathaṃ kathesi. 520079,114,861,8,14,1,39,6,So tassa dhammakathaṃ sutvā tuṇhī ahosi. 520080,114,861,15,19,1,42,4,Athassa sattasatānaṃ bhariyānaṃ ārocayiṃsu. 520081,114,861,20,31,1,86,11,Tā ca pāsādā oruyha tassa santikaṃ gantvā gopphakesu gahetvā paridevamānā gāthamāhaṃsu– 520082,114,862,2,4,1,0,0,203. 520083,114,863,2,15,1,56,11,"‘ ‘ Chinnaṃ nu tuyhaṃ hadayaṃ, adu te karuṇā ca natthi amhesu; " 520084,114,864,2,12,1,47,7,"Yaṃ no vikandantiyo, anapekkho pabbajasi devā’’ ti. " 520085,114,865,2,33,1,209,27,"Tassattho – sāmi sutasoma, amhe vidhavā katvā gacchantassa appamattakassapi sinehassa abhāvena tava hadayaṃ amhesu chinnaṃ nu, udāhu karuṇāya abhāvena kāruññaṃ vā natthi, yaṃ no evaṃ vikandantiyo pahāya pabbajasīti. " 520086,114,866,2,11,1,96,9,Mahāsatto tāsaṃ pādamūle parivattitvā paridevamānānaṃ paridevanasaddaṃ sutvā anantaraṃ gāthamāha– 520087,114,867,2,4,1,0,0,204. 520088,114,868,2,15,1,58,10,"‘ ‘ Na ca mayhaṃ chinnaṃ hadayaṃ, atthi karuṇāpi mayhaṃ tumhesu; " 520089,114,869,2,11,1,45,6,"Saggañca patthayāno, tena ahaṃ pabbajissāmī’’ ti. " 520090,114,870,2,23,1,141,18,"Tattha {saggañcā}ti ahaṃ saggañca patthayanto yasmā ayaṃ pabbajjā nāma buddhādīhi vaṇṇitā, tasmā pabbajissāmi, tumhe mā cintayitthāti tā assāsesi. " 520091,114,871,2,5,1,29,3,Athassa aggamahesiyā ārocesuṃ. 520092,114,871,6,18,1,102,12,Sā garubhārā paripuṇṇagabbhāpi samānā āgantvā mahāsattaṃ vanditvā ekamantaṃ ṭhitā tisso gāthāyo abhāsi– 520093,114,872,2,4,1,0,0,205. 520094,114,873,2,14,1,48,9,"‘ ‘ Dulladdhaṃ me āsi sutasoma, yassa te ahaṃ bhariyā; " 520095,114,874,2,9,1,43,6,"Yaṃ me vilapantiyā, anapekkho pabbajasi deva. " 520096,114,875,2,4,1,0,0,206. 520097,114,876,2,14,1,48,9,"‘ ‘ Dulladdhaṃ me āsi sutasoma, yassa te ahaṃ bhariyā; " 520098,114,877,2,9,1,49,6,"Yaṃ me kucchipaṭisandhiṃ, anapekkho pabbajasi deva. " 520099,114,878,2,4,1,0,0,207. 520100,114,879,2,12,1,48,8,"‘ ‘ Paripakko me gabbho, kucchigato yāva naṃ vijāyāmi; " 520101,114,880,2,12,1,46,7,"Māhaṃ ekā vidhavā, pacchā dukkhāni addakkhin’’ ti. " 520102,114,881,2,24,1,139,19,"Tattha yaṃ {me}ti yasmā mama vilapantiyā tvaṃ anapekkho pabbajasi, tasmā yaṃ mayā tava santikā aggamahesiṭṭhānaṃ laddhaṃ, taṃ dulladdhameva āsi. " 520103,114,881,25,45,1,139,18,"Dutiyagāthāya yasmā maṃ tvaṃ kucchipaṭisandhiṃ pahāya anapekkho pabbajasi, tasmā yaṃ mayā tava bhariyattaṃ laddhaṃ, taṃ dulladdhaṃ meti attho. " 520104,114,881,46,56,1,58,9,"Yāva nan ti yāvāhaṃ taṃ gabbhaṃ vijāyāmi, tāva adhivāsehīti. " 520105,114,882,2,5,1,24,3,Tato mahāsatto gāthamāha– 520106,114,883,2,4,1,0,0,208. 520107,114,884,2,12,1,51,8,"‘ ‘ Paripakko te gabbho, kucchigato iṅgha tvaṃ vijāyassu; " 520108,114,885,2,12,1,44,6,"Puttaṃ anomavaṇṇaṃ, taṃ hitvā pabbajissāmī’’ ti. " 520109,114,886,2,36,1,199,28,"Tattha puttan ti, bhadde, tava gabbho paripakkoti jānāmi, tvaṃ pana vijāyamānā puttaṃ vijāyissasi, na dhītaraṃ, sā tvaṃ sotthinā vijāyassu puttaṃ, ahaṃ pana saddhiṃ tayā taṃ puttaṃ hitvā pabbajissāmiyevāti. " 520110,114,887,2,32,1,174,24,"Sā tassa vacanaṃ sutvā sokaṃ sandhāretuṃ asakkontī‘‘ ito dāni paṭṭhāya, deva, amhākaṃ sirī nāma natthī’’ ti ubhohi hatthehi hadayaṃ dhārayamānā assūni muñcantī mahāsaddena paridevi. " 520111,114,887,33,38,1,41,5,Atha naṃ samassāsento mahāsatto gāthamāha– 520112,114,888,2,4,1,0,0,209. 520113,114,889,2,13,1,46,8,"‘ ‘ Mā tvaṃ cande rudi, mā soci vanatimiramattakkhi; " 520114,114,890,2,11,1,45,6,"Āroha varapāsādaṃ, anapekkho ahaṃ gamissāmī’’ ti. " 520115,114,891,2,17,1,65,12,"Tattha mā tvaṃ cande {rudī}ti, bhadde candādevi, tvaṃ mā rodi mā soci. " 520116,114,891,18,21,1,50,2,{Vanatimiramattakkhī}ti girikaṇṇikapupphasamānanette. 520117,114,891,22,37,1,88,10,"Pāḷiyaṃ pana‘‘ koviḷāratambakkhī’’ ti likhitaṃ, tassā koviḷārapupphaṃ viya tambanetteti attho. " 520118,114,892,2,13,1,70,10,Sā tassa vacanaṃ sutvā ṭhātuṃ asakkontī pāsādaṃ āruyha rodamānā nisīdi. 520119,114,892,14,34,1,102,16,Atha naṃ bodhisattassa jeṭṭhaputto disvā‘‘ kiṃ nu kho me mātā rodantī nisinnā’’ ti taṃ pucchanto gāthamāha– 520120,114,893,2,4,1,0,0,210. 520121,114,894,2,15,1,52,11,"‘ ‘ Ko taṃ amma kopesi, kiṃ rodasi pekkhasi ca maṃ bāḷhaṃ; " 520122,114,895,2,11,1,46,6,"Kaṃ avajjhaṃ ghātemi, ñātīnaṃ udikkhamānānan’’ ti. " 520123,114,896,2,7,1,20,3,"Tattha {kopesī}ti, amma! " 520124,114,896,8,17,1,38,8,"Ko nāma taṃ kopesi, ko te appiyaṃ akāsi. " 520125,114,896,18,27,1,63,8,Pekkhasi {cā}ti maṃ bāḷhaṃ pekkhantī kiṃkāraṇā rodasīti adhippāyo. 520126,114,896,28,42,1,105,12,"Kaṃ avajjhaṃ {ghātemī}ti aghātetabbampi kaṃ ghātemi attano ñātīnaṃ udikkhamānānaññeva, akkhāhi meti pucchati. " 520127,114,897,2,5,1,19,3,Tato devī gāthamāha– 520128,114,898,2,4,1,0,0,211. 520129,114,899,2,15,1,49,11,"‘ ‘ Na hi so sakkā hantuṃ, vijitāvī yo maṃ tāta kopesi; " 520130,114,900,2,15,1,50,9,"Pitā te maṃ tāta avaca, anapekkho ahaṃ gamissāmī’’ ti. " 520131,114,901,2,51,1,256,36,"Tattha {vijitāvī}ti, tāta, yo maṃ imissā pathaviyā vijitāvī kopesi, appiyasamudācārena me hadaye kopañca sokañca pavesesi, so tayā hantuṃ na sakkā, mañhi, tāta, tava pitā‘‘ ahaṃ rajjasiriñca tañca pahāya araññaṃ pavisitvā pabbajissāmī’’ ti avaca, idaṃ me rodanakāraṇanti. " 520132,114,902,2,10,1,27,5,So tassā vacanaṃ sutvā‘‘ amma! 520133,114,902,11,28,1,91,14,"Kiṃ nāma tvaṃ kathesi, nanu evaṃ sante mayaṃ anāthā nāma bhavissāmā’’ ti paridevanto gāthamāha– " 520134,114,903,2,4,1,0,0,212. 520135,114,904,2,12,1,51,8,"‘ ‘ Yohaṃ pubbe niyyāmi, uyyānaṃ mattakuñjare ca yodhemi; " 520136,114,905,2,12,1,46,7,"Sutasome pabbajite, kathaṃ nu dāni karissāmī’’ ti. " 520137,114,906,2,29,1,204,23,"Tassattho – yo ahaṃ pubbe catuājaññayuttaṃ sabbālaṅkārapaṭimaṇḍitaṃ rathaṃ abhiruyha uyyānaṃ gacchāmi, mattakuñjare ca yodhemi, aññehi ca assakīḷādīhi kīḷāmi, svāhaṃ idāni sutasome pabbajite kathaṃ karissāmīti? " 520138,114,907,2,16,1,85,10,"Athassa kaniṭṭhabhātā sattavassiko te ubhopi rodante disvā mātaraṃ upasaṅkamitvā,‘‘ amma! " 520139,114,907,17,80,1,308,47,"Kiṃkāraṇā tumhe rodathā’’ ti pucchitvā tamatthaṃ sutvā‘‘ tena hi mā rodatha, ahaṃ tātassa pabbajituṃ na dassāmī’’ ti ubhopi te assāsetvā dhātiyā saddhiṃ pāsādā oruyha pitu santikaṃ gantvā,‘‘ tāta, tvaṃ kira amhe akāmake pahāya‘ pabbajāmī’ ti vadasi, ahaṃ te pabbajituṃ na dassāmī’’ ti pitaraṃ gīvāya daḷhaṃ gahetvā gāthamāha– " 520140,114,908,2,4,1,0,0,213. 520141,114,909,2,12,1,49,8,"‘ ‘ Mātucca me rudantyā, jeṭṭhassa ca bhātuno akāmassa; " 520142,114,910,2,14,1,50,9,"Hatthepi te gahessaṃ, na hi gacchasi no akāmānan’’ ti. " 520143,114,911,2,4,1,17,2,Mahāsatto cintesi– 520144,114,911,5,21,1,69,11,"‘‘ ayaṃ me paripanthaṃ karoti, kena nu kho naṃ upāyena paṭikkamāpeyyan’’ ti. " 520145,114,911,22,29,1,25,4,"Tato dhātiṃ oloketvā,‘‘ amma! " 520146,114,911,30,59,1,178,23,"Dhāti handimaṃ maṇikkhandhapiḷandhanaṃ, taveso hotu hatthe, puttaṃ apanehi, mā me antarāyaṃ karī’’ ti sayaṃ puttaṃ hatthe gahetvā apanetuṃ asakkonto tassā lañjaṃ paṭijānetvā gāthamāha– " 520147,114,912,2,4,1,0,0,214. 520148,114,913,2,12,1,47,8,"‘ ‘ Uṭṭhehi tvaṃ dhāti, imaṃ kumāraṃ ramehi aññattha; " 520149,114,914,2,12,1,51,7,"Mā me paripanthamakāsi, saggaṃ mama patthayānassā’’ ti. " 520150,114,915,2,9,1,27,5,"Tattha imaṃ kumāran ti, amma! " 520151,114,915,10,24,1,93,13,"Dhāti tvaṃ uṭṭhehi, imaṃ kumāraṃ apanetvā āgantvā imaṃ maṇiṃ gahetvā aññattha naṃ abhiramehīti. " 520152,114,916,2,12,1,82,10,Sā lañjaṃ labhitvā kumāraṃ saññāpetvā ādāya aññattha gantvā paridevamānā gāthamāha– 520153,114,917,2,4,1,0,0,215. 520154,114,918,2,13,1,51,9,"‘ ‘ Yaṃ nūnimaṃ dadeyyaṃ pabhaṅkaraṃ, ko nu me imināttho; " 520155,114,919,2,12,1,44,7,"Sutasome pabbajite, kiṃ nu menaṃ karissāmī’’ ti. " 520156,114,920,2,45,1,260,37,"Tassattho – yaṃ nūna ahaṃ imaṃ lañjatthāya gahitaṃ pabhaṅkaraṃ suppabhāsaṃ maṇiṃ dadeyyaṃ, ko nu mayhaṃ sutasomanarinde pabbajite iminā attho, kiṃ nu menaṃ karissāmi, ahaṃ tasmiṃ pabbajite imaṃ labhissāmi, labhantīpi ca kiṃ nu kho etaṃ karissāmi, passatha me kammanti. " 520157,114,921,2,6,1,26,3,Tato mahāsenagutto cintesi– 520158,114,921,7,28,1,83,13,"‘‘ ayaṃ rājā‘‘ gehe me dhanaṃ mandan’ ti saññaṃ karoti maññe, bahubhāvamassa kathessāmī’’ ti. " 520159,114,921,29,33,1,29,4,So uṭṭhāya vanditvā gāthamāha– 520160,114,922,2,4,1,0,0,216. 520161,114,923,2,12,1,52,8,"‘ ‘ Koso ca tuyhaṃ vipulo, koṭṭhāgārañca tuyhaṃ paripūraṃ; " 520162,114,924,2,14,1,51,9,"Pathavī ca tuyhaṃ vijitā, ramassu mā pabbaji devā’’ ti. " 520163,114,925,2,6,1,29,4,Taṃ sutvā mahāsatto gāthamāha– 520164,114,926,2,4,1,0,0,217. 520165,114,927,2,12,1,52,8,"‘ ‘ Koso ca mayhaṃ vipulo, koṭṭhāgārañca mayhaṃ paripūraṃ; " 520166,114,928,2,13,1,50,8,"Pathavī ca mayhaṃ vijitā, taṃ hitvā pabbajissāmī’’ ti. " 520167,114,929,2,12,1,75,9,Taṃ sutvā tasmiṃ apagate kulavaḍḍhanaseṭṭhi nāma uṭṭhāya vanditvā gāthamāha– 520168,114,930,2,4,1,0,0,218. 520169,114,931,2,13,1,52,8,"‘ ‘ Mayhampi dhanaṃ pahūtaṃ, saṅkhyātuṃ nopi deva sakkomi; " 520170,114,932,2,14,1,49,9,"Taṃ te dadāmi sabbampi, ramassu mā pabbaji devā’’ ti. " 520171,114,933,2,6,1,29,4,Taṃ sutvā mahāsatto gāthamāha– 520172,114,934,2,4,1,0,0,219. 520173,114,935,2,12,1,52,8,"‘ ‘ Jānāmi dhanaṃ pahūtaṃ, kulavaḍḍhana pūjito tayā casmi; " 520174,114,936,2,11,1,45,6,"Saggañca patthayāno, tena ahaṃ pabbajissāmī’’ ti. " 520175,114,937,2,39,1,248,28,"Taṃ sutvā kulavaḍḍhane apagate mahāsatto somadattaṃ kaniṭṭhabhātaraṃ āmantetvā,‘‘ tāta, ahaṃ pañjarapakkhitto vanakukkuṭo viya ukkaṇṭhito, maṃ gharāvāse anabhirati abhibhavati, ajjeva pabbajissāmi, tvaṃ imaṃ rajjaṃ paṭipajjā’’ ti rajjaṃ niyyādento gāthamāha– " 520176,114,938,2,4,1,0,0,220. 520177,114,939,2,11,1,48,7,"‘ ‘ Ukkaṇṭhitosmi bāḷhaṃ, arati maṃ somadatta āvisati; " 520178,114,940,2,11,1,46,6,"Bahukāpi me antarāyā, ajjevāhaṃ pabbajissāmī’’ ti. " 520179,114,941,2,10,1,57,8,Taṃ sutvā sopi pabbajitukāmo taṃ dīpento itaraṃ gāthamāha– 520180,114,942,2,4,1,0,0,221. 520181,114,943,2,14,1,55,9,"‘ ‘ Idañca tuyhaṃ rucitaṃ, sutasoma ajjeva dāni tvaṃ pabbaja; " 520182,114,944,2,14,1,54,9,"Ahampi pabbajissāmi, na ussahe tayā vinā ahaṃ ṭhātun’’ ti. " 520183,114,945,2,8,1,44,6,Atha naṃ so paṭikkhipitvā upaḍḍhaṃ gāthamāha– 520184,114,946,2,4,1,0,0,222. 520185,114,947,2,18,1,58,12,"‘ ‘ Na hi sakkā pabbajituṃ, nagare na hi paccati janapade cā’’ ti. " 520186,114,948,2,45,1,288,37,"Tattha na hi {paccatī}ti idāneva tāva mama pabbajjādhippāyaṃ sutvāva imasmiṃ dvādasayojanike sudassananagare ca sakalajanapade ca na paccati, koci uddhane aggiṃ na jāleti, amhesu pana dvīsu pabbajitesu anāthāva raṭṭhavāsino bhavissanti, tasmā na hi sakkā tayā pabbajituṃ, ahameva pabbajissāmīti. " 520187,114,949,2,10,1,82,8,Taṃ sutvā mahājano mahāsattassa pādamūle parivattitvā paridevanto upaḍḍhagāthamāha– 520188,114,950,2,14,1,46,8,"‘ ‘ Sutasome pabbajite, kathaṃ nu dāni karissāmā’’ ti. " 520189,114,951,2,29,1,150,21,"Tato mahāsatto‘‘ alaṃ mā socayittha, ahaṃ cirampi ṭhatvā tumhehi vinā bhavissāmi, uppannasaṅkhāro hi nicco nāma natthī’’ ti mahājanassa dhammaṃ kathento āha– " 520190,114,952,2,4,1,0,0,223. 520191,114,953,2,11,1,49,6,"‘ ‘ Upanīyatidaṃ maññe, parittaṃ udakaṃva caṅkavāramhi; " 520192,114,954,2,10,1,45,7,"Evaṃ suparittake jīvite, na ca pamajjituṃ kālo. " 520193,114,955,2,4,1,0,0,224. 520194,114,956,2,10,1,49,6,"‘ ‘ Upanīyatidaṃ maññe, parittaṃ udakaṃva caṅkavāramhi; " 520195,114,957,2,8,1,44,5,"Evaṃ suparittake jīvite, andhabālā pamajjanti. " 520196,114,958,2,4,1,0,0,225. 520197,114,959,2,10,1,55,6,"‘ ‘ Te vaḍḍhayanti nirayaṃ, tiracchānayoniñca pettivisayañca; " 520198,114,960,2,10,1,46,5,"Taṇhāya bandhanabaddhā, vaḍḍhenti asurakāyan’’ ti. " 520199,114,961,2,19,1,71,10,"Tattha upanīyatidaṃ {maññe}ti, tāta,‘‘ idaṃ jīvitaṃ upanīyatī’’ ti ahaṃ maññāmi. " 520200,114,961,20,28,1,71,7,"Aññesu suttesu upasaṃharaṇattho upaniyyanattho, idha pana pariyādānattho. " 520201,114,961,29,42,1,99,11,"Tasmā yathā parittaṃ udakaṃ rajakānaṃ khāracaṅkavāre pakkhittaṃ sīghaṃ pariyādiyati, tathā jīvitampi. " 520202,114,961,43,62,1,157,18,"Evaṃ suparittake jīvite taṃ parittakaṃ āyusaṅkhāraṃ gahetvā vicarantānaṃ sattānaṃ na puññakiriyāya pamajjituṃ kālo, appamādova kātuṃ vaṭṭatīti ayamettha attho. " 520203,114,961,63,77,1,105,12,Andhabālā {pamajjantī}ti ajarāmarā viya hutvā gūthakalale sūkarā viya hutvā kāmapaṅke nimujjantā pamajjanti. 520204,114,961,78,83,1,55,5,Asurakāyan ti kāḷakañjikaasurayoniñca vaḍḍhentīti attho. 520205,114,962,2,36,1,217,29,"Evaṃ mahāsatto mahājanassa dhammaṃ desetvā pubbakaṃ nāma pāsādaṃ āruyha sattamāya bhūmiyā ṭhito khaggena cūḷaṃ chinditvā‘‘ ahaṃ tumhākaṃ kiñci na homi, attano rājānaṃ gaṇhathā’’ ti saveṭhanaṃ cūḷaṃ mahājanassa antare khipi. " 520206,114,962,37,44,1,64,7,Taṃ gahetvā mahājano bhūmiyaṃ parivaṭṭento parivaṭṭento paridevi. 520207,114,962,45,50,1,38,5,Tasmiṃ ṭhāne mahantaṃ rajaggaṃ uṭṭhahi. 520208,114,962,51,77,1,177,21,"Paṭikkamitvā ṭhitajano taṃ oloketvā‘‘ raññā cūḷaṃ chinditvā saveṭhanā cūḷā mahājanassa antare khittā bhavissati, tenāyaṃ pāsādassa avidūre rajavaṭṭi uggatā’’ ti paridevanto gāthamāha– " 520209,114,963,2,4,1,0,0,226. 520210,114,964,2,11,1,46,7,"‘ ‘ Ūhaññate rajaggaṃ avidūre, pubbakamhi ca pāsāde; " 520211,114,965,2,12,1,47,7,"Maññe no kesā chinnā, yasassino dhammarājassā’’ ti. " 520212,114,966,2,6,1,27,3,Tattha {ūhaññate}ti uṭṭhahati. 520213,114,966,7,10,1,24,3,Rajaggan ti rajakkhandho. 520214,114,966,11,17,1,43,5,{Avidūre}ti ito amhākaṃ ṭhitaṭṭhānato avidūre. 520215,114,966,18,22,1,36,3,{Pubbakamhī}ti pubbakapāsādassa samīpe. 520216,114,966,23,32,1,66,8,Maññe {no}ti amhākaṃ dhammarājassa kesā chinnā bhavissantīti maññāma. 520217,114,967,2,32,1,303,29,Mahāsatto paricārikaṃ pesetvā pabbajitaparikkhāre āharāpetvā kappakena kesamassuṃ ohārāpetvā alaṅkāraṃ sayanapiṭṭhe pātetvā rattapaṭānaṃ dasāni chinditvā tāni kāsāyāni nivāsetvā mattikāpattaṃ vāmaaṃsakūṭe laggetvā kattaradaṇḍaṃ ādāya mahātale aparāparaṃ caṅkamitvā pāsādā otaritvā antaravīthiṃ paṭipajji. 520218,114,967,33,39,1,35,6,Gacchantaṃ pana naṃ na koci sañjāni. 520219,114,967,40,68,1,243,24,Athassa sattasatā khattiyakaññā pāsādaṃ abhiruhitvā taṃ adisvā ābharaṇabhaṇḍameva disvā otaritvā avasesānaṃ soḷasasahassānaṃ itthīnaṃ santikaṃ gantvā‘‘ amhākaṃ piyasāmiko sutasomamahissaro pabbajito’’ ti mahāsaddena paridevamānāva bahi nikkhamiṃsu. 520220,114,967,69,109,1,230,28,"Tasmiṃ khaṇe mahājano tassa pabbajitabhāvaṃ aññāsi, sakalanagaraṃ saṅkhubhitvā‘‘ rājā kira no pabbajito’’ ti rājadvāre sannipati, mahājano‘‘ idha rājā bhavissati, ettha bhavissatī’’ ti pāsādādīni rañño paribhogaṭṭhānāni gantvā rājānaṃ adisvā– " 520221,114,968,2,4,1,0,0,227. 520222,114,969,2,9,1,43,4,"‘ ‘ Ayamassa pāsādo, sovaṇṇapupphamālyavītikiṇṇo; " 520223,114,970,2,7,1,41,4,"Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo itthāgārehi. " 520224,114,971,2,4,1,0,0,228. 520225,114,972,2,8,1,43,4,"‘ ‘ Ayamassa pāsādo, sovaṇṇapupphamālyavītikiṇṇo; " 520226,114,973,2,7,1,42,4,"Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo ñātisaṅghena. " 520227,114,974,2,4,1,0,0,229. 520228,114,975,2,8,1,47,4,"‘ ‘ Idamassa kūṭāgāraṃ, sovaṇṇapupphamālyavītikiṇṇaṃ; " 520229,114,976,2,7,1,41,4,"Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo itthāgārehi. " 520230,114,977,2,4,1,0,0,230. 520231,114,978,2,8,1,47,4,"‘ ‘ Idamassa kūṭāgāraṃ, sovaṇṇapupphamālyavītikiṇṇaṃ; " 520232,114,979,2,7,1,42,4,"Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo ñātisaṅghena. " 520233,114,980,2,4,1,0,0,231. 520234,114,981,2,10,1,49,6,"‘ ‘ Ayamassa asokavanikā, supupphitā sabbakālikā rammā; " 520235,114,982,2,7,1,41,4,"Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo itthāgārehi. " 520236,114,983,2,4,1,0,0,232. 520237,114,984,2,10,1,49,6,"‘ ‘ Ayamassa asokavanikā, supupphitā sabbakālikā rammā; " 520238,114,985,2,7,1,42,4,"Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo ñātisaṅghena. " 520239,114,986,2,4,1,0,0,233. 520240,114,987,2,10,1,48,6,"‘ ‘ Idamassa uyyānaṃ, supupphitaṃ sabbakālikaṃ rammaṃ; " 520241,114,988,2,8,1,41,4,"Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo itthāgārehi. " 520242,114,989,2,4,1,0,0,234. 520243,114,990,2,11,1,48,6,"‘ ‘ Idamassa uyyānaṃ, supupphitaṃ sabbakālikaṃ rammaṃ; " 520244,114,991,2,7,1,42,4,"Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo ñātisaṅghena. " 520245,114,992,2,4,1,0,0,235. 520246,114,993,2,10,1,54,6,"‘ ‘ Idamassa kaṇikāravanaṃ, supupphitaṃ sabbakālikaṃ rammaṃ; " 520247,114,994,2,7,1,41,4,"Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo itthāgārehi. " 520248,114,995,2,4,1,0,0,236. 520249,114,996,2,10,1,54,6,"‘ ‘ Idamassa kaṇikāravanaṃ, supupphitaṃ sabbakālikaṃ rammaṃ; " 520250,114,997,2,7,1,42,4,"Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo ñātisaṅghena. " 520251,114,998,2,4,1,0,0,237. 520252,114,999,2,11,1,52,6,"‘ ‘ Idamassa pāṭalivanaṃ, supupphitaṃ sabbakālikaṃ rammaṃ; " 520253,114,1000,2,7,1,41,4,"Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo itthāgārehi. " 520254,114,1001,2,4,1,0,0,238. 520255,114,1002,2,10,1,52,6,"‘ ‘ Idamassa pāṭalivanaṃ, supupphitaṃ sabbakālikaṃ rammaṃ; " 520256,114,1003,2,7,1,42,4,"Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo ñātisaṅghena. " 520257,114,1004,2,4,1,0,0,239. 520258,114,1005,2,10,1,50,6,"‘ ‘ Idamassa ambavanaṃ, supupphitaṃ sabbakālikaṃ rammaṃ; " 520259,114,1006,2,7,1,41,4,"Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo itthāgārehi. " 520260,114,1007,2,4,1,0,0,240. 520261,114,1008,2,10,1,50,6,"‘ ‘ Idamassa ambavanaṃ, supupphitaṃ sabbakālikaṃ rammaṃ; " 520262,114,1009,2,7,1,42,4,"Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo ñātisaṅghena. " 520263,114,1010,2,4,1,0,0,241. 520264,114,1011,2,10,1,48,6,"‘ ‘ Ayamassa pokkharaṇī, sañchannā aṇḍajehi vītikiṇṇā; " 520265,114,1012,2,8,1,41,4,"Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo itthāgārehi. " 520266,114,1013,2,4,1,0,0,242. 520267,114,1014,2,10,1,48,6,"‘ ‘ Ayamassa pokkharaṇī, sañchannā aṇḍajehi vītikiṇṇā; " 520268,114,1015,2,10,1,45,5,"Yahimanuvicari rājā, parikiṇṇo ñātisaṅghenā’’ ti." 520269,114,1015,11,11,1,0,0,– 520270,114,1016,2,6,1,32,4,Imāhi gāthāhi paridevanto vicari. 520271,114,1017,2,10,1,62,7,Tattha {vītikiṇṇo}ti sovaṇṇapupphehi ca nānāmālyehi ca samokiṇṇo. 520272,114,1017,11,14,1,22,2,{Parikiṇṇo}ti parivārito. 520273,114,1017,15,22,1,51,6,{Itthāgārehī}ti dāsiyo upādāya itthiyo itthāgārā nāma. 520274,114,1017,23,29,1,39,5,{Ñātisaṅghenā}ti amaccāpi idha ñātayo eva. 520275,114,1017,30,34,1,52,4,Kūṭāgāran ti sattaratanavicitto sayanakūṭāgāragabbho. 520276,114,1017,35,38,1,28,2,{Asokavanikā}ti asokavanabhūmi. 520277,114,1017,39,44,1,55,4,{Sabbakālikā}ti sabbakālaparibhogakkhamā niccapupphitā vā. 520278,114,1017,45,50,1,50,4,Uyyānan ti nandanavanacittalatāvanasadisaṃ uyyānaṃ . 520279,114,1017,51,56,1,62,5,Sabbakālikan ti chasupi utūsu uppajjanakapupphaphalasañchannaṃ. 520280,114,1017,57,62,1,64,5,Kaṇikāravanādīsu sabbakālikan ti sabbakāle supupphitaphalitameva. 520281,114,1017,63,69,1,62,5,{Sañchannā}ti nānāvidhehi jalajathalajakusumehi suṭṭhu sañchannā. 520282,114,1017,70,75,1,42,4,Aṇḍajehi {vītikiṇṇā}ti sakuṇasaṅghehi okiṇṇā. 520283,114,1018,2,11,1,67,9,Evaṃ tesu tesu ṭhānesu paridevitvā mahājano puna rājaṅgaṇaṃ āgantvā– 520284,114,1019,2,4,1,0,0,243. 520285,114,1020,2,14,1,52,9,"‘ ‘ Rājā vo kho pabbajito, sutasomo rajjaṃ imaṃ pahatvāna; " 520286,114,1021,2,10,1,41,5,"Kāsāyavatthavasano , nāgova ekako caratī’’ ti." 520287,114,1021,11,11,1,0,0,– 520288,114,1022,2,22,1,173,19,"Gāthaṃ vatvā attano ghare vibhavaṃ pahāya puttadhītaro hatthesu gahetvā nikkhamitvā bodhisattasseva santikaṃ agamāsi, tathā mātāpitaro puttadārā soḷasasahassā ca nāṭakitthiyo. " 520289,114,1022,23,33,1,81,9,"Sakalanagaraṃ tucchaṃ viya ahosi, janapadavāsinopi tesaṃ pacchato pacchato gamiṃsu. " 520290,114,1022,34,40,1,68,6,Bodhisatto dvādasayojanikaṃ parisaṃ gahetvā himavantābhimukho pāyāsi. 520291,114,1022,41,78,1,278,27,"Athassa abhinikkhamanaṃ ñatvā sakko vissakammaṃ āmantetvā,‘‘ tāta vissakamma, sutasomamahārājā abhinikkhamanaṃ nikkhanto, vasanaṭṭhānaṃ laddhuṃ vaṭṭati, samāgamo ca mahā bhavissati, gaccha himavantapadese gaṅgātīre tiṃsayojanāyāmaṃ pañcadasayojanavitthataṃ assamapadaṃ māpehī’’ ti pesesi. " 520292,114,1022,79,90,1,106,11,So tathā katvā tasmiṃ assamapade pabbajitaparikkhāre paṭiyādetvā ekapadikamaggaṃ māpetvā devalokameva gato. 520293,114,1023,2,19,1,130,16,"Mahāsatto tena maggena gantvā taṃ assamapadaṃ pavisitvā paṭhamaṃ sayaṃ pabbajitvā pacchā sese pabbājesi, aparabhāge bahū pabbajiṃsu. " 520294,114,1023,20,23,1,30,3,Tiṃsayojanikaṃ ṭhānaṃ paripūri. 520295,114,1023,24,47,1,152,13,Vissakammena pana assamamāpitaniyāmo ca bahūnaṃ pabbajitaniyāmo ca bodhisattassa assamapadasaṃvidahitaniyāmo ca hatthipālajātake( jā.1.15.337 ādayo) āgatanayeneva veditabbo. 520296,114,1023,48,65,1,149,16,"Tattha mahāsatto yassa yasseva kāmavitakkādi micchāvitakko uppajjati, taṃ taṃ ākāsena upasaṅkamitvā ākāse pallaṅkena nisīditvā ovadanto gāthādvayamāha– " 520297,114,1024,2,4,1,0,0,244. 520298,114,1025,2,12,1,49,7,"‘ ‘ Māssu pubbe ratikīḷitāni, hasitāni ca anussarittha; " 520299,114,1026,2,10,1,46,7,"Mā vo kāmā haniṃsu, rammañhi sudassanaṃ nagaraṃ. " 520300,114,1027,2,4,1,0,0,245. 520301,114,1028,2,12,1,49,8,"‘ ‘ Mettacittañca bhāvetha, appamāṇaṃ divā ca ratto ca; " 520302,114,1029,2,10,1,45,5,"Agacchittha devapuraṃ, āvāsaṃ puññakamminan’’ ti. " 520303,114,1030,2,10,1,75,7,Tattha {ratikīḷitānī}ti kāmaratiyo ca kāyavācākhiḍḍāvasena pavattakīḷitāni ca. 520304,114,1030,11,20,1,58,8,Mā vo kāmā {haniṃsū}ti mā tumhe vatthukāmakilesakāmā haniṃsu. 520305,114,1030,21,31,1,63,8,"Rammaṃ {hī}ti sudassananagaraṃ nāma ramaṇīyaṃ, taṃ mā anussarittha. " 520306,114,1030,32,43,1,74,9,"Mettacittan ti idaṃ desanāmattameva, so pana cattāropi brahmavihāre ācikkhi. " 520307,114,1030,44,47,1,34,3,Appamāṇan ti appamāṇasattārammaṇaṃ. 520308,114,1030,48,51,1,24,2,{Agacchitthā}ti gamissatha. 520309,114,1030,52,55,1,24,3,Devapuran ti brahmalokaṃ. 520310,114,1031,2,13,1,106,10,Sopi isigaṇo tassovāde ṭhatvā brahmalokaparāyaṇo ahosīti sabbaṃ hatthipālajātake āgatanayeneva kathetabbaṃ. 520311,114,1032,2,62,1,390,40,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi tathāgato mahābhinikkhamanaṃ nikkhantoyevā’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi‘‘ tadā mātāpitaro mahārājakulāni ahesuṃ, candādevī rāhulamātā, jeṭṭhaputto sāriputto, kaniṭṭhaputto rāhulo, dhāti khujjuttarā, kulavaḍḍhanaseṭṭhi kassapo, mahāsenagutto moggallāno, somadattakumāro ānando, sesaparisā buddhaparisā, sutasomarājā pana ahameva ahosin’’ ti. " 520312,114,1033,2,4,1,33,2,Cūḷasutasomajātakavaṇṇanā pañcamā. 520313,114,1034,2,3,1,12,1,Jātakuddānaṃ – 520314,114,1035,2,5,1,55,2,"Suvapaṇḍitajambukakuṇḍalino , varakaññamalambusajātakañca; " 520315,114,1036,2,5,1,53,2,"Pavaruttamasaṅkhasirīvhayako , sutasomaarindamarājavaro. " 520316,114,1037,2,4,1,31,2,Cattālīsanipātavaṇṇanā niṭṭhitā. 520317,114,1038,2,4,1,13,2,18 . Paṇṇāsanipāto 520318,114,1040,2,7,1,21,2,[ 526]1. Niḷinikājātakavaṇṇanā 520319,114,1041,2,15,1,91,9,Uddayhate {janapado}ti idaṃ satthā jetavane viharanto purāṇadutiyikāpalobhanaṃ ārabba kathesi. 520320,114,1041,16,61,1,213,30,"Kathento ca taṃ bhikkhuṃ‘‘ kena ukkaṇṭhāpitosī’’ ti pucchitvā‘‘ purāṇadutiyikāyā’’ ti vutte‘‘ na esā kho, bhikkhu, idāneva tava anatthakārikā, pubbepi tvaṃ etaṃ nissāya jhānā parihāyitvā mahāvināsaṃ patto’’ ti vatvā atītaṃ āhari. " 520321,114,1042,2,19,1,197,17,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto udiccabrāhmaṇamahāsālakule nibbattitvā vayappatto uggahitasippo isipabbajjaṃ pabbijitvā jhānābhiññā nibbattetvā himavantapadese vāsaṃ kappesi. 520322,114,1042,20,39,1,114,14,"Alambusājātake vuttanayeneva taṃ paṭicca ekā migī gabbhaṃ paṭilabhitvā puttaṃ vijāyi,‘‘ isisiṅgo’’ tvevassa nāmaṃ ahosi. " 520323,114,1042,40,47,1,65,7,Atha naṃ pitā vayappattaṃ pabbājetvā kasiṇaparikammaṃ uggaṇhāpesi. 520324,114,1042,48,58,1,88,9,"So nacirasseva jhānābhiññā uppādetvā jhānasukhena kīḷi, ghoratapo paramadhitindriyo ahosi. " 520325,114,1042,59,64,1,40,5,Tassa sīlatejena sakkassa bhavanaṃ kampi. 520326,114,1042,65,88,1,149,18,"Sakko āvajjento taṃ kāraṇaṃ ñatvā‘‘ upāyenassa sīlaṃ bhindissāmī’’ ti tīṇi saṃvaccharāni sakalakāsiraṭṭhe vuṭṭhiṃ nivāresi, raṭṭhaṃ aggidaḍḍhaṃ viya ahosi. " 520327,114,1042,89,96,1,79,7,Sasse asampajjamāne dubbhikkhapīḷitā manussā sannipatitvā rājaṅgaṇe upakkosiṃsu. 520328,114,1042,97,110,1,46,9,Atha ne rājā vātapāne ṭhito‘‘ kiṃ etan’’ ti pucchi. 520329,114,1042,111,133,1,113,13,"‘‘ Mahārāja, tīṇi saṃvaccharāni devassa avassantattā sakalaraṭṭhaṃ uddayhati, manussā dukkhitā, devaṃ vassāpehi, devā’’ ti. " 520330,114,1042,134,142,1,72,8,Rājā sīlaṃ samādiyitvā uposathaṃ upavasantopi vassaṃ vassāpetuṃ nāsakkhi. 520331,114,1043,2,13,1,93,11,Tasmiṃ kāle sakko aḍḍharattasamaye tassa sirigabbhaṃ pavisitvā ekobhāsaṃ katvā vehāse aṭṭhāsi. 520332,114,1043,14,25,1,34,7,Rājā taṃ disvā‘‘ kosi tvan’’ ti pucchi. 520333,114,1043,26,32,1,15,2,‘‘ Sakkohamasmī’’ ti. 520334,114,1043,33,39,1,19,2,‘‘ Kenatthenāgatosī’’ ti? 520335,114,1043,40,53,1,34,6,"‘‘ Vassati te, mahārāja , raṭṭhe devo’’ ti?" 520336,114,1043,54,61,1,13,3,‘‘ Na vassatī’’ ti. 520337,114,1043,62,70,1,33,4,‘‘ Jānāsi panassa avassanakāraṇan’’ ti? 520338,114,1043,71,80,1,18,4,"‘‘ Na jānāmi, sakkā’’ ti." 520339,114,1043,81,93,1,84,8,"‘‘ Mahārāja, himavantapadese isisiṅgo nāma tāpaso paṭivasati ghoratapo paramadhitindriyo. " 520340,114,1043,94,109,1,76,12,"So nibaddhaṃ deve vassante kujjhitvā ākāsaṃ olokesi, tasmā devo na vassatī’’ ti." 520341,114,1043,110,119,1,30,5,‘‘ Idāni panettha kiṃ kātabban’’ ti? 520342,114,1043,120,130,1,36,6,‘‘ Tassa tape bhinne devo vassissatī’’ ti. 520343,114,1043,131,141,1,38,6,‘‘ Ko panassa tapaṃ bhindituṃ samattho’’ ti? 520344,114,1043,142,167,1,115,16,"‘‘ Dhītā te, mahārāja, niḷinikā samatthā, taṃ pakkosāpetvā‘ asukaṭṭhānaṃ nāma gantvā tāpasassa tapaṃ bhindāhī’ ti pesehī’’ ti. " 520345,114,1043,168,174,1,49,6,Evaṃ so rājānaṃ anusāsitvā sakaṭṭhānameva agamāsi. 520346,114,1043,175,184,1,82,9,Rājā punadivase amaccehi saddhiṃ mantetvā dhītaraṃ pakkosāpetvā paṭhamaṃ gāthamāha– 520347,114,1044,2,4,1,0,0,1. 520348,114,1045,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Uddayhate janapado, raṭṭhañcāpi vinassati; " 520349,114,1046,2,12,1,44,7,"Ehi niḷinike gaccha, taṃ me brāhmaṇamānayā’’ ti. " 520350,114,1047,2,17,1,103,13,"Tattha taṃ {me}ti taṃ mama anatthakāriṃ brāhmaṇaṃ attano vasaṃ ānehi, kilesarativasenassa sīlaṃ bhindāhīti. " 520351,114,1048,2,7,1,30,5,Taṃ sutvā sā dutiyaṃ gāthamāha– 520352,114,1049,2,4,1,0,0,2. 520353,114,1050,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Nāhaṃ dukkhakkhamā rāja, nāhaṃ addhānakovidā; " 520354,114,1051,2,11,1,45,6,"Kathaṃ ahaṃ gamissāmi, vanaṃ kuñjarasevitan’’ ti. " 520355,114,1052,2,21,1,105,14,"Tattha {dukkhakkhamā}ti ahaṃ, mahārāja, dukkhassa khamā na homi, addhānampi na jānāmi, sāhaṃ kathaṃ gamissāmīti. " 520356,114,1053,2,7,1,28,5,Tato rājā dve gāthāyo abhāsi– 520357,114,1054,2,4,1,0,0,3. 520358,114,1055,2,12,1,46,8,"‘ ‘ Phītaṃ janapadaṃ gantvā, hatthinā ca rathena ca; " 520359,114,1056,2,7,1,39,4,"Dārusaṅghāṭayānena , evaṃ gaccha niḷinike. " 520360,114,1057,2,4,1,0,0,4. 520361,114,1058,2,10,1,43,5,"‘ ‘ Hatthiassarathe pattī, gacchevādāya khattiye; " 520362,114,1059,2,10,1,41,5,"Taveva vaṇṇarūpena, vasaṃ tamānayissasī’’ ti. " 520363,114,1060,2,36,1,255,28,"Tattha {dārusaṅghāṭayānenā}ti, amma, niḷinike na tvaṃ padasā gamissasi, phītaṃ pana subhikkhaṃ khemaṃ attano janapadaṃ hatthivāhanehi ca rathavāhanehi ca gantvā tato parampi ajjhokāse paṭicchannena vayhādinā udakaṭṭhāne nāvāsaṅkhātena dārusaṅghāṭayānena gaccha. " 520364,114,1060,37,52,1,112,14,{Vaṇṇarūpenā}ti evaṃ akilamamānā gantvā tava vaṇṇena ceva rūpasampadāya ca taṃ brāhmaṇaṃ attano vasaṃ ānayissasīti. 520365,114,1061,2,10,1,72,8,Evaṃ so dhītarā saddhiṃ akathetabbampi raṭṭhaparipālanaṃ nissāya kathesi. 520366,114,1061,11,19,1,25,4,Sāpi‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchi. 520367,114,1061,20,27,1,62,7,Athassā sabbaṃ dātabbayuttakaṃ datvā amaccehi saddhiṃ uyyojesi. 520368,114,1061,28,48,1,194,20,Amaccā taṃ ādāya paccantaṃ patvā tattha khandhāvāraṃ nivāsāpetvā rājadhītaraṃ ukkhipāpetvā vanacarakena desitena maggena himavantaṃ pavisitvā pubbaṇhasamaye tassa assamapadassa samīpaṃ pāpuṇiṃsu. 520369,114,1061,49,60,1,98,11,Tasmiṃ khaṇe bodhisatto puttaṃ assamapade nivāsāpetvā sayaṃ phalāphalatthāya araññaṃ paviṭṭho hoti. 520370,114,1061,61,75,1,105,14,Vanacarako sayaṃ assamaṃ agantvā tassa pana dassanaṭṭhāne ṭhatvā niḷinikāya taṃ dassento dve gāthā abhāsi– 520371,114,1062,2,4,1,0,0,5. 520372,114,1063,2,7,1,35,3,"‘ ‘ Kadalīdhajapaññāṇo, ābhujīparivārito; " 520373,114,1064,2,8,1,38,5,"Eso padissati rammo, isisiṅgassa assamo. " 520374,114,1065,2,4,1,0,0,6. 520375,114,1066,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Eso aggissa saṅkhāto, eso dhūmo padissati; " 520376,114,1067,2,12,1,44,7,"Maññe no aggiṃ hāpeti, isisiṅgo mahiddhiko’’ ti. " 520377,114,1068,2,8,1,62,6,Tattha kadalīsaṅkhātā dhajā paññāṇaṃ assāti kadalīdhajapaññāṇo. 520378,114,1068,9,12,1,44,2,{Ābhujīparivārito}ti bhujapattavanaparikkhitto. 520379,114,1068,13,23,1,74,9,{Saṅkhāto}ti eso aggi assa isisiṅgassa jhānena saṅkhāto paccakkhagato jalati. 520380,114,1068,24,34,1,61,10,Maññe no aggin ti aggiṃ no hāpeti juhati paricaratīti maññāmi. 520381,114,1069,2,28,1,269,25,Amaccāpi bodhisattassa araññaṃ paviṭṭhavelāya assamaṃ parivāretvā ārakkhaṃ ṭhapetvā rājadhītaraṃ isivesaṃ gāhāpetvā suvaṇṇacīrakena nivāsanapārupanaṃ katvā sabbālaṅkārehi alaṅkaritvā tantubaddhaṃ cittageṇḍukaṃ gāhāpetvā assamapadaṃ pesetvā sayaṃ bahi rakkhantā aṭṭhaṃsu. 520382,114,1069,29,35,1,46,6,Sā tena geṇḍukena kīḷantī caṅkamakoṭiyaṃ otari. 520383,114,1069,36,43,1,63,7,Tasmiṃ khaṇe isisiṅgo paṇṇasāladvāre pāsāṇaphalake nisinno hoti. 520384,114,1069,44,55,1,73,9,So taṃ āgacchantiṃ disvā bhītatasito uṭṭhāya paṇṇasālaṃ pavisitvā aṭṭhāsi . 520385,114,1069,56,60,1,39,4,Sāpissa paṇṇasāladvāraṃ gantvā kīḷiyeva. 520386,114,1069,61,71,1,63,10,Satthā tañca tato uttari ca atthaṃ pakāsento tisso gāthā abhāsi– 520387,114,1070,2,4,1,0,0,7. 520388,114,1071,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Tañca disvāna āyantiṃ, āmuttamaṇikuṇḍalaṃ; " 520389,114,1072,2,8,1,43,5,"Isisiṅgo pāvisi bhīto, assamaṃ paṇṇachādanaṃ. " 520390,114,1073,2,4,1,0,0,8. 520391,114,1074,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Assamassa ca sā dvāre, geṇḍukenassa kīḷati; " 520392,114,1075,2,8,1,40,5,"Vidaṃsayantī aṅgāni, guyhaṃ pakāsitāni ca. " 520393,114,1076,2,4,1,0,0,9. 520394,114,1077,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Tañca disvāna kīḷantiṃ, paṇṇasālagato jaṭī; " 520395,114,1078,2,10,1,42,5,"Assamā nikkhamitvāna, idaṃ vacanamabravī’’ ti. " 520396,114,1079,2,10,1,67,7,Tattha {geṇḍukenassā}ti assa isisiṅgassa assamadvāre geṇḍukena kīḷati. 520397,114,1079,11,14,1,23,2,{Vidaṃsayantī}ti dassentī. 520398,114,1079,15,25,1,82,9,Guyhaṃ pakāsitāni {cā}ti guyhañca rahassaṅgaṃ pakāsitāni ca pākaṭāni mukhahatthādīni. 520399,114,1079,26,33,1,43,6,{Abravī}ti so kira paṇṇasālāya ṭhatvā cintesi– 520400,114,1079,34,58,1,144,17,"‘‘ sacāyaṃ yakkho bhaveyya, paṇṇasālaṃ pavisitvā maṃ murumurāpetvā khādeyya, nāyaṃ yakkho, tāpaso bhavissatī’’ ti assamā nikkhamitvā pucchanto gāthamāha– " 520401,114,1080,2,4,1,0,0,10. 520402,114,1081,2,13,1,47,9,"‘ ‘ Ambho ko nāma so rukkho, yassa tevaṃgataṃ phalaṃ; " 520403,114,1082,2,13,1,47,8,"Dūrepi khittaṃ pacceti, na taṃ ohāya gacchatī’’ ti. " 520404,114,1083,2,13,1,83,11,Tattha yassa tevaṃgataṃ phalan ti yassa tava rukkhassa evaṃgatikaṃ manoramaṃ phalaṃ. 520405,114,1083,14,32,1,109,13,Ko nāma so {rukkho}ti citrageṇḍukassa adiṭṭhapubbattā‘‘ rukkhaphalena tena bhavitabban’’ ti maññamāno evaṃ pucchati. 520406,114,1084,2,7,1,39,5,Athassa sā rukkhaṃ ācikkhantī gāthamāha– 520407,114,1085,2,4,1,0,0,11. 520408,114,1086,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Assamassa mama brahme, samīpe gandhamādane; " 520409,114,1087,2,9,1,44,6,"Bahavo tādisā rukkhā, yassa tevaṃgataṃ phalaṃ; " 520410,114,1088,2,13,1,47,8,"Dūrepi khittaṃ pacceti, na maṃ ohāya gacchatī’’ ti. " 520411,114,1089,2,12,1,70,7,Tattha samīpe {gandhamādane}ti gandhamādanapabbate mama assamassa samīpe. 520412,114,1089,13,22,1,64,8,"Yassa tevaṃgatan ti yassa evaṃgataṃ, ta -kāro byañjanasandhikaroti. " 520413,114,1090,2,7,1,23,4,Iti sā musāvādaṃ abhāsi. 520414,114,1090,8,21,1,72,9,Itaropi saddahitvā‘‘ tāpaso eso’’ ti saññāya paṭisanthāraṃ karonto gāthamāha– 520415,114,1091,2,4,1,0,0,12. 520416,114,1092,2,13,1,61,9,"‘ ‘ Etū bhavaṃ assamimaṃ adetu, pajjañca bhakkhañca paṭiccha dammi; " 520417,114,1093,2,14,1,66,9,"Idamāsanaṃ atra bhavaṃ nisīdatu, ito bhavaṃ mūlaphalāni bhuñjatū’’ ti. " 520418,114,1094,2,9,1,48,7,Tattha assamiman ti assamaṃ imaṃ bhavaṃ pavisatu. 520419,114,1094,10,15,1,43,4,{Adetū}ti yathāsannihitaṃ āhāraṃ paribhuñjatu. 520420,114,1094,16,19,1,24,3,Pajjan ti pādabbhañjanaṃ. 520421,114,1094,20,23,1,30,3,Bhakkhan ti madhuraphalāphalaṃ. 520422,114,1094,24,27,1,21,2,{Paṭicchā}ti paṭiggaṇha. 520423,114,1094,28,32,1,34,4,Idamāsanan ti paviṭṭhakāle evamāha. 520424,114,1095,2,13,1,108,11,Tassā paṇṇasālaṃ pavisitvā kaṭṭhattharaṇe nisīdantiyā suvaṇṇacīrake dvidhā gate sarīraṃ appaṭicchannaṃ ahosi. 520425,114,1095,14,28,1,79,10,Tāpaso mātugāmasarīrassa adiṭṭhapubbattā taṃ disvā‘‘ vaṇṇo eso’’ ti saññāya evamāha– 520426,114,1096,2,4,1,0,0,13. 520427,114,1097,2,11,1,59,7,"‘ ‘ Kiṃ te idaṃ ūrūnamantarasmiṃ, supicchitaṃ kaṇharivappakāsati; " 520428,114,1098,2,15,1,65,10,"Akkhāhi me pucchito etamatthaṃ, kose nu te uttamaṅgaṃ paviṭṭhan’’ ti. " 520429,114,1099,2,10,1,84,8,Tattha supicchitan ti dvinnaṃ ūrūnaṃ samāgamakāle suphusitaṃ sippipuṭamukhasaṇṭhānaṃ. 520430,114,1099,11,22,1,113,10,"Subhalakkhaṇena hi asamannāgatāya taṃ ṭhānaṃ āvāṭadhātukaṃ hoti, samannāgatāya abbhunnataṃ sippipuṭamukhasaṇṭhānaṃ. " 520431,114,1099,23,30,1,56,6,{Kaṇharivappakāsatī}ti ubhosu passesu kāḷakaṃ viya khāyati. 520432,114,1099,31,51,1,135,19,"Kose nu te uttamaṅgaṃ paviṭṭhan ti tava uttamaṅgaṃ liṅgasaṇṭhānaṃ na paññāyati, kiṃ nu taṃ tava sarīrasaṅkhāte kose paviṭṭhanti pucchati. " 520433,114,1100,2,7,1,37,5,Atha naṃ sā vañcayantī gāthādvayamāha– 520434,114,1101,2,4,1,0,0,14. 520435,114,1102,2,12,1,59,8,"‘ ‘ Ahaṃ vane mūlaphalesanaṃ caraṃ, āsādayiṃ acchaṃ sughorarūpaṃ; " 520436,114,1103,2,12,1,60,8,"So maṃ patitvā sahasājjhapatto, panujja maṃ abbahi uttamaṅgaṃ. " 520437,114,1104,2,4,1,0,0,15. 520438,114,1105,2,16,1,64,10,"‘ ‘ Svāyaṃ vaṇo khajjati kaṇḍuvāyati, sabbañca kālaṃ na labhāmi sātaṃ; " 520439,114,1106,2,14,1,69,9,"Paho bhavaṃ kaṇḍumimaṃ vinetuṃ, kurutaṃ bhavaṃ yācito brāhmaṇatthan’’ ti. " 520440,114,1107,2,12,1,70,9,"Tattha āsādayin ti ghaṭṭesiṃ, āgacchantaṃ disvā leḍḍunā paharinti attho. " 520441,114,1107,13,16,1,21,2,{Patitvā}ti upadhāvitvā. 520442,114,1107,17,23,1,52,5,{Sahasājjhappatto}ti mamaṃ sahasā ajjhappatto sampatto. 520443,114,1107,24,29,1,26,4,{Panujjā}ti atha maṃ potetvā. 520444,114,1107,30,44,1,87,12,"{Abbahī}ti mukhena mama uttamaṅgaṃ luñcitvā pakkāmi, tato paṭṭhāya imasmiṃ ṭhāne vaṇo jāto. " 520445,114,1107,45,64,1,135,18,"Svāyan ti so ayaṃ tato paṭṭhāya mayhaṃ vaṇo khajjati ceva kaṇḍuvañca karoti, tappaccayā sāhaṃ sabbakālaṃ kāyikacetasikasukhaṃ na labhāmi. " 520446,114,1107,65,69,1,20,3,{Paho}ti pahu samattho. 520447,114,1107,70,85,1,98,14,"Brāhmaṇatthan ti bhavaṃ mayā yācito imaṃ brāhmaṇassa atthaṃ karotu, idaṃ me dukkhaṃ harāhīti vadati. " 520448,114,1108,2,29,1,119,18,"So tassā musāvādaṃ‘‘ sabhāvo’’ ti saddahitvā‘‘ sace te evaṃ sukhaṃ hoti, karissāmī’’ ti taṃ padesaṃ oloketvā anantaraṃ gāthamāha– " 520449,114,1109,2,4,1,0,0,16. 520450,114,1110,2,13,1,56,9,"‘ ‘ Gambhīrarūpo te vaṇo salohito, apūtiko vaṇagandho mahā ca; " 520451,114,1111,2,14,1,64,9,"Karomi te kiñci kasāyayogaṃ, yathā bhavaṃ paramasukhī bhaveyyā’’ ti. " 520452,114,1112,2,6,1,28,3,Tattha {salohito}ti rattobhāso. 520453,114,1112,7,10,1,25,2,{Apūtiko}ti pūtimaṃsarahito. 520454,114,1112,11,15,1,29,3,{Vaṇagandho}ti thokaṃ duggandho. 520455,114,1112,16,26,1,76,10,Kasāyayogan ti ahaṃ keci rukkhakasāye gahetvā tava ekaṃ kasāyayogaṃ karomīti. 520456,114,1113,2,4,1,23,3,Tato niḷinikā gāthamāha 520457,114,1114,2,4,1,0,0,17. 520458,114,1115,2,13,1,55,9,"‘ ‘ Na mantayogā na kasāyayogā, na osadhā brahmacāri kamanti; " 520459,114,1116,2,16,1,66,11,"Yaṃ te mudu tena vinehi kaṇḍuṃ, yathā ahaṃ paramasukhī bhaveyyan’’ ti. " 520460,114,1117,2,32,1,173,22,"Tattha {kamantī}ti, bho brahmacāri, imasmiṃ mama vaṇe neva mantayogā, na kasāyayogā, na pupphaphalādīni osadhāni kamanti, anekavāraṃ katehipi tehi etassa phāsukabhāvo na bhūtapubbo. " 520461,114,1117,33,51,1,101,16,"Yaṃ pana te etaṃ mudu aṅgajātaṃ, tena ghaṭṭiyamānasseva tassa kaṇḍu na hoti, tasmā tena vinehi kaṇḍunti. " 520462,114,1118,2,40,1,212,24,"So ‘‘ saccaṃ eso bhaṇatī’’ ti sallakkhetvā‘‘ methunasaṃsaggena sīlaṃ bhijjati, jhānaṃ antaradhāyatī’’ ti ajānanto mātugāmassa adiṭṭhapubbattā methunadhammassa ca ajānanabhāvena‘‘ bhesajjan’’ ti vadantiyā tāya methunaṃ paṭisevi. " 520463,114,1118,41,47,1,40,5,"Tāvadevassa sīlaṃ bhijji, jhānaṃ parihāyi. " 520464,114,1118,48,76,1,196,24,So dve tayo vāre saṃsaggaṃ katvā kilanto hutvā nikkhamitvā saraṃ oruyha nhatvā paṭippassaddhadaratho āgantvā paṇṇasālāyaṃ nisīditvā punapi taṃ‘‘ tāpaso’’ ti maññamāno vasanaṭṭhānaṃ pucchanto gāthamāha– 520465,114,1119,2,4,1,0,0,18. 520466,114,1120,2,14,1,59,10,"‘ ‘ Ito nu bhoto katamena assamo, kacci bhavaṃ abhiramasi araññe; " 520467,114,1121,2,16,1,68,11,"Kacci nu te mūlaphalaṃ pahūtaṃ, kacci bhavantaṃ na vihiṃsanti vāḷā’’ ti. " 520468,114,1122,2,10,1,55,7,Tattha {katamenā}ti ito katamena disābhāgena bhoto assamo. 520469,114,1122,11,14,1,22,3,Bhavan ti ālapanametaṃ. 520470,114,1123,2,7,1,36,5,Tato niḷinikā catasso gāthāyo abhāsi– 520471,114,1124,2,4,1,0,0,19. 520472,114,1125,2,13,1,54,9,"‘ ‘ Ito ujuṃ uttarāyaṃ disāyaṃ, khemā nadī himavatā pabhāvī; " 520473,114,1126,2,13,1,61,10,"Tassā tīre assamo mayha rammo, aho bhavaṃ assamaṃ mayhaṃ passe. " 520474,114,1127,2,4,1,0,0,20. 520475,114,1128,2,15,1,58,11,"‘ ‘ Ambā ca sālā tilakā ca jambuyo, uddālakā pāṭaliyo ca phullā; " 520476,114,1129,2,10,1,59,7,"Samantato kimpurisābhigītaṃ, aho bhavaṃ assamaṃ mayhaṃ passe. " 520477,114,1130,2,4,1,0,0,21. 520478,114,1131,2,16,1,59,11,"‘ ‘ Tālā ca mūlā ca phalā ca mettha, vaṇṇena gandhena upetarūpaṃ; " 520479,114,1132,2,12,1,59,8,"Taṃ bhūmibhāgehi upetarūpaṃ, aho bhavaṃ assamaṃ mayhaṃ passe. " 520480,114,1133,2,4,1,0,0,22. 520481,114,1134,2,13,1,57,9,"‘ ‘ Phalā ca mūlā ca pahūtamettha, vaṇṇena gandhena rasenupetā; " 520482,114,1135,2,16,1,61,11,"Āyanti ca luddakā taṃ padesaṃ, mā me tato mūlaphalaṃ ahāsun’’ ti. " 520483,114,1136,2,6,1,28,4,Tattha uttarāyan ti uttarāya. 520484,114,1136,7,11,1,23,3,{Khemā}ti evaṃnāmikā nadī. 520485,114,1136,12,17,1,40,4,Himavatā {pabhāvī}ti himavantato pavattati. 520486,114,1136,18,22,1,25,3,{Aho}ti patthanatthe nipāto. 520487,114,1136,23,26,1,22,2,{Uddālakā}ti vātaghātakā. 520488,114,1136,27,35,1,89,8,Kimpurisābhigītan ti samantato parivāretvā madhurasaddena gāyantehi kimpurisehi abhigītaṃ. 520489,114,1136,36,58,1,137,20,Tālā ca mūlā ca phalā ca {metthā}ti ettha mama assame pāsādikā tālarukkhā ca tesaññeva vaṇṇagandhādisampannā kandasaṅkhātā mūlā ca phalā ca. 520490,114,1136,59,67,1,65,7,{Pahūtametthā}ti nānārukkhaphalā ca rukkhavallimūlā ca pahūtā ettha. 520491,114,1136,68,92,1,171,21,"Mā me {tato}ti taṃ mama assamapadaṃ sambahulā luddakā āgacchanti, mayā cettha āharitvā ṭhapitaṃ bahu madhurasamūlaphalāphalaṃ atthi, te mayi cirāyante mūlaphalāphalaṃ hareyyuṃ. " 520492,114,1136,93,114,1,107,17,"Te tato mama mūlaphalāphalaṃ mā hariṃsu, tasmā sacepi mayā saddhiṃ āgantukāmo, ehi, no ce, ahaṃ gamissāmīti āha. " 520493,114,1137,2,10,1,58,8,Taṃ sutvā tāpaso yāva pitu āgamanā adhivāsāpetuṃ gāthamāha– 520494,114,1138,2,4,1,0,0,23. 520495,114,1139,2,12,1,55,8,"‘ ‘ Pitā mamaṃ mūlaphalesanaṃ gato, idāni āgacchati sāyakāle; " 520496,114,1140,2,14,1,58,9,"Ubhova gacchāmase assamaṃ taṃ, yāva pitā mūlaphalato etū’’ ti. " 520497,114,1141,2,11,1,62,8,Tattha ubhova {gacchāmase}ti mama pitu ārocetvā ubhova gamissāma. 520498,114,1142,2,6,1,15,3,Tato sā cintesi– 520499,114,1142,7,48,1,231,32,"‘‘ ayaṃ tāva araññeva vaḍḍhitabhāvena mama itthibhāvaṃ na jānāti, pitā panassa maṃ disvāva jānitvā‘ tvaṃ idha kiṃ karosī’ ti kājakoṭiyā paharitvā sīsampi me bhindeyya, tasmiṃ anāgateyeva mayā gantuṃ vaṭṭati, āgamanakammampi me niṭṭhitan’’ ti. " 520500,114,1142,49,55,1,49,6,Sā tassa āgamanūpāyaṃ ācikkhantī itaraṃ gāthamāha– 520501,114,1143,2,4,1,0,0,24. 520502,114,1144,2,13,1,51,8,"‘ ‘ Aññe bahū isayo sādhurūpā, rājīsayo anumagge vasanti; " 520503,114,1145,2,15,1,64,10,"Teyeva pucchesi mamassamaṃ taṃ, te taṃ nayissanti mamaṃ sakāse’’ ti. " 520504,114,1146,2,39,1,223,30,"Tattha {rājīsayo}ti, samma, mayā na sakkā cirāyituṃ, aññe pana sādhusabhāvā rājisayo ca brāhmaṇisayo ca anumagge mama assamamaggapasse vasanti, ahaṃ tesaṃ ācikkhitvā gamissāmi, tvaṃ te puccheyyāsi, te taṃ mama santikaṃ nayissantīti. " 520505,114,1147,2,23,1,141,17,Evaṃ sā attano palāyanūpāyaṃ katvā paṇṇasālato nikkhamitvā taṃ olokentameva‘‘ tvaṃ nivattā’’ ti vatvā āgamanamaggeneva amaccānaṃ santikaṃ agamāsi. 520506,114,1147,24,32,1,65,8,Te taṃ gahetvā khandhāvāraṃ gantvā anupubbena bārāṇasiṃ pāpuṇiṃsu. 520507,114,1147,33,45,1,92,11,"Sakkopi taṃ divasameva tussitvā sakalaraṭṭhe devaṃ vassāpesi, tato subhikkhaṃ janapadaṃ ahosi. " 520508,114,1147,46,53,1,62,7,Isisiṅgatāpasassapi tāya pakkantamattāya eva kāye ḍāho uppajji. 520509,114,1147,54,63,1,68,8,So kampanto paṇṇasālaṃ pavisitvā vākacīraṃ pārupitvā socanto nipajji. 520510,114,1147,64,99,1,178,26,"Bodhisatto sāyaṃ āgantvā puttaṃ apassanto‘‘ kahaṃ nu kho gato’’ ti kājaṃ otāretvā paṇṇasālaṃ pavisitvā taṃ nipannakaṃ disvā‘‘ tāta, kiṃ karosī’’ ti piṭṭhiṃ parimajjanto tisso gāthā abhāsi– " 520511,114,1148,2,4,1,0,0,25. 520512,114,1149,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Na te kaṭṭhāni bhinnāni, na te udakamābhataṃ; " 520513,114,1150,2,11,1,42,8,"Aggīpi te na hāpito, kiṃ nu mandova jhāyasi. " 520514,114,1151,2,4,1,0,0,26. 520515,114,1152,2,14,1,60,10,"‘ ‘ Bhinnāni kaṭṭhāni huto ca aggi, tapanīpi te samitā brahmacārī; " 520516,114,1153,2,11,1,63,8,"Pīṭhañca mayhaṃ udakañca hoti, ramasi tuvaṃ brahmabhūto puratthā. " 520517,114,1154,2,4,1,0,0,27. 520518,114,1155,2,10,1,56,5,"‘ ‘ Abhinnakaṭṭhosi anābhatodako, ahāpitaggīsi asiddhabhojano; " 520519,114,1156,2,16,1,65,11,"Na me tuvaṃ ālapasī mamajja, naṭṭhaṃ nu kiṃ cetasikañca dukkhan’’ ti. " 520520,114,1157,2,8,1,36,4,Tattha {bhinnānī}ti araññato uddhaṭāni. 520521,114,1157,9,14,1,21,4,Na {hāpito}ti na jalito. 520522,114,1157,15,23,1,65,7,{Bhinnānī}ti pubbe tayā mamāgamanavelāya kaṭṭhāni uddhaṭāneva honti. 520523,114,1157,24,32,1,32,7,Huto ca {aggī}ti aggi ca huto hoti. 520524,114,1157,33,42,1,79,8,{Tapanī}ti visibbanaaggisaṅkhātā tapanīpi te samitāva sayameva saṃvidahitāva hoti. 520525,114,1157,43,50,1,53,7,Pīṭhan ti mama āsanatthāya pīṭhañca paññattameva hoti. 520526,114,1157,51,56,1,51,4,{Udakañcā}ti pādadhovanaudakampi upaṭṭhāpitameva hoti. 520527,114,1157,57,66,1,72,8,{Brahmabhūto}ti tuvampi ito puratthā seṭṭhabhūto imasmiṃ assame abhiramasi. 520528,114,1157,67,73,1,48,5,{Abhinnakaṭṭhosī}ti so dāni ajja anuddhaṭakaṭṭhosi. 520529,114,1157,74,85,1,68,10,{Asiddhabhojano}ti na te kiñci amhākaṃ kandamūlaṃ vā paṇṇaṃ vā seditaṃ. 520530,114,1157,86,97,1,44,8,"{Mamajjā}ti, mama putta, ajja na me tvaṃ ālapasi. " 520531,114,1157,98,117,1,100,17,"Naṭṭhaṃ nu kin ti kiṃ nu te naṭṭhaṃ vā, kiṃ cetasikaṃ vā dukkhaṃ, akkhāhi me nipannakāraṇanti pucchati. " 520532,114,1158,2,10,1,46,8,So pitu vacanaṃ sutvā taṃ kāraṇaṃ kathento āha– 520533,114,1159,2,4,1,0,0,28. 520534,114,1160,2,11,1,53,7,"‘ ‘ Idhāgamā jaṭilo brahmacārī, sudassaneyyo sutanū vineti; " 520535,114,1161,2,8,1,55,5,"Nevātidīgho na panātirasso, sukaṇhakaṇhacchadanehi bhoto. " 520536,114,1162,2,4,1,0,0,29. 520537,114,1163,2,10,1,52,6,"‘ ‘ Amassujāto apurāṇavaṇṇī, ādhārarūpañca panassa kaṇṭhe; " 520538,114,1164,2,10,1,56,7,"Dve yamā gaṇḍā ure sujātā, suvaṇṇatindukanibhā pabhassarā. " 520539,114,1165,2,4,1,0,0,30. 520540,114,1166,2,13,1,62,8,"‘ ‘ Mukhañca tassa bhusadassaneyyaṃ, kaṇṇesu lambanti ca kuñcitaggā; " 520541,114,1167,2,11,1,58,8,"Te jotare carato māṇavassa, suttañca yaṃ saṃyamanaṃ jaṭānaṃ. " 520542,114,1168,2,4,1,0,0,31. 520543,114,1169,2,16,1,58,11,"‘ ‘ Aññā ca tassa saṃyamāni catasso, nīlā pītā lohitikā ca setā; " 520544,114,1170,2,9,1,54,6,"Tā piṃsare carato māṇavassa, tiriṭisaṅghāriva pāvusamhi. " 520545,114,1171,2,4,1,0,0,32. 520546,114,1172,2,14,1,61,10,"‘ ‘ Na mikhalaṃ muñjamayaṃ dhāreti, na santhare no pana pabbajassa; " 520547,114,1173,2,10,1,58,6,"Tā jotare jaghanantare vilaggā, sateratā vijjurivantalikkhe. " 520548,114,1174,2,4,1,0,0,33. 520549,114,1175,2,11,1,53,7,"‘ ‘ Akhīlakāni ca avaṇṭakāni, heṭṭhā nabhyā kaṭisamohitāni; " 520550,114,1176,2,10,1,59,7,"Aghaṭṭitā niccakīḷaṃ karonti, haṃ tāta kiṃrukkhaphalāni tāni. " 520551,114,1177,2,4,1,0,0,34. 520552,114,1178,2,12,1,59,8,"‘ ‘ Jaṭā ca tassa bhusadassaneyyā, parosataṃ vellitaggā sugandhā; " 520553,114,1179,2,13,1,61,10,"Dvedhā siro sādhu vibhattarūpo, aho nu kho mayha tathā jaṭāssu. " 520554,114,1180,2,4,1,0,0,35. 520555,114,1181,2,14,1,56,10,"‘ ‘ Yadā ca so pakirati tā jaṭāyo, vaṇṇena gandhena upetarūpā; " 520556,114,1182,2,9,1,57,6,"Nīluppalaṃ vātasameritaṃva, tatheva saṃvāti panassamo ayaṃ. " 520557,114,1183,2,4,1,0,0,36. 520558,114,1184,2,13,1,58,9,"‘ ‘ Paṅko ca tassa bhusadassaneyyo, netādiso yādiso mayhaṃ kāye; " 520559,114,1185,2,11,1,56,8,"So vāyati erito mālutena, vanaṃ yathā aggagimhe suphullaṃ. " 520560,114,1186,2,4,1,0,0,37. 520561,114,1187,2,12,1,65,8,"‘ ‘ Nihanti so rukkhaphalaṃ pathabyā, sucittarūpaṃ ruciraṃ dassaneyyaṃ; " 520562,114,1188,2,13,1,68,10,"Khittañca tassa punarehi hatthaṃ, haṃ tāta kiṃrukkhaphalaṃ nu kho taṃ. " 520563,114,1189,2,4,1,0,0,38. 520564,114,1190,2,13,1,60,8,"‘ ‘ Dantā ca tassa bhusadassaneyyā, suddhā samā saṅkhavarūpapannā; " 520565,114,1191,2,12,1,58,9,"Mano pasādenti vivariyamānā, na hi nūna so sākamakhādi tehi. " 520566,114,1192,2,4,1,0,0,39. 520567,114,1193,2,13,1,69,9,"‘ ‘ Akakkasaṃ aggaḷitaṃ muhuṃ muduṃ, ujuṃ anuddhataṃ acapalamassa bhāsitaṃ; " 520568,114,1194,2,11,1,64,7,"Rudaṃ manuññaṃ karavīkasussaraṃ, hadayaṅgamaṃ rañjayateva me mano. " 520569,114,1195,2,4,1,0,0,40. 520570,114,1196,2,11,1,57,6,"‘ ‘ Bindussaro nātivisaṭṭhavākyo, na nūna sajjhāyamatippayutto; " 520571,114,1197,2,13,1,62,10,"Icchāmi bho taṃ punadeva daṭṭhuṃ, mitto hi me māṇavohu puratthā. " 520572,114,1198,2,4,1,0,0,41. 520573,114,1199,2,12,1,70,8,"‘ ‘ Susandhi sabbattha vimaṭṭhimaṃ vaṇaṃ, puthū sujātaṃ kharapattasannibhaṃ; " 520574,114,1200,2,11,1,60,8,"Teneva maṃ uttariyāna māṇavo, vivaritaṃ ūruṃ jaghanena piḷayi. " 520575,114,1201,2,4,1,0,0,42. 520576,114,1202,2,11,1,55,7,"‘ ‘ Tapanti ābhanti virocare ca, sateratā vijjurivantalikkhe; " 520577,114,1203,2,8,1,57,5,"Bāhā mudū añjanalomasādisā, vicitravaṭṭaṅgulikāssa sobhare. " 520578,114,1204,2,4,1,0,0,43. 520579,114,1205,2,13,1,56,9,"‘ ‘ Akakkasaṅgo na ca dīghalomo, nakhāssa dīghā api lohitaggā; " 520580,114,1206,2,9,1,56,6,"Mudūhi bāhāhi palissajanto, kalyāṇarūpo ramayaṃ upaṭṭhahi. " 520581,114,1207,2,4,1,0,0,44. 520582,114,1208,2,9,1,60,5,"‘ ‘ Dumassa tūlūpanibhā pabhassarā, suvaṇṇakambutalavaṭṭasucchavi; " 520583,114,1209,2,14,1,63,11,"Hatthā mudū tehi maṃ samphusitvā, ito gato tena maṃ dahanti tāta. " 520584,114,1210,2,4,1,0,0,45. 520585,114,1211,2,17,1,62,12,"‘ ‘ Na nūna so khārividhaṃ ahāsi, na nūna so kaṭṭhāni sayaṃ abhañji; " 520586,114,1212,2,14,1,63,11,"Na nūna so hanti dume kuṭhāriyā, na hissa hatthesu khilāni atthi. " 520587,114,1213,2,4,1,0,0,46. 520588,114,1214,2,18,1,62,12,"‘ ‘ Accho ca kho tassa vaṇaṃ akāsi, so maṃbravi‘ sukhitaṃ maṃ karohi’; " 520589,114,1215,2,16,1,63,10,"Tāhaṃ kariṃ tena mamāsi sokhyaṃ, so cabravi‘ sukhitosmī’ ti brahme. " 520590,114,1216,2,4,1,0,0,47. 520591,114,1217,2,13,1,59,9,"‘ ‘ Ayañca te māluvapaṇṇasanthatā, vikiṇṇarūpāva mayā ca tena ca; " 520592,114,1218,2,9,1,54,6,"Kilantarūpā udake ramitvā, punappunaṃ paṇṇakuṭiṃ vajāma. " 520593,114,1219,2,4,1,0,0,48. 520594,114,1220,2,14,1,61,10,"‘ ‘ Na majja mantā paṭibhanti tāta, na aggihuttaṃ napi yaññatantaṃ; " 520595,114,1221,2,13,1,61,10,"Na cāpi te mūlaphalāni bhuñje, yāva na passāmi taṃ brahmacāriṃ. " 520596,114,1222,2,4,1,0,0,49. 520597,114,1223,2,13,1,58,9,"‘ ‘ Addhā pajānāsi tuvampi tāta, yassaṃ disaṃ vasate brahmacārī; " 520598,114,1224,2,13,1,60,10,"Taṃ maṃ disaṃ pāpaya tāta khippaṃ, mā te ahaṃ amarimassamamhi. " 520599,114,1225,2,4,1,0,0,50. 520600,114,1226,2,12,1,67,7,"‘ ‘ Vicitraphullañhi vanaṃ sutaṃ mayā, dijābhighuṭṭhaṃ dijasaṅghasevitaṃ; " 520601,114,1227,2,17,1,66,12,"Taṃ maṃ vanaṃ pāpaya tāta khippaṃ, purā te pāṇaṃ vijahāmi assame’’ ti. " 520602,114,1228,2,11,1,45,6,"Tattha {idhāgamā}ti, tāta, imaṃ assamapadaṃ āgato. " 520603,114,1228,12,16,1,32,3,{Sudassaneyyo}ti suṭṭhu dassaneyyo. 520604,114,1228,17,24,1,41,5,{Sutanū}ti suṭṭhu tanuko nātikiso nātithūlo . 520605,114,1228,25,34,1,71,8,{Vinetī}ti attano sarīrappabhāya assamapadaṃ ekobhāsaṃ viya vineti pūreti. 520606,114,1228,35,51,1,140,13,"Sukaṇhakaṇhacchadanehi {bhoto}ti, tāta, tassa bhoto sukaṇhehi kaṇhacchadanehi bhamaravaṇṇehi kesehi sukaṇhasīsaṃ sumajjitamaṇimayaṃ viya khāyati. " 520607,114,1228,52,60,1,47,6,"{Amassūjāto}ti na tāvassa massu jāyati, taruṇoyeva. " 520608,114,1228,61,64,1,29,2,{Apurāṇavaṇṇī}ti acirapabbajito. 520609,114,1228,65,80,1,145,14,Ādhārarūpañca panassa {kaṇṭhe}ti kaṇṭhe ca panassa amhākaṃ bhikkhābhājanaṭṭhapanaṃ pattādhārasadisaṃ piḷandhanaṃ atthīti muttāhāraṃ sandhāya vadati. 520610,114,1228,81,85,1,24,3,{Gaṇḍā}ti thane sandhāyāha. 520611,114,1228,86,91,1,26,4,Ure {sujātā}ti uramhi sujātā. 520612,114,1228,92,99,1,16,3,‘‘ Urato’’ tipi pāṭho. 520613,114,1228,100,103,1,26,2,{Pabhassarā}ti pabhāsampannā. 520614,114,1228,104,114,1,38,5,"‘‘ Pabhāsare’’ tipi pāṭho, obhāsantīti attho. " 520615,114,1229,2,6,1,38,4,Bhusadassaneyyan ti ativiya dassanīyaṃ. 520616,114,1229,7,12,1,41,4,{Kuñcitaggā}ti sīhakuṇḍalaṃ sandhāya vadati. 520617,114,1229,13,23,1,67,8,"{Suttañcā}ti yaṃ tassa jaṭābandhanasuttaṃ, tampi jotati pabhaṃ muñcati." 520618,114,1229,24,37,1,85,8,‘‘ Saṃyamāni catasso’’ ti iminā maṇisuvaṇṇapavāḷarajatamayāni cattāri piḷandhanāni dasseti . 520619,114,1229,38,49,1,82,10,Tā {piṃsare}ti tāni piḷandhanāni pāvusamhi pavuṭṭhe deve tiriṭisaṅghā viya viravanti. 520620,114,1229,50,57,1,37,6,"Mikhalan ti mekhalaṃ, ayameva vā pāṭho. " 520621,114,1229,58,61,1,38,3,Idaṃ nivatthakañcanacīrakaṃ sandhāyāha. 520622,114,1229,62,67,1,21,4,Na {santhare}ti na vāke. 520623,114,1229,68,91,1,120,19,"Idaṃ vuttaṃ hoti– tāta, yathā mayaṃ tiṇamayaṃ vā vākamayaṃ vā cīrakaṃ dhārema, na tathā so, so pana suvaṇṇacīrakaṃ dhāretīti. " 520624,114,1229,92,96,1,31,3,{Akhīlakānī}ti atacāni nippaṇṇāni. 520625,114,1229,97,101,1,33,3,{Kaṭisamohitānī}ti kaṭiyaṃ baddhāni. 520626,114,1229,102,108,1,55,5,Niccakīḷaṃ {karontī}ti aghaṭṭitānipi niccakālaṃ kīḷāyanti. 520627,114,1229,109,116,1,22,4,"Haṃ, {tātā}ti hambho, tāta. " 520628,114,1229,117,131,1,127,13,Kiṃ rukkhaphalāni {tānī}ti tāni tassa māṇavassa suttāruḷhāni kaṭiyaṃ baddhāni katararukkhaphalāni nāmāti maṇisaṅghāṭiṃ sandhāyāha. 520629,114,1230,2,7,1,66,4,{Jaṭā}ti jaṭāmaṇḍalākārena baddharatanamissakakesavaṭṭiyo sandhāyāha. 520630,114,1230,8,11,1,23,2,{Vellitaggā}ti kuñcitaggā. 520631,114,1230,12,23,1,83,10,{Dvedhāsiro}ti tassa sīsaṃ dvedhā katvā baddhānaṃ jaṭānaṃ vasena suṭṭhu vibhattarūpaṃ. 520632,114,1230,24,44,1,106,17,"{Tathā}ti yathā tassa māṇavassa jaṭā, tathā tumhehi mama na baddhā, aho vata mamapi tathā assūti patthento āha. " 520633,114,1230,45,48,1,24,2,{Upetarūpā}ti upetasabhāvā. 520634,114,1230,49,64,1,102,12,"{Vātasameritaṃvā}ti yathā nāma nīluppalaṃ vātena samīritaṃ, tatheva ayaṃ imasmiṃ vanasaṇḍe assamo saṃvāti. " 520635,114,1230,65,79,1,60,9,"{Netādiso}ti, tāta, yādiso mama kāye paṅko, netādiso tassa sarīre. " 520636,114,1230,80,86,1,32,6,So hi dassanīyo ceva sugandho ca. 520637,114,1230,87,90,1,25,2,{Aggagimhe}ti vasantasamaye. 520638,114,1231,2,5,1,18,2,{Nihantī}ti paharati. 520639,114,1231,6,17,1,64,11,Kiṃ rukkhaphalaṃ nu kho tan ti katararukkhassa nu kho taṃ phalaṃ. 520640,114,1231,18,21,1,42,2,{Saṅkhavarūpapannā}ti sudhotasaṅkhapaṭibhāgā. 520641,114,1231,22,42,1,119,19,Na hi nūna so sākamakhādi {tehī}ti na nūna so māṇavo mayaṃ viya tehi dantehi rukkhapaṇṇāni ceva mūlaphalāphalāni ca khādi. 520642,114,1231,43,50,1,59,7,Amhākañhi tāni khādantānaṃ sabalā paṇṇavaṇṇā dantāti dīpeti. 520643,114,1232,2,26,1,167,18,"Akakkasan ti, tāta, tassa bhāsitaṃ apharusaṃ agaḷitaṃ, punappunaṃ vadantassāpi madhuratāya muhuṃ muduṃ, apamussatāya ujuṃ, avikkhittatāya anuddhaṭaṃ, patiṭṭhitatāya acapalaṃ. " 520644,114,1232,27,37,1,90,10,Rudan ti bhāsamānassa sarasaṅkhātaṃ rudampi manoharaṃ karavīkassa viya sussaraṃ sumadhuraṃ. 520645,114,1232,38,43,1,35,4,{Rañjayatevā}ti mama mano rañjatiyeva. 520646,114,1232,44,47,1,25,2,{Bindussaro}ti piṇḍitassaro. 520647,114,1232,48,57,1,47,8,{Māṇavohū}ti so hi māṇavo puratthā mama mitto ahu. 520648,114,1233,2,25,1,175,21,"Susandhi sabbattha vimaṭṭhimaṃ vaṇan ti tāta tassa māṇavassa ūrūnaṃ antare ekaṃ vaṇaṃ atthi, taṃ susandhi suphusitaṃ sippipuṭamukhasadisaṃ, sabbattha vimaṭṭhaṃ samantato maṭṭhaṃ. " 520649,114,1233,26,29,1,16,2,{Puthū}ti mahantaṃ. 520650,114,1233,30,33,1,22,3,Sujātan ti susaṇṭhitaṃ. 520651,114,1233,34,38,1,54,3,Kharapattasannibhan ti supupphitapadumamakuḷasannibhaṃ. 520652,114,1233,39,43,1,35,3,{Uttariyānā}ti uttaritvā avattharitvā. 520653,114,1233,44,47,1,15,2,{Piḷayī}ti pīḷesi. 520654,114,1233,48,59,1,97,10,{Tapantī}ti tassa māṇavassa sarīrato niccharantā suvaṇṇavaṇṇaraṃsiyo jalanti obhāsanti virocanti ca. 520655,114,1233,60,64,1,21,3,{Bāhā}ti bāhāpissa mudū. 520656,114,1233,65,70,1,52,4,{Añjanalomasādisā}ti añjanasadisehi lomehi samannāgatā. 520657,114,1233,71,80,1,120,8,Vicitravaṭṭaṅgulikāssa {sobhare}ti hatthāpissa varalakkhaṇavicitrāhi pavālaṅkurasadisāhi vaṭṭaṅgulīhi samannāgatā sobhanti. 520658,114,1234,2,5,1,46,2,{Akakkasaṅgo}ti kacchupīḷakādirahitaaṅgapaccaṅgo. 520659,114,1234,6,13,1,52,6,Ramayaṃ {upaṭṭhahī}ti maṃ ramayanto upaṭṭhahi paricari. 520660,114,1234,14,18,1,32,3,{Tūlūpanibhā}ti mudubhāvassa upamā. 520661,114,1234,19,34,1,127,13,"{Suvaṇṇakambutalavaṭṭasucchavī}ti suvaṇṇamayaṃ ādāsatalaṃ viya vaṭṭā ca succhavi ca, parimaṇḍalatalā ceva sundaracchavi cāti attho. " 520662,114,1234,35,44,1,76,8,{Samphusitvā}ti suṭṭhu phusitvā attano hatthasamphassaṃ mama sarīre pharāpetvā. 520663,114,1234,45,53,1,38,6,Ito {gato}ti mama olokentasseva ito gato. 520664,114,1234,54,64,1,65,9,Tena maṃ {dahantī}ti tena tassa hatthasamphassena idāni maṃ dahanti. 520665,114,1234,65,78,1,93,12,"Tathā hi tassa gatakālato paṭṭhāya mama sarīre ḍāho uṭṭhito, tenamhi domanassappatto nipannoti. " 520666,114,1235,2,18,1,78,13,"Na nūna so khārividhan ti, tāta, nūna so māṇavo na khāribhāraṃ ukkhipitvā vicari. " 520667,114,1235,19,28,1,33,5,"{Khilānī}ti kilāni,‘‘ ayameva vā pāṭho. " 520668,114,1235,29,32,1,17,3,Sokhyan ti sukhaṃ. 520669,114,1235,33,54,1,172,18,"Māluvapaṇṇasanthatā {vikiṇṇarūpāvā}ti, tāta, ayaṃ tava māluvapaṇṇasanthatā ajja mayā ca tena ca aññamaññaṃ parāmasanāliṅganavasena parivattantehi vikiṇṇā viya ākulabyākulā jātā. " 520670,114,1235,55,78,1,178,20,"Punappunaṃ paṇṇakuṭiṃ {vajāmā}ti, tāta, ahañca so ca abhiramitvā kilantarūpā paṇṇasālato nikkhamitvā udakaṃ pavisitvā ramitvā vigatadarathā punappunaṃ imameva kuṭiṃ pavisāmāti vadati. " 520671,114,1236,2,18,1,102,15,Na majja {mantā}ti ajja mama tassa gatakālato paṭṭhāya neva mantā paṭibhanti na upaṭṭhahanti na ruccanti. 520672,114,1236,19,34,1,138,15,Na aggihuttaṃ napi yaññatantan ti mahābrahmuno ārādhanatthāya kattabbahomavidhūpanādiyaññakiriyāpi me na paṭibhāti na upaṭṭhāti na ruccati. 520673,114,1236,35,43,1,54,7,Na cāpi {te}ti tayā ābhatamūlaphalāphalānipi na bhuñjāmi. 520674,114,1236,44,49,1,30,5,Yassaṃ disan ti yassaṃ disāyaṃ. 520675,114,1236,50,57,1,57,7,Vanan ti tassa māṇavassa assamaṃ parivāretvā ṭhitavananti. 520676,114,1237,2,25,1,136,19,Tassevaṃ vilapantassa taṃ vilāpaṃ sutvā mahāsatto‘‘ ekāya itthiyā imassa sīlaṃ bhinnaṃ bhavissatī’’ ti ñatvā taṃ ovadanto cha gāthāyo abhāsi– 520677,114,1238,2,4,1,0,0,51. 520678,114,1239,2,9,1,58,5,"‘ ‘ Imasmāhaṃ jotirase vanamhi, gandhabbadevaccharasaṅghasevite; " 520679,114,1240,2,9,1,51,5,"Isīnamāvāse sanantanamhi, netādisaṃ aratiṃ pāpuṇetha. " 520680,114,1241,2,4,1,0,0,52. 520681,114,1242,2,14,1,59,10,"‘ ‘ Bhavanti mittāni atho na honti, ñātīsu mittesu karonti pemaṃ; " 520682,114,1243,2,15,1,59,10,"Ayañca jammo kissa vā niviṭṭho, yo neva jānāti‘ kutomhi āgato’. " 520683,114,1244,2,4,1,0,0,53. 520684,114,1245,2,11,1,43,6,"‘ ‘ Saṃvāsena hi mittāni, sandhīyanti punappunaṃ; " 520685,114,1246,2,8,1,39,5,"Sveva mitto asaṃgantu, asaṃvāsena jīrati. " 520686,114,1247,2,4,1,0,0,54. 520687,114,1248,2,13,1,63,9,"‘ ‘ Sace tuvaṃ dakkhasi brahmacāriṃ, sace tuvaṃ sallape brahmacārinā; " 520688,114,1249,2,8,1,59,5,"Sampannasassaṃva mahodakena, tapoguṇaṃ khippamimaṃ pahissasi. " 520689,114,1250,2,4,1,0,0,55. 520690,114,1251,2,13,1,61,9,"‘ ‘ Punapi ce dakkhasi brahmacāriṃ, punapi ce sallape brahmacārinā; " 520691,114,1252,2,8,1,59,5,"Sampannasassaṃva mahodakena, usmāgataṃ khippamimaṃ pahissasi. " 520692,114,1253,2,4,1,0,0,56. 520693,114,1254,2,12,1,52,7,"‘ ‘ Bhūtāni hetāni caranti tāta, virūparūpena manussaloke; " 520694,114,1255,2,15,1,61,10,"Na tāni sevetha naro sapañño, āsajja naṃ nassati brahmacārī’’ ti. " 520695,114,1256,2,6,1,23,3,Tattha {imasmā}ti imasmiṃ. 520696,114,1256,7,10,1,19,3,Han ti nipātamattaṃ. 520697,114,1256,11,16,1,43,4,{Jotirase}ti hūyamānassa jotino raṃsiobhāsite. 520698,114,1256,17,20,1,23,2,{Sanantanamhī}ti porāṇake. 520699,114,1256,21,24,1,21,2,{Pāpuṇethā}ti pāpuṇeyya. 520700,114,1256,25,48,1,128,19,"Idaṃ vuttaṃ hoti– tāta, evarūpe vane vasanto yaṃ aratiṃ tvaṃ patto, etādisaṃ na pāpuṇeyya paṇḍito kulaputto, pattuṃ nārahatīti attho." 520701,114,1257,2,13,1,54,8,‘ ‘ Bhavantī’’ ti imaṃ gāthaṃ mahāsatto antogatameva bhāsati. 520702,114,1257,14,36,1,129,20,"Ayamettha adhippāyo– loke sattānaṃ mittāni nāma hontipi na hontipi tattha yesaṃ honti, te attano ñātīsu ca mittesu ca pemaṃ karonti. " 520703,114,1257,37,42,1,31,4,Ayañca {jammo}ti migasiṅgo lāmako. 520704,114,1257,43,76,1,201,25,"Kissa vā {niviṭṭho}ti kena nāma kāraṇena tasmiṃ mātugāme mittasaññāya niviṭṭho, so migiyā kucchismiṃ nibbattitvā araññe vaḍḍhitattā‘‘ kutomhi āgato’’ ti attano āgataṭṭhānamattampi na jānāti, pageva ñātimitteti. " 520705,114,1258,2,14,1,87,10,"Punappunan ti, tāta, mittāni nāma punappunaṃ saṃvāsena saṃsevanena sandhīyanti ghaṭīyanti. " 520706,114,1258,15,30,1,117,13,Sveva {mitto}ti so eva mitto asaṃgantu asamāgacchantassa purisassa tena asamāgamasaṅkhātena asaṃvāsena jīrati vinassati . 520707,114,1258,31,61,1,174,24,"{Sace}ti tasmā, tāta, sace tvaṃ punapi taṃ dakkhasi, tena vā sallapissasi, atha yathā nāma nipphannasassaṃ mahoghena harīyati, evaṃ imaṃ attano tapoguṇaṃ pahissasi hāressasīti attho. " 520708,114,1258,62,65,1,24,3,Usmāgatan ti samaṇatejaṃ. 520709,114,1259,2,5,1,28,2,{Virūparūpenā}ti vividharūpena. 520710,114,1259,6,30,1,175,21,"Idaṃ vuttaṃ hoti– tāta, manussalokasmiñhi etāni yakkhinisaṅkhātāni bhūtāni vividharūpapaṭicchannena attano rūpena attano vasaṃ gate khādituṃ caranti, tāni sapañño naro na sevetha. " 520711,114,1259,31,46,1,103,14,"Tādisañhi bhūtaṃ āsajja naṃ patvā nassati brahmacārī, diṭṭhosi tāya yakkhiniyā na khāditoti puttaṃ ovadi. " 520712,114,1260,2,31,1,112,19,"So pitu kathaṃ sutvā‘‘ yakkhinī kira sā’’ ti bhīto cittaṃ nivattetvā‘‘ tāta, etto na gamissāmi, khamatha me’’ ti khamāpesi. " 520713,114,1260,32,55,1,109,14,"Sopi naṃ samassāsetvā‘‘ ehi tvaṃ, māṇava, mettaṃ bhāvehi, karuṇaṃ, muditaṃ, upekkhan’’ ti brahmavihārabhāvanaṃ ācikkhi. " 520714,114,1260,56,62,1,49,6,So tathā paṭipajjitvā puna jhānābhiññā nibbattesi. 520715,114,1261,2,16,1,132,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi. " 520716,114,1261,17,29,1,88,10,"Tadā niḷinikā purāṇadutiyikā ahosi, isisiṅgo ukkaṇṭhitabhikkhu, pitā pana ahameva ahosinti. " 520717,114,1262,2,4,1,29,2,Niḷinikājātakavaṇṇanā paṭhamā. 520718,114,1264,2,7,1,22,2,[ 527]2. Ummādantījātakavaṇṇanā 520719,114,1265,2,13,1,96,10,Nivesanaṃ kassanudaṃ {sunandā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ukkaṇṭhitabhikkhuṃ ārabbha kathesi. 520720,114,1265,14,49,1,395,34,So kirekadivasaṃ sāvatthiyaṃ piṇḍāya caranto ekaṃ alaṅkatapaṭiyattaṃ uttamarūpadharaṃ itthiṃ oloketvā paṭibaddhacitto hutvā cittaṃ nivattetuṃ asakkonto vihārameva āgantvā tato paṭṭhāya sallaviddho viya rāgāturo bhantamigapaṭibhāgo kiso dhamanīsanthatagatto uppaṇḍuppaṇḍukajāto anabhirato ekiriyāpathepi cittassādaṃ alabhanto ācariyavattādīni pahāya uddesaparipucchākammaṭṭhānānuyogarahito vihāsi. 520721,114,1265,50,85,1,139,20,"So sahāyabhikkhūhi‘‘ pubbe tvaṃ, āvuso, santindriyo vippasannamukhavaṇṇo, idāni no tathā, kiṃ nu kho kāraṇan’’ ti puṭṭho,‘‘ āvuso, anabhiratomhī’’ ti āha. " 520722,114,1265,86,138,1,397,42,"Atha naṃ te‘‘ abhiramāvuso, sāsane, buddhuppādo nāma dullabho, tathā saddhammassavanaṃ manussapaṭilābho ca, so tvaṃ manussapaṭilābhaṃ paṭilabhitvā dukkhassantakiriyaṃ patthayamāno assumukhaṃ ñātijanaṃ pahāya saddhāya pabbajitvā kiṃkāraṇā kilesavasaṃ yāsi, kilesā nāmete gaṇḍuppādakapāṇakaṃ upādāya sabbabālajanasādhāraṇā, ye tesaṃ vatthubhūtā, tepi appassādā kāmā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo. " 520723,114,1265,139,220,1,482,56,"Aṭṭhikaṅkalūpamā kāmā, maṃsapesūpamā kāmā, tiṇukkūpamā kāmā, aṅgārakāsūpamā kāmā, supinakūpamā kāmā, yācitakūpamā kāmā, rukkhaphalūpamā kāmā, asisūnūpamā kāmā, sattisūlūpamā kāmā, sappasirūpamā kāmā, aggikkhandhūpamā kāmā, tvaṃ nāma evarūpe buddhasāsane pabbajitvā evaṃ anatthakārakānaṃ kilesānaṃ vasaṃ gatosī’’ ti ovaditvā attano kathaṃ gāhāpetuṃ asakkontā satthu santikaṃ dhammasabhaṃ netvā‘‘ kiṃ, bhikkhave, anicchamānakaṃ bhikkhuṃ ānayitthā’’ ti vutte,‘‘ bhante, ayaṃ kira bhikkhu ukkaṇṭhito’’ ti āhaṃsu. " 520724,114,1265,221,261,1,193,27,"Satthā‘‘ saccaṃ kirā’’ ti pucchitvā‘‘ saccaṃ, bhante’’ ti vutte‘‘ bhikkhu porāṇakapaṇḍitā rajjaṃ anusāsantāpi kilese uppanne tassa vasaṃ agantvā cittaṃ nivāretvā na ayuttakaṃ kariṃsū’’ ti vatvā atītaṃ āhari. " 520725,114,1266,2,11,1,63,8,Atīte siviraṭṭhe ariṭṭhapuranagare sivi nāma rājā rajjaṃ kāresi. 520726,114,1266,12,26,1,83,9,"Bodhisatto tassa aggamahesiyā kucchismiṃ nibbatti,‘‘ sivikumāro’’ tvevassa nāmaṃ kariṃsu. " 520727,114,1266,27,39,1,55,7,"Senāpatissapi putto jāyi,‘‘ abhipārako’’ tissa nāmaṃ kariṃsu. " 520728,114,1266,40,52,1,101,12,Te ubhopi sahāyā hutvā abhivaḍḍhantā soḷasavassikā hutvā takkasilaṃ gantvā sippaṃ uggaṇhitvā āgamiṃsu. 520729,114,1266,53,57,1,26,4,Rājā puttassa rajjaṃ adāsi. 520730,114,1266,58,65,1,63,7,Sopi abhipārakaṃ senāpatiṭṭhāne ṭhapetvā dhammena rajjaṃ kāresi. 520731,114,1266,66,90,1,192,18,"Tasmiṃyeva nagare tiriṭivacchassa nāma asītikoṭivibhavassa seṭṭhino dhītā nibbatti uttamarūpadharā sobhaggappattā subhalakkhaṇena samannāgatā, tassā nāmaggahaṇadivase‘‘ ummādantī’’ ti nāmaṃ kariṃsu. " 520732,114,1266,91,103,1,130,12,Sā soḷasavassikakāle atikkantamānusavaṇṇā devaccharā viya abhirūpā dassanīyā pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgatā ahosi. 520733,114,1266,104,126,1,160,20,"Ye ye puthujjanā taṃ passanti, te te sakabhāvena saṇṭhātuṃ asakkontā surāpānamadamattā viya kilesamadena mattā hutvā satiṃ paccupaṭṭhāpetuṃ samatthā nāma nāhesuṃ. " 520734,114,1267,2,30,1,179,21,"Athassā pitā tiriṭivaccho rājānaṃ upasaṅkamitvā‘‘ deva, mama gehe itthiratanaṃ uppannaṃ, raññova anucchavikaṃ, lakkhaṇapāṭhake brāhmaṇe pesetvā taṃ vīmaṃsāpetvā yathāruci karohī’’ ti āha. " 520735,114,1267,31,41,1,35,6,Rājā‘‘ sādhū’’ ti vatvā brāhmaṇe pesesi. 520736,114,1267,42,48,1,62,6,Te seṭṭhigehaṃ gantvā katasakkārasammānā pāyāsaṃ paribhuñjiṃsu. 520737,114,1267,49,56,1,69,7,Tasmiṃ khaṇe ummādantī sabbālaṅkārapaṭimaṇḍitā tesaṃ santikaṃ agamāsi. 520738,114,1267,57,69,1,108,12,Te taṃ disvā satiṃ paccupaṭṭhāpetuṃ asakkontā kilesamadamattā hutvā attano vippakatabhojanabhāvaṃ na jāniṃsu. 520739,114,1267,70,94,1,139,17,"Ekacce ālopaṃ gahetvā‘‘ bhuñjissāmā’’ ti saññāya sīse ṭhapesuṃ, ekacce upakacchantare khipiṃsu, ekacce bhittiṃ pahariṃsu, sabbeva ummattakā ahesuṃ. " 520740,114,1267,95,114,1,92,14,"Sā te disvā‘‘ ime kira mama lakkhaṇaṃ vīmaṃsissanti, gīvāyaṃ ne gahetvā nīharathā’’ ti nīharāpesi. " 520741,114,1267,115,136,1,112,15,"Te maṅkubhūtā rājanivesanaṃ gantvā ummādantiyā kuddhā‘‘ deva, sā itthī kāḷakaṇṇī, na tumhākaṃ anucchavikā’’ ti vadiṃsu. " 520742,114,1267,137,148,1,37,7,Rājā‘‘ kāḷakaṇṇī kirā’’ ti na taṃ āṇāpesi. 520743,114,1267,149,188,1,175,28,"Sā taṃ pavattiṃ sutvā‘‘ ahaṃ kira kāḷakaṇṇīti raññā na gahitā, kāḷakaṇṇiyo nāma na evarūpā hontī’’ ti vatvā‘‘ hotu, sace pana taṃ rājānaṃ passissāmi, jānissāmī’’ ti tasmiṃ āghātaṃ bandhi. " 520744,114,1267,189,200,1,60,10,"Atha naṃ pitā abhipārakassa adāsi, sā tassa piyā ahosi manāpā. " 520745,114,1268,2,10,1,55,8,Kassa pana kammassa nissandena sā evaṃ abhirūpā ahosīti? 520746,114,1268,11,13,1,31,2,Rattavatthadānassa nissandenāti. 520747,114,1268,14,89,1,436,56,"Sā kira atīte bārāṇasiyaṃ daliddakule nibbattitvā ussavadivase puññasampannā itthiyo kusumbharattavatthaṃ nivāsetvā alaṅkatā kīḷantiyo disvā tādisaṃ vatthaṃ nivāsetvā kīḷitukāmā hutvā mātāpitūnaṃ ārocetvā tehi,‘‘ amma, mayaṃ daliddā, kuto no evarūpaṃ vatthan’’ ti vutte‘‘ tena hi maṃ ekasmiṃ aḍḍhakule bhatiṃ kātuṃ anujānātha , te mama guṇaṃ ñatvā dassantī’’ ti vatvā tehi anuññātā ekaṃ kulaṃ upasaṅkamitvā‘‘ kusumbharattavatthena bhatiṃ karomī’’ ti āha. " 520748,114,1268,90,107,1,77,13,Atha naṃ te‘‘ tīṇi saṃvaccharāni kamme kate tava guṇaṃ ñatvā dassāmā’’ ti vadiṃsu. 520749,114,1268,108,118,1,41,6,Sā‘‘ sādhū’’ ti paṭissuṇitvā kammaṃ paṭipajji. 520750,114,1268,119,145,1,183,22,Te tassā guṇaṃ ñatvā aparipuṇṇesuyeva tīsu saṃvaccharesu tassā ghanakusumbharattavatthena saddhiṃ aññampi vatthaṃ datvā‘‘ tava sahāyikāhi saddhiṃ gantvā nhatvā nivāsehī’’ ti taṃ pesayiṃsu. 520751,114,1268,146,154,1,61,8,Sā sahāyikā ādāya gantvā rattavatthaṃ nadītīre ṭhapetvā nhāyi. 520752,114,1269,2,16,1,115,14,Tasmiṃ khaṇe eko kassapadasabalassa sāvako acchinnacīvaro sākhābhaṅgaṃ nivāsetvā ca pārupitvā ca taṃ padesaṃ pāpuṇi. 520753,114,1269,17,71,1,310,40,"Sā taṃ disvā‘‘ ayaṃ bhadanto acchinnacīvaro bhavissati, pubbepi adinnabhāvena me nivāsanaṃ dullabhaṃ jātan’’ ti taṃ vatthaṃ dvidhā phāletvā‘‘ ekaṃ koṭṭhāsaṃ ayyassa dassāmī’’ ti cintetvā uttaritvā attano nivāsanaṃ nivāsetvā‘‘ tiṭṭhatha, bhante’’ ti vatvā theraṃ vanditvā rattavatthaṃ majjhe phāletvā tassekaṃ koṭṭhāsaṃ adāsi. " 520754,114,1269,72,84,1,103,12,So ekamante paṭicchanne ṭhatvā sākhābhaṅgaṃ chaḍḍetvā tassekaṃ kaṇṇaṃ nivāsetvā ekaṃ pārupitvā nikkhami. 520755,114,1269,85,92,1,69,7,Athassa vatthobhāsena sakalasarīraṃ taruṇasūriyo viya ekobhāsaṃ ahosi. 520756,114,1269,93,149,1,305,43,"Sā taṃ disvā‘‘ mayhaṃ ayyo paṭhamaṃ na sobhati, idāni taruṇasūriyo viya virocati, idampi etasseva dassāmī’’ ti dutiyampi koṭṭhāsaṃ datvā‘‘ bhante, ahaṃ bhave bhave vicarantī uttamarūpadharā bhaveyyaṃ, maṃ disvā koci puriso sakabhāvena saṇṭhātuṃ mā asakkhi, mayā abhirūpatarā nāma aññā mā hotū’’ ti patthanaṃ paṭṭhapesi. " 520757,114,1269,150,154,1,32,4,Theropi anumodanaṃ katvā pakkāmi. 520758,114,1270,2,12,1,79,10,Sā devaloke saṃsarantī tasmiṃ kāle ariṭṭhapure nibbattitvā tathā abhirūpā ahosi. 520759,114,1270,13,22,1,80,8,"Atha tasmiṃ nagare kattikachaṇaṃ ghosayiṃsu, kattikapuṇṇamāyaṃ nagaraṃ sajjayiṃsu. " 520760,114,1270,23,65,1,255,33,"Abhipārako attano ārakkhaṭṭhānaṃ gacchanto taṃ āmantetvā‘‘ bhadde, ummādanti ajja kattikarattivāro chaṇo, rājā nagaraṃ padakkhiṇaṃ karonto paṭhamaṃ imaṃ gehadvāraṃ āgamissati, mā kho tassa attānaṃ dassesi, sopi taṃ disvā satiṃ upaṭṭhāpetuṃ na sakkhissatī’’ ti āha. " 520761,114,1270,66,96,1,131,19,"Sā‘‘ gaccha tvaṃ, sāmi, ahaṃ jānissāmī’’ ti sampaṭicchitvā tasmiṃ gate dāsiṃ āṇāpesi‘‘ rañño imaṃ gehadvāraṃ āgatakāle mayhaṃ āroceyyāsī’’ ti. " 520762,114,1270,97,123,1,258,25,Atha sūriye atthaṅgate uggahe puṇṇacande devanagare viya nagare alaṅkate sabbadisāsu dīpesu jalitesu rājā sabbālaṅkārapaṭimaṇḍito ājaññarathavaragato amaccagaṇaparivuto mahantena yasena nagaraṃ padakkhiṇaṃ karonto paṭhamameva abhipārakassa gehadvāraṃ agamāsi. 520763,114,1270,124,131,1,94,7,Taṃ pana gehaṃ manosilāvaṇṇapākāraparikkhittaṃ alaṅkatadvāraṭṭālakaṃ sobhaggappattaṃ pāsādikaṃ. 520764,114,1270,132,137,1,37,5,Tasmiṃ khaṇe dāsī ummādantiyā ārocesi. 520765,114,1270,138,148,1,86,10,Sā pupphasamuggaṃ gāhāpetvā kinnarilīḷāya vātapānaṃ nissāya ṭhitā rañño pupphāni khipi. 520766,114,1270,149,173,1,160,19,"So taṃ ulloketvā kilesamadamatto satiṃ upaṭṭhāpetuṃ asakkonto‘‘ abhipārakassetaṃ gehan’’ ti sañjānitumpi nāsakkhi, atha sārathiṃ āmantetvā pucchanto dve gāthā abhāsi– " 520767,114,1271,2,4,1,0,0,57. 520768,114,1272,2,12,1,57,8,"‘ ‘ Nivesanaṃ kassa nudaṃ sunanda, pākārena paṇḍumayena guttaṃ; " 520769,114,1273,2,10,1,55,7,"Kā dissati aggisikhāva dūre, vehāyasaṃ pabbataggeva acci. " 520770,114,1274,2,4,1,0,0,58. 520771,114,1275,2,15,1,66,11,"‘ ‘ Dhītā nvayaṃ kassa sunanda hoti, suṇisā nvayaṃ kassa athopi bhariyā; " 520772,114,1276,2,15,1,63,10,"Akkhāhi me khippamidheva puṭṭho, avāvaṭā yadi vā atthi bhattā’’ ti. " 520773,114,1277,2,9,1,35,7,Tattha kassa nudan ti kassa nu idaṃ. 520774,114,1277,10,13,1,31,2,{Paṇḍumayenā}ti rattiṭṭhakamayena. 520775,114,1277,14,19,1,34,4,{Dissatī}ti vātapāne ṭhitā paññāyati. 520776,114,1277,20,23,1,24,2,{Accī}ti analajālakkhandho. 520777,114,1277,24,31,1,29,6,Dhītā nvayan ti dhītā nu ayaṃ. 520778,114,1277,32,36,1,32,3,{Avāvaṭā}ti apetāvaraṇā apariggahā. 520779,114,1277,37,48,1,52,9,"{Bhattā}ti yadi vā assā sāmiko atthi, etaṃ me akkhāhīti. " 520780,114,1278,2,8,1,38,6,Athassa so ācikkhanto dve gāthā abhāsi– 520781,114,1279,2,4,1,0,0,59. 520782,114,1280,2,15,1,56,11,"‘ ‘ Ahañhi jānāmi janinda etaṃ, matyā ca petyā ca athopi assā; " 520783,114,1281,2,10,1,57,7,"Taveva so puriso bhūmipāla, rattindivaṃ appamatto tavatthe. " 520784,114,1282,2,4,1,0,0,60. 520785,114,1283,2,17,1,61,12,"‘ ‘ Iddho ca phīto ca suvaḍḍhito ca, amacco ca te aññataro janinda; " 520786,114,1284,2,11,1,58,6,"Tassesā bhariyābhipārakassa, ummādantī nāmadheyyena rājā’’ ti. " 520787,114,1285,2,13,1,56,10,Tattha matyā ca petyā {cā}ti mātito ca pitito cetaṃ jānāmi. 520788,114,1285,14,22,1,49,7,Athopi {assā}ti atha sāmikampi assā jānāmīti vadati. 520789,114,1285,23,26,1,16,2,{Iddho}ti samiddho. 520790,114,1285,27,31,1,34,3,{Phīto}ti vatthālaṅkārehi supupphito. 520791,114,1285,32,36,1,26,3,{Suvaḍḍhito}ti suṭṭhu vuddho. 520792,114,1285,37,40,1,21,2,{Nāmadheyyenā}ti nāmena. 520793,114,1285,41,57,1,95,13,"Ayañhi yo naṃ passati, taṃ ummādeti, satimassa paccupaṭṭhāpetuṃ na deti, tasmā ummādantīti vuccati. " 520794,114,1286,2,10,1,53,7,Taṃ sutvā rājā nāmamassā thomento anantaraṃ gāthamāha– 520795,114,1287,2,4,1,0,0,61. 520796,114,1288,2,15,1,60,11,"‘ ‘ Ambho ambho nāmamidaṃ imissā, matyā ca petyā ca kataṃ susādhu; " 520797,114,1289,2,13,1,57,8,"Tadā hi mayhaṃ avalokayantī, ummattakaṃ ummadantī akāsī’’ ti. " 520798,114,1290,2,12,1,46,9,Tattha matyā ca petyā {cā}ti mātarā ca pitarā ca. 520799,114,1290,13,17,1,38,4,Mayhan ti upayogatthe sampadānavacanaṃ. 520800,114,1290,18,29,1,83,10,{Avalokayantī}ti mayā avalokitā sayampi maṃ avalokayantī maṃ ummattakaṃ akāsīti attho. 520801,114,1291,2,10,1,70,8,Sā tassa kampitabhāvaṃ ñatvā vātapānaṃ thaketvā sirigabbhameva agamāsi. 520802,114,1291,11,19,1,77,8,Raññopi tassā diṭṭhakālato paṭṭhāya nagaraṃ padakkhiṇakaraṇe cittameva nāhosi. 520803,114,1291,20,54,1,230,24,"So sārathiṃ āmantetvā,‘‘ samma sunanda, rathaṃ nivattehi, ayaṃ chaṇo amhākaṃ nānucchaviko, abhipārakassa senāpatissevānucchaviko, rajjampi tassevānucchavikan’’ ti rathaṃ nivattāpetvā pāsādaṃ abhiruyha sirisayane nipajjitvā vippalapanto āha– " 520804,114,1292,2,4,1,0,0,62. 520805,114,1293,2,10,1,54,6,"‘ ‘ Yā puṇṇamāse migamandalocanā, upāvisi puṇḍarīkattacaṅgī; " 520806,114,1294,2,9,1,59,6,"Dve puṇṇamāyo tadahū amaññahaṃ, disvāna pārāvatarattavāsiniṃ. " 520807,114,1295,2,4,1,0,0,63. 520808,114,1296,2,13,1,61,8,"‘ ‘ Aḷārapamhehi subhehi vaggubhi, palobhayantī maṃ yadā udikkhati; " 520809,114,1297,2,11,1,59,8,"Vijambhamānā harateva me mano, jātā vane kimpurisīva pabbate. " 520810,114,1298,2,4,1,0,0,64. 520811,114,1299,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Tadā hi brahatī sāmā, āmuttamaṇikuṇḍalā; " 520812,114,1300,2,7,1,39,4,"Ekaccavasanā nārī, migī bhantāvudikkhati. " 520813,114,1301,2,4,1,0,0,65. 520814,114,1302,2,12,1,56,8,"‘ ‘ Kadāssu maṃ tambanakhā sulomā, bāhā mudū candanasāralittā; " 520815,114,1303,2,9,1,60,6,"Vaṭṭaṅgulī sannatadhīrakuttiyā, nārī upaññissati sīsato subhā. " 520816,114,1304,2,4,1,0,0,66. 520817,114,1305,2,11,1,61,7,"‘ ‘ Kadāssu maṃ kañcanajāluracchadā, dhītā tirīṭissa vilaggamajjhā; " 520818,114,1306,2,9,1,57,6,"Mudūhi bāhāhi palissajissati, brahāvane jātadumaṃva māluvā. " 520819,114,1307,2,4,1,0,0,67. 520820,114,1308,2,10,1,60,5,"‘ ‘ Kadāssu lākhārasarattasucchavī, bindutthanī puṇḍarīkattacaṅgī; " 520821,114,1309,2,10,1,60,7,"Mukhaṃ mukhena upanāmayissati, soṇḍova soṇḍassa surāya thālaṃ. " 520822,114,1310,2,4,1,0,0,68. 520823,114,1311,2,10,1,48,6,"‘ ‘ Yadāddasaṃ taṃ tiṭṭhantiṃ, sabbabhaddaṃ manoramaṃ; " 520824,114,1312,2,8,1,42,5,"Tato sakassa cittassa, nāvabodhāmi kañcinaṃ. " 520825,114,1313,2,4,1,0,0,69. 520826,114,1314,2,8,1,40,4,"‘ ‘ Ummādantimahaṃ daṭṭhā, āmuttamaṇikuṇḍalaṃ; " 520827,114,1315,2,8,1,40,5,"Na supāmi divārattiṃ, sahassaṃva parājito. " 520828,114,1316,2,4,1,0,0,70. 520829,114,1317,2,16,1,47,11,"‘ ‘ Sakko ce me varaṃ dajjā, so ca labbhetha me varo; " 520830,114,1318,2,8,1,42,5,"Ekarattaṃ dirattaṃ vā, bhaveyyaṃ abhipārako; " 520831,114,1319,2,11,1,43,6,"Ummādantyā ramitvāna, sivirājā tato siyan’’ ti. " 520832,114,1320,2,7,1,39,4,Tattha {puṇṇamāse}ti puṇṇacandāya rattiyā. 520833,114,1320,8,23,1,129,13,{Migamandalocanā}ti kaṇḍasantāsena palāyitvā vanantare ṭhatvā luddaṃ olokentiyā migiyā viya mandāni locanāni assāti migamandalocanā. 520834,114,1320,24,34,1,81,9,{Upāvisī}ti padumavaṇṇena karatalena pupphāni khipitvā maṃ olokentī vātapāne nisīdi. 520835,114,1320,35,38,1,42,2,{Puṇḍarīkattacaṅgī}ti rattapadumavaṇṇasarīrā. 520836,114,1320,39,64,1,249,24,Dve {puṇṇamāyo}ti ahaṃ tadahu tasmiṃ chaṇadivase taṃ pārāvatapādasamānavaṇṇarattavatthanivatthaṃ disvā tassā mukhasobhaṃ olokento ekassa pācīnalokadhātuto ekassa abhipārakassa senāpatino nivesaneti dvinnaṃ puṇṇacandānaṃ uggatattā dve puṇṇamāyo amaññiṃ. 520837,114,1320,65,68,1,30,2,{Aḷārapamhehī}ti visālapakhumehi. 520838,114,1320,69,72,1,22,2,{Subhehī}ti parisuddhehi. 520839,114,1320,73,76,1,24,2,{Vaggubhī}ti madhurākārehi. 520840,114,1320,77,84,1,50,6,{Udikkhatī}ti evarūpehi nettehi yasmiṃ khaṇe oloketi. 520841,114,1320,85,106,1,169,19,"{Pabbate}ti yathā himavantapabbate supupphitavane vīṇaṃ ādāya tantissarena attano saraṃ saṃsandantī kimpurisī kimpurisassa manaṃ harati, evaṃ harateva me manoti vippalapati. " 520842,114,1321,2,5,1,15,2,{Brahatī}ti uḷārā. 520843,114,1321,6,9,1,23,2,{Sāmā}ti suvaṇṇavaṇṇasāmā. 520844,114,1321,10,16,1,55,4,"{Ekaccavasanā}ti ekaccikavasanā, ekavatthanivatthāti attho. " 520845,114,1321,17,51,1,335,33,{Bhantāvudikkhatī}ti saṇhakesā puthunalāṭā āyatabhamū visālakkhī tuṅganāsā rattoṭṭhā setadantā tikhiṇadāṭhā suvaṭṭitagīvā sutanubāhu susaṇṭhitapayodharā karamitamajjhā visālasoṇī suvaṇṇakadalisamānoru sā uttamitthī tasmiṃ khaṇe maṃ udikkhantī bhayena vanaṃ pavisitvā puna nivattitvā luddaṃ udikkhantī bhantā migīva maṃ udikkhatīti vadati. 520846,114,1321,52,55,1,19,2,{Bāhāmudū}ti mudubāhā. 520847,114,1321,56,59,1,42,2,{Sannatadhīrakuttiyā}ti suphusitachekakaraṇā. 520848,114,1321,60,80,1,140,19,Upaññissati man ti sā subhā nārī kadā nu maṃ tehi tambanakhehi sīsato paṭṭhāya sannatena dhīrena karaṇena paritosessatīti patthento vilapati. 520849,114,1322,2,5,1,49,2,{Kañcanajāluracchadā}ti kañcanamayauracchadālaṅkārā. 520850,114,1322,6,10,1,42,3,{Vilaggamajjhā}ti vilaggasarīrā tanumajjhimā. 520851,114,1322,11,14,1,20,2,{Brahāvane}ti mahāvane. 520852,114,1322,15,19,1,90,3,{Lākhārasarattasucchavī}ti hatthapādatalaagganakhaoṭṭhamaṃsesu lākhārasarattamaṇipavālavaṇṇā. 520853,114,1322,20,23,1,44,2,{Bindutthanī}ti udakapupphuḷaparimaṇḍalatthanī. 520854,114,1322,24,33,1,48,7,"{Tato}ti yadā taṃ tiṭṭhantiṃ addasaṃ, tato paṭṭhāya. " 520855,114,1322,34,42,1,63,7,Sakassa {cittassā}ti attano cittassa anissaro jātomhīti adhippāyo. 520856,114,1322,43,60,1,73,12,"Kañcinan ti kañci‘‘ ayaṃ asuko nāmā’’ ti na jānāmi, ummattako jātomhīti vadati. " 520857,114,1322,61,64,1,14,2,{Daṭṭhā}ti disvā. 520858,114,1322,65,75,1,46,8,"Na {supāmī}ti neva rattiṃ, na divā niddaṃ labhāmi. " 520859,114,1322,76,96,1,98,17,"So ca {labbhethā}ti yaṃ me sakko varaṃ dadeyya, so ca me varo labbhetha, labheyyāhaṃ taṃ varanti attho. " 520860,114,1323,2,8,1,41,5,Atha te amaccā abhipārakassapi ārocayiṃsu– 520861,114,1323,9,27,1,95,12,"‘‘ sāmi rājā, nagaraṃ padakkhiṇaṃ karonto tumhākaṃ gharadvāraṃ patvā nivattitvā pāsādaṃ abhiruhī’’ ti. " 520862,114,1323,28,46,1,88,13,"So attano gehaṃ gantvā ummādantiṃ āmantetvā‘‘ bhadde, kacci rañño attānaṃ dassesī’’ ti pucchi." 520863,114,1323,47,85,1,186,30,"‘‘ Sāmi, eko mahodaro mahādāṭhiko rathe ṭhatvā āgato puriso atthi, ahaṃ taṃ rājā vā arājā vāti na jānāmi, eko issaroti pana vutte vātapāne ṭhatvā pupphāni khipiṃ, so tāvadeva nivattitvā gato’’ ti. " 520864,114,1323,86,235,1,949,119,"So taṃ sutvā‘‘ nāsitomhi tayā’’ ti punadivase pātova rājanivesanaṃ āruyha sirigabbhadvāre ṭhatvā rañño ummādantiṃ nissāya vippalāpaṃ sutvā‘‘ ayaṃ ummādantiyā paṭibaddhacitto jāto, taṃ alabhanto marissati, rañño ca mama ca aguṇaṃ mocetvā imassa mayā jīvitaṃ dātuṃ vaṭṭatī’’ ti attano nivesanaṃ gantvā ekaṃ daḷhamantaṃ upaṭṭhākaṃ pakkosāpetvā,‘‘ tāta, asukaṭṭhāne susiracetiyarukkho atthi, tvaṃ kañci ajānāpetvā atthaṅgate sūriye tattha gantvā antorukkhe nisīda, ahaṃ tattha balikammaṃ karonto taṃ ṭhānaṃ patvā devatā namassanto,‘ sāmi devarāja, amhākaṃ rājā nagaramhi chaṇe vattamāne akīḷitvā sirigabbhaṃ pavisitvā vippalapantova nipanno, mayaṃ tattha kāraṇaṃ na jānāma, rājā devatānaṃ bahūpakāro, anusaṃvaccharaṃ sahassaṃ vissajjetvā balikammaṃ karoti, idaṃ nāma nissāya rājā vippalapatīti ācikkhatha, rañño no jīvitadānaṃ dethā’ ti yācissāmi, tvaṃ tasmiṃ khaṇe saddaṃ parivattitvā,‘ senāpati, tumhākaṃ rañño byādhi nāma natthi, so pana tava bhariyāya ummādantiyā paṭibaddhacitto. " 520865,114,1323,236,246,1,45,7,"Sace naṃ labhissati, jīvissati, no ce, marissati. " 520866,114,1323,247,265,1,93,13,"Sace tassa jīvitaṃ icchasi, ummādantimassa dehī’ ti vadeyyāsī’’ ti evaṃ taṃ uggaṇhāpetvā uyyojesi. " 520867,114,1324,2,16,1,114,14,So gantvā tasmiṃ rukkhe nisīditvā punadivase senāpatinā amaccagaṇaparivutena taṃ ṭhānaṃ gantvā yācito tathā abhāsi. 520868,114,1324,17,35,1,121,14,Senāpati‘‘ sādhū’’ ti vatvā devataṃ vanditvā amacce jānāpetvā nagaraṃ pavisitvā rājanivesanaṃ āruyha sirigabbhadvāraṃ ākoṭesi. 520869,114,1324,36,48,1,40,7,Rājā satiṃ upaṭṭhapetvā ‘‘ ko eso’’ ti pucchi. 520870,114,1324,49,54,1,22,3,"Ahaṃ, deva, abhipārakoti. " 520871,114,1324,55,59,1,26,4,Athassa rājā dvāraṃ vivari. 520872,114,1324,60,65,1,39,5,So pavisitvā rājānaṃ vanditvā gāthamāha– 520873,114,1325,2,4,1,0,0,71. 520874,114,1326,2,13,1,59,8,"‘ ‘ Bhūtāni me bhūtapatī namassato, āgamma yakkho idametadabravi; " 520875,114,1327,2,14,1,61,9,"Rañño mano ummadantyā niviṭṭho, dadāmi te taṃ paricārayassū’’ ti. " 520876,114,1328,2,10,1,85,7,Tattha {namassato}ti tumhākaṃ vippalāpakāraṇajānanatthaṃ balikammaṃ katvā namassantassa. 520877,114,1328,11,20,1,62,9,Tan ti ahaṃ taṃ ummādantiṃ tumhākaṃ paricārikaṃ katvā dadāmīti. 520878,114,1329,2,21,1,112,13,"Atha naṃ rājā,‘‘ samma abhipāraka, mama ummādantiyā paṭibaddhacittatāya vippalapitabhāvaṃ yakkhāpi jānantī’’ ti pucchi. " 520879,114,1329,22,25,1,10,2,"Āma, devāti. " 520880,114,1329,26,41,1,85,11,So‘‘ sabbalokena kira me lāmakabhāvo ñāto’’ ti lajjidhamme patiṭṭhāya anantaraṃ gāthamāha– 520881,114,1330,2,4,1,0,0,72. 520882,114,1331,2,16,1,59,12,"‘ ‘ Puññā ca dhaṃse amaro na camhi, jano ca me pāpamidañca jaññā; " 520883,114,1332,2,15,1,64,10,"Bhuso ca tyassa manaso vighāto, datvā piyaṃ ummadantiṃ adaṭṭhā’’ ti. " 520884,114,1333,2,55,1,303,42,"Tattha {dhaṃse}ti, samma abhipāraka, ahaṃ tāya saddhiṃ kilesavasena paricārento puññato ca dhaṃseyyaṃ, tāya saddhiṃ paricāritamattena amaro ca na homi, mahājano ca me imaṃ lāmakabhāvaṃ jāneyya, tato‘‘ ayuttaṃ raññā katan’’ ti garaheyya, tañca mama datvā pacchā piyabhariyaṃ adaṭṭhā tava manaso vighāto cassāti attho. " 520885,114,1334,2,6,1,43,4,Sesā ubhinnampi vacanapaṭivacanagāthā honti– 520886,114,1335,2,4,1,0,0,73. 520887,114,1336,2,15,1,60,10,"‘ ‘ Janinda nāññatra tayā mayā vā, sabbāpi kammassa katassa jaññā; " 520888,114,1337,2,12,1,58,9,"Yaṃ te mayā ummadantī padinnā, bhusehi rājā vanathaṃ sajāhi. " 520889,114,1338,2,4,1,0,0,74. 520890,114,1339,2,14,1,61,10,"‘ ‘ Yo pāpakaṃ kammakaraṃ manusso, so maññati māyida maññiṃsu aññe; " 520891,114,1340,2,13,1,61,9,"Passanti bhūtāni karontametaṃ, yuttā ca ye honti narā pathabyā. " 520892,114,1341,2,4,1,0,0,75. 520893,114,1342,2,17,1,60,12,"‘ ‘ Añño nu te koci naro pathabyā, saddheyya lokasmi na me piyāti; " 520894,114,1343,2,12,1,61,9,"Bhuso ca tyassa manuso vighāto, datvā piyaṃ ummadantiṃ adaṭṭhā. " 520895,114,1344,2,4,1,0,0,76. 520896,114,1345,2,15,1,57,11,"‘ ‘ Addhā piyā mayha janinda esā, na sā mamaṃ appiyā bhūmipāla; " 520897,114,1346,2,11,1,60,8,"Gaccheva tvaṃ ummadantiṃ bhadante, sīhova selassa guhaṃ upeti. " 520898,114,1347,2,4,1,0,0,77. 520899,114,1348,2,12,1,59,8,"‘ ‘ Na pīḷitā attadukhena dhīrā, sukhapphalaṃ kamma pariccajanti; " 520900,114,1349,2,10,1,56,7,"Sammohitā vāpi sukhena mattā, na pāpakammañca samācaranti. " 520901,114,1350,2,4,1,0,0,78. 520902,114,1351,2,16,1,59,12,"‘ ‘ Tuvañhi mātā ca pitā ca mayhaṃ, bhattā patī posako devatā ca; " 520903,114,1352,2,11,1,57,8,"Dāso ahaṃ tuyha saputtadāro, yathāsukhaṃ sāmi karohi kāmaṃ. " 520904,114,1353,2,4,1,0,0,79. 520905,114,1354,2,17,1,58,11,"‘ ‘ Yo‘ issaromhī’ ti karoti pāpaṃ, katvā ca so nuttasate paresaṃ; " 520906,114,1355,2,12,1,56,9,"Na tena so jīvati dīghamāyu, devāpi pāpena samekkhare naṃ. " 520907,114,1356,2,4,1,0,0,80. 520908,114,1357,2,13,1,61,9,"‘ ‘ Aññātakaṃ sāmikehī padinnaṃ, dhamme ṭhitā ye paṭicchanti dānaṃ; " 520909,114,1358,2,10,1,61,7,"Paṭicchakā dāyakā cāpi tattha, sukhapphalaññeva karonti kammaṃ. " 520910,114,1359,2,4,1,0,0,81. 520911,114,1360,2,16,1,60,12,"‘ ‘ Añño nu te koci naro pathabyā, saddheyya lokasmi na me piyāti; " 520912,114,1361,2,13,1,61,9,"Bhuso ca tyassa manaso vighāto, datvā piyaṃ ummadantiṃ adaṭṭhā. " 520913,114,1362,2,4,1,0,0,82. 520914,114,1363,2,16,1,57,11,"‘ ‘ Addhā piyā mayha janinda esā, na sā mamaṃ appiyā bhūmipāla; " 520915,114,1364,2,12,1,58,9,"Yaṃ te mayā ummadantī padinnā, bhusehi rājā vanathaṃ sajāhi. " 520916,114,1365,2,4,1,0,0,83. 520917,114,1366,2,14,1,60,9,"‘ ‘ Yo attadukkhena parassa dukkhaṃ, sukhena vā attasukhaṃ dahāti; " 520918,114,1367,2,13,1,61,10,"Yathevidaṃ mayha tathā paresaṃ, yo evaṃ jānāti sa vedi dhammaṃ. " 520919,114,1368,2,4,1,0,0,84. 520920,114,1369,2,16,1,60,12,"‘ ‘ Añño nu te koci naro pathabyā, saddheyya lokasmi na me piyāti; " 520921,114,1370,2,12,1,61,9,"Bhuso ca tyassa manaso vighāto, datvā piyaṃ ummadantiṃ adaṭṭhā. " 520922,114,1371,2,4,1,0,0,85. 520923,114,1372,2,14,1,55,10,"‘ ‘ Janinda jānāsi piyā mamesā, na sā mamaṃ appiyā bhūmipāla; " 520924,114,1373,2,12,1,60,9,"Piyena te dammi piyaṃ janinda, piyadāyino deva piyaṃ labhanti. " 520925,114,1374,2,4,1,0,0,86. 520926,114,1375,2,10,1,41,6,"‘ ‘ So nūnāhaṃ vadhissāmi, attānaṃ kāmahetukaṃ; " 520927,114,1376,2,9,1,43,6,"Na hi dhammaṃ adhammena, ahaṃ vadhitumussahe. " 520928,114,1377,2,4,1,0,0,87. 520929,114,1378,2,14,1,58,10,"‘ ‘ Sace tuvaṃ mayha satiṃ janinda, na kāmayāsi naravīra seṭṭha; " 520930,114,1379,2,12,1,61,9,"Cajāmi naṃ sabbajanassa sibyā, mayā pamuttaṃ tato avhayesi naṃ. " 520931,114,1380,2,4,1,0,0,88. 520932,114,1381,2,13,1,55,9,"‘ ‘ Adūsiyaṃ ce abhipāraka tvaṃ, cajāsi katte ahitāya tyassa; " 520933,114,1382,2,13,1,57,10,"Mahā ca te upavādopi assa, na cāpi tyassa nagaramhi pakkho. " 520934,114,1383,2,4,1,0,0,89. 520935,114,1384,2,13,1,59,8,"‘ ‘ Ahaṃ sahissaṃ upavādametaṃ, nindaṃ pasaṃsaṃ garahañca sabbaṃ; " 520936,114,1385,2,9,1,56,6,"Mametamāgacchatu bhūmipāla, yathāsukhaṃ sivi karohi kāmaṃ. " 520937,114,1386,2,4,1,0,0,90. 520938,114,1387,2,15,1,58,10,"‘ ‘ Yo neva nindaṃ na panappasaṃsaṃ, ādiyati garahaṃ nopi pūjaṃ; " 520939,114,1388,2,13,1,59,10,"Sirī ca lakkhī ca apeti tamhā, āpo suvuṭṭhīva yathā thalamhā. " 520940,114,1389,2,4,1,0,0,91. 520941,114,1390,2,12,1,62,8,"‘ ‘ Yaṃ kiñci dukkhañca sukhañca etto, dhammātisārañca manovighātaṃ; " 520942,114,1391,2,11,1,66,8,"Urasā ahaṃ paccuttarissāmi sabbaṃ, pathavī yathā thāvarānaṃ tasānaṃ. " 520943,114,1392,2,4,1,0,0,92. 520944,114,1393,2,11,1,60,7,"‘ ‘ Dhammātisārañca manovighātaṃ, dukkhañca nicchāmi ahaṃ paresaṃ; " 520945,114,1394,2,10,1,57,7,"Ekovimaṃ hārayissāmi bhāraṃ, dhamme ṭhito kiñci ahāpayanto. " 520946,114,1395,2,4,1,0,0,93. 520947,114,1396,2,14,1,58,9,"‘ ‘ Saggūpagaṃ puññakammaṃ janinda, mā me tuvaṃ antarāyaṃ akāsi; " 520948,114,1397,2,11,1,60,8,"Dadāmi te ummadantiṃ pasanno, rājāva yaññe dhanaṃ brāhmaṇānaṃ. " 520949,114,1398,2,4,1,0,0,94. 520950,114,1399,2,14,1,61,10,"‘ ‘ Addhā tuvaṃ katte hitesi mayhaṃ, sakhā mamaṃ ummadantī tuvañca; " 520951,114,1400,2,11,1,59,8,"Nindeyyu devā pitaro ca sabbe, pāpañca passaṃ abhisamparāyaṃ. " 520952,114,1401,2,4,1,0,0,95. 520953,114,1402,2,13,1,57,9,"‘ ‘ Na hetadhammaṃ sivirāja vajjuṃ, sanegamā jānapadā ca sabbe; " 520954,114,1403,2,12,1,58,9,"Yaṃ te mayā ummadantī padinnā, bhusehi rājā vanathaṃ sajāhi. " 520955,114,1404,2,4,1,0,0,96. 520956,114,1405,2,15,1,61,10,"‘ ‘ Addhā tuvaṃ katte hitesi mayhaṃ, sakhā mamaṃ ummadantī tuvañca; " 520957,114,1406,2,8,1,54,5,"Satañca dhammāni sukittitāni, samuddavelāva duraccayāni. " 520958,114,1407,2,4,1,0,0,97. 520959,114,1408,2,12,1,53,8,"‘ ‘ Āhuneyyo mesi hitānukampī, dhātā vidhātā casi kāmapālo; " 520960,114,1409,2,13,1,58,9,"Tayī hutā rāja mahapphalā hi, kāmena me ummadantiṃ paṭiccha. " 520961,114,1410,2,4,1,0,0,98. 520962,114,1411,2,14,1,61,10,"‘ ‘ Addhā hi sabbaṃ abhipāraka tvaṃ, dhammaṃ acārī mama kattuputta; " 520963,114,1412,2,13,1,58,10,"Añño nu te ko idha sotthikattā, dvipado naro aruṇe jīvaloke. " 520964,114,1413,2,4,1,0,0,99. 520965,114,1414,2,13,1,66,9,"‘ ‘ Tuvaṃ nu seṭṭho tvamanuttarosi, tvaṃ dhammagutto dhammavidū sumedho; " 520966,114,1415,2,11,1,59,8,"So dhammagutto cirameva jīva, dhammañca me desaya dhammapāla. " 520967,114,1416,2,4,1,0,0,100. 520968,114,1417,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Tadiṅgha abhipāraka, suṇohi vacanaṃ mama; " 520969,114,1418,2,9,1,42,6,"Dhammaṃ te desayissāmi, sataṃ āsevitaṃ ahaṃ. " 520970,114,1419,2,4,1,0,0,101. 520971,114,1420,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Sādhu dhammarucī rājā, sādhu paññāṇavā naro; " 520972,114,1421,2,7,1,44,4,"Sādhu mittānamaddubbho, pāpassākaraṇaṃ sukhaṃ. " 520973,114,1422,2,4,1,0,0,102. 520974,114,1423,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Akkodhanassa vijite, ṭhitadhammassa rājino; " 520975,114,1424,2,8,1,43,5,"Sukhaṃ manussā āsetha, sītacchāyāya saṅghare. " 520976,114,1425,2,4,1,0,0,103. 520977,114,1426,2,12,1,54,7,"‘ ‘ Na cāhametaṃ abhirocayāmi, kammaṃ asamekkhakataṃ asādhu; " 520978,114,1427,2,13,1,59,10,"Ye vāpi ñatvāna sayaṃ karonti, upamā imā mayhaṃ tuvaṃ suṇohi. " 520979,114,1428,2,4,1,0,0,104. 520980,114,1429,2,12,1,44,7,"‘ ‘ Gavaṃ ce taramānānaṃ, jimhaṃ gacchati puṅgavo; " 520981,114,1430,2,11,1,48,8,"Sabbā tā jimhaṃ gacchanti, nette jimhaṃ gate sati. " 520982,114,1431,2,4,1,0,0,105. 520983,114,1432,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Evameva manussesu, yo hoti seṭṭhasammato; " 520984,114,1433,2,10,1,39,7,"So ce adhammaṃ carati, pageva itarā pajā; " 520985,114,1434,2,11,1,49,8,"Sabbaṃ raṭṭhaṃ dukhaṃ seti, rājā ce hoti adhammiko. " 520986,114,1435,2,4,1,0,0,106. 520987,114,1436,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Gavaṃ ce taramānānaṃ, ujuṃ gacchati puṅgavo; " 520988,114,1437,2,11,1,42,8,"Sabbā gāvī ujuṃ yanti, nette ujuṃ gate sati. " 520989,114,1438,2,4,1,0,0,107. 520990,114,1439,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Evameva manussesu, yo hoti seṭṭhasammato; " 520991,114,1440,2,10,1,40,7,"So sace dhammaṃ carati, pageva itarā pajā; " 520992,114,1441,2,11,1,48,8,"Sabbaṃ raṭṭhaṃ sukhaṃ seti, rājā ce hoti dhammiko. " 520993,114,1442,2,4,1,0,0,108. 520994,114,1443,2,10,1,42,5,"‘ ‘ Na cāpāhaṃ adhammena, amarattamabhipatthaye; " 520995,114,1444,2,9,1,42,6,"Imaṃ vā pathaviṃ sabbaṃ, vijetuṃ abhipāraka. " 520996,114,1445,2,4,1,0,0,109. 520997,114,1446,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Yañhi kiñci manussesu, ratanaṃ idha vijjati; " 520998,114,1447,2,8,1,43,5,"Gāvo dāso hiraññañca, vatthiyaṃ haricandanaṃ. " 520999,114,1448,2,4,1,0,0,110. 521000,114,1449,2,12,1,67,8,"‘ ‘ Assitthiyo ratanaṃ maṇikañca, yañcāpi me candimasūriyā abhipālayanti; " 521001,114,1450,2,12,1,60,9,"Na tassa hetu visamaṃ careyyaṃ, majjhe sivīnaṃ usabhomhi jāto. " 521002,114,1451,2,4,1,0,0,111. 521003,114,1452,2,12,1,55,8,"‘ ‘ Netā hitā uggato raṭṭhapālo, dhammaṃ sivīnaṃ apacāyamāno; " 521004,114,1453,2,10,1,57,7,"So dhammamevānuvicintayanto, tasmā sake cittavase na vatto. " 521005,114,1454,2,4,1,0,0,112. 521006,114,1455,2,12,1,43,7,"‘ ‘ Addhā tuvaṃ mahārāja, niccaṃ abyasanaṃ sivaṃ; " 521007,114,1456,2,10,1,43,7,"Karissasi ciraṃ rajjaṃ, paññā hi tava tādisī. " 521008,114,1457,2,4,1,0,0,113. 521009,114,1458,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Etaṃ te anumodāma, yaṃ dhammaṃ nappamajjasi; " 521010,114,1459,2,9,1,45,6,"Dhammaṃ pamajja khattiyo, raṭṭhā cavati issaro. " 521011,114,1460,2,4,1,0,0,114. 521012,114,1461,2,11,1,41,6,"‘ ‘ Dhammaṃ cara mahārāja, mātāpitūsu khattiya; " 521013,114,1462,2,9,1,44,6,"Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi. " 521014,114,1463,2,4,1,0,0,115. 521015,114,1464,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Dhammaṃ cara mahārāja, puttadāresu khattiya; " 521016,114,1465,2,9,1,44,6,"Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi. " 521017,114,1466,2,4,1,0,0,116. 521018,114,1467,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Dhammaṃ cara mahārāja, mittāmaccesu khattiya; " 521019,114,1468,2,9,1,44,6,"Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi. " 521020,114,1469,2,4,1,0,0,117. 521021,114,1470,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Dhammaṃ cara mahārāja, vāhanesu balesu ca; " 521022,114,1471,2,9,1,44,6,"Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi. " 521023,114,1472,2,4,1,0,0,118. 521024,114,1473,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Dhammaṃ cara mahārāja, gāmesu nigamesu ca; " 521025,114,1474,2,9,1,44,6,"Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi. " 521026,114,1475,2,4,1,0,0,119. 521027,114,1476,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Dhammaṃ cara mahārāja, raṭṭhesu janapadesu ca; " 521028,114,1477,2,9,1,44,6,"Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi. " 521029,114,1478,2,4,1,0,0,120. 521030,114,1479,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Dhammaṃ cara mahārāja, samaṇabrāhmaṇesu ca; " 521031,114,1480,2,9,1,44,6,"Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi. " 521032,114,1481,2,4,1,0,0,121. 521033,114,1482,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Dhammaṃ cara mahārāja, migapakkhīsu khattiya; " 521034,114,1483,2,9,1,44,6,"Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi. " 521035,114,1484,2,4,1,0,0,122. 521036,114,1485,2,12,1,44,7,"‘ ‘ Dhammaṃ cara mahārāja, dhammo ciṇṇo sukhāvaho; " 521037,114,1486,2,9,1,44,6,"Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi. " 521038,114,1487,2,4,1,0,0,123. 521039,114,1488,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Dhammaṃ cara mahārāja, saindā devā sabrahmakā; " 521040,114,1489,2,13,1,47,8,"Suciṇṇena divaṃ pattā, mā dhammaṃ rāja pāmado’’ ti. " 521041,114,1490,2,28,1,165,21,"Tattha {sabbāpī}ti, janinda, ahametaṃ ekakova paṭicchādetvā ānessāmi, tasmā ṭhapetvā mamañca tuvañca aññā sabbāpi pajā imassa katassa ākāramattampi na jaññā na jānissanti. " 521042,114,1490,29,41,1,96,11,{Bhusehī}ti tāya saddhiṃ abhiramanto attano taṇhāvanathaṃ bhusaṃ karohi vaḍḍhehi manorathaṃ pūrehi. 521043,114,1490,42,57,1,86,13,"{Sajāhī}ti manorathaṃ pana pūretvā sace te na ruccati, atha naṃ sajāhi mayhameva paṭidehi. " 521044,114,1490,58,86,1,162,23,"Kammakaran ti, samma abhipāraka, yo manusso pāpakaṃ kammaṃ karonto, so pacchā mā idha aññe idaṃ pāpakammaṃ maññiṃsu mā jānantūti maññati cinteti, ducintitametaṃ tassa. " 521045,114,1490,87,88,1,9,1,Kiṃkāraṇā? 521046,114,1490,89,105,1,108,15,"Passanti bhūtāni karontametan ti ye ca buddhā paccekabuddhā buddhaputtā iddhiyā yuttā, te ca naṃ passantiyeva. " 521047,114,1490,106,133,1,120,20,"Na me {piyā}ti, samma abhipāraka, añño nu te koci‘‘ idha lokasmiṃ sakalāyapi pathaviyā na me ummādantī piyā’’ ti evaṃ saddaheyya. " 521048,114,1491,2,35,1,207,28,"Sīhova selassa guhan ti, mahārāja, sace tvaṃ taṃ idha na ānesi, atha yathā sīho kilesapariḷāhe uppanne sīhapotikāya vasanaṭṭhānaṃ maṇiguhaṃ upeti, evaṃ tassā vasanaṭṭhānaṃ gaccha, tattha attano patthanaṃ pūrehīti. " 521049,114,1491,36,62,1,190,23,"Sukhapphalan ti, samma abhipāraka, paṇḍitā attano dukkhena phuṭṭhā samānā na sukhavipākadāyakakammaṃ pariccajanti, sammohitā vāpi hutvā mohena mūḷhā sukhena mattā pāpakammaṃ nāma na samācaranti. " 521050,114,1491,63,90,1,161,21,"Yathāsukhaṃ, sāmi, karohi kāman ti, sāmi sivirāja, attano dāsiṃ paricārentassa garahā nāma natthi, tvaṃ yathāsukhaṃ yathājjhāsayaṃ kāmaṃ karohi, attano icchaṃ pūrehīti. " 521051,114,1491,91,152,1,308,45,"Na tena so {jīvatī}ti, samma abhipāraka, yo‘‘ issaromhī’’ ti pāpaṃ karoti, katvā ca kiṃ maṃ devamanussā vakkhantīti na uttasati na ottappati, so tena kammena na ca dīghakālaṃ jīvati, khippameva marati, devatāpi pana‘‘ kiṃ imassa pāparañño rajjena, varamassa vāḷukaghaṭaṃ gale bandhitvā maraṇan’’ ti lāmakena cakkhunā olokenti. " 521052,114,1492,2,30,1,175,24,"Aññātakan ti, mahārāja, aññesaṃ santakaṃ tehi sāmikehi padinnaṃ dānaṃ ye attano dhamme ṭhitā paṭicchanti, te tattha paṭicchakā ca dāyakā ca sabbepi sukhapphalameva kammaṃ karonti. " 521053,114,1492,31,40,1,72,9,Paṭiggāhake hi paṭiggaṇhante taṃ dānaṃ dāyakassa mahantaṃ vipākaṃ detīti. 521054,114,1492,41,114,1,369,51,"Yo {attadukkhenā}ti, samma abhipāraka, yo attano dukkhena pīḷito taṃ parassa dahati, attano sarīrato apanetvā parassa sarīre khipati, parassa vā sukhena attano sukhaṃ dahati, parassa sukhaṃ gahetvā attani pakkhipati,‘‘ attano dukkhaṃ harissāmī’’ ti paraṃ dukkhitaṃ karoti,‘‘ attānaṃ sukhessāmī’’ ti paraṃ dukkhitaṃ karoti,‘‘ attānaṃ sukhessāmī’’ ti parassa sukhaṃ nāseti, na so dhammaṃ jānāti. " 521055,114,1492,115,140,1,122,18,"Yo pana evaṃ jānāti‘‘ yathevidaṃ mayhaṃ sukhadukkhaṃ, tathā paresan’’ ti, sa vedi dhammaṃ jānāti nāmāti ayametissā gāthāya attho. " 521056,114,1493,2,13,1,75,10,Piyena te {dammī}ti piyena kāraṇabhūtena piyaṃ phalaṃ patthento dammīti attho. 521057,114,1493,14,21,1,53,6,Piyaṃ {labhantī}ti saṃsāre saṃsarantā piyameva labhanti. 521058,114,1493,22,42,1,104,13,"Kāmahetukan ti, samma abhipāraka , kāmahetukaṃ ayuttaṃ katvā‘‘ attānaṃ vadhissāmī’’ ti me parivitakko uppajjati. " 521059,114,1493,43,48,1,28,5,Mayha satin ti mama santakaṃ. 521060,114,1493,49,68,1,83,14,"‘‘ Mayha satī’’ tipi pāṭho, mama santakāti evaṃ maññamāno sace tvaṃ taṃ na kāmesīti attho. " 521061,114,1493,69,80,1,96,10,{Sabbajanassā}ti sabbā seniyo sannipātāpetvā tassa sabbajanassa ayaṃ mayhaṃ ahitāti pariccajissāmi. 521062,114,1493,81,88,1,49,6,Tato {avhayesī}ti tato taṃ apariggahitattā āneyyāsi. 521063,114,1493,89,92,1,23,3,Adūsiyan ti anaparādhaṃ. 521064,114,1493,93,99,1,37,5,{Katte}ti tameva aparena nāmena ālapati. 521065,114,1493,100,114,1,47,9,"So hi rañño hitaṃ karoti, tasmā‘‘ kattā’’ ti vuccati. " 521066,114,1493,115,127,1,72,11,Na cāpi {tyassā}ti evaṃ akiccakārīti nagare tava koci pakkhopi na bhaveyya. 521067,114,1494,2,34,1,209,28,"Nindan ti na kevalaṃ upavādameva, sacepi maṃ koci sammukhā nindissati vā pasaṃsissati vā, dosaṃ vā pana āropento garahissati, tampāhaṃ nindaṃ pasaṃsaṃ garahañca sabbaṃ sahissāmi, sabbametaṃ mama āgacchatūti vadati. " 521068,114,1494,35,58,1,159,21,"{Tamhā}ti yo ete nindādayo na gaṇhāti, tamhā purisā issariyasaṅkhātā sirī ca paññāsaṅkhātā lakkhī ca thalaṭṭhānato suvuṭṭhisaṅkhāto āpo viya apeti na patiṭṭhātīti. " 521069,114,1494,59,65,1,38,5,{Etto}ti ito mama tassā pariccattakāraṇā. 521070,114,1494,66,76,1,73,9,{Dhammātisārañcā}ti dhammaṃ atikkamitvā pavattaṃ akusalaṃ vā yaṃ kiñci hoti. 521071,114,1494,77,81,1,47,3,{Paccuttarissāmī}ti sampaṭicchissāmi dhārayissāmi. 521072,114,1494,82,99,1,172,16,"Thāvarānaṃ tasānan ti yathā mahāpathavī khīṇāsavānañca puthujjanānañca kiñci sampaṭicchati sabbaṃ adhivāseti, tathevāhampi sabbametaṃ sampaṭicchissāmi adhivāsessāmīti dīpeti. " 521073,114,1494,100,110,1,84,10,Ekoviman ti ahaṃ ekova imampi attano dukkhabhāraṃ hārayissāmi dhārayissāmi vahissāmi. 521074,114,1494,111,120,1,81,8,Dhamme {ṭhito}ti vinicchayadhamme paveṇidhamme tividhasucaritadhamme ca ṭhito hutvā. 521075,114,1495,2,12,1,54,7,"Saggūpagan ti , deva, puññakammaṃ nāmetaṃ saggūpagaṃ hoti. " 521076,114,1495,13,21,1,44,7,"Yaññe dhanan ti yaññadhanaṃ, ayameva vā pāṭho. " 521077,114,1495,22,31,1,49,6,"{Sakhā}ti ummādantīpi mama sahāyikā, tvampi sahāyako. " 521078,114,1495,32,35,1,17,2,{Pitaro}ti brahmāno. 521079,114,1495,36,61,1,129,17,"{Sabbe}ti na kevalaṃ devabrahmānova, sabbe raṭṭhavāsinopi maṃ passatha,‘‘ bho, sahāyakassa bhariyā sahāyikā iminā gehe katā’’ ti nindeyyuṃ. " 521080,114,1495,62,69,1,39,7,Na hetadhamman ti na hi etaṃ adhammikaṃ. 521081,114,1495,70,85,1,75,13,"Yaṃ te {mayā}ti yasmā mayā sā tuyhaṃ dinnā, tasmā etaṃ adhammoti na vadissanti. " 521082,114,1495,86,106,1,196,18,"Satan ti santānaṃ buddhādīnaṃ khantimettābhāvanāsīlācārasaṅkhātāni dhammāni suvaṇṇitāni samuddavelāva duraccayāni, tasmā yathā samuddo velaṃ nātikkamati, evamahampi sīlavelaṃ nātikkamissāmīti vadati. " 521083,114,1496,2,11,1,66,6,"Āhuneyyo {mesī}ti, mahārāja, tvaṃ mama āhunapāhunasakkārassānucchaviko. " 521084,114,1496,12,32,1,141,16,"Dhātā vidhātā casi {kāmapālo}ti tvaṃ mama, deva, dhāraṇato dhātā issariyasukhassa vidahanato vidhātā icchitapatthitānaṃ kāmānaṃ pālanato kāmapālo. " 521085,114,1496,33,38,1,24,4,Tayī {hutā}ti tuyhaṃ dinnā. 521086,114,1496,39,52,1,88,12,Kāmena {me}ti mama kāmena mama patthanāya ummādantiṃ paṭicchāti evaṃ abhipārako rañño deti. 521087,114,1496,53,63,1,36,6,Rājā‘‘ na mayhaṃ attho’’ ti paṭikkhipati. 521088,114,1496,64,75,1,99,11,Bhūmiyaṃ patitaṃ sākuṇikapacchiṃ piṭṭhipādena paharitvā aṭaviyaṃ khipantā viya ubhopi naṃ jahanteva. 521089,114,1496,76,90,1,68,10,Idāni rājā puna akathanatthāya taṃ santajjento‘‘ addhā hī’’ ti gāthamāha. 521090,114,1496,91,101,1,59,8,"Tattha {kattuputtā}ti pitāpissa kattāva, tena naṃ evaṃ ālapati. " 521091,114,1496,102,181,1,429,64,"Idaṃ vuttaṃ hoti– addhā tvaṃ ito pubbe mayhaṃ sabbadhammaṃ acari, hitameva vuḍḍhimeva akāsi, idāni pana paṭipakkho hutvā bahuṃ kathesi,‘‘ mā evaṃ vippalapasi, añño nu te dvipado naro, ko idha jīvaloke aruṇeyeva sotthikattā, sace hi ahaṃ viya añño rājā tava bhariyāya paṭibaddhacitto abhavissa, antoaruṇeyeva tava sīsaṃ chindāpetvā taṃ attano ghare kareyya, ahaṃ pana akusalabhayeneva na karomi, tuṇhī hohi, na me etāya attho’’ ti taṃ santajjesi. " 521092,114,1497,2,19,1,80,13,So taṃ sutvā puna kiñci vattuṃ asakkonto rañño thutivasena‘‘ tuvaṃ nū’’ ti gāthamāha. 521093,114,1497,20,63,1,306,33,"Tassattho– mahārāja, tvaññeva sakalajambudīpe sabbesaṃ narindānaṃ seṭṭho, tvaṃ anuttaro, tvaṃ vinicchayadhammapaveṇidhammasucaritadhammānaṃ gopāyanena dhammagutto, tesaṃ viditattā dhammavidū tvaṃ sumedho, so tvaṃ yaṃ dhammaṃ gopesi, teneva gutto cīraṃ jīva, dhammañca me desehi dhammapālaka, dhammagopaka, rājavarāti. " 521094,114,1498,2,13,1,45,6,Atha rājā dhammaṃ desento‘‘ tadiṅghā’’ tiādimāha. 521095,114,1498,14,28,1,68,10,"Tattha {iṅghā}ti codanatthe nipāto, yasmā maṃ tvaṃ codesi, tasmāti attho. " 521096,114,1498,29,34,1,40,5,Satan ti buddhādīhi sappurisehi āsevitaṃ. 521097,114,1498,35,39,1,24,3,{Sādhū}ti sundaro pasattho. 521098,114,1498,40,43,1,50,3,Vinicchayapaveṇisucaritadhamme rocetīti dhammaruci. 521099,114,1498,44,54,1,57,9,"Tādiso hi jīvitaṃ jahantopi akiccaṃ na karoti, tasmā sādhu. " 521100,114,1498,55,58,1,24,2,{Paññāṇavā}ti ñāṇasampanno. 521101,114,1498,59,63,1,41,3,{Mittānamaddubbho}ti mittassa adussanabhāvo. 521102,114,1498,64,67,1,43,2,{Ṭhitadhammassā}ti patiṭṭhitatividhadhammassa. 521103,114,1498,68,72,1,27,3,{Āsethā}ti āseyyuṃ nisīdeyyuṃ. 521104,114,1498,73,83,1,80,9,"Desanāsīsameva cetaṃ, cattāropi iriyāpathe sukhaṃ kappeyyunti ayaṃ panettha attho. " 521105,114,1498,84,89,1,53,4,{Sītacchāyāyā}ti puttadārañātimittānaṃ sītalāya chāyāya. 521106,114,1498,90,97,1,40,5,"{Saṅghare}ti sakaghare, attano geheti attho. " 521107,114,1498,98,103,1,57,5,Adhammabalidaṇḍādīhi anupaddutā sukhaṃ vaseyyunti dasseti. 521108,114,1498,104,120,1,94,13,"Na cāhametan ti, samma abhipāraka, yametaṃ asamekkhitvā kataṃ asādhukammaṃ, etaṃ ahaṃ na rocayāmi. " 521109,114,1498,121,139,1,105,16,"Ye vāpi {ñatvānā}ti ye vā pana rājāno ñatvā tuletvā tīretvā sayaṃ karonti, tesāhaṃ kammaṃ rocemīti adhippāyo. " 521110,114,1498,140,151,1,61,10,Upamā {imā}ti imasmiṃ panatthe tvaṃ mayhaṃ imā dve upamā suṇohi. 521111,114,1499,2,5,1,16,3,Jimhan ti vaṅkaṃ. 521112,114,1499,6,14,1,44,6,"{Nette}ti yo gāviyo neti, tasmiṃ jeṭṭhakausabhe. " 521113,114,1499,15,28,1,80,11,"{Pagevā}ti tasmiṃ adhammaṃ carante itarā pajā pageva carati, ativiya karotīti attho. " 521114,114,1499,29,37,1,63,7,{Dhammiko}ti cattāri agatigamanāni pahāya dhammena rajjaṃ kārento. 521115,114,1499,38,41,1,21,3,Amarattan ti devattaṃ. 521116,114,1499,42,45,1,38,3,Ratanan ti saviññāṇakāviññāṇakaratanaṃ. 521117,114,1499,46,49,1,29,3,Vatthiyan ti kāsikavatthameva. 521118,114,1499,50,55,1,57,4,{Assitthiyo}ti vātasamagatiassepi uttamarūpadharā itthiyopi. 521119,114,1499,56,61,1,59,4,Ratanaṃ {maṇikañcā}ti sattavidharatanañca mahagghabhaṇḍakañca. 521120,114,1499,62,68,1,40,4,{Abhipālayantī}ti ālokaṃ karontā rakkhanti. 521121,114,1499,69,78,1,62,8,Na {tassā}ti tassa cakkavattirajjassapi hetu na visamaṃ careyyaṃ. 521122,114,1499,79,95,1,118,14,"{Usabhomhī}ti yasmā ahaṃ sivīnaṃ majjhe jeṭṭhakarājā hutvā jāto, tasmā cakkavattirajjakāraṇampi na visamaṃ carāmīti attho. " 521123,114,1499,96,123,1,170,19,"{Netā}ti mahājanaṃ kusale patiṭṭhāpetvā devanagaraṃ netā, hitakaraṇena tassa hitā,‘‘ sivirājā kira dhammacārī’’ ti sakalajambudīpe ñātattā uggato, samena raṭṭhapālanato raṭṭhapālo. " 521124,114,1499,124,130,1,63,5,{Apacāyamāno}ti sivīnaṃ porāṇakarājūnaṃ paveṇidhammaṃ apacāyamāno. 521125,114,1499,131,146,1,95,14,{So}ti so ahaṃ tameva dhammaṃ anuvicintayanto tasmā tena kāraṇena attano cittassa vase na vattāmi. 521126,114,1500,2,16,1,79,9,Evaṃ mahāsattassa dhammakathaṃ sutvā abhipārako thutiṃ karonto‘‘ addhā’’ tiādimāha. 521127,114,1500,17,24,1,66,6,{Nappamajjasī}ti attanā kathitadhammaṃ nappamajjasi tattheva vattesi. 521128,114,1500,25,32,1,55,6,Dhammaṃ {pamajjā}ti dhammaṃ pamussitvā agativasena gantvā. 521129,114,1500,33,51,1,100,14,Evaṃ so tassa thutiṃ katvā‘‘ dhammaṃ carā’’ ti dhammacariyāya niyyojento uttaripi dasa ovādagāthā abhāsi. 521130,114,1500,52,66,1,42,4,Tāsamattho heṭṭhā tesakuṇajātake( jā.2.17.1 ādayo) vaṇṇitova. 521131,114,1501,2,12,1,88,9,Evaṃ abhipārakasenāpatinā rañño dhamme desite rājā ummādantiyā paṭibaddhacittaṃ vinodesi. 521132,114,1502,2,16,1,125,13,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne so bhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhāsi. " 521133,114,1502,17,34,1,125,13,"Tadā sunandasārathi ānando ahosi, abhipārako sāriputto, ummādantī uppalavaṇṇā, sesaparisā buddhaparisā, sivirājā ahameva ahosinti. " 521134,114,1503,2,4,1,29,2,Ummādantījātakavaṇṇanā dutiyā. 521135,114,1505,2,7,1,22,2,[ 528]3. Mahābodhijātakavaṇṇanā 521136,114,1506,2,14,1,86,12,Kiṃ nu daṇḍaṃ kimajinan ti idaṃ satthā jetavane viharanto paññāpāramiṃ ārabbha kathesi. 521137,114,1506,15,29,1,38,4,Vatthu mahāumaṅgajātake( jā.2.22.590 ādayo) āvi bhavissati. 521138,114,1506,30,51,1,111,14,"Tadā pana satthā‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi tathāgato paññavā parappavādappamaddanoyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. " 521139,114,1507,2,22,1,158,15,"Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kāsiraṭṭhe asītikoṭivibhavassa udiccabrāhmaṇamahāsālassa kule nibbatti,‘‘ bodhikumāro’’ tissa nāmaṃ kariṃsu. " 521140,114,1507,23,80,1,551,55,So vayappatto takkasilāyaṃ uggahitasippo paccāgantvā agāramajjhe vasanto aparabhāge kāme pahāya himavantapadesaṃ pavisitvā paribbājakapabbajjaṃ pabbajitvā tattheva vanamūlaphalāhāro ciraṃ vasitvā vassārattasamaye himavantā oruyha cārikaṃ caranto anupubbena bārāṇasiṃ patvā rājuyyāne vasitvā punadivase paribbājakasāruppena nagare bhikkhāya caranto rājadvāraṃ pāpuṇi tamenaṃ sīhapañjare ṭhito rājā disvā tassa upasame pasīditvā taṃ attano bhavanaṃ pavesetvā rājapallaṅke nisīdāpetvā katapaṭisanthāro thokaṃ dhammakathaṃ sutvā nānaggarasabhojanaṃ dāpesi. 521141,114,1507,81,85,1,33,4,Mahāsatto bhattaṃ gahetvā cintesi– 521142,114,1507,86,105,1,98,14,"‘‘ idaṃ rājakulaṃ nāma bahudosaṃ bahupaccāmittaṃ hoti, ko nu kho mama uppannaṃ bhayaṃ nittharissatī’’ ti. " 521143,114,1507,106,119,1,118,13,So avidūre ṭhitaṃ rājavallabhaṃ ekaṃ piṅgalasunakhaṃ disvā mahantaṃ bhattapiṇḍaṃ gahetvā tassa dātukāmatākāraṃ dassesi. 521144,114,1507,120,128,1,66,8,Rājā ñatvā sunakhassa bhājanaṃ āharāpetvā bhattaṃ gāhāpetvā dāpesi. 521145,114,1507,129,134,1,47,5,Mahāsattopi tassa datvā bhattakiccaṃ niṭṭhapesi. 521146,114,1507,135,155,1,160,18,"Rājāpissa paṭiññaṃ gahetvā antonagare rājuyyāne paṇṇasālaṃ kāretvā pabbajitaparikkhāre datvā taṃ tattha vāsāpesi, devasikañcassa dve tayo vāre upaṭṭhānaṃ agamāsi. " 521147,114,1507,156,164,1,85,8,Bhojanakāle pana mahāsatto niccaṃ rājapallaṅkeyeva nisīditvā rājabhojanameva bhuñjati. 521148,114,1507,165,169,1,34,4,Evaṃ dvādasa saṃvaccharāni atītāni. 521149,114,1508,2,10,1,59,8,Tassa pana rañño pañca amaccā atthañca dhammañca anusāsanti. 521150,114,1508,11,26,1,93,11,"Tesu eko ahetukavādī, eko issarakatavādī, eko pubbekatavādī, eko ucchedavādī, eko khattavijjavādī. " 521151,114,1508,27,39,1,67,8,Tesu ahetukavādī‘‘ ime sattā saṃsārasuddhikā’’ ti mahājanaṃ uggaṇhāpesi. 521152,114,1508,40,51,1,63,7,Issarakatavādī‘‘ ayaṃ loko issaranimmito’’ ti mahājanaṃ uggaṇhāpesi. 521153,114,1508,52,69,1,112,13,Pubbekatavādī‘‘ imesaṃ sattānaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā uppajjamānaṃ pubbekateneva uppajjatī’’ ti mahājanaṃ uggaṇhāpesi. 521154,114,1508,70,87,1,88,12,"Ucchedavādī‘‘ ito paralokaṃ gato nāma natthi, ayaṃ loko ucchijjatī’’ ti mahājanaṃ uggaṇhāpesi. " 521155,114,1508,88,101,1,84,9,Khattavijjavādī‘‘ mātāpitaropi māretvā attanova attho kātabbo’’ ti mahājanaṃ uggaṇhāpesi. 521156,114,1508,102,115,1,90,11,"Te rañño vinicchaye niyuttā lañjakhādakā hutvā assāmikaṃ sāmikaṃ, sāmikaṃ assāmikaṃ karonti. " 521157,114,1509,2,44,1,313,35,"Athekadivasaṃ eko puriso kūṭaṭṭaparājito mahāsattaṃ bhikkhāya carantaṃ rājagehaṃ pavisantaṃ disvā vanditvā,‘‘ bhante, tumhe rājagehe bhuñjamānā vinicchayāmacce lañjaṃ gahetvā lokaṃ vināsente kasmā ajjhupekkhatha, idāni pañcahi amaccehi kūṭaṭṭakārakassa hatthato lañjaṃ gahetvā sāmikova samāno assāmiko kato’’ ti paridevi. " 521158,114,1509,45,56,1,91,10,So tasmiṃ kāruññavasena vinicchayaṃ gantvā dhammena vinicchinitvā sāmikaññeva sāmikaṃ akāsi. 521159,114,1509,57,62,1,52,5,Mahājano ekappahāreneva mahāsaddena sādhukāraṃ adāsi. 521160,114,1509,63,81,1,115,14,Rājā taṃ saddaṃ sutvā‘‘ kiṃsaddo nāmāyan’’ ti pucchitvā tamatthaṃ sutvā katabhattakiccaṃ mahāsattaṃ upanisīditvā pucchi– 521161,114,1509,82,94,1,38,7,"‘‘ bhante, ajja kira vo aṭṭo vinicchito’’ ti." 521162,114,1509,95,103,1,15,3,"‘‘ Āma, mahārājā’’ ti." 521163,114,1509,104,121,1,98,11,"‘‘ Bhante, tumhesu vinicchinantesu mahājanassa vuḍḍhi bhavissati, ito paṭṭhāya tumheva vinicchinathā’’ ti." 521164,114,1509,122,137,1,60,9,"‘‘ Mahārāja, mayaṃ pabbajitā nāma, netaṃ kammaṃ amhākaṃ kamman’’ ti." 521165,114,1509,138,174,1,234,27,"‘‘ Bhante, mahājane kāruññena kātuṃ vaṭṭati, tumhe sakaladivasaṃ mā vinicchinatha, uyyānato pana idhāgacchantā vinicchayaṭṭhānaṃ gantvā pātova cattāro aṭṭe vinicchinatha, bhutvā uyyānaṃ gacchantā cattāro, evaṃ mahājanassa vuḍḍhi bhavissatī’’ ti. " 521166,114,1509,175,190,1,79,11,So tena punappunaṃ yāciyamāno‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā tato paṭṭhāya tathā akāsi. 521167,114,1510,2,6,1,32,4,Kūṭaṭṭakārakā okāsaṃ na labhiṃsu. 521168,114,1510,7,15,1,53,7,Tepi amaccā lañjaṃ alabhantā duggatā hutvā cintayiṃsu – 521169,114,1510,16,40,1,142,17,"‘‘ bodhiparibbājakassa vinicchinanakālato paṭṭhāya mayaṃ kiñci na labhāma, handa naṃ‘ rājaveriko’ ti vatvā rañño antare paribhinditvā mārāpessāmā’’ ti. " 521170,114,1510,41,104,1,330,43,"Te rājānaṃ upasaṅkamitvā,‘‘ mahārāja, bodhiparibbājako tumhākaṃ anatthakāmo’’ ti vatvā asaddahantena raññā‘‘ sīlavā esa ñāṇasampanno, na evaṃ karissatī’’ ti vutte,‘‘ mahārāja, tena sakalanagaravāsino attano hatthe katvā kevalaṃ amheyeva pañca jane kātuṃ na sakkā, sace amhākaṃ vacanaṃ na saddahatha, tassa idhāgamanakāle parisaṃ olokethā’’ ti āhaṃsu. " 521171,114,1510,105,142,1,190,25,Rājā‘‘ sādhū’’ ti sīhapañjare ṭhito taṃ āgacchantaṃ olokento parivāraṃ disvā attano aññāṇena aṭṭakārakamanusse‘‘ tassa parivārā’’ ti maññamāno bhijjitvā te amacce pakkosāpetvā‘‘ kinti karomā’’ ti pucchi. 521172,114,1510,143,152,1,22,4,"‘‘ Gaṇhāpetha naṃ, devā’’ ti." 521173,114,1510,153,163,1,46,6,‘‘ Oḷārikaṃ aparādhaṃ apassantā kathaṃ gaṇhāmā’’ ti. 521174,114,1510,164,186,1,130,15,"‘‘ Tena hi, mahārāja, pakatiparihāramassa hāpetha, taṃ parihāyantaṃ disvā paṇḍito paribbājako kassaci anārocetvā sayameva palāyissatī’’ ti. " 521175,114,1511,2,14,1,57,8,Rājā ‘‘ sādhū’’ ti vatvā anupubbena tassa parihāraṃ parihāpesi. 521176,114,1511,15,20,1,54,5,Paṭhamadivasaṃ tāva naṃ tucchapallaṅkeyeva nisīdāpesuṃ. 521177,114,1511,21,45,1,158,19,So tucchapallaṅkaṃ disvāva rañño paribhinnabhāvaṃ ñatvā sayameva uyyānaṃ gantvā taṃ divasameva pakkamitukāmo hutvāpi‘‘ ekantena ñatvā pakkamissāmī’’ ti na pakkāmi. 521178,114,1511,46,55,1,103,9,Athassa punadivase tucchapallaṅke nisinnassa raññopakatibhattañca aññañca gahetvā missakabhattaṃ adaṃsu. 521179,114,1511,56,64,1,85,8,Tatiyadivase mahātalaṃ pavisituṃ adatvā sopānasīseyeva ṭhapetvā missakabhattaṃ adaṃsu. 521180,114,1511,65,72,1,48,7,So tampi ādāya uyyānaṃ gantvā bhattakiccaṃ akāsi. 521181,114,1511,73,78,1,59,5,Catutthadivase heṭṭhāpāsāde ṭhapetvā kaṇājakabhattaṃ adaṃsu. 521182,114,1511,79,86,1,50,7,So tampi gahetvā uyyānaṃ gantvā bhattakiccaṃ akāsi. 521183,114,1511,87,90,1,18,3,Rājā amacce pucchi– 521184,114,1511,91,105,1,70,9,"‘‘ bodhiparibbājako sakkāre parihāpitepi na pakkamati, kinti naṃ karomā’’ ti?" 521185,114,1511,106,118,1,55,8,"‘‘ Deva, na so bhattatthāya carati, chattatthāya pana carati. " 521186,114,1511,119,128,1,57,6,"Sace bhattatthāya careyya, paṭhamadivasaṃyeva palāyeyyā’’ ti." 521187,114,1511,129,137,1,19,4,‘‘ Idāni kiṃ karomā’’ ti? 521188,114,1511,138,148,1,30,5,"‘‘ Sve ghātāpetha naṃ, mahārājā’’ ti. " 521189,114,1511,149,180,1,193,23,So‘‘ sādhū’’ ti tesaññeva hatthe khagge ṭhapetvā‘‘ sve antaradvāre ṭhatvā pavisantassevassa sīsaṃ chinditvā khaṇḍākhaṇḍikaṃ katvā kañci ajānāpetvā vaccakuṭiyaṃ pakkhipitvā nhatvā āgaccheyyāthā’’ ti āha. 521190,114,1511,181,205,1,108,15,Te‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā‘‘ sve āgantvā evaṃ karissāmā’’ ti aññamaññaṃ vicāretvā evaṃ attano nivesanaṃ agamaṃsu. 521191,114,1512,2,10,1,75,8,Rājāpi sāyaṃ bhuttabhojano sirisayane nipajjitvā mahāsattassa guṇe anussari. 521192,114,1512,11,26,1,98,12,"Athassa tāvadeva soko uppajji, sarīrato sedā mucciṃsu, sayane assāsaṃ alabhanto aparāparaṃ parivatti. " 521193,114,1512,27,37,1,69,9,"Athassa aggamahesī upanipajji, so tāya saddhiṃ sallāpamattampi na kari. " 521194,114,1512,38,64,1,102,19,"Atha naṃ sā‘‘ kiṃ nu kho, mahārāja, sallāpamattampi na karotha, api nu kho me koci aparādho atthī’’ ti pucchi." 521195,114,1512,65,121,1,358,46,"‘‘ Natthi devi, apica kho bodhiparibbājako kira amhākaṃ paccatthiko jātoti tassa sve ghātanatthāya pañca amacce āṇāpesiṃ, te pana naṃ māretvā khaṇḍākhaṇḍikaṃ katvā vaccakūpe pakkhipissanti, so pana amhākaṃ dvādasa saṃvaccharāni bahuṃ dhammaṃ desesi, ekāparādhopissa mayā paccakkhato na diṭṭhapubbo, parapattiyena hutvā tassa mayā vadho āṇatto, tena kāraṇena socāmī’’ ti. " 521196,114,1512,122,153,1,157,24,"Atha naṃ sā‘‘ sace te deva so paccatthiko jāto, taṃ ghātento kiṃ socasi, paccatthikaṃ nāma puttampi ghātetvā attano sotthibhāvo kātabbova, mā socitthā’’ ti assāsesi. " 521197,114,1512,154,160,1,47,6,So tassā vacanena paṭiladdhassāso niddaṃ okkami. 521198,114,1513,2,36,1,230,29,Tasmiṃ khaṇe koleyyako piṅgalasunakho taṃ kathaṃ sutvā‘‘ sve mayā attano balenassa jīvitaṃ dātuṃ vaṭṭatī’’ ti cintetvā punadivase pātova pāsādā oruyha mahādvāraṃ āgantvā ummāre sīsaṃ katvā mahāsattassa āgamanamaggaṃ olokentova nipajji. 521199,114,1513,37,44,1,59,7,Tepi amaccā pātova khaggahatthā āgantvā dvārantare aṭṭhaṃsu. 521200,114,1513,45,52,1,67,7,Bodhisattopi velaṃ sallakkhetvā uyyānā nikkhamma rājadvāraṃ āgañchi. 521201,114,1513,53,99,1,272,37,"Atha naṃ sunakho disvā mukhaṃ vivaritvā catasso dāṭhā dassetvā‘‘ kiṃ tvaṃ, bhante, jambudīpatale aññattha bhikkhaṃ na labhasi, amhākaṃ rājā tava māraṇatthāya pañca amacce khaggahatthe dvārantare ṭhapesi, mā tvaṃ nalāṭena maccuṃ gahetvā āgami, sīghaṃ pakkamā’’ ti mahāsaddena viravi. " 521202,114,1513,100,112,1,101,11,So sabbarutaññutāya tamatthaṃ ñatvā tatova nivattitvā uyyānaṃ gantvā pakkamanatthāya parikkhāre ādiyi. 521203,114,1513,113,134,1,151,18,"Rājā sīhapañjare ṭhito taṃ āgacchantaṃ gacchantañca disvā‘‘ sace ayaṃ mama paccatthiko bhaveyya, uyyānaṃ gantvā balaṃ sannipātāpetvā kammasajjo bhavissati. " 521204,114,1513,135,171,1,238,28,"No ce, attano parikkhāre gahetvā gamanasajjo bhavissati, jānissāmi tāvassa kiriyan’’ ti uyyānaṃ gantvā mahāsattaṃ attano parikkhāre ādāya‘‘ gamissāmī’’ ti paṇṇasālato nikkhantaṃ caṅkamanakoṭiyaṃ disvāva vanditvā ekamantaṃ ṭhito paṭhamaṃ gāthamāha– " 521205,114,1514,2,4,1,0,0,124. 521206,114,1515,2,12,1,47,8,"‘ ‘ Kiṃ nu daṇḍaṃ kimajinaṃ, kiṃ chattaṃ kimupāhanaṃ; " 521207,114,1516,2,7,1,44,4,"Kimaṅkusañca pattañca, saṅghāṭiñcāpi brāhmaṇa; " 521208,114,1517,2,11,1,43,6,"Taramānarūpohāsi , kiṃ nu patthayase disan’’ ti. " 521209,114,1518,2,39,1,291,31,"Tassattho – bhante, pubbe tvaṃ amhākaṃ gharaṃ āgacchanto daṇḍādīni na gaṇhāsi, ajja pana kena kāraṇena daṇḍañca ajinañca chattūpāhanañca mattikapasibbakolambanaaṅkusañca mattikapattañca saṅghāṭiñcāti sabbepime parikkhāre taramānarūpo gaṇhāsi, kataraṃ nu disaṃ patthesi, kattha gantukāmosīti pucchi. " 521210,114,1519,2,22,1,98,15,"Taṃ sutvā mahāsatto‘‘ ayaṃ attanā katakammaṃ na jānātīti maññati, jānāpessāmi nan’’ ti dve gāthā abhāsi– " 521211,114,1520,2,4,1,0,0,125. 521212,114,1521,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Dvādasetāni vassāni, vusitāni tavantike; " 521213,114,1522,2,6,1,38,3,"Nābhijānāmi soṇena, piṅgalenābhikūjitaṃ. " 521214,114,1523,2,4,1,0,0,126. 521215,114,1524,2,11,1,44,6,"‘ ‘ Svāyaṃ dittova nadati, sukkadāṭhaṃ vidaṃsayaṃ; " 521216,114,1525,2,12,1,49,7,"Tava sutvā sabhariyassa, vītasaddhassa maṃ patī’’ ti. " 521217,114,1526,2,13,1,80,11,Tattha abhikūjitan ti etena tava sunakhena evaṃ mahāviravena viravitaṃ na jānāmi. 521218,114,1526,14,19,1,23,4,Ditto {vā}ti dappito viya. 521219,114,1526,20,52,1,193,25,"{Sabhariyassā}ti tava sabhariyassa mama māraṇatthāya pañcannaṃ amaccānaṃ āṇattabhāvaṃ kathentassa sutvā‘‘ kiṃ tvaṃ aññattha bhikkhaṃ na labhasi, raññā te vadho āṇatto, idha māgacchī’’ ti dittova nadati. " 521220,114,1526,53,65,1,86,11,Vītasaddhassa maṃ {patī}ti mamantare vigatasaddhassa tava vacanaṃ sutvā eva nadatīti āha. 521221,114,1527,2,11,1,72,9,Tato rājā attano dosaṃ sampaṭicchitvā taṃ khamāpento catutthaṃ gāthamāha– 521222,114,1528,2,4,1,0,0,127. 521223,114,1529,2,13,1,40,8,"‘ ‘ Ahu esa kato doso, yathā bhāsasi brāhmaṇa; " 521224,114,1530,2,12,1,43,7,"Esa bhiyyo pasīdāmi, vasa brāhmaṇa māgamā’’ ti. " 521225,114,1531,2,27,1,128,20,"Tattha {bhiyyo}ti saccaṃ mayā evaṃ āṇattaṃ, ayaṃ me doso, esa panāhaṃ idāni adhikataraṃ tayi pasīdāmi, idheva vasa, mā aññattha gamīti. " 521226,114,1532,2,26,1,138,18,"Taṃ sutvā mahāsatto,‘‘ mahārāja, paṇḍitā nāma tādisena parapattiyena apaccakkhakārinā saddhiṃ na vasantī’’ ti vatvā tassa anācāraṃ pakāsento āha– " 521227,114,1533,2,4,1,0,0,128. 521228,114,1534,2,12,1,36,7,"‘ ‘ Sabbaseto pure āsi, tatopi sabalo ahu; " 521229,114,1535,2,8,1,39,5,"Sabbalohitako dāni, kālo pakkamituṃ mama. " 521230,114,1536,2,4,1,0,0,129. 521231,114,1537,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Abbhantaraṃ pure āsi, tato majjhe tato bahi; " 521232,114,1538,2,8,1,39,5,"Purā niddhamanā hoti, sayameva vajāmahaṃ. " 521233,114,1539,2,4,1,0,0,130. 521234,114,1540,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Vītasaddhaṃ na seveyya, upadānaṃvanodakaṃ; " 521235,114,1541,2,8,1,41,5,"Sacepi naṃ anukhaṇe, vāri kaddamagandhikaṃ. " 521236,114,1542,2,4,1,0,0,131. 521237,114,1543,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Pasannameva seveyya, appasannaṃ vivajjaye; " 521238,114,1544,2,6,1,42,3,"Pasannaṃ payirupāseyya, rahadaṃvudakatthiko. " 521239,114,1545,2,4,1,0,0,132. 521240,114,1546,2,11,1,46,7,"‘ ‘ Bhaje bhajantaṃ purisaṃ, abhajantaṃ na bhajjaye; " 521241,114,1547,2,9,1,44,6,"Asappurisadhammo so, yo bhajantaṃ na bhajjati. " 521242,114,1548,2,4,1,0,0,133. 521243,114,1549,2,13,1,43,8,"‘ ‘ Yo bhajantaṃ na bhajati, sevamānaṃ na sevati; " 521244,114,1550,2,9,1,43,6,"Sa ve manussapāpiṭṭho, migo sākhassito yathā. " 521245,114,1551,2,4,1,0,0,134. 521246,114,1552,2,8,1,38,4,"‘ ‘ Accābhikkhaṇasaṃsaggā, asamosaraṇena ca; " 521247,114,1553,2,9,1,37,6,"Etena mittā jīranti, akāle yācanāya ca. " 521248,114,1554,2,4,1,0,0,135. 521249,114,1555,2,12,1,48,8,"‘ ‘ Tasmā nābhikkhaṇaṃ gacche, na ca gacche cirāciraṃ; " 521250,114,1556,2,10,1,41,7,"Kālena yācaṃ yāceyya, evaṃ mittā na jīyare. " 521251,114,1557,2,4,1,0,0,136. 521252,114,1558,2,10,1,37,6,"‘ ‘ Aticiraṃ nivāsena, piyo bhavati appiyo; " 521253,114,1559,2,14,1,46,9,"Āmanta kho taṃ gacchāma, purā te homa appiyā’’ ti. " 521254,114,1560,2,23,1,120,16,"Tattha {sabbaseto}ti, mahārāja, paṭhamameva tava nivesane mama odano sabbaseto ahosi, yaṃ tvaṃ bhuñjasi, tameva dāpesīti attho. " 521255,114,1560,24,37,1,95,12,{Tato}ti tato pacchā paribhedakānaṃ vacanaṃ gahetvā tava mayi virattakāle sabalo missakodano jāto. 521256,114,1560,38,43,1,31,4,{Dānī}ti idāni sabbalohitako jāto. 521257,114,1560,44,54,1,58,8,{Kālo}ti aguṇaññussa tava santikā idāni mama pakkamituṃ kālo. 521258,114,1560,55,69,1,122,12,"Abbhantaran ti paṭhamaṃ mama abbhantaraṃ āsanaṃ āsi, alaṅkatamahātalamhi ussitasetacchatte rājapallaṅkeyeva maṃ nisīdāpesuṃ. " 521259,114,1560,70,73,1,23,2,{Majjhe}ti sopānamatthake. 521260,114,1560,74,84,1,63,9,Purā niddhamanā {hotī}ti yāva gīvāyaṃ gahetvā nikkaḍḍhanā na hoti. 521261,114,1561,2,37,1,268,30,"{Anukhaṇe}ti sacepi anudakaṃ udapānaṃ patto puriso udakaṃ apassanto kalalaṃ viyūhitvā anukhaṇeyya, tathāpi taṃ vāri kaddamagandhikaṃ bhaveyya, amanuññatāya na piveyya, tatheva vītasaddhaṃ payirupāsantena laddhapaccayāpi parittā ceva lūkhā ca, amanuññā aparibhogārahāti attho. " 521262,114,1561,38,41,1,29,3,Pasannan ti patiṭṭhitasaddhaṃ. 521263,114,1561,42,46,1,32,4,Rahadan ti gambhīraṃ mahārahadaṃ. 521264,114,1561,47,52,1,42,5,Bhajantan ti attānaṃ bhajantameva bhajeyya. 521265,114,1561,53,56,1,26,3,Abhajantan ti paccatthikaṃ. 521266,114,1561,57,62,1,25,4,Na {bhajjaye}ti na bhajeyya. 521267,114,1561,63,78,1,99,13,"Na {bhajjatī}ti yo puriso attānaṃ bhajantaṃ hitacittaṃ puggalaṃ na bhajati, so asappurisadhammo nāmāti. " 521268,114,1561,79,84,1,58,4,{Manussapāpiṭṭho}ti manussalāmako patikuṭṭho sabbapacchimako. 521269,114,1561,85,88,1,20,2,{Sākhassito}ti makkaṭo. 521270,114,1562,2,7,1,49,3,{Accābhikkhaṇasaṃsaggā}ti ativiya abhiṇhasaṃsaggena. 521271,114,1562,8,24,1,116,14,"{Akāle}ti ayuttappattakāle parassa piyabhaṇḍaṃ yācanāya mittā jīranti nāma, tvampi aticiraṃ nivāsena mayi mittiṃ bhindi. " 521272,114,1562,25,35,1,74,8,"{Tasmā}ti yasmā accābhikkhaṇasaṃsaggena asamosaraṇena ca mittā jīranti, tasmā. " 521273,114,1562,36,45,1,67,9,Cirāciran ti cirakālaṃ vītināmetvā ciraṃ na gacche na upasaṅkameyya. 521274,114,1562,46,52,1,47,6,Yācan ti yācitabbaṃ bhaṇḍakaṃ yuttakāle yāceyya. 521275,114,1562,53,60,1,33,6,Na {jīyare}ti evaṃ mittā na jīranti. 521276,114,1562,61,76,1,78,13,"Purā te homa {appiyā}ti yāva tava appiyā na homa, tāva āmantetvāva taṃ gacchāmāti. " 521277,114,1563,2,4,1,8,2,Rājā āha– 521278,114,1564,2,4,1,0,0,137. 521279,114,1565,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Evaṃ ce yācamānānaṃ, añjaliṃ nāvabujjhasi; " 521280,114,1566,2,9,1,40,6,"Paricārakānaṃ sataṃ, vacanaṃ na karosi no; " 521281,114,1567,2,12,1,46,7,"Evaṃ taṃ abhiyācāma, puna kayirāsi pariyāyan’’ ti. " 521282,114,1568,2,20,1,101,14,"Tattha {nāvabujjhasī}ti sace, bhante, evaṃ yācantena mayā kataṃ añjaliṃ na jānāsi, na paṭiggaṇhasīti attho. " 521283,114,1568,21,28,1,58,7,Pariyāyan ti puna idhāgamanāya ekavāraṃ kareyyāsīti yācati. 521284,114,1569,2,4,1,14,2,Bodhisatto āha– 521285,114,1570,2,4,1,0,0,138. 521286,114,1571,2,13,1,40,8,"‘ ‘ Evaṃ ce no viharataṃ, antarāyo na hessati; " 521287,114,1572,2,9,1,45,6,"Tuyhaṃ vāpi mahārāja, mayhaṃ vā raṭṭhavaddhana; " 521288,114,1573,2,10,1,40,5,"Appeva nāma passema, ahorattānamaccaye’’ ti. " 521289,114,1574,2,27,1,140,21,"Tattha evaṃ ce {no}ti sace, mahārāja, evaṃ nānā hutvā viharantānaṃ amhākaṃ antarāyo na hessati, tuyhaṃ vā mayhaṃ vā jīvitaṃ pavattissatīti dīpeti. " 521290,114,1574,28,33,1,29,4,{Passemā}ti api nāma passeyyāma. 521291,114,1575,2,40,1,264,32,"Evaṃ vatvā mahāsatto rañño dhammaṃ desetvā‘‘ appamatto hohi, mahārājā’’ ti vatvā uyyānā nikkhamitvā ekasmiṃ sabhāgaṭṭhāne bhikkhāya caritvā bārāṇasito nikkhamma anupubbena himavantokāsameva gantvā kiñci kālaṃ vasitvā puna otaritvā ekaṃ paccantagāmaṃ nissāya araññe vasi. " 521292,114,1575,41,53,1,93,12,Tassa pana gatakālato paṭṭhāya te amaccā puna vinicchaye nisīditvā vilopaṃ karontā cintayiṃsu– 521293,114,1575,54,72,1,102,12,"‘‘ sace mahābodhiparibbājako punāgamissati, jīvitaṃ no natthi, kiṃ nu khvassa anāgamanakāraṇaṃ kareyyāmā’’ ti. " 521294,114,1575,73,77,1,20,3,Atha nesaṃ etadahosi– 521295,114,1575,78,96,1,93,13,"‘‘ ime sattā paṭibaddhaṭṭhānaṃ nāma jahituṃ na sakkonti, kiṃ nu khvassa idha paṭibaddhaṭṭhānan’’ ti. " 521296,114,1575,97,128,1,141,21,"Tato‘‘ rañño aggamahesī’’ ti ñatvā‘‘ ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati, yaṃ so imaṃ nissāya āgaccheyya, paṭikacceva naṃ mārāpessāmā’’ ti te rājānaṃ etadavocuṃ–" 521297,114,1575,129,142,1,46,8,"‘‘ deva, imasmiṃ divase nagare ekā kathā sūyatī’’ ti." 521298,114,1575,143,151,1,17,4,‘‘ Kiṃ kathā nāmā’’ ti? 521299,114,1575,152,165,1,76,9,‘‘ Mahābodhiparibbājako ca kira devī ca aññamaññaṃ sāsanapaṭisāsanaṃ pesentī’’ ti. 521300,114,1575,166,173,1,14,3,‘‘ Kinti katvā’’ ti? 521301,114,1575,174,193,1,96,15,Tena kira deviyā pesitaṃ‘‘ sakkā nu kho attano balena rājānaṃ mārāpetvā mama setacchattaṃ dātun’’ ti. 521302,114,1575,194,249,1,297,38,"Tāyapissa pesitaṃ‘‘ rañño māraṇaṃ nāma mama bhāro, mahābodhiparibbājako khippaṃ āgacchatū’’ ti rājā tesaṃ punappunaṃ kathentānaṃ saddahitvā‘‘ idāni kiṃ kattabban’’ ti pucchitvā‘‘ deviṃ māretuṃ vaṭṭatī’’ ti vutte anupaparikkhitvāva‘‘ tena hi naṃ tumheva māretvā khaṇḍākhaṇḍikaṃ chinditvā vaccakūpe khipathā’’ ti āha. " 521303,114,1575,250,253,1,16,3,Te tathā kariṃsu. 521304,114,1575,254,259,1,43,5,Tassā māritabhāvo sakalanagare pākaṭo ahosi. 521305,114,1576,2,18,1,82,12,Athassā cattāro puttā‘‘ iminā no niraparādhā mātā māritā’’ ti rañño paccatthikā ahesuṃ. 521306,114,1576,19,22,1,26,3,Rājā mahābhayappatto ahosi. 521307,114,1576,23,29,1,48,6,Mahāsatto paramparāya taṃ pavattiṃ sutvā cintesi– 521308,114,1576,30,56,1,133,20,"‘‘ ṭhapetvā maṃ añño te kumāre saññāpetvā pitaraṃ khamāpetuṃ samattho nāma natthi, rañño ca jīvitaṃ dassāmi, kumāre ca pāpato mocessāmī’’ ti. " 521309,114,1576,57,79,1,183,20,So punadivase paccantagāmaṃ pavisitvā manussehi dinnaṃ makkaṭamaṃsaṃ khāditvā tassa cammaṃ yācitvā gahetvā assamapade sukkhāpetvā niggandhaṃ katvā nivāsesipi pārupesipi aṃsepi ṭhapesi. 521310,114,1576,80,81,1,9,1,Kiṃkāraṇā? 521311,114,1576,82,90,1,29,4,‘‘ Bahūpakāro me’’ ti vacanatthāya. 521312,114,1576,91,140,1,326,41,"So taṃ cammaṃ ādāya anupubbena bārāṇasiṃ gantvā kumāre upasaṅkamitvā‘‘ pitughātakakammaṃ nāma dāruṇaṃ, taṃ vo na kātabbaṃ, ajarāmaro satto nāma natthi, ahaṃ tumhe aññamaññaṃ samagge karissāmicceva āgato, tumhe mayā pahite sāsane āgaccheyyāthā’’ ti kumāre ovaditvā antonagare uyyānaṃ pavisitvā makkaṭacammaṃ attharitvā silāpaṭṭe nisīdi. " 521313,114,1577,2,10,1,55,8,Atha naṃ uyyānapālako disvā vegena gantvā rañño ārocesi. 521314,114,1577,11,28,1,132,16,Rājā sutvāva sañjātasomanasso hutvā te amacce ādāya tattha gantvā mahāsattaṃ vanditvā ekamantaṃ nisīditvā paṭisanthāraṃ kātuṃ ārabhi. 521315,114,1577,29,35,1,61,6,Mahāsatto tena saddhiṃ asammoditvā makkaṭacammameva parimajji. 521316,114,1577,36,39,1,16,3,Atha naṃ evamāha– 521317,114,1577,40,58,1,92,12,"‘‘ bhante, tumhe maṃ akathetvā makkaṭacammameva parimajjatha, kiṃ vo idaṃ mayā bahūpakārataran’’ ti?" 521318,114,1577,59,108,1,304,38,"‘‘ Āma mahārāja, bahūpakāro me esa vānaro, ahamassa piṭṭhe nisīditvā vicariṃ, ayaṃ me pānīyaghaṭaṃ āhari, vasanaṭṭhānaṃ sammajji, ābhisamācārikavattapaṭivattaṃ mama akāsi, ahaṃ pana attano dubbalacittatāya assa maṃsaṃ khāditvā cammaṃ sukkhāpetvā attharitvā nisīdāmi ceva nipajjāmi ca, evaṃ bahūpakāro esa mayhan’’ ti. " 521319,114,1577,109,124,1,114,15,Iti so tesaṃ vāde bhindanatthāya vānaracamme vānaravohāraṃ āropetvā taṃ taṃ pariyāyaṃ sandhāya imaṃ kathaṃ kathesi. 521320,114,1577,125,138,1,60,9,So hi tassa nivutthapubbattā‘‘ piṭṭhe nisīditvā vicarin’’ ti āha; 521321,114,1577,139,152,1,69,9,taṃ aṃse katvā pānīyaghaṭassa āhaṭapubbattā‘‘ pānīyaghaṭaṃ āharī’’ ti āha; 521322,114,1577,153,165,1,69,8,tena cammena bhūmiyaṃ sammaṭṭhapubbattā‘‘ vasanaṭṭhānaṃ sammajjī’’ ti āha; 521323,114,1577,166,183,1,101,12,"nipannakāle tena cammena piṭṭhiyā, akkantakāle pādānaṃ phuṭṭhapubbattā‘‘ vattapaṭivattaṃ me akāsī’’ ti āha. " 521324,114,1577,184,204,1,108,15,Chātakāle pana tassa maṃsaṃ labhitvā khāditattā‘‘ ahaṃ pana attano dubbalacittatāya tassa maṃsaṃ khādin’’ ti āha. 521325,114,1578,2,38,1,181,25,"Taṃ sutvā te amaccā‘‘ pāṇātipāto tena kato’’ ti saññāya‘‘ passatha, bho, pabbajitassa kammaṃ, makkaṭaṃ kira māretvā maṃsaṃ khāditvā cammaṃ gahetvā vicaratī’’ ti pāṇiṃ paharitvā parihāsamakaṃsu. " 521326,114,1578,39,65,1,155,21,"Mahāsatto te tathā karonte disvā‘‘ ime attano vādabhedanatthāya mama cammaṃ ādāya āgatabhāvaṃ na jānanti, jānāpessāmi ne’’ ti ahetukavādiṃ tāva āmantetvā pucchi–" 521327,114,1578,66,77,1,34,6,"‘‘ āvuso, tvaṃ kasmā maṃ parihasasī’’ ti?" 521328,114,1578,78,89,1,52,6,‘‘ Mittadubbhikammassa ceva pāṇātipātassa ca katattā’’ ti. 521329,114,1578,90,115,1,120,20,"Tato mahāsatto‘‘ yo pana gatiyā ceva diṭṭhiyā ca te saddahitvā evaṃ kareyya, tena kiṃ dukkaṭan’’ ti tassa vādaṃ bhindanto āha– " 521330,114,1579,2,4,1,0,0,139. 521331,114,1580,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Udīraṇā ce saṃgatyā, bhāvāyamanuvattati; " 521332,114,1581,2,9,1,42,6,"Akāmā akaraṇīyaṃ vā, karaṇīyaṃ vāpi kubbati; " 521333,114,1582,2,7,1,38,4,"Akāmakaraṇīyamhi , kvidha pāpena lippati. " 521334,114,1583,2,4,1,0,0,140. 521335,114,1584,2,16,1,45,11,"‘ ‘ So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako; " 521336,114,1585,2,10,1,42,7,"Bhoto ce vacanaṃ saccaṃ, suhato vānaro mayā. " 521337,114,1586,2,4,1,0,0,141. 521338,114,1587,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Attano ce hi vādassa, aparādhaṃ vijāniyā; " 521339,114,1588,2,14,1,47,9,"Na maṃ tvaṃ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso’’ ti. " 521340,114,1589,2,6,1,22,3,Tattha {udīraṇā}ti kathā. 521341,114,1589,7,16,1,70,8,{Saṃgatyā}ti saṃgatiyā channaṃ abhijātīnaṃ taṃ taṃ abhijātiṃ upagamanena. 521342,114,1589,17,24,1,61,5,"{Bhāvāyamanuvattatī}ti bhāvena anuvattati, karaṇatthe sampadānaṃ. " 521343,114,1589,25,29,1,25,3,{Akāmā}ti akāmena anicchāya. 521344,114,1589,30,41,1,71,10,Akaraṇīyaṃ vā karaṇīyaṃ {vāpī}ti akattabbaṃ pāpaṃ vā kattabbaṃ kusalaṃ vā. 521345,114,1589,42,45,1,16,2,{Kubbatī}ti karoti. 521346,114,1589,46,50,1,16,3,{Kvidhā}ti ko idha. 521347,114,1589,51,82,1,197,24,"Idaṃ vuttaṃ hoti– tvaṃ ahetukavādī‘‘ natthi hetu natthi paccayo sattānaṃ saṃkilesāyā’’ tiādidiṭṭhiko, ayaṃ loko saṃgatiyā ceva sabhāvena ca anuvattati pariṇamati, tattha tattha sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedeti. " 521348,114,1589,83,121,1,226,34,"Akāmakova pāpaṃ vā puññaṃ vā karotīti vadasi, ayaṃ tava udīraṇā sace tathā, evaṃ sante akāmakaraṇīyasmiṃ attano dhammatāya pavattamāne pāpe ko idha satto pāpena lippati, sace hi attanā akatena pāpena lippati, na koci na lippeyyāti. " 521349,114,1590,2,17,1,93,14,So {ce}ti so ahetukavādasaṅkhāto tava bhāsitattho ca atthajotako dhammo ca kalyāṇo na ca pāpako. 521350,114,1590,18,46,1,143,20,"‘‘ Ahetū appaccayā sattā saṃkilissanti, sukhadukkhaṃ paṭisaṃvediyantī’’ ti idaṃ bhoto vacanaṃ saccaṃ ce, suhato vānaro mayā, ko ettha mama dosoti attho. " 521351,114,1590,47,63,1,83,12,"{Vijāniyā}ti, samma, sace hi tvaṃ attano vādassa aparādhaṃ jāneyyāsi, na maṃ garaheyyāsi. " 521352,114,1590,64,65,1,9,1,Kiṃkāraṇā? 521353,114,1590,66,85,1,110,17,"Bhoto vādo hi tādiso, tasmā ayaṃ mama vādaṃ karotīti maṃ pasaṃseyyāsi, attano pana vādaṃ ajānanto maṃ garahasīti. " 521354,114,1591,2,9,1,49,6,Evaṃ mahāsatto taṃ niggaṇhitvā appaṭibhāṇaṃ akāsi. 521355,114,1591,10,15,1,49,5,Sopi rājaparisati maṅkubhūto pattakkhandho nisīdi. 521356,114,1591,16,41,1,143,18,"Mahāsattopi tassa vādaṃ bhinditvā issarakatavādiṃ āmantetvā‘‘ tvaṃ, āvuso, maṃ kasmā parihasasi, yadi issaranimmitavādaṃ sārato paccesī’’ ti vatvā āha– " 521357,114,1592,2,4,1,0,0,142. 521358,114,1593,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Issaro sabbalokassa, sace kappeti jīvitaṃ; " 521359,114,1594,2,7,1,44,4,"Iddhiṃ byasanabhāvañca, kammaṃ kalyāṇapāpakaṃ; " 521360,114,1595,2,8,1,38,5,"Niddesakārī puriso, issaro tena lippati. " 521361,114,1596,2,4,1,0,0,143. 521362,114,1597,2,16,1,45,11,"‘ ‘ So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako; " 521363,114,1598,2,10,1,42,7,"Bhoto ce vacanaṃ saccaṃ, suhato vānaro mayā. " 521364,114,1599,2,4,1,0,0,144. 521365,114,1600,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Attano ce hi vādassa, aparādhaṃ vijāniyā; " 521366,114,1601,2,14,1,47,9,"Na maṃ tvaṃ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso’’ ti. " 521367,114,1602,2,29,1,143,22,"Tattha kappeti jīvitan ti sace brahmā vā añño vā koci issaro‘‘ tvaṃ kasiyā jīva, tvaṃ gorakkhenā’’ ti evaṃ sabbalokassa jīvitaṃ saṃvidahati vicāreti. " 521368,114,1602,30,46,1,149,15,Iddhiṃ {byasanabhāvañcā}ti issariyādibhedā iddhiyo ca ñātivināsādikaṃ byasanabhāvañca sesañca kalyāṇapāpakaṃ kammaṃ sabbaṃ yadi issarova kappeti karoti. 521369,114,1602,47,74,1,162,24,"{Niddesakārī}ti yadi tassa niddesaṃ āṇattimeva seso yo koci puriso karoti, evaṃ sante yo koci puriso pāpaṃ karoti, tassa issarena katattā issarova tena pāpena lippati. " 521370,114,1602,75,78,1,31,3,Sesaṃ purimanayeneva veditabbaṃ. 521371,114,1602,79,85,1,28,5,"Yathā ca idha, evaṃ sabbattha. " 521372,114,1603,2,34,1,197,25,"Iti so ambatova muggaraṃ gahetvā ambaṃ pātento viya issarakaraṇeneva issarakatavādaṃ bhinditvā pubbekatavādiṃ āmantetvā‘‘ tvaṃ, āvuso, maṃ kiṃ parihasasi, yadi pubbekatavādaṃ saccaṃ maññasī’’ ti vatvā āha– " 521373,114,1604,2,4,1,0,0,145. 521374,114,1605,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Sace pubbekatahetu, sukhadukkhaṃ nigacchati; " 521375,114,1606,2,9,1,41,6,"Porāṇakaṃ kataṃ pāpaṃ, tameso muccate iṇaṃ; " 521376,114,1607,2,8,1,40,5,"Porāṇaka iṇamokkho, kvidha pāpena lippati. " 521377,114,1608,2,4,1,0,0,146. 521378,114,1609,2,17,1,45,11,"‘ ‘ So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako; " 521379,114,1610,2,10,1,42,7,"Bhoto ce vacanaṃ saccaṃ, suhato vānaro mayā. " 521380,114,1611,2,4,1,0,0,147. 521381,114,1612,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Attano ce hi vādassa, aparādhaṃ vijāniyā; " 521382,114,1613,2,14,1,47,9,"Na maṃ tvaṃ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso’’ ti. " 521383,114,1614,2,8,1,68,5,Tattha {pubbekatahetū}ti pubbakatahetu purimabhave katakammakāraṇeneva. 521384,114,1614,9,67,1,366,51,"Tameso muccate iṇan ti yo vadhabandhādīhi dukkhaṃ pāpuṇāti, yadi so yaṃ tena porāṇakaṃ kataṃ pāpaṃ, taṃ idāni iṇaṃ muccati, evaṃ sante mamapi esa porāṇakaiṇato mokkho, anena hi makkaṭena pubbe paribbājakena hutvā ahaṃ makkaṭo samāno māretvā khādito bhavissāmi, svāyaṃ idha makkaṭattaṃ patto mayā paribbājakattaṃ pattena māretvā khādito bhavissati, ko idha pāpena lippatīti. " 521385,114,1615,2,42,1,204,29,"Iti so tassapi vādaṃ bhinditvā ucchedavādiṃ abhimukhaṃ katvā‘‘ tvaṃ, āvuso,‘ itthi dinnan’ tiādīni vatvā‘ idheva sattā ucchijjanti, paralokaṃ gatā nāma natthī’ ti maññamāno kasmā maṃ parihasasī’’ ti santajjetvā āha– " 521386,114,1616,2,4,1,0,0,148. 521387,114,1617,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Catunnaṃyevupādāya, rūpaṃ sambhoti pāṇinaṃ; " 521388,114,1618,2,8,1,43,5,"Yato ca rūpaṃ sambhoti, tatthevānupagacchati; " 521389,114,1619,2,9,1,40,6,"Idheva jīvati jīvo, pecca pecca vinassati. " 521390,114,1620,2,4,1,0,0,149. 521391,114,1621,2,13,1,42,9,"‘ ‘ Ucchijjati ayaṃ loko, ye bālā ye ca paṇḍitā; " 521392,114,1622,2,8,1,42,5,"Ucchijjamāne lokamhi, kvidha pāpena lippati. " 521393,114,1623,2,4,1,0,0,150. 521394,114,1624,2,15,1,45,11,"‘ ‘ So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako; " 521395,114,1625,2,10,1,42,7,"Bhoto ce vacanaṃ saccaṃ, suhato vānaro mayā. " 521396,114,1626,2,4,1,0,0,151. 521397,114,1627,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Attano ce hi vādassa, aparādhaṃ vijāniyā; " 521398,114,1628,2,14,1,47,9,"Na maṃ tvaṃ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso’’ ti. " 521399,114,1629,2,8,1,41,5,Tattha catunnan ti pathavīādīnaṃ bhūtānaṃ. 521400,114,1629,9,12,1,21,3,Rūpan ti rūpakkhandho. 521401,114,1629,13,23,1,74,8,"{Tatthevā}ti yato taṃ rūpaṃ sambhoti, nirujjhanakālepi tattheva anupagacchati. " 521402,114,1629,24,106,1,490,63,"Iminā tassa‘‘ cātumahābhūtiko ayaṃ puriso yadā kālaṃ karoti, tadā pathavī pathavīkāyaṃ anupeti anupagacchati, āpo… tejo… vāyo vāyokāyaṃ anupeti anupagacchati, ākāsaṃ indriyāni saṅkamanti, āsandhipañcamā purisā mataṃ ādāya gacchanti, yāva āḷāhanā padāni paññāyanti, kāpotakāni aṭṭhīni bhavanti, bhasmantā āhutiyo , dattupaññattaṃ yadidaṃ dānaṃ, tesaṃ tucchā musā vilāpo, ye keci atthikavādaṃ vadanti, bāle ca paṇḍite ca kāyassa bhedā ucchijjanti vinassanti, na honti paraṃ maraṇā’’ ti imaṃ diṭṭhiṃ patiṭṭhāpesi. " 521403,114,1629,107,113,1,37,5,{Idhevā}ti imasmiṃyeva loke jīvo jīvati. 521404,114,1629,114,129,1,112,13,Pecca pecca {vinassatī}ti paraloke nibbatto satto gativasena idha anāgantvā tattheva paraloke vinassati ucchijjati. 521405,114,1629,130,137,1,51,7,Evaṃ ucchijjamāne lokasmiṃ ko idha pāpena lippatīti. 521406,114,1630,2,35,1,181,25,"Iti so tassapi vādaṃ bhinditvā khattavijjavādiṃ āmantetvā‘‘ tvaṃ, āvuso,‘ mātāpitaropi māretvā attano attho kātabbo’ ti imaṃ laddhiṃ ukkhipitvā vicaranto kasmā maṃ parihasasī’’ ti vatvā āha– " 521407,114,1631,2,4,1,0,0,152. 521408,114,1632,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Āhu khattavidā loke, bālā paṇḍitamānino; " 521409,114,1633,2,9,1,45,6,"Mātaraṃ pitaraṃ haññe, atho jeṭṭhampi bhātaraṃ; " 521410,114,1634,2,13,1,44,8,"Haneyya puttadāre ca, attho ce tādiso siyā’’ ti. " 521411,114,1635,2,10,1,48,6,"Tattha {khattavidā}ti khattavijjā, ayameva vā pāṭho. " 521412,114,1635,11,14,1,31,3,Khattavijjācariyānaṃ etaṃ nāmaṃ. 521413,114,1635,15,34,1,119,14,Bālā {paṇḍitamānino}ti bālā samānāpi‘‘ paṇḍitā mayaṃ attano paṇḍitabhāvaṃ pakāsemā’’ ti maññamānā paṇḍitamānino hutvā evamāhu. 521414,114,1635,35,56,1,121,17,"Attho {ce}ti sace attano yathārūpo koci attho siyā, na kiñci parivajjeyya, sabbaṃ haneyyevāti vadanti, tvampi nesaṃ aññataroti. " 521415,114,1636,2,10,1,61,8,Evaṃ tassa laddhiṃ patiṭṭhapetvā attano laddhiṃ pakāsento āha– 521416,114,1637,2,4,1,0,0,153. 521417,114,1638,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Yassa rukkhassa chāyāya, nisīdeyya sayeyya vā; " 521418,114,1639,2,10,1,47,7,"Na tassa sākhaṃ bhañjeyya, mittadubbho hi pāpako. " 521419,114,1640,2,4,1,0,0,154. 521420,114,1641,2,11,1,39,6,"‘ ‘ Atha atthe samuppanne, samūlamapi abbahe; " 521421,114,1642,2,9,1,39,6,"Attho me sambalenāpi, suhato vānaro mayā. " 521422,114,1643,2,4,1,0,0,155. 521423,114,1644,2,15,1,45,11,"‘ ‘ So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako; " 521424,114,1645,2,10,1,42,7,"Bhoto ce vacanaṃ saccaṃ, suhato vānaro mayā. " 521425,114,1646,2,4,1,0,0,156. 521426,114,1647,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Attano ce hi vādassa, aparādhaṃ vijāniyā; " 521427,114,1648,2,14,1,47,9,"Na maṃ tvaṃ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso’’ ti. " 521428,114,1649,2,10,1,60,8,Tattha ambho khattavida amhākaṃ pana ācariyā evaṃ vaṇṇayanti. 521429,114,1649,11,20,1,71,9,Attanā paribhuttacchāyassa rukkhassapi sākhaṃ vā paṇṇaṃ vā na bhañjeyya. 521430,114,1649,21,23,1,9,1,Kiṃkāraṇā ? 521431,114,1649,24,27,1,21,3,Mittadubbho hi pāpako. 521432,114,1649,28,32,1,21,4,Tvaṃ pana evaṃ vadesi– 521433,114,1649,33,64,1,146,22,"‘‘ atha atthe samuppanne samūlamapi abbahe’’ ti, mama ca pātheyyena attho ahosi, tasmā sacepesa mayā hato, tathāpi attho me sambalenāpi, suhato vānaro mayā. " 521434,114,1650,2,44,1,280,34,"Evaṃ so tassapi vādaṃ bhinditvā pañcasu tesu apaṭibhānesu nisinnesu rājānaṃ āmantetvā,‘‘ mahārāja, tvaṃ ime pañca raṭṭhavilopake mahācore gahetvā vicarasi, aho bālo, evarūpānañhi saṃsaggena puriso diṭṭhadhammikampi samparāyikampi mahādukkhaṃ pāpuṇeyyā’’ ti vatvā rañño dhammaṃ desento āha– " 521435,114,1651,2,4,1,0,0,157. 521436,114,1652,2,10,1,36,6,"‘ ‘ Ahetuvādo puriso, yo ca issarakuttiko; " 521437,114,1653,2,10,1,42,7,"Pubbekatī ca ucchedī, yo ca khattavido naro. " 521438,114,1654,2,4,1,0,0,158. 521439,114,1655,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Ete asappurisā loke, bālā paṇḍitamānino; " 521440,114,1656,2,9,1,40,6,"Kareyya tādiso pāpaṃ, atho aññampi kāraye; " 521441,114,1657,2,9,1,43,4,"Asappurisasaṃsaggo , dukkhanto kaṭukudrayo’’ ti. " 521442,114,1658,2,18,1,90,12,"Tattha {tādiso}ti, mahārāja, yādisā ete pañca diṭṭhigatikā, tādiso puriso sayampi pāpaṃ kareyya. " 521443,114,1658,19,26,1,40,6,"Yvāssa vacanaṃ suṇāti, taṃ aññampi kāraye. " 521444,114,1658,27,38,1,102,10,{Dukkhanto}ti evarūpehi asappurisehi saddhiṃ saṃsaggo idhalokepi paralokepi dukkhanto kaṭukudrayova hoti. 521445,114,1658,39,70,1,115,14,"Imassa panatthassa pakāsanatthaṃ‘‘ yāni kānici, bhikkhave, bhayāni uppajjanti, sabbāni tāni bālato’’ ti suttaṃ( a. ni.3.1) āharitabbaṃ. " 521446,114,1658,71,105,1,64,6,Godhajātaka-( jā.1.1.138) sañjīvajātaka-( jā.1.1.150) akittijātakā dīhi( jā.1.13.83 ādayo) cāyamattho dīpetabbo. 521447,114,1659,2,7,1,53,5,Idānī opammadassanavasena dhammadesanaṃ vaḍḍhento āha– 521448,114,1660,2,4,1,0,0,159. 521449,114,1661,2,11,1,52,7,"‘ ‘ Urabbharūpena vakassu pubbe, asaṃkito ajayūthaṃ upeti; " 521450,114,1662,2,10,1,56,7,"Hantvā uraṇiṃ ajikaṃ ajañca, utrāsayitvā yenakāmaṃ paleti. " 521451,114,1663,2,4,1,0,0,160. 521452,114,1664,2,12,1,63,7,"‘ ‘ Tathāvidheke samaṇabrāhmaṇāse, chadanaṃ katvā vañcayanti manusse; " 521453,114,1665,2,8,1,55,5,"Anāsakā thaṇḍilaseyyakā ca, rajojallaṃ ukkuṭikappadhānaṃ; " 521454,114,1666,2,9,1,53,5,"Pariyāyabhattañca apānakattā, pāpācārā arahanto vadānā. " 521455,114,1667,2,4,1,0,0,161. 521456,114,1668,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Ete asappurisā loke, bālā paṇḍitamānino; " 521457,114,1669,2,9,1,40,6,"Kareyya tādiso pāpaṃ, atho aññampi kāraye; " 521458,114,1670,2,6,1,40,3,"Asappurisasaṃsaggo , dukkhanto kaṭukudrayo. " 521459,114,1671,2,4,1,0,0,162. 521460,114,1672,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Yamāhu natthi vīriyanti, ahetuñca pavadanti ye; " 521461,114,1673,2,8,1,45,5,"Parakāraṃ attakārañca, ye tucchaṃ samavaṇṇayuṃ. " 521462,114,1674,2,4,1,0,0,163. 521463,114,1675,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Ete asappurisā loke, bālā paṇḍitamānino; " 521464,114,1676,2,9,1,40,6,"Kareyya tādiso pāpaṃ, atho aññampi kāraye; " 521465,114,1677,2,6,1,40,3,"Asappurisasaṃsaggo , dukkhanto kaṭukudrayo. " 521466,114,1678,2,4,1,0,0,164. 521467,114,1679,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Sace hi vīriyaṃ nāssa, kammaṃ kalyāṇapāpakaṃ; " 521468,114,1680,2,10,1,43,7,"Na bhare vaḍḍhakiṃ rājā, napi yantāni kāraye. " 521469,114,1681,2,4,1,0,0,165. 521470,114,1682,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Yasmā ca vīriyaṃ atthi, kammaṃ kalyāṇapāpakaṃ; " 521471,114,1683,2,9,1,43,6,"Tasmā yantāni kāreti, rājā bharati vaḍḍhakiṃ. " 521472,114,1684,2,4,1,0,0,166. 521473,114,1685,2,14,1,43,9,"‘ ‘ Yadi vassasataṃ devo, na vasse na himaṃ pate; " 521474,114,1686,2,9,1,42,6,"Ucchijjeyya ayaṃ loko, vinasseyya ayaṃ pajā. " 521475,114,1687,2,4,1,0,0,167. 521476,114,1688,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Yasmā ca vassatī devo, himañcānuphusāyati; " 521477,114,1689,2,9,1,45,6,"Tasmā sassāni paccanti, raṭṭhañca pālite ciraṃ. " 521478,114,1690,2,4,1,0,0,168. 521479,114,1691,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Gavaṃ ce taramānānaṃ, jimhaṃ gacchati puṅgavo; " 521480,114,1692,2,11,1,48,8,"Sabbā tā jimhaṃ gacchanti, nette jimhaṃ gate sati. " 521481,114,1693,2,4,1,0,0,169. 521482,114,1694,2,11,1,39,6,"‘ ‘ Evameva manussesu, yo hoti seṭṭhasammato; " 521483,114,1695,2,10,1,39,7,"So ce adhammaṃ carati, pageva itarā pajā; " 521484,114,1696,2,11,1,49,8,"Sabbaṃ raṭṭhaṃ dukhaṃ seti, rājā ce hoti adhammiko. " 521485,114,1697,2,4,1,0,0,170. 521486,114,1698,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Gavaṃ ce taramānānaṃ, ujuṃ gacchati puṅgavo; " 521487,114,1699,2,11,1,42,8,"Sabbā gāvī ujuṃ yanti, nette ujuṃ gate sati. " 521488,114,1700,2,4,1,0,0,171. 521489,114,1701,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Evameva manussesu, yo hoti seṭṭhasammato; " 521490,114,1702,2,10,1,40,7,"So sace dhammaṃ carati, pageva itarā pajā; " 521491,114,1703,2,11,1,48,8,"Sabbaṃ raṭṭhaṃ sukhaṃ seti, rājā ce hoti dhammiko. " 521492,114,1704,2,4,1,0,0,172. 521493,114,1705,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Mahārukkhassa phalino, āmaṃ chindati yo phalaṃ; " 521494,114,1706,2,8,1,41,5,"Rasañcassa na jānāti, bījañcassa vinassati. " 521495,114,1707,2,4,1,0,0,173. 521496,114,1708,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Mahārukkhūpamaṃ raṭṭhaṃ, adhammena pasāsati; " 521497,114,1709,2,8,1,43,5,"Rasañcassa na jānāti, raṭṭhañcassa vinassati. " 521498,114,1710,2,4,1,0,0,174. 521499,114,1711,2,11,1,47,7,"‘ ‘ Mahārukkhassa phalino, pakkaṃ chindati yo phalaṃ; " 521500,114,1712,2,8,1,41,5,"Rasañcassa vijānāti, bījañcassa na nassati. " 521501,114,1713,2,4,1,0,0,175. 521502,114,1714,2,12,1,44,6,"‘ ‘ Mahārukkhūpamaṃ raṭṭhaṃ, dhammena yo pasāsati; " 521503,114,1715,2,8,1,43,5,"Rasañcassa vijānāti, raṭṭhañjassa na nassati. " 521504,114,1716,2,4,1,0,0,176. 521505,114,1717,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Yo ca rājā janapadaṃ, adhammena pasāsati; " 521506,114,1718,2,9,1,43,6,"Sabbosadhīhi so rājā, viruddho hoti khattiyo. " 521507,114,1719,2,4,1,0,0,177. 521508,114,1720,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Tatheva negame hiṃsaṃ, ye yuttā kayavikkaye; " 521509,114,1721,2,7,1,36,4,"Ojadānabalīkāre , sa kosena virujjhati. " 521510,114,1722,2,4,1,0,0,178. 521511,114,1723,2,8,1,39,4,"‘ ‘ Pahāravarakhettaññū, saṅgāme katanissame; " 521512,114,1724,2,9,1,41,6,"Ussite hiṃsayaṃ rājā, sa balena virujjhati. " 521513,114,1725,2,4,1,0,0,179. 521514,114,1726,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Tatheva isayo hiṃsaṃ, saññate brahmacārino; " 521515,114,1727,2,8,1,42,5,"Adhammacārī khattiyo, so saggena virujjhati. " 521516,114,1728,2,4,1,0,0,180. 521517,114,1729,2,13,1,46,8,"‘ ‘ Yo ca rājā adhammaṭṭho, bhariyaṃ hanti adūsikaṃ; " 521518,114,1730,2,9,1,45,6,"Luddhaṃ pasavate ṭhānaṃ, puttehi ca virujjhati. " 521519,114,1731,2,4,1,0,0,181. 521520,114,1732,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Dhammaṃ care jānapade, negamesu balesu ca; " 521521,114,1733,2,10,1,41,7,"Isayo ca na hiṃseyya, puttadāre samaṃ care. " 521522,114,1734,2,4,1,0,0,182. 521523,114,1735,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Sa tādiso bhūmipati, raṭṭhapālo akodhano; " 521524,114,1736,2,10,1,41,5,"Sapatte sampakampeti, indova asurādhipo’’ ti. " 521525,114,1737,2,11,1,46,6,"Tattha {vakassū}ti vako assu, {assū}ti nipātamattaṃ. " 521526,114,1737,12,37,1,168,21,"Idaṃ vuttaṃ hoti– mahārāja, pubbe eko urabbharūpo vako ahosi, tassa naṅguṭṭhamattameva dīghaṃ, taṃ pana so antarasattimhi pakkhipitvā urabbharūpena asaṃkito ajayūthaṃ upeti. " 521527,114,1737,38,45,1,57,7,Tattha uraṇikañca ajikañca ajañca hantvā yenakāmaṃ paleti. 521528,114,1737,46,62,1,145,15,{Tathāvidheke}ti tathāvidhā eke samaṇabrāhmaṇā pabbajjāliṅgena chadanaṃ katvā attānaṃ chādetvā madhuravacanādīhi hitakāmā viya hutvā lokaṃ vañcenti. 521529,114,1737,63,73,1,51,6,‘‘ Anāsakā’’ tiādi tesaṃ chadanassa dassanatthaṃ vuttaṃ. 521530,114,1737,74,98,1,91,14,"Ekacce hi‘‘ mayaṃ anāsakā na kiñci āhāremā’’ ti manusse vañcenti, apare‘‘ mayaṃ thaṇḍilaseyyakā’’ ti. " 521531,114,1737,99,112,1,104,11,"Aññesaṃ pana rajojallaṃ chadanaṃ, aññesaṃ ukkuṭikappadhānaṃ, te gacchantāpi uppatitvā ukkuṭikāva gacchanti. " 521532,114,1737,113,132,1,124,12,"Aññesaṃ sattāhadasāhādivārabhojanasaṅkhātaṃ pariyāyabhattachadanaṃ, apare apānakattā honti,‘‘ mayaṃ pānīyaṃ na pivāmā’’ ti vadanti. " 521533,114,1737,133,147,1,70,9,Arahanto {vadānā}ti pāpācārā hutvāpi‘‘ mayaṃ arahanto’’ ti vadantā vicaranti. 521534,114,1737,148,168,1,95,15,"{Ete}ti, mahārāja, ime vā pañca janā hontu aññe vā, yāvanto diṭṭhigatikā nāma, sabbepi ete asappurisā. " 521535,114,1737,169,176,1,26,5,"{Yamāhū}ti ye āhu, ye vadanti. " 521536,114,1738,2,15,1,87,10,"Sace hi vīriyaṃ {nāssā}ti, mahārāja, sace ñāṇasampayuttaṃ kāyikacetasikavīriyaṃ na bhaveyya. " 521537,114,1738,16,23,1,50,7,Kamman ti kalyāṇapāpakaṃ kammampi yadi na bhaveyya. 521538,114,1738,24,46,1,129,19,"Na {bhare}ti evaṃ sante vaḍḍhakiṃ vā aññe vā kārake rājā na poseyya, napi {yantānī}ti napi tehi sattabhūmikapāsādādīni yantāni kāreyya. " 521539,114,1738,47,48,1,9,1,Kiṃkāraṇā? 521540,114,1738,49,54,1,33,5,Vīriyassa ceva kammassa ca abhāvā. 521541,114,1738,55,78,1,125,17,"{Ucchijjeyyā}ti, mahārāja, yadi ettakaṃ kālaṃ neva devo vasseyya, na himaṃ pateyya , atha kappuṭṭhānakālo viya ayaṃ loko ucchijjeyya. " 521542,114,1738,79,85,1,54,6,Ucchedavādinā kathitaniyāmena pana ucchedo nāma natthi. 521543,114,1738,86,89,1,17,2,{Pālite}ti pālayati. 521544,114,1739,2,22,1,85,12,"‘ ‘ Gavaṃ ce’’ ti catasso gāthā rañño dhammadesanāyameva vuttā, tathā‘‘ mahārukkhassā’’ tiādikā. " 521545,114,1739,23,27,1,43,3,Tattha {mahārukkhassā}ti madhuraambarukkhassa. 521546,114,1739,28,31,1,25,2,{Adhammenā}ti agatigamanena. 521547,114,1739,32,47,1,92,13,"Rasañcassa na {jānātī}ti adhammiko rājā raṭṭhassa rasaṃ ojaṃ na jānāti, āyasampattiṃ na labhati. " 521548,114,1739,48,63,1,118,12,"{Vinassatī}ti suññaṃ hoti, manussā gāmanigame chaḍḍetvā paccantaṃ pabbatavisamaṃ bhajanti, sabbāni āyamukhāni pacchijjanti. " 521549,114,1739,64,77,1,117,11,"{Sabbosadhīhī}ti sabbehi mūlatacapattapupphaphalādīhi ceva sappinavanītādīhi ca osadhehi virujjhati, tāni na sampajjanti. " 521550,114,1739,78,96,1,113,16,"Adhammikarañño hi pathavī nirojā hoti, tassā nirojatāya osadhānaṃ ojā na hoti, tāni rogañca vūpasametuṃ na sakkonti. " 521551,114,1739,97,103,1,30,6,Iti so tehi viruddho nāma hoti. 521552,114,1740,2,5,1,28,2,{Negame}ti nigamavāsikuṭumbike. 521553,114,1740,6,10,1,26,4,Hiṃsan ti hiṃsanto pīḷento. 521554,114,1740,11,24,1,80,11,"Ye {yuttā}ti ye kayavikkaye yuttā āyānaṃ mukhā thalajalapathavāṇijā, te ca hiṃsanto. " 521555,114,1740,25,34,1,110,8,{Ojadānabalīkāre}ti tato tato bhaṇḍāharaṇasuṅkadānavasena ojadānañceva chabhāgadasabhāgādibhedaṃ baliñca karonte. 521556,114,1740,35,47,1,90,11,Sa {kosenā}ti so ete hiṃsanto adhammikarājā dhanadhaññehi parihāyanto kosena virujjhati nāma. 521557,114,1740,48,64,1,102,11,{Pahāravarakhettaññū}ti‘‘ imasmiṃ ṭhāne vijjhituṃ vaṭṭatī’’ ti evaṃ pahāravarānaṃ khettaṃ jānante dhanuggahe. 521558,114,1740,65,71,1,50,5,Saṅgāme {katanissame}ti yuddhe sukatakamme mahāyodhe. 521559,114,1740,72,78,1,33,4,{Ussite}ti uggate paññāte mahāmatte . 521560,114,1740,79,89,1,58,10,Hi sayan ti evarūpe sayaṃ vā hiṃsanto parehi vā hiṃsāpento. 521561,114,1740,90,93,1,19,2,{Balenā}ti balakāyena. 521562,114,1740,94,113,1,116,14,"Tathāvidhañhi rājānaṃ‘‘ ayaṃ bahukāre attano rajjadāyakepi hiṃsati, kimaṅgaṃ pana amhe’’ ti avasesāpi yodhā vijahantiyeva. " 521563,114,1740,114,120,1,32,6,Iti so balena viruddho nāma hoti. 521564,114,1741,2,32,1,206,26,"Tatheva isayo hiṃsan ti yathā ca negamādayo, tatheva esitaguṇe pabbajite akkosanapaharaṇādīhi hiṃsanto adhammacārī rājā kāyassa bhedā apāyameva upeti, sagge nibbattituṃ na sakkotīti saggena viruddho nāma hoti. " 521565,114,1741,33,49,1,149,16,Bhariyaṃ hanti adūsikan ti attano bāhucchāyāya vaḍḍhitaṃ puttadhītāhi saṃvaḍḍhaṃ sīlavatiṃ bhariyaṃ mittapatirūpakānaṃ corānaṃ vacanaṃ gahetvā māreti. 521566,114,1741,50,59,1,71,9,Luddhaṃ pasavate ṭhānan ti so attano nirayūpapattiṃ pasavati nipphādeti. 521567,114,1741,60,69,1,70,8,Puttehi {cā}ti imasmiññeva attabhāve attano puttehi saddhiṃ virujjhatīti. 521568,114,1742,2,19,1,146,17,Evamassa so tesaṃ pañcannaṃ janānaṃ kathaṃ gahetvā deviyā māritabhāvañca puttānaṃ viruddhabhāvañca sandhimukhe coraṃ cūḷāyaṃ gaṇhanto viya kathesi. 521569,114,1742,20,38,1,168,18,Mahāsatto hi tesaṃ amaccānaṃ niggaṇhanañca dhammadesanañca deviyā tehi māritabhāvassa āvikaraṇatthañca tattha anupubbena kathaṃ āharitvā okāsaṃ katvā etamatthaṃ kathesi. 521570,114,1742,39,46,1,46,7,Rājā tassa vacanaṃ sutvā attano aparādhaṃ jāni. 521571,114,1742,47,76,1,134,19,"Atha naṃ mahāsatto‘‘ ito paṭṭhāya, mahārāja, evarūpānaṃ pāpānaṃ kathaṃ gahetvā mā puna evamakāsī’’ ti vatvā ovadanto‘‘ dhammaṃ care’’ tiādimāha. " 521572,114,1743,2,31,1,194,24,"Tattha dhammaṃ {care}ti, mahārāja, rājā nāma janapadaṃ adhammikena balinā apīḷento janapade dhammaṃ careyya, sāmike asāmike akaronto negamesu dhammaṃ careyya, aṭṭhāne akilamento balesu dhammaṃ careyya. " 521573,114,1743,32,57,1,252,24,"Vadhabandhaakkosaparibhāse pariharanto paccaye ca nesaṃ dadanto isayo na vihiṃseyya, dhītaro yuttaṭṭhāne patiṭṭhāpento putte ca sippāni sikkhāpetvā sammā pariharanto bhariyaṃ issariyavossaggaalaṅkāradānasammānanādīhi anuggaṇhanto puttadāre samaṃ careyya. " 521574,114,1743,58,76,1,131,17,Sa {tādiso}ti so tādiso rājā paveṇiṃ abhinditvā dhammena samena rajjaṃ kārento rājāṇāya rājatejena sapatte sampakampeti tāseti cāleti. 521575,114,1743,77,86,1,32,5,‘‘ Indovā’’ ti idaṃ upamatthaṃ vuttaṃ. 521576,114,1743,87,104,1,133,16,"Yathā asure jetvā abhibhavitvā ṭhitakālato paṭṭhāya asurādhipoti saṅkhyaṃ gato indo attano sapattabhūte asure kampesi, tathā kampetīti. " 521577,114,1744,2,44,1,275,34,"Evaṃ mahāsatto rañño dhammaṃ desetvā cattāropi kumāre pakkosāpetvā ovaditvā rañño katakammaṃ pakāsetvā rājānaṃ khamāpetvā‘‘ mahārāja, ito paṭṭhāya atuletvā paribhedakānaṃ kathaṃ gahetvā mā evarūpaṃ sāhasikakammaṃ akāsi, tumhepi kumārā mā rañño dubbhitthā’’ ti sabbesaṃ ovādaṃ adāsi. " 521578,114,1744,45,49,1,17,4,Atha naṃ rājā āha– 521579,114,1744,50,77,1,123,19,"‘‘ ahaṃ, bhante, tumhesu ca deviyā ca aparajjhanto ime nissāya etesaṃ kathaṃ gahetvā etaṃ pāpakammaṃ kariṃ, ime pañcapi māremī’’ ti . " 521580,114,1744,78,85,1,31,5,"Na labbhā, mahārāja, evaṃ kātunti. " 521581,114,1744,86,91,1,36,5,Tena hi tesaṃ hatthapāde chedāpemīti. 521582,114,1744,92,96,1,24,4,Idampi na labbhā kātunti. 521583,114,1744,97,114,1,133,12,"Rājā‘‘ sādhu, bhante’’ ti sampaṭicchitvā te sabbasaṃharaṇe katvā pañcacūḷākaraṇagaddūlabandhanagomayāsiñcanehi avamānetvā raṭṭhā pabbājesi. " 521584,114,1744,115,137,1,169,18,Bodhisatto tattha katipāhaṃ vasitvā‘‘ appamatto hohī’’ ti rājānaṃ ovaditvā himavantaṃyeva gantvā jhānābhiññā nibbattetvā yāvajīvaṃ brahmavihāre bhāvetvā brahmalokūpago ahosi. 521585,114,1745,2,42,1,306,27,"Satthā imaṃ desanaṃ āharitvā‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi tathāgato paññavāyeva parappavādappamaddanoyevā’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi‘‘ tadā pañca diṭṭhigatikā pūraṇakassapamakkhaligosālapakudhakaccānaajitakesakambalanigaṇṭhanāṭaputtā ahesuṃ, piṅgalasunakho ānando, mahābodhiparibbājako pana ahameva ahosin’’ ti. " 521586,114,1746,2,4,1,29,2,Mahābodhijātakavaṇṇanā tatiyā. 521587,114,1747,2,3,1,12,1,Jātakuddānaṃ – 521588,114,1748,2,8,1,55,5,"Saniḷīnikamavhayano paṭhamo, dutiyo pana saummadantivaro; " 521589,114,1749,2,11,1,61,8,"Tatiyo pana bodhisirīvhayano, kathitā pana tīṇi jinena subhāti. " 521590,114,1750,2,4,1,29,2,Paṇṇāsanipātavaṇṇanā niṭṭhitā. 521591,114,1751,2,4,1,12,2,19 . Saṭṭhinipāto 521592,114,1753,2,7,1,19,2,[ 529]1. Soṇakajātakavaṇṇanā 521593,114,1754,2,17,1,89,11,Kassa sutvā sataṃ {dammī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto nekkhammapāramiṃ ārabbha kathesi. 521594,114,1754,18,45,1,183,20,"Tadā hi bhagavā dhammasabhāyaṃ nekkhammapāramiṃ vaṇṇayantānaṃ bhikkhūnaṃ majjhe nisīditvā‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi tathāgato mahābhinikkhamanaṃ nikkhantoyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. " 521595,114,1755,2,8,1,45,6,Atīte rājagahe magadharājā nāma rajjaṃ kāresi. 521596,114,1755,9,25,1,105,11,"Bodhisatto tassa aggamahesiyā kucchismiṃ nibbatti, nāmaggahaṇadivase cassa‘‘ arindamakumāro’’ ti nāmaṃ kariṃsu. " 521597,114,1755,26,40,1,78,9,"Tassa jātadivaseyeva purohitassapi putto jāyi,‘‘ soṇakakumāro’’ tissa nāmaṃ kariṃsu. " 521598,114,1755,41,73,1,264,28,Te ubhopi ekatova vaḍḍhitvā vayappattā uttamarūpadharā rūpena nibbisesā hutvā takkasilaṃ gantvā uggahitasippā tato nikkhamitvā‘‘ sabbasamayasippañca desacārittañca jānissāmā’’ ti anupubbena cārikaṃ carantā bārāṇasiṃ patvā rājuyyāne vasitvā punadivase nagaraṃ pavisiṃsu. 521599,114,1755,74,97,1,167,19,Taṃ divasañca ekacce manussā‘‘ brāhmaṇavācanakaṃ karissāmā’’ ti pāyāsaṃ paṭiyādetvā āsanāni paññāpetvā āgacchante te kumāre disvā gharaṃ pavesetvā paññattāsane nisīdāpesuṃ. 521600,114,1755,98,107,1,86,8,"Tattha bodhisattassa paññattāsane suddhavatthaṃ atthataṃ ahosi, soṇakassa rattakambalaṃ. " 521601,114,1755,108,130,1,127,16,"So taṃ nimittaṃ disvāva‘‘ ajja me piyasahāyo arindamakumāro bārāṇasirājā bhavissati, mayhaṃ pana senāpatiṭṭhānaṃ dassatī’’ ti aññāsi. " 521602,114,1755,131,136,1,45,5,Te ubhopi katabhattakiccā uyyānameva agamaṃsu. 521603,114,1756,2,11,1,70,8,"Tadā bārāṇasirañño kālakatassa sattamo divaso hoti, aputtakaṃ rājakulaṃ. " 521604,114,1756,12,28,1,112,12,Amaccādayo pātova sasīsaṃ nhātā sannipatitvā‘‘ rajjārahassa santikaṃ gamissatī’’ ti phussarathaṃ yojetvā vissajjesuṃ. 521605,114,1756,29,40,1,100,11,So nagarā nikkhamitvā anupubbena rājuyyānaṃ gantvā uyyānadvāre nivattitvā ārohaṇasajjo hutvā aṭṭhāsi. 521606,114,1756,41,51,1,86,8,"Bodhisatto maṅgalasilāpaṭṭesasīsaṃ pārupitvā nipajji, soṇakakumāro tassa santike nisīdi. " 521607,114,1756,52,86,1,215,26,"So tūriyasaddaṃ sutvā‘‘ arindamassa phussaratho āgacchati, ajjesa rājā hutvā mama senāpatiṭṭhānaṃ dassati, na kho pana mayhaṃ issariyenattho, etasmiṃ gate nikkhamitvā pabbajissāmī’’ ti cintetvā ekamante paṭicchanne aṭṭhāsi. " 521608,114,1756,87,95,1,76,8,Purohito uyyānaṃ pavisitvā mahāsattaṃ nipannakaṃ disvā tūriyāni paggaṇhāpesi. 521609,114,1756,96,105,1,88,9,Mahāsatto pabujjhitvā parivattitvā thokaṃ nipajjitvā uṭṭhāya silāpaṭṭe pallaṅkena nisīdi. 521610,114,1756,106,112,1,41,6,Atha naṃ purohito añjaliṃ paggaṇhitvā āha– 521611,114,1756,113,124,1,26,5,"‘‘ rajjaṃ te, deva, pāpuṇātī’’ ti." 521612,114,1756,125,133,1,26,4,‘‘ Kiṃ aputtakaṃ rājakulan’’ ti? 521613,114,1756,134,142,1,12,3,"‘‘ Evaṃ, devā’’ ti." 521614,114,1756,143,151,1,16,4,‘‘ Tena hi sādhū’’ ti. 521615,114,1756,152,163,1,88,11,Atha naṃ te tattheva abhisiñcitvā rathaṃ āropetvā mahantena parivārena nagaraṃ pavesesuṃ. 521616,114,1756,164,170,1,45,6,So nagaraṃ padakkhiṇaṃ katvā pāsādaṃ abhirūhi. 521617,114,1756,171,176,1,40,5,So yasamahantatāya soṇakakumāraṃ na sari. 521618,114,1757,2,10,1,60,8,Sopi tasmiṃ nagaraṃ paviṭṭhe pacchā āgantvā silāpaṭṭe nisīdi. 521619,114,1757,11,18,1,63,7,Athassa purato bandhanā pavuttaṃ sālarukkhato paṇḍupalāsaṃ pati. 521620,114,1757,19,40,1,130,16,"So taṃ disvāva‘‘ yathevetaṃ, tathā mamapi sarīraṃ jaraṃ patvā patissatī’’ ti aniccādivasena vipassanaṃ paṭṭhapetvā paccekabodhiṃ pāpuṇi. " 521621,114,1757,41,47,1,66,5,"Taṃkhaṇaññevassa gihiliṅgaṃ antaradhāyi, pabbajitaliṅgaṃ pāturahosi. " 521622,114,1757,48,61,1,73,9,So‘‘ natthi dāni punabbhavo’’ ti udānaṃ udānento nandamūlakapabbhāraṃ agamāsi. 521623,114,1757,62,138,1,474,58,"Mahāsattopi cattālīsamattānaṃ saṃvaccharānaṃ accayena saritvā‘‘ kahaṃ nu kho me sahāyo soṇako’’ ti soṇakaṃ punappunaṃ sarantopi‘‘ mayā suto vā diṭṭho vā’’ ti vattāraṃ alabhitvā alaṅkatamahātale rājapallaṅke nisinno gandhabbanāṭakanaccagītādīhi parivuto sampattimanubhavanto‘‘ yo me kassaci santike sutvā‘ asukaṭṭhāne nāma soṇako vasatī’ ti ācikkhissati, tassa sataṃ dassāmi, yo me sāmaṃ disvā ārocessati, tassa sahassan’’ ti ekaṃ udānaṃ abhisaṅkharitvā gītavasena udānento paṭhamaṃ gāthamāha–" 521624,114,1758,2,12,1,47,8,"‘ ‘ Kassa sutvā sataṃ dammi, sahassaṃ diṭṭha soṇakaṃ; " 521625,114,1759,2,11,1,44,6,"Ko me soṇakamakkhāti, sahāyaṃ paṃsukīḷitan’’ ti. " 521626,114,1760,2,11,1,61,9,Athassa mukhato luñcantī viya gahetvā ekā nāṭakītthī taṃ gāyi. 521627,114,1760,12,25,1,65,9,Athaññā athaññāti‘‘ amhākaṃ rañño piyagītan’’ ti sabbā orodhā gāyiṃsu. 521628,114,1760,26,32,1,57,6,Anukkamena nagaravāsinopi jānapadāpi tameva gītaṃ gāyiṃsu. 521629,114,1760,33,39,1,37,5,Rājāpi punappunaṃ tameva gītaṃ gāyati. 521630,114,1760,40,52,1,109,11,"Paṇṇāsamattānaṃ saṃvaccharānaṃ accayena panassa bahū puttadhītaro ahesuṃ, jeṭṭhaputto dīghāvukumāro nāma ahosi. " 521631,114,1760,53,80,1,188,21,"Tadā soṇakapaccekabuddho‘‘ arindamarājā maṃ daṭṭhukāmo, ahaṃ tattha gantvā kāmesu ādīnavaṃ nekkhamme cānisaṃsaṃ kathetvā pabbajjanākāraṃ karomī’’ ti cintetvā iddhiyā ākāsenāgantvā uyyāne nisīdi. " 521632,114,1760,81,95,1,120,14,Tadā eko sattavassiko pañcacūḷakakumārako mātarā pahito gantvā uyyānavane dārūni uddharanto punappunaṃ tameva gītaṃ gāyi. 521633,114,1760,96,119,1,102,17,"Atha naṃ so pakkositvā‘‘ kumāraka, tvaṃ aññaṃ agāyitvā ekameva gītaṃ gāyasi, kiṃ aññaṃ na jānāsī’’ ti pucchi." 521634,114,1760,120,139,1,77,12,"‘‘ Jānāmi, bhante, amhākaṃ pana rañño idameva piyaṃ, tena naṃ punnappunaṃ gāyāmī’’ ti." 521635,114,1760,140,153,1,60,9,‘‘ Etassa pana te gītassa paṭigītaṃ gāyanto koci diṭṭhapubbo’’ ti. 521636,114,1760,154,163,1,24,4,"‘‘ Na diṭṭhapubbo, bhante’’ ti." 521637,114,1760,164,179,1,77,10,"‘‘ Ahaṃ taṃ sikkhāpessāmi, sakkhissasi rañño santikaṃ gantvā paṭigītaṃ gāyitun’’ ti." 521638,114,1760,180,188,1,13,3,"‘‘ Āma, bhante’’ ti. " 521639,114,1760,189,200,1,55,7,Athassa so paṭigītaṃ ācikkhanto‘‘ mayhaṃ sutvā’’ tiādimāha. 521640,114,1760,201,207,1,33,5,Uggaṇhāpetvā ca pana taṃ uyyojesi– 521641,114,1760,208,235,1,115,18,"‘‘ gaccha, kumāraka, imaṃ paṭigītaṃ raññā saddhiṃ gāyāhi, rājā te mahantaṃ issariyaṃ dassati, kiṃ te dārūhi, vegena yāhī’’ ti. " 521642,114,1761,2,77,1,348,50,"So ‘‘ sādhū’’ ti taṃ paṭigītaṃ uggaṇhitvā vanditvā,‘‘ bhante, yāvāhaṃ rājānaṃ ānemi, tāva idheva hothā’’ ti vatvā vegena mātu santikaṃ gantvā,‘‘ amma, khippaṃ maṃ nhāpetvā alaṅkarotha, ajja taṃ daliddabhāvato mocessāmī’’ ti vatvā nhātamaṇḍito rājadvāraṃ gantvā‘‘ ayya dovārika,‘ eko dārako tumhehi saddhiṃ paṭigītaṃ gāyissāmīti āgantvā dvāre ṭhito’ ti rañño arocehī’’ ti āha. " 521643,114,1761,78,83,1,30,5,So vegena gantvā rañño ārocesi. 521644,114,1761,84,106,1,80,12,"Rājā‘‘ āgacchatū’’ ti pakkosāpetvā,‘‘ tāta, tvaṃ mayā saddhiṃ paṭigītaṃ gāyissasī’’ ti āha." 521645,114,1761,107,115,1,11,3,"‘‘ Āma, devā’’ ti." 521646,114,1761,116,124,1,18,4,‘‘ Tena hi gāyassū’’ ti. 521647,114,1761,125,146,1,110,14,"‘‘ Deva, imasmiṃ ṭhāne na gāyāmi, nagare pana bheriṃ carāpetvā mahājanaṃ sannipātāpetha, mahājanamajjhe gāyissāmī’’ ti. " 521648,114,1761,147,166,1,119,15,Rājā tathā kāretvā alaṅkatamaṇḍape pallaṅkamajjhe nisīditvā tassānurūpaṃ āsanaṃ dāpetvā‘‘ idāni tava gītaṃ gāyassū’’ ti āha. 521649,114,1761,167,181,1,54,8,"‘‘ Deva, tumhe tāva gāyatha, athāhaṃ paṭigītaṃ gāyissāmī’’ ti. " 521650,114,1761,182,187,1,36,5,Tato rājā paṭhamaṃ gāyanto gāthamāha– 521651,114,1762,2,4,1,0,0,1. 521652,114,1763,2,13,1,47,8,"‘ ‘ Kassa sutvā sataṃ dammi, sahassaṃ diṭṭha soṇakaṃ; " 521653,114,1764,2,11,1,44,6,"So me soṇakamakkhāti, sahāyaṃ paṃsukīḷitan’’ ti. " 521654,114,1765,2,23,1,118,16,Tattha {sutvā}ti‘‘ asukaṭṭhāne nāma te piyasahāyo soṇako vasatī’’ ti tassa vasanaṭṭhānaṃ sutvā ārocentassa kassa sataṃ dammi. 521655,114,1765,24,40,1,81,11,{Diṭṭhā}ti‘‘ asukaṭṭhāne nāma mayā diṭṭho’’ ti disvā ārocentassa kassa sahassaṃ dammīti. 521656,114,1766,2,16,1,132,13,Evaṃ raññā paṭhamaṃ udānagāthāya gītāya pañcacūḷakadārakena paṭigītabhāvaṃ pakāsento satthā abhisambuddho hutvā dīyaḍḍhagāthā abhāsi– 521657,114,1767,2,4,1,0,0,2. 521658,114,1768,2,9,1,37,5,"‘ ‘ Athabravī māṇavako, daharo pañcacūḷako; " 521659,114,1769,2,10,1,47,7,"Mayhaṃ sutvā sataṃ dehi, sahassaṃ diṭṭha soṇakaṃ; " 521660,114,1770,2,11,1,46,6,"Ahaṃ te soṇakakkhissaṃ, sahāyaṃ paṃsukīḷitan’’ ti. " 521661,114,1771,2,56,1,247,35,"Tena vuttagāthāya pana ayamattho– mahārāja, yaṃ tvaṃ‘‘ sutvā ārocentassa sataṃ dammī’’ ti vadasi, tampi mameva dehi, yaṃ‘‘ disvā ārocentassa sahassaṃ dammī’’ ti vadasi, tampi mayhameva dehi, ahaṃ te piyasahāyaṃ idāneva paccakkhatova‘‘ ayaṃ soṇako’’ ti ācikkhissanti. " 521662,114,1772,2,8,1,58,6,Ito paraṃ suviññeyyā sambuddhagāthā pāḷinayeneva veditabbā– 521663,114,1773,2,4,1,0,0,3. 521664,114,1774,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Katamasmiṃ so janapade, raṭṭhesu nigamesu ca; " 521665,114,1775,2,9,1,46,6,"Kattha soṇakamaddakkhi, taṃ me akkhāhi pucchito. " 521666,114,1776,2,4,1,0,0,4. 521667,114,1777,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Taveva deva vijite, tavevuyyānabhūmiyaṃ; " 521668,114,1778,2,7,1,36,4,"Ujuvaṃsā mahāsālā, nīlobhāsā manoramā. " 521669,114,1779,2,4,1,0,0,5. 521670,114,1780,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Tiṭṭhanti meghasamānā, rammā aññoññanissitā; " 521671,114,1781,2,8,1,38,5,"Tesaṃ mūlamhi soṇako, jhāyatī anupādano; " 521672,114,1782,2,7,1,36,4,"Upādānesu lokesu, ḍayhamānesu nibbuto. " 521673,114,1783,2,4,1,0,0,6. 521674,114,1784,2,12,1,38,7,"‘ ‘ Tato ca rājā pāyāsi, senāya caturaṅgiyā; " 521675,114,1785,2,9,1,40,6,"Kārāpetvā samaṃ maggaṃ, agamā yena soṇako. " 521676,114,1786,2,4,1,0,0,7. 521677,114,1787,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Uyyānabhūmiṃ gantvāna, vicaranto brahāvane; " 521678,114,1788,2,11,1,45,6,"Āsīnaṃ soṇakaṃ dakkhi, ḍayhamānesu nibbutan’’ ti. " 521679,114,1789,2,7,1,29,3,Tattha {ujuvaṃsā}ti ujukkhandhā. 521680,114,1789,8,11,1,21,2,{Mahāsālā}ti mahārukkhā. 521681,114,1789,12,15,1,29,2,{Meghasamānā}ti nīlameghasadisā. 521682,114,1789,16,19,1,16,2,{Rammā}ti ramaṇīyā. 521683,114,1789,20,29,1,62,7,"{Aññoññanissitā}ti sākhāhi sākhaṃ, mūlena mūlaṃ saṃsibbitvā ṭhitā. " 521684,114,1789,30,38,1,56,8,Tesan ti tesaṃ evarūpānaṃ tava uyyānavane sālānaṃ heṭṭhā. 521685,114,1789,39,44,1,72,4,{Jhāyatī}ti lakkhaṇūpanijjhānaārammaṇūpanijjhānasaṅkhātehi jhānehi jhāyati. 521686,114,1789,45,48,1,32,2,{Anupādano}ti kāmupādānādivirahito. 521687,114,1789,49,55,1,50,5,{Ḍayhamānesū}ti ekādasahi aggīhi ḍayhamānesu sattesu. 521688,114,1789,56,76,1,164,19,{Nibbuto}ti te aggī nibbāpetvā sītalena hadayena jhāyamāno tava uyyāne maṅgalasālarukkhamūle silāpaṭṭe nisinno esa te sahāyo kañcanapaṭimā viya sobhamāno paṭimānetīti. 521689,114,1789,77,101,1,135,17,"Tato {cā}ti, bhikkhave, tato so arindamo rājā tassa vacanaṃ sutvāva‘‘ soṇakapaccekabuddhaṃ passissāmī’’ ti caturaṅginiyā senāya pāyāsi nikkhami. " 521690,114,1789,102,116,1,106,13,{Vicaranto}ti ujukameva agantvā tasmiṃ mahante vanasaṇḍe vicaranto tassa santikaṃ gantvā taṃ āsīnaṃ addakkhi. 521691,114,1790,2,19,1,99,13,So taṃ avanditvā ekamantaṃ nisīditvā attano kilesābhiratattā taṃ‘‘ kapaṇo’’ ti maññamāno imaṃ gāthamāha– 521692,114,1791,2,4,1,0,0,8. 521693,114,1792,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Kapaṇo vatayaṃ bhikkhu, muṇḍo saṅghāṭipāruto; " 521694,114,1793,2,10,1,40,5,"Amātiko apitiko, rukkhamūlasmi jhāyatī’’ ti. " 521695,114,1794,2,9,1,58,6,Tattha {jhāyatī}ti nimmātiko nippitiko kāruññappatto jhāyati. 521696,114,1795,2,4,1,0,0,9. 521697,114,1796,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Imaṃ vākyaṃ nisāmetvā, soṇako etadabravi; " 521698,114,1797,2,10,1,44,7,"Na rāja kapaṇo hoti, dhammaṃ kāyena phassayaṃ. " 521699,114,1798,2,4,1,0,0,10. 521700,114,1799,2,11,1,43,6,"‘ ‘ Yo ca dhammaṃ niraṃkatvā, adhammamanuvattati; " 521701,114,1800,2,12,1,40,7,"Sa rāja kapaṇo hoti, pāpo pāpaparāyaṇo’’ ti. " 521702,114,1801,2,13,1,92,10,Tattha iman ti tassa kilesābhiratassa pabbajjaṃ arocentassa imaṃ pabbajjāgarahavacanaṃ sutvā. 521703,114,1801,14,21,1,51,6,{Etadabravī}ti pabbajjāya guṇaṃ pakāsento etaṃ abravi. 521704,114,1801,22,37,1,108,14,"Phassayan ti phassayanto yena ariyamaggadhammo nāmakāyena phassito, so kapaṇo nāma na hotīti dassento evamāha. " 521705,114,1801,38,42,1,34,3,{Niraṃkatvā}ti attabhāvato nīharitvā. 521706,114,1801,43,55,1,99,10,"Pāpo {pāpaparāyaṇo}ti sayaṃ pāpānaṃ karaṇena pāpo, aññesampi karontānaṃ patiṭṭhābhāvena pāpaparāyaṇoti. " 521707,114,1802,2,7,1,26,4,Evaṃ so bodhisattaṃ garahi. 521708,114,1802,8,21,1,109,13,So attano garahitabhāvaṃ ajānanto viya hutvā nāmagottaṃ kathetvā tena saddhiṃ paṭisanthāraṃ karonto gāthamāha– 521709,114,1803,2,4,1,0,0,11. 521710,114,1804,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Arindamoti me nāmaṃ, kāsirājāti maṃ vidū; " 521711,114,1805,2,12,1,47,7,"Kacci bhoto sukhasseyyā, idha pattassa soṇakā’’ ti. " 521712,114,1806,2,21,1,122,17,"Tattha {kaccī}ti amhākaṃ tāva na kiñci aphāsukaṃ, bhoto pana kacci idha pattassa imasmiṃ uyyāne vasato sukhavihāroti pucchati. " 521713,114,1807,2,28,1,138,19,"Atha naṃ paccekabuddho,‘‘ mahārāja, na kevalaṃ idha, aññatrāpi vasantassa me asukhaṃ nāma natthī’’ ti vatvā tassa samaṇabhadragāthāyo nāma ārabhi– " 521714,114,1808,2,4,1,0,0,12. 521715,114,1809,2,9,1,44,5,"‘ ‘ Sadāpi bhadramadhanassa, anāgārassa bhikkhuno; " 521716,114,1810,2,11,1,46,8,"Na tesaṃ koṭṭhe openti, na kumbhiṃ na kaḷopiyaṃ; " 521717,114,1811,2,7,1,39,4,"Paraniṭṭhitamesānā , tena yāpenti subbatā. " 521718,114,1812,2,4,1,0,0,13. 521719,114,1813,2,9,1,47,5,"‘ ‘ Dutiyampi bhadramadhanassa, anāgārassa bhikkhuno; " 521720,114,1814,2,8,1,43,5,"Anavajjapiṇḍo bhottabbo, na ca kocūparodhati. " 521721,114,1815,2,4,1,0,0,14. 521722,114,1816,2,9,1,47,5,"‘ ‘ Tatiyampi bhadramadhanassa, anāgārassa bhikkhuno; " 521723,114,1817,2,9,1,43,6,"Nibbuto piṇḍo bhottabbo, na ca kocūparodhati. " 521724,114,1818,2,4,1,0,0,15. 521725,114,1819,2,9,1,49,5,"‘ ‘ Catutthampi bhadramadhanassa, anāgārassa bhikkhuno; " 521726,114,1820,2,10,1,45,7,"Muttassa raṭṭhe carato, saṅgo yassa na vijjati. " 521727,114,1821,2,4,1,0,0,16. 521728,114,1822,2,10,1,48,5,"‘ ‘ Pañcamampi bhadramadhanassa, anāgārassa bhikkhuno; " 521729,114,1823,2,8,1,44,5,"Nagaramhi ḍayhamānamhi, nāssa kiñci aḍayhatha. " 521730,114,1824,2,4,1,0,0,17. 521731,114,1825,2,10,1,48,5,"‘ ‘ Chaṭṭhampi bhadramadhanassa, anāgārassa bhikkhuno; " 521732,114,1826,2,8,1,42,5,"Raṭṭhe vilumpamānamhi, nāssa kiñci ahīratha. " 521733,114,1827,2,4,1,0,0,18. 521734,114,1828,2,10,1,48,5,"‘ ‘ Sattamampi bhadramadhanassa, anāgārassa bhikkhuno; " 521735,114,1829,2,9,1,45,6,"Corehi rakkhitaṃ maggaṃ, ye caññe paripanthikā; " 521736,114,1830,2,7,1,42,4,"Pattacīvaramādāya , sotthiṃ gacchati subbato. " 521737,114,1831,2,4,1,0,0,19. 521738,114,1832,2,9,1,48,5,"‘ ‘ Aṭṭhamampi bhadramadhanassa, anāgārassa bhikkhuno; " 521739,114,1833,2,12,1,47,7,"Yaṃ yaṃ disaṃ pakkamati, anapekkhova gacchatī’’ ti. " 521740,114,1834,2,17,1,125,12,"Tattha {anāgārassā}ti, mahārāja, gharāvāsaṃ pahāya anāgāriyabhāvaṃ pattassa adhanassa akiñcanassa bhikkhuno sabbakālaṃ bhadrameva. " 521741,114,1834,18,65,1,350,42,"Na tesan ti, mahārāja, tesaṃ adhanānaṃ bhikkhūnaṃ na koṭṭhāgāre dhanadhaññāni openti, na kumbhiyaṃ, na pacchiyaṃ, te pana subbatā paraniṭṭhitaṃ paresaṃ ghare pakkaṃ āhāraṃ saṅghāṭiṃ pārupitvā kapālamādāya gharapaṭipāṭiyā esānā pariyesantā tena tato laddhena piṇḍena taṃ āhāraṃ navannaṃ pāṭikulyānaṃ vasena paccavekkhitvā paribhuñjitvā jīvitavuttiṃ yāpenti. " 521742,114,1835,2,28,1,239,24,"Anavajjapiṇḍo {bhottabbo}ti vejjakammādikāya anesanāya vā kuhanā lapanā nemittikatā nippesikatā lābhena lābhaṃ nijigīsanatāti evarūpena micchājīvena vā uppāditā cattāro paccayā, dhammena uppāditāpi apaccavekkhitvā paribhuttā sāvajjapiṇḍo nāma. " 521743,114,1835,29,51,1,165,18,Anesanaṃ pana pahāya micchājīvaṃ vajjetvā dhammena samena uppāditā‘‘ paṭisaṅkhā yoniso cīvaraṃ paṭisevāmī’’ ti vuttanayeneva paccavekkhitvā paribhuttā anavajjapiṇḍo nāma. 521744,114,1835,52,79,1,219,25,"Yena evarūpo anavajjapiṇḍo bhottabbo paribhuñjitabbo, yañca evarūpaṃ anavajjaṃ piṇḍaṃ bhuñjamānānaṃ paccaye nissāya koci appamattakopi kileso na uparodhati na pīḷeti, tassa dutiyampi bhadraṃ adhanassa anāgārassa bhikkhuno. " 521745,114,1836,2,18,1,156,14,"{Nibbuto}ti puthujjanabhikkhuno dhammena uppannapiṇḍopi paccavekkhitvā paribhuñjiyamāno nibbutapiṇḍo nāma, ekantato pana khīṇāsavassa piṇḍova nibbutapiṇḍo nāma. " 521746,114,1836,19,20,1,9,1,Kiṃkāraṇā? 521747,114,1836,21,51,1,224,24,"So hi theyyaparibhogo, iṇaparibhogo , dāyajjaparibhogo, sāmiparibhogoti imesu catūsu paribhogesu sāmiparibhogavasena taṃ bhuñjati, taṇhādāsabyaṃ atīto sāmī hutvā paribhuñjati, na taṃ tappaccayā koci appamattakopi kileso uparodhati. " 521748,114,1837,2,23,1,197,19,Muttassa raṭṭhe {carato}ti upaṭṭhākakulādīsu alaggamānasassa chinnavalāhakassa viya rāhumukhā pamuttassa vimalacandamaṇḍalassa viya ca yassa gāmanigamādīsu carantassa rāgasaṅgādīsu ekopi saṅgo natthi. 521749,114,1837,24,44,1,165,17,"Ekacco hi kulehi saṃsaṭṭho viharati sahasokī sahanandī, ekacco mātāpitūsupi alaggamānaso vicarati korunagaragāmavāsī daharo viya, evarūpassa puthujjanassapi bhadrameva . " 521750,114,1838,2,48,1,244,34,"Nāssa {kiñcī}ti yo hi bahuparikkhāro hoti, so‘‘ mā me corā parikkhāre hariṃsū’’ ti atirekāni ca cīvarādīni antonagare upaṭṭhākakule nikkhipati, atha nagaramhi ḍayhamāne‘‘ asukakule nāma aggi uṭṭhito’’ ti sutvā socati kilamati, evarūpassa bhadraṃ nāma natthi. " 521751,114,1838,49,69,1,133,15,"Yo pana, mahārāja, sakuṇavattaṃ pūreti, kāyapaṭibaddhaparikkhārova hoti, tassa tādisassa na kiñci aḍayhatha, tenassa pañcamampi bhadrameva. " 521752,114,1839,2,9,1,48,5,"{Vilumpamānamhī}ti viluppamānamhi, ayameva vā pāṭho. " 521753,114,1839,10,34,1,224,22,"{Ahīrathā}ti yathā pabbatagahanādīhi nikkhamitvā raṭṭhaṃ vilumpamānesu coresu bahuparikkhārassa antogāme ṭhapitaṃ vilumpati harati, tathā yassa adhanassa kāyapaṭibaddhaparikkhārassa na kiñci ahīratha tassa chaṭṭhampi bhadrameva. " 521754,114,1840,2,19,1,111,15,"Ye caññe {paripanthikā}ti ye ca aññepi tesu tesu ṭhānesu suṅkagahaṇatthāya ṭhapitā paripanthikā, tehi ca rakkhitaṃ. " 521755,114,1840,20,42,1,284,22,Pattacīvaran ti corānaṃ anupakāraṃ suṅkikānaṃ asuṅkārahaṃ mattikāpattañceva katadaḷhīkammaparibhaṇḍaṃ paṃsukūlacīvarañca appagghāni kāyabandhanaparissāvanasūcivāsipattatthavikāni cāti sabbepi aṭṭha parikkhāre kāyapaṭibaddhe katvā maggappaṭipanno kenaci aviheṭhiyamāno sotthiṃ gacchati. 521756,114,1840,43,78,1,216,26,"{Subbato}ti lobhanīyāni hi cīvarādīni disvā corā haranti, suṅkikāpi‘‘ kiṃ nu kho etassa hatthe’’ ti pattatthavikādīni sodhenti, subbato pana sallahukavutti tesaṃ passantānaññeva sotthiṃ gacchati, tenassa sattamampi bhadrameva. " 521757,114,1841,2,16,1,138,13,Anapekkhova {gacchatī}ti kāyapaṭibaddhato atirekassa vihāre paṭisāmitassa kassaci parikkhārassa abhāvā vasanaṭṭhānaṃ nivattitvāpi na oloketi. 521758,114,1841,17,36,1,153,18,"Yaṃ yaṃ disaṃ gantukāmo hoti, taṃ taṃ gacchantto anapekkhova gacchati anurādhapurā nikkhamitvā thūpārāme pabbajitānaṃ dvinnaṃ kulaputtānaṃ vuḍḍhataro viya. " 521759,114,1842,2,7,1,54,5,Iti soṇakapaccekabuddho aṭṭha samaṇabhadrakāni kathesi. 521760,114,1842,8,19,1,91,10,Tato uttariṃ pana satampi sahassampi aparimāṇāni samaṇabhadrakāni esa kathetuṃ samatthoyeva. 521761,114,1842,20,39,1,127,15,Rājā pana kāmābhiratattā tassa kathaṃ pacchinditvā‘‘ mayhaṃ samaṇabhadrakehi attho natthī’’ ti attano kāmādhimuttataṃ pakāsento āha– 521762,114,1843,2,4,1,0,0,20. 521763,114,1844,2,11,1,47,7,"‘ ‘ Bahūni samaṇabhadrāni, ye tvaṃ bhikkhu pasaṃsasi; " 521764,114,1845,2,9,1,41,6,"Ahañca giddho kāmesu, kathaṃ kāhāmi soṇaka. " 521765,114,1846,2,4,1,0,0,21. 521766,114,1847,2,13,1,40,9,"‘ ‘ Piyā me mānusā kāmā, atho dibyāpi me piyā; " 521767,114,1848,2,13,1,43,8,"Atha kena nu vaṇṇena, ubho loke labhāmase’’ ti. " 521768,114,1849,2,7,1,25,3,Tattha {vaṇṇenā}ti kāraṇena. 521769,114,1850,2,6,1,26,4,Atha naṃ paccekabuddho āha– 521770,114,1851,2,4,1,0,0,22. 521771,114,1852,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Kāme giddhā kāmaratā, kāmesu adhimuccitā; " 521772,114,1853,2,8,1,40,5,"Narā pāpāni katvāna, upapajjanti duggatiṃ. " 521773,114,1854,2,4,1,0,0,23. 521774,114,1855,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Ye ca kāme pahantvāna, nikkhantā akutobhayā; " 521775,114,1856,2,8,1,42,5,"Ekodibhāvādhigatā , na te gacchanti duggatiṃ. " 521776,114,1857,2,4,1,0,0,24. 521777,114,1858,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Upamaṃ te karissāmi, taṃ suṇohi arindama; " 521778,114,1859,2,8,1,41,5,"Upamāya midhekacce, atthaṃ jānanti paṇḍitā. " 521779,114,1860,2,4,1,0,0,25. 521780,114,1861,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Gaṅgāya kuṇapaṃ disvā, vuyhamānaṃ mahaṇṇave; " 521781,114,1862,2,7,1,36,4,"Vāyaso samacintesi, appapañño acetaso. " 521782,114,1863,2,4,1,0,0,26. 521783,114,1864,2,12,1,46,7,"‘ ‘ Yānañca vatidaṃ laddhaṃ, bhakkho cāyaṃ anappako; " 521784,114,1865,2,10,1,46,7,"Tattha rattiṃ tattha divā, tattheva nirato mano. " 521785,114,1866,2,4,1,0,0,27. 521786,114,1867,2,11,1,44,6,"‘ ‘ Khādaṃ nāgassa maṃsāni, pivaṃ bhāgīrathodakaṃ; " 521787,114,1868,2,8,1,43,5,"Sampassaṃ vanacetyāni, na palettha vihaṅgamo. " 521788,114,1869,2,4,1,0,0,28. 521789,114,1870,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Tañca otaraṇī gaṅgā, pamattaṃ kuṇape rataṃ; " 521790,114,1871,2,8,1,43,5,"Samuddaṃ ajjhagāhāsi, agatī yattha pakkhinaṃ. " 521791,114,1872,2,4,1,0,0,29. 521792,114,1873,2,10,1,42,6,"‘ ‘ So ca bhakkhaparikkhīṇo, udapatvā vihaṅgamo; " 521793,114,1874,2,10,1,45,7,"Na pacchato na purato, nuttaraṃ nopi dakkhiṇaṃ. " 521794,114,1875,2,4,1,0,0,30. 521795,114,1876,2,11,1,46,7,"‘ ‘ Dīpaṃ so najjhagāgañchi, agatī yattha pakkhinaṃ; " 521796,114,1877,2,10,1,45,7,"So ca tattheva pāpattha, yathā dubbalako tathā. " 521797,114,1878,2,4,1,0,0,31. 521798,114,1879,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Tañca sāmuddikā macchā, kumbhīlā makarā susū; " 521799,114,1880,2,7,1,44,4,"Pasayhakārā khādiṃsu, phandamānaṃ vipakkhakaṃ. " 521800,114,1881,2,4,1,0,0,32. 521801,114,1882,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Evameva tuvaṃ rāja, ye caññe kāmabhogino; " 521802,114,1883,2,10,1,43,7,"Giddhā ce na vamissanti, kākapaññāva te vidū. " 521803,114,1884,2,4,1,0,0,33. 521804,114,1885,2,11,1,38,7,"‘ ‘ Esā te upamā rāja, atthasandassanī katā; " 521805,114,1886,2,14,1,45,9,"Tvañca paññāyase tena, yadi kāhasi vā na vā’’ ti. " 521806,114,1887,2,33,1,183,25,"Tattha {pāpānī}ti, mahārāja, tvaṃ kāmagiddho, narā ca kāme nissāya kāyaduccaritādīni pāpāni katvā yattha supinantepi dibbā ca mānusikā ca kāmā na labbhanti, taṃ duggatiṃ upapajjantīti attho. " 521807,114,1887,34,39,1,36,4,{Pahantvānā}ti kheḷapiṇḍaṃ viya pahāya. 521808,114,1887,40,45,1,41,4,{Akutobhayā}ti rāgādīsu kutoci anāgatabhayā. 521809,114,1887,46,51,1,55,4,{Ekodibhāvādhigatā}ti ekodibhāvaṃ ekavihārikataṃ adhigatā. 521810,114,1887,52,61,1,50,8,Na {te}ti te evarūpā pabbajitā duggatiṃ na gacchanti. 521811,114,1888,2,21,1,135,15,"Upamaṃ {te}ti, mahārāja, dibbamānusake kāme patthentassa hatthikuṇape paṭibaddhakākasadisassa tava ekaṃ upamaṃ karissāmi, taṃ suṇohīti attho. " 521812,114,1888,22,25,1,26,3,Kuṇapan ti hatthikaḷevaraṃ. 521813,114,1888,26,31,1,33,3,{Mahaṇṇave}ti gambhīraputhule udake . 521814,114,1888,32,50,1,125,16,"Eko kira mahāvāraṇo gaṅgātīre caranto gaṅgāyaṃ patitvā uttarituṃ asakkento tattheva mato gaṅgāya vuyhi, taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ. " 521815,114,1888,51,57,1,35,5,{Vāyaso}ti ākāsena gacchanto eko kāko. 521816,114,1888,58,95,1,213,30,"Yānañca vatidan ti so evaṃ cintetvā tattha nilīyitvā‘‘ idaṃ mayā hatthiyānaṃ laddhaṃ, ettha nilīno sukhaṃ carissāmi, ayameva ca me anappako bhakkho bhavissati, idāni mayā aññattha gantuṃ na vaṭṭatī’’ ti sanniṭṭhānamakāsi. " 521817,114,1888,96,107,1,69,11,Tattha rattin ti tattha rattiñca divā ca tattheva mano abhirato ahosi. 521818,114,1888,108,114,1,34,5,Na {paletthā}ti na uppatitvā pakkāmi. 521819,114,1889,2,6,1,35,3,{Otaraṇī}ti samuddābhimukhī otaramānā. 521820,114,1889,7,19,1,55,7,"‘‘ Ohāriṇī’’ tipi pāṭho, sā samuddābhimukhī avahāriṇīti attho. " 521821,114,1889,20,25,1,40,4,Agatī {yatthā}ti samuddamajjhaṃ sandhāyāha. 521822,114,1889,26,29,1,37,2,{Bhakkhaparikkhīṇo}ti parikkhīṇabhakkho. 521823,114,1889,30,42,1,79,11,{Udapatvā}ti khīṇe camme ca maṃse ca aṭṭhisaṅghāto ūmivegena bhinno udake nimujji. 521824,114,1889,43,54,1,70,10,"Atha so kāko udake patiṭṭhātuṃ asakkonto uppati, evaṃ uppatitvāti attho. " 521825,114,1889,55,90,1,247,32,"Agatī yattha pakkhinan ti yasmiṃ samuddamajjhe pakkhīnaṃ agati, tattha so evaṃ uppatito pacchimaṃ disaṃ gantvā tattha patiṭṭhaṃ alabhitvā puratthimaṃ, tato uttaraṃ, tato dakkhiṇanti catassopi disā gantvā attano patiṭṭhānaṃ na ajjhagā nāgañchīti attho. " 521826,114,1889,91,107,1,113,15,"Atha vā vāyaso evaṃ uppatitvā pacchimādīsu ekekaṃ disaṃ āgañchi, dīpaṃ pana najjhāgamāti evamettha attho daṭṭhabbo. " 521827,114,1889,108,111,1,19,2,{Pāpatthā}ti papatito. 521828,114,1889,112,121,1,56,7,"Yathā {dubbalako}ti yathā dubbalako pateyya, tatheva patito. " 521829,114,1889,122,126,1,29,3,{Susū}ti susunāmakā caṇḍamacchā. 521830,114,1889,127,131,1,44,3,{Pasayhakārā}ti anicchamānakaṃyeva balakkārena. 521831,114,1889,132,135,1,33,3,Vipakkhakan ti viddhastapakkhakaṃ. 521832,114,1890,2,16,1,78,12,"Giddhā ce na {vamissantī}ti yadi giddhā hutvā kāme na vamissanti, na chaḍḍessanti. " 521833,114,1890,17,31,1,91,12,"Kākapaññāva {te}ti kākassa samānapaññā iti te buddhādayo paṇḍitā vidū vidanti, jānantīti attho. " 521834,114,1890,32,35,1,32,2,{Atthasandassanī}ti atthappakāsikā. 521835,114,1890,36,41,1,38,4,Tvañca {paññāyase}ti tvañca paññāyissasi. 521836,114,1890,42,86,1,255,36,"Idaṃ vuttaṃ hoti– mahārāja, mayā hitakāmena tava ovādo dinno, taṃ pana tvaṃ yadi kāhasi, devaloke nibbattissasi, yadi na kāhasi, kāmapaṅke nimuggo jīvitapariyosāne niraye nibbattissasīti evaṃ tvameva tena kāraṇena vā akāraṇena vā sagge vā niraye vā paññāyissasi. " 521837,114,1890,87,92,1,45,5,Ahaṃ pana sabbabhavehi mutto appaṭisandhikoti. 521838,114,1891,2,43,1,337,34,"Imaṃ pana ovādaṃ dentena paccekabuddhena nadī dassitā, tāya vuyhamānaṃ hatthikuṇapaṃ dassitaṃ, kuṇapakhādako kāko dassito, tassa kuṇapaṃ khāditvā pānīyapivanakālo dassito, ramaṇīyavanasaṇḍadassanakālo dassito, kuṇapassa nadiyā vuyhamānassa samuddapaveso dassito, samuddamajjhe kākassa hatthikuṇape patiṭṭhaṃ alabhitvā vināsaṃ pattakālo dassito. " 521839,114,1891,44,104,1,586,55,"Tattha nadī viya anamataggo saṃsāro daṭṭhabbo, nadiyā vuyhamānaṃ hatthikuṇapaṃ viya saṃsāre pañca kāmaguṇā, kāko viya bālaputhujjano, kākassa kuṇapaṃ khāditvā pānīyapivanakālo viya puthujjanassa kāmaguṇe paribhuñjitvā somanassikakālo, kākassa kuṇape laggasseva ramaṇīyavanasaṇḍadassanaṃ viya puthujjanassa kāmaguṇesu laggasseva savanavasena aṭṭhatiṃsārammaṇadassanaṃ, kuṇape samuddaṃ paviṭṭhe kākassa patiṭṭhaṃ labhituṃ asakkontassa vināsaṃ pattakālo viya bālaputhujjanassa kāmaguṇagiddhassa pāpaparāyaṇassa kusaladhamme patiṭṭhaṃ labhituṃ asakkontassa mahāniraye mahāvināsapatti daṭṭhabbāti. " 521840,114,1892,2,15,1,95,13,Evamassa so imāya upamāya ovādaṃ datvā idāni tameva ovādaṃ thiraṃ katvā patiṭṭhapetuṃ gāthamāha– 521841,114,1893,2,4,1,0,0,34. 521842,114,1894,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Ekavācampi dvivācaṃ, bhaṇeyya anukampako; " 521843,114,1895,2,11,1,46,6,"Tatuttariṃ na bhāseyya, dāsovayyassa santike’’ ti. " 521844,114,1896,2,17,1,101,14,Tattha na {bhāseyyā}ti vacanaṃ aggaṇhantassa hi tato uttariṃ bhāsamāno sāmikassa santike dāso viya hoti. 521845,114,1896,18,25,1,57,7,Dāso hi sāmike kathaṃ gaṇhantepi aggaṇhantepi kathetiyeva. 521846,114,1896,26,36,1,37,6,Tena vuttaṃ‘‘ tatuttariṃ na bhāseyyā’’ ti. 521847,114,1897,2,4,1,0,0,35. 521848,114,1898,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Idaṃ vatvāna pakkāmi, soṇako amitabuddhimā; " 521849,114,1899,2,10,1,47,5,"Vehāse antalikkhasmiṃ, anusāsitvāna khattiyan’’ ti." 521850,114,1899,11,11,1,0,0,– 521851,114,1900,2,4,1,23,2,Ayaṃ abhisambuddhagāthā. 521852,114,1901,2,46,1,242,31,"Tattha idaṃ {vatvānā}ti, bhikkhave, so paccekabuddho amitāya lokuttarabuddhiyā amitabuddhimā idaṃ vatvā iddhiyā uppatitvā‘‘ sace pabbajissasi, taveva, no ce pabbajissasi, taveva, dinno te mayā ovādo, appamatto hohī’’ ti evaṃ anusāsitvāna khattiyaṃ pakkāmi. " 521853,114,1902,2,17,1,128,14,Bodhisattopi taṃ ākāsena gacchantaṃ yāva dassanapathā olokento ṭhatvā tasmiṃ cakkhupathe atikkante saṃvegaṃ paṭilabhitvā cintesi– 521854,114,1902,18,45,1,173,21,"‘‘ ayaṃ brāhmaṇo hīnajacco samāno asambhinne khattiyavaṃse jātassa mama matthake attano pādarajaṃ okiranto ākāsaṃ uppatitvā gato, mayāpi ajjeva nikkhamitvā pabbajituṃ vaṭṭatī’’ ti. " 521855,114,1902,46,51,1,49,5,So rajjaṃ niyyādetvā pabbajitukāmo gāthādvayamāha– 521856,114,1903,2,4,1,0,0,36. 521857,114,1904,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Ko nume rājakattāro, suddā veyyattamāgatā; " 521858,114,1905,2,8,1,44,5,"Rajjaṃ niyyādayissāmi, nāhaṃ rajjena matthiko. " 521859,114,1906,2,4,1,0,0,37. 521860,114,1907,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Ajjeva pabbajissāmi, ko jaññā maraṇaṃ suve; " 521861,114,1908,2,11,1,45,6,"Māhaṃ kākova dummedho, kāmānaṃ vasamanvagan’’ ti. " 521862,114,1909,2,9,1,29,6,Tattha ko {nume}ti kuhiṃ nu ime. 521863,114,1909,10,17,1,55,6,{Rājakattāro}ti ye rājārahaṃ abhisiñcitvā rājānaṃ karonti. 521864,114,1909,18,29,1,76,10,Suddā {veyyattamāgatā}ti suddā ca ye ca aññe byattabhāvaṃ āgatā mukhamaṅgalikā. 521865,114,1909,30,35,1,34,4,Rajjena {matthiko}ti rajjena atthiko. 521866,114,1909,36,50,1,74,13,Ko jaññā maraṇaṃ {suve}ti maraṇaṃ ajja vā suve vāti idaṃ ko jānituṃ samattho. 521867,114,1910,2,8,1,45,6,Evaṃ rajjaṃ niyyādentassa sutvā amaccā āhaṃsu– 521868,114,1911,2,4,1,0,0,38. 521869,114,1912,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Atthi te daharo putto, dīghāvu raṭṭhavaḍḍhano; " 521870,114,1913,2,13,1,47,8,"Taṃ rajje abhisiñcassu, so no rājā bhavissatī’’ ti. " 521871,114,1914,2,10,1,81,8,Tato paraṃ raññā vuttagāthamādiṃ katvā udānasambandhagāthā pāḷinayeneva veditabbā– 521872,114,1915,2,4,1,0,0,39. 521873,114,1916,2,9,1,46,5,"‘ ‘ Khippaṃ kumāramānetha, dīghāvuṃ raṭṭhavaḍḍhanaṃ; " 521874,114,1917,2,10,1,45,7,"Taṃ rajje abhisiñcissaṃ, so vo rājā bhavissati. " 521875,114,1918,2,4,1,0,0,40. 521876,114,1919,2,10,1,43,5,"‘ ‘ Tato kumāramānesuṃ, dīghāvuṃ raṭṭhavaḍḍhanaṃ; " 521877,114,1920,2,9,1,40,6,"Taṃ disvā ālapī rājā, ekaputtaṃ manoramaṃ. " 521878,114,1921,2,4,1,0,0,41. 521879,114,1922,2,10,1,40,5,"‘ ‘ Saṭṭhi gāmasahassāni, paripuṇṇāni sabbaso; " 521880,114,1923,2,9,1,42,6,"Te putta paṭipajjasu, rajjaṃ niyyādayāmi te. " 521881,114,1924,2,4,1,0,0,42. 521882,114,1925,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Ajjeva pabbajissāmi, ko jaññā maraṇaṃ suve; " 521883,114,1926,2,9,1,43,6,"Māhaṃ kāko va dummedho, kāmānaṃ vasamanvagaṃ. " 521884,114,1927,2,4,1,0,0,43. 521885,114,1928,2,8,1,40,4,"‘ ‘ Saṭṭhi nāgasahassāni, sabbālaṅkārabhūsitā; " 521886,114,1929,2,6,1,39,3,"Suvaṇṇakacchā mātaṅgā, hemakappanavāsasā. " 521887,114,1930,2,4,1,0,0,44. 521888,114,1931,2,8,1,37,4,"‘ ‘ Ārūḷhā gāmaṇīyebhi, tomaraṅkusapāṇibhi; " 521889,114,1932,2,9,1,43,6,"Te putta paṭipajjassu, rajjaṃ niyyādayāmi te. " 521890,114,1933,2,4,1,0,0,45. 521891,114,1934,2,12,1,41,7,"‘ ‘ Ajjeva pabbajissāmi, ko jaññā maraṇaṃ suve; " 521892,114,1935,2,8,1,42,5,"Māhaṃ kākova dummedho, kāmānaṃ vasamanvagaṃ. " 521893,114,1936,2,4,1,0,0,46. 521894,114,1937,2,8,1,40,4,"‘ ‘ Saṭṭhi assasahassāni, sabbālaṅkārabhūsitā; " 521895,114,1938,2,7,1,37,4,"Ājānīyāva jātiyā, sindhavā sīghavāhino. " 521896,114,1939,2,4,1,0,0,47. 521897,114,1940,2,8,1,37,4,"‘ ‘ Ārūḷhā gāmaṇīyebhi, illiyācāpadhāribhi; " 521898,114,1941,2,9,1,43,6,"Te putta paṭipajjassu, rajjaṃ niyyādayāmi te. " 521899,114,1942,2,4,1,0,0,48. 521900,114,1943,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Ajjeva pabbajissāmi, ko jaññā maraṇaṃ suve; " 521901,114,1944,2,8,1,42,5,"Māhaṃ kākova dummedho, kāmānaṃ vasamanvagaṃ. " 521902,114,1945,2,4,1,0,0,49. 521903,114,1946,2,9,1,44,5,"‘ ‘ Saṭṭhi rathasahassāni, sannaddhā ussitaddhajā; " 521904,114,1947,2,7,1,41,4,"Dīpā athopi veyyagghā, sabbālaṅkārabhūsitā. " 521905,114,1948,2,4,1,0,0,50. 521906,114,1949,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Ārūḷhā gāmaṇīyebhi, cāpahatthehi vammibhi; " 521907,114,1950,2,9,1,43,6,"Te putta paṭipajjassu, rajjaṃ niyyādayāmi te. " 521908,114,1951,2,4,1,0,0,51. 521909,114,1952,2,12,1,41,7,"‘ ‘ Ajjeva pabbajissāmi, ko jaññā maraṇaṃ suve; " 521910,114,1953,2,8,1,42,5,"Māhaṃ kākova dummedho, kāmānaṃ vasamanvagaṃ. " 521911,114,1954,2,4,1,0,0,52. 521912,114,1955,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Saṭṭhi dhenusahassāni, rohaññā puṅgavūsabhā; " 521913,114,1956,2,9,1,43,6,"Tā putta paṭipajjassu, rajjaṃ niyyādayāmi te. " 521914,114,1957,2,4,1,0,0,53. 521915,114,1958,2,12,1,41,7,"‘ ‘ Ajjeva pabbajissāmi, ko jaññā maraṇaṃ suve; " 521916,114,1959,2,8,1,42,5,"Māhaṃ kākova dummedho, kāmānaṃ vasamanvagaṃ. " 521917,114,1960,2,4,1,0,0,54. 521918,114,1961,2,7,1,39,3,"‘ ‘ Soḷasitthisahassāni, sabbālaṅkārabhūsitā; " 521919,114,1962,2,5,1,38,2,"Vicitravatthābharaṇā , āmuttamaṇikuṇḍalā; " 521920,114,1963,2,9,1,43,6,"Tā putta paṭipajjassu, rajjaṃ niyyādayāmi te. " 521921,114,1964,2,4,1,0,0,55. 521922,114,1965,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Ajjeva pabbajissāmi, ko jaññā maraṇaṃ suve; " 521923,114,1966,2,8,1,42,5,"Māhaṃ kākova dummedho, kāmānaṃ vasamanvagaṃ. " 521924,114,1967,2,4,1,0,0,56. 521925,114,1968,2,12,1,40,8,"‘ ‘ Daharasseva me tāta, mātā matāti me sutaṃ; " 521926,114,1969,2,10,1,39,7,"Tayā vinā ahaṃ tāta, jīvitumpi na ussahe. " 521927,114,1970,2,4,1,0,0,57. 521928,114,1971,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Yathā āraññakaṃ nāgaṃ, poto anveti pacchato; " 521929,114,1972,2,8,1,40,5,"Jessantaṃ giriduggesu, samesu visamesu ca. " 521930,114,1973,2,4,1,0,0,58. 521931,114,1974,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Evaṃ taṃ anugacchāmi, pattamādāya pacchato; " 521932,114,1975,2,10,1,44,7,"Subharo te bhavissāmi, na te hessāmi dubbharo. " 521933,114,1976,2,4,1,0,0,59. 521934,114,1977,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Yathā sāmuddikaṃ nāvaṃ, vāṇijānaṃ dhanesinaṃ; " 521935,114,1978,2,9,1,42,6,"Vohāro tattha gaṇheyya, vāṇijā byasanī siyā. " 521936,114,1979,2,4,1,0,0,60. 521937,114,1980,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Evamevāyaṃ puttakali, antarāyakaro mama; " 521938,114,1981,2,8,1,42,5,"Imaṃ kumāraṃ pāpetha, pāsādaṃ rativaḍḍhanaṃ. " 521939,114,1982,2,4,1,0,0,61. 521940,114,1983,2,12,1,45,6,"‘ ‘ Tattha kambusahatthāyo, yathā sakkaṃva accharā; " 521941,114,1984,2,10,1,44,7,"Tā naṃ tattha ramessanti, tāhi ceso ramissati. " 521942,114,1985,2,4,1,0,0,62. 521943,114,1986,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Tato kumāraṃ pāpesuṃ, pāsādaṃ rativaḍḍhanaṃ; " 521944,114,1987,2,9,1,47,6,"Taṃ disvā avacuṃ kaññā, dīghāvuṃ raṭṭhavaḍḍhanaṃ. " 521945,114,1988,2,4,1,0,0,63. 521946,114,1989,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Devatānusi gandhabbo, adu sakko purindado; " 521947,114,1990,2,13,1,49,10,"Ko vā tvaṃ kassa vā putto, kathaṃ jānemu taṃ mayaṃ. " 521948,114,1991,2,4,1,0,0,64. 521949,114,1992,2,13,1,44,8,"‘ ‘ Namhi devo na gandhabbo, nāpi sakko purindado; " 521950,114,1993,2,8,1,43,5,"Kāsirañño ahaṃ putto, dīghāvu raṭṭhavaḍḍhano; " 521951,114,1994,2,11,1,48,8,"Mamaṃ bharatha bhaddaṃ vo, ahaṃ bhattā bhavāmi vo. " 521952,114,1995,2,4,1,0,0,65. 521953,114,1996,2,11,1,48,7,"‘ ‘ Taṃ tattha avacuṃ kaññā, dīghāvuṃ raṭṭhavaḍḍhanaṃ; " 521954,114,1997,2,10,1,40,7,"Kuhiṃ rājā anuppatto, ito rājā kuhiṃ gato. " 521955,114,1998,2,4,1,0,0,66. 521956,114,1999,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Paṅkaṃ rājā atikkanto, thale rājā patiṭṭhito; " 521957,114,2000,2,7,1,39,4,"Akaṇḍakaṃ agahanaṃ, paṭipanno mahāpathaṃ. " 521958,114,2001,2,4,1,0,0,67. 521959,114,2002,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Ahañca paṭipannosmi, maggaṃ duggatigāminaṃ; " 521960,114,2003,2,8,1,44,5,"Sakaṇṭakaṃ sagahanaṃ, yena gacchanti duggatiṃ. " 521961,114,2004,2,4,1,0,0,68. 521962,114,2005,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Tassa te svāgataṃ rāja, sīhasseva giribbajaṃ; " 521963,114,2006,2,11,1,42,6,"Anusāsa mahārāja, tvaṃ no sabbāsamissaro’’ ti. " 521964,114,2007,2,10,1,43,8,Tattha khippan ti tena hi naṃ sīghaṃ ānetha. 521965,114,2007,11,22,1,51,6,{Ālapī}ti‘‘ saṭṭhi gāmasahassānī’’ tiādīni vadanto ālapi. 521966,114,2007,23,31,1,69,7,{Sabbālaṅkārabhūsitā}ti te nāgā sabbehi sīsūpagādīhi alaṅkārehi bhūsitā. 521967,114,2007,32,37,1,64,4,{Hemakappanavāsasā}ti suvaṇṇakhacitena kappanena paṭicchannasarīrā. 521968,114,2007,38,41,1,28,2,{Gāmaṇīyebhī}ti hatthācariyehi. 521969,114,2007,42,46,1,37,3,{Ājānīyāvā}ti kāraṇākāraṇavijānanakā va. 521970,114,2007,47,53,1,56,5,{Jātiyā}ti sindhavajātiyā sindhuraṭṭhe sindhunadītīre jātā. 521971,114,2007,54,57,1,26,2,{Gāmaṇīyebhī}ti assācariyehi. 521972,114,2007,58,65,1,60,5,Illiyā {cāpadhāribhī}ti illiyāvudhañca cāpāvudhañca dhārentehi. 521973,114,2007,66,71,1,53,4,Dīpā athopi {veyyagghā}ti dīpicammabyagghacammaparivārā. 521974,114,2007,72,75,1,23,2,{Gāmaṇīyebhī}ti rathikehi. 521975,114,2007,76,79,1,27,2,{Vammibhī}ti sannaddhavammehi. 521976,114,2007,80,83,1,20,2,{Rohaññā}ti rattavaṇṇā. 521977,114,2007,84,89,1,61,4,{Puṅgavūsabhā}ti usabhasaṅkhātena jeṭṭhakapuṅgavena samannāgatā. 521978,114,2008,2,29,1,134,22,"Daharasseva me, {tātā}ti atha naṃ kumāro, tāta, mama daharasseva sato mātā matā iti mayā sutaṃ, sohaṃ tayā vinā jīvituṃ na sakkhissāmīti āha. " 521979,114,2008,30,33,1,19,2,{Poto}ti taruṇapotako. 521980,114,2008,34,37,1,23,3,Jessantan ti vicarantaṃ. 521981,114,2008,38,42,1,32,4,Sāmuddikan ti samudde vicarantaṃ. 521982,114,2008,43,47,1,35,4,Dhanesinan ti dhanaṃ pariyesantānaṃ. 521983,114,2008,48,59,1,80,9,{Vohāro}ti vicitravohāro heṭṭhākaḍḍhanako vāḷamaccho vā udakarakkhaso vā āvaṭṭo vā. 521984,114,2008,60,64,1,23,3,{Tatthā}ti tasmiṃ samudde. 521985,114,2008,65,74,1,60,8,Vāṇijā byasanī {siyā}ti atha te vāṇijā byasanappattā bhaveyyuṃ. 521986,114,2008,75,83,1,17,3,‘‘ Siyyunti’’ pi pāṭho . 521987,114,2008,84,88,1,38,3,{Puttakalī}ti puttalāmako puttakāḷakaṇṇī. 521988,114,2008,89,95,1,34,6,Kumāro puna kiñci vattuṃ na visahi. 521989,114,2008,96,106,1,41,6,Atha rājā amacce āṇāpento‘‘ iman’’ tiādimāha. 521990,114,2008,107,116,1,88,7,"Tattha {kambusahatthāyo}ti kambusaṃ vuccati suvaṇṇaṃ, suvaṇṇābharaṇabhūsitahatthāyoti attho. " 521991,114,2008,117,124,1,36,5,"{Yathā}ti yathā icchanti, tathā karonti. " 521992,114,2009,2,10,1,63,8,Evaṃ vatvā mahāsatto tattheva taṃ abhisiñcāpetvā nagaraṃ pāhesi. 521993,114,2009,11,26,1,146,15,Sayaṃ pana ekakova uyyānā nikkhamitvā himavantaṃ pavisitvā ramaṇīye bhūmibhāge paṇṇasālaṃ māpetvā isipabbajjaṃ pabbajitvā vanamūlaphalāhāro yāpesi. 521994,114,2009,27,31,1,37,4,Mahājanopi kumāraṃ bārāṇasiṃ pavesesi. 521995,114,2009,32,38,1,45,6,So nagaraṃ padakkhiṇaṃ katvā pāsādaṃ abhiruhi. 521996,114,2009,39,48,1,42,5,Tamatthaṃ pakāsento satthā‘‘ tato’’ tiādimāha. 521997,114,2009,49,72,1,136,18,Taṃ disvā avacuṃ {kaññā}ti taṃ mahantena parivārena sirisobhaggena āgataṃ disvā‘‘ asuko nāmeso’’ ti ajānantiyova tā nāṭakitthiyo gantvā avocuṃ. 521998,114,2009,73,78,1,31,4,Mamaṃ {bharathā}ti mamaṃ icchatha. 521999,114,2009,79,82,1,28,3,Paṅkan ti rāgādikilesapaṅkaṃ. 522000,114,2009,83,86,1,18,2,{Thale}ti pabbajjāya. 522001,114,2009,87,90,1,35,3,Akaṇṭakan ti rāgakaṇṭakādivirahitaṃ. 522002,114,2009,91,94,1,24,3,Teheva gahanehi agahanaṃ. 522003,114,2009,95,100,1,53,5,Mahāpathan ti saggamokkhagāminaṃ mahāmaggaṃ paṭipanno. 522004,114,2009,101,112,1,72,9,"{Yenā}ti yena micchāmaggena duggatiṃ gacchanti, taṃ ahaṃ paṭipannoti vadati. " 522005,114,2009,113,116,1,16,3,Tato tā cintesuṃ– 522006,114,2009,117,141,1,142,16,"‘‘ rājā tāva amhe pahāya pabbajito, ayampi kāmesu virattacittarūpo, sace naṃ nābhiramessāma, nikkhamitvā pabbajeyya, abhiramanākāramassa karissāmā’’ ti. " 522007,114,2009,142,146,1,41,4,Atha naṃ abhinandantiyo osānagāthamāhaṃsu. 522008,114,2009,147,160,1,114,13,Tattha giribbajan ti sīhapotakānaṃ vasanaṭṭhānaṃ kañcanaguhaṃ kesarasīhassa āgataṃ viya tassa tava āgataṃ suāgataṃ. 522009,114,2009,161,170,1,47,7,"Tvaṃ {no}ti tvaṃ sabbāsampi amhākaṃ issaro, sāmīti. " 522010,114,2010,2,13,1,81,9,"Evañca pana vatvā sabbā tūriyāni paggaṇhiṃsu, nānappakārāni naccagītāni pavattiṃsu . " 522011,114,2010,14,29,1,89,13,"Yaso mahā ahosi, so yasamadamatto pitaraṃ na sari, dhammena rajjaṃ kāretvā yathākammaṃ gato. " 522012,114,2010,30,36,1,71,6,Bodhisattopi jhānābhiññā nibbattetvā āyupariyosāne brahmalokūpago ahosi. 522013,114,2011,2,24,1,135,15,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi tathāgato mahābhinikkhamanaṃ nikkhantoyevā’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–" 522014,114,2011,25,46,1,115,13,"‘‘ tadā paccekabuddho parinibbāyi, putto rāhulakumāro ahosi , sesaparisā buddhaparisā, arindamarājā pana ahameva ahosin’’ ti. " 522015,114,2012,2,4,1,27,2,Soṇakajātakavaṇṇanā paṭhamā. 522016,114,2014,2,7,1,21,2,[ 530]2. Saṃkiccajātakavaṇṇanā 522017,114,2015,2,14,1,107,12,Disvā nisinnaṃ rājānan ti idaṃ satthā jīvakambavane viharanto ajātasattussa pitughātakammaṃ ārabbha kathesi. 522018,114,2015,15,98,1,623,67,"So hi devadattaṃ nissāya tassa vacanena pitaraṃ ghātāpetvā devadattassa saṅghabhedāvasāne bhinnaparisassa roge uppanne‘‘ tathāgataṃ khamāpessāmī’’ ti mañcasivikāya sāvatthiṃ gacchantassa jetavanadvāre pathaviṃ paviṭṭhabhāvaṃ sutvā‘‘ devadatto sammāsambuddhassa paṭipakkho hutvā pathaviṃ pavisitvā avīciparāyaṇo jāto, mayāpi taṃ nissāya pitā dhammiko dhammarājā ghātito, ahampi nu kho pathaviṃ pavisissāmī’’ ti bhīto rajjasiriyā cittassādaṃ na labhi,‘‘ thokaṃ niddāyissāmī’’ ti niddaṃ upagatamattova navayojanabahalāyaṃ ayamahāpathaviyaṃ pātetvā ayasūlehi koṭṭiyamāno viya sunakhehi luñjitvā khajjamāno viya bheravaravena viravanto uṭṭhāti. " 522019,114,2016,2,28,1,181,21,"Athekadivasaṃ komudiyā cātumāsiniyā amaccagaṇaparivuto attano yasaṃ oloketvā‘‘ mama pitu yaso ito mahantataro, tathārūpaṃ nāma ahaṃ dhammarājānaṃ devadattaṃ nissāya ghātesin’’ ti cintesi. " 522020,114,2016,29,38,1,71,8,"Tassevaṃ cintentasseva kāye ḍāho uppajji, sakalasarīraṃ sedatintaṃ ahosi. " 522021,114,2016,39,180,1,803,98,"Tato‘‘ ko nu kho me imaṃ bhayaṃ vinodetuṃ sakkhissatī’’ ti cintetvā‘‘ ṭhapetvā dasabalaṃ añño natthī’’ ti ñatvā‘‘ ahaṃ tathāgatassa mahāparādho, ko nu kho maṃ netvā dassessatī’’ ti cintento‘‘ na añño koci aññatra jīvakā’’ ti sallakkhetvā tassa gahetvā gamanūpāyaṃ karonto‘‘ ramaṇīyā vata, bho, dosinā rattī’’ ti udānaṃ udānetvā‘‘ kaṃ nu khvajja samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā payirupāseyyāmī’’ ti vatvā pūraṇasāvakādīhi pūraṇādīnaṃ guṇe kathite tesaṃ vacanaṃ anādiyitvā jīvakaṃ paṭipucchitvā tena tathāgatassa guṇaṃ kathetvā‘‘ taṃ devo bhagavantaṃ payirupāsatū’’ ti vutto hatthiyānāni kappāpetvā jīvakambavanaṃ gantvā tathāgataṃ upasaṅkamitvā vanditvā tathāgatena katapaṭisanthāro sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃ pucchitvā tathāgatassa madhuraṃ sāmaññaphaladhammadesanaṃ( dī. ni.1.150 ādayo) sutvā suttapariyosāne upāsakattaṃ paṭiveditvā tathāgataṃ khamāpetvā pakkāmi. " 522022,114,2016,181,204,1,225,23,So tato paṭṭhāya dānaṃ dento sīlaṃ rakkhanto tathāgatena saddhiṃ saṃsaggaṃ katvā madhuradhammakathaṃ suṇanto kalyāṇamittasaṃsaggena pahīnabhayo vigatalomahaṃso hutvā cittassādaṃ paṭilabhitvā sukhena cattāro iriyāpathe kappesi. 522023,114,2017,2,6,1,49,4,Athekadivasaṃ dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ– 522024,114,2017,7,36,1,220,22,"‘‘ āvuso, ajātasattu pitughātakammaṃ katvā bhayappatto ahosi, rajjasiriṃ nissāya cittassādaṃ alabhanto sabbairiyāpathesu dukkhaṃ anubhoti, so dāni tathāgataṃ āgamma kalyāṇamittasaṃsaggena vigatabhayo issariyasukhaṃ anubhotī’’ ti. " 522025,114,2017,37,83,1,195,28,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepesa pitughātakammaṃ katvā maṃ nissāya sukhaṃ sayī’’ ti vatvā atītaṃ āhari. " 522026,114,2018,2,11,1,85,9,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatto rajjaṃ kārento brahmadattakumāraṃ nāma puttaṃ paṭilabhi. 522027,114,2018,12,28,1,95,11,"Tadā bodhisatto purohitassa gehe paṭisandhiṃ gaṇhi, jātassevassa‘‘ saṃkiccakumāro’’ ti nāmaṃ kariṃsu. " 522028,114,2018,29,34,1,40,5,Te ubhopi rājanivesane ekatova vaḍḍhiṃsu. 522029,114,2018,35,44,1,91,9,Aññamaññaṃ sahāyakā hutvā vayappattā takkasilaṃ gantvā sabbasippāni uggaṇhitvā paccāgamiṃsu. 522030,114,2018,45,50,1,34,5,Atha rājā puttassa uparajjaṃ adāsi. 522031,114,2018,51,55,1,39,4,Bodhisattopi uparājasseva santike ahosi. 522032,114,2018,56,100,1,301,36,"Athekadivasaṃ uparājā pitu uyyānakīḷaṃ gacchantassa mahantaṃ yasaṃ disvā tasmiṃ lobhaṃ uppādetvā‘‘ mayhaṃ pitā mama bhātikasadiso, sace etassa maraṇaṃ olokessāmi, mahallakakāle rajjaṃ labhissāmi, tadā laddhenapi rajjena ko attho, pitaraṃ māretvā rajjaṃ gaṇhissāmī’’ ti cintetvā bodhisattassa tamatthaṃ ārocesi. " 522033,114,2018,101,124,1,98,14,"Bodhisatto,‘‘ samma, pitughātakammaṃ nāma bhāriyaṃ, nirayamaggo, na sakkā etaṃ kātuṃ, mā karī’’ ti paṭibāhi. " 522034,114,2018,125,134,1,81,9,So punappunampi kathetvā yāvatatiyaṃ tena paṭibāhito pādamūlikehi saddhiṃ mantesi. 522035,114,2018,135,141,1,48,5,Tepi sampaṭicchitvā rañño māraṇūpāyaṃ vīmaṃsiṃsu. 522036,114,2018,142,168,1,213,22,Bodhisatto taṃ pavattiṃ ñatvā‘‘ nāhaṃ etehi saddhiṃ ekato bhavissāmī’’ ti mātāpitaro anāpucchitvāva aggadvārena nikkhamitvā himavantaṃ pavisitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā jhānābhiññā nibbattetvā vanamūlaphalāhāro vihāsi. 522037,114,2019,2,11,1,66,8,Rājakumāropi tasmiṃ gate pitaraṃ mārāpetvā mahantaṃ yasaṃ anubhavi. 522038,114,2019,12,28,1,103,12,‘‘ Saṃkiccakumāro kira isipabbajjaṃ pabbajito’’ ti sutvā bahū kulaputtā nikkhamitvā tassa santike pabbajiṃsu. 522039,114,2019,29,35,1,40,6,So mahatā isigaṇena parivuto tattha vasi. 522040,114,2019,36,38,1,28,2,Sabbepi samāpattilābhinoyeva. 522041,114,2019,39,55,1,147,16,Rājāpi pitaraṃ māretvā appamattakaṃyeva kālaṃ rajjasukhaṃ anubhavitvā tato paṭṭhāya bhīto cittassādaṃ alabhanto niraye kammakaraṇappatto viya ahosi. 522042,114,2019,56,81,1,153,20,"So bodhisattaṃ anussaritvā‘‘ sahāyo me‘ pitughātakammaṃ bhāriyaṃ, mā karī’ ti paṭisedhetvā maṃ attano kathaṃ gāhāpetuṃ asakkonto attānaṃ niddosaṃ katvā palāyi. " 522043,114,2019,82,105,1,115,19,"Sace so idha abhavissa , na me pitughātakammaṃ kātuṃ adassa, idampi me bhayaṃ hareyya, kahaṃ nu kho so etarahi viharati. " 522044,114,2019,106,124,1,100,14,"Sace tassa vasanaṭṭhānaṃ jāneyyaṃ, pakkosāpeyyaṃ, ko nu kho me tassa vasanaṭṭhānaṃ āroceyyā’’ ti cintesi. " 522045,114,2019,125,134,1,74,9,So tato paṭṭhāya antepure ca rājasabhāyañca bodhisattasseva vaṇṇaṃ bhāsati. 522046,114,2020,2,39,1,260,32,"Evaṃ addhāne gate bodhisatto‘‘ rājā maṃ sarati, mayā tattha gantvā tassa dhammaṃ desetvā taṃ nibbhayaṃ katvā āgantuṃ vaṭṭatī’’ ti paṇṇāsa vassāni himavante vasitvā pañcasatatāpasaparivuto ākāsenāgantvā dāyapasse nāma uyyāne otaritvā isigaṇaparivuto silāpaṭṭe nisīdi. " 522047,114,2020,40,91,1,252,35,"Uyyānapālo taṃ disvā‘‘ bhante, gaṇasatthā konāmo’’ ti pucchitvā‘‘ saṃkiccapaṇḍito nāmā’’ ti ca sutvā sayampi sañjānitvā‘‘ bhante, yāvāhaṃ rājānaṃ ānemi, tāva idheva hotha, amhākaṃ rājā tumhe daṭṭhukāmo’’ ti vatvā vegena rājakulaṃ gantvā tassa āgatabhāvaṃ rañño ārocesi. " 522048,114,2020,92,101,1,72,9,Rājā tassa santikaṃ gantvā kattabbayuttakaṃ upahāraṃ katvā pañhaṃ pucchi. 522049,114,2020,102,106,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha– 522050,114,2021,2,4,1,0,0,69. 522051,114,2022,2,10,1,47,6,"‘ ‘ Disvā nisinnaṃ rājānaṃ, brahmadattaṃ rathesabhaṃ; " 522052,114,2023,2,7,1,37,4,"Athassa paṭivedesi, yassāsi anukampako. " 522053,114,2024,2,4,1,0,0,70. 522054,114,2025,2,10,1,41,5,"‘ ‘ Saṃkiccāyaṃ anuppatto, isīnaṃ sādhusammato; " 522055,114,2026,2,8,1,44,5,"Taramānarūpo niyyāhi, khippaṃ passa mahesinaṃ. " 522056,114,2027,2,4,1,0,0,71. 522057,114,2028,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Tato ca rājā taramāno, yuttamāruyha sandanaṃ; " 522058,114,2029,2,6,1,39,3,"Mittāmaccaparibyūḷho , agamāsi rathesabho. " 522059,114,2030,2,4,1,0,0,72. 522060,114,2031,2,11,1,48,6,"‘ ‘ Nikkhippa pañca kakudhāni, kāsīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano; " 522061,114,2032,2,6,1,43,3,"Vālabījanimuṇhīsaṃ , khaggaṃ chattañcupāhanaṃ. " 522062,114,2033,2,4,1,0,0,73. 522063,114,2034,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Oruyha rājā yānamhā, ṭhapayitvā paṭicchadaṃ; " 522064,114,2035,2,6,1,40,3,"Āsīnaṃ dāyapassasmiṃ, saṃkiccamupasaṅkami. " 522065,114,2036,2,4,1,0,0,74. 522066,114,2037,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Upasaṅkamitvā so rājā, sammodi isinā saha; " 522067,114,2038,2,8,1,40,5,"Taṃ kathaṃ vītisāretvā, ekamantaṃ upāvisi. " 522068,114,2039,2,4,1,0,0,75. 522069,114,2040,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Ekamantaṃ nisinnova, atha kālaṃ amaññatha; " 522070,114,2041,2,8,1,42,5,"Tato pāpāni kammāni, pucchituṃ paṭipajjatha. " 522071,114,2042,2,4,1,0,0,76. 522072,114,2043,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Isiṃ pucchāma saṃkiccaṃ, isīnaṃ sādhusammataṃ; " 522073,114,2044,2,6,1,41,3,"Āsīnaṃ dāyapassasmiṃ, isisaṅghapurakkhataṃ. " 522074,114,2045,2,4,1,0,0,77. 522075,114,2046,2,12,1,45,7,"‘ ‘ Kaṃ gatiṃ pecca gacchanti, narā dhammāticārino; " 522076,114,2047,2,13,1,47,8,"Aticiṇṇo mayā dhammo, taṃ me akkhāhi pucchito’’ ti. " 522077,114,2048,2,26,1,128,16,"Tattha {disvā}ti, bhikkhave, so uyyānapālo rājānaṃ rājasabhāyaṃ nisinnaṃ disvā athassa paṭivedesi,‘‘ yassāsī’’ ti vadanto ārocesīti attho. " 522078,114,2048,27,59,1,222,27,"{Yassāsī}ti, mahārāja, yassa tvaṃ anukampako muducitto ahosi, yassa abhiṇhaṃ vaṇṇaṃ payirudāhāsi, so ayaṃ saṃkicco isīnaṃ antare sādhu laddhakoti sammato anuppatto tava uyyāne silāpaṭṭe isigaṇaparivuto kañcanapaṭimā viya nisinno. " 522079,114,2048,60,86,1,184,21,"{Taramānarūpo}ti, mahārāja, pabbajitā nāma kule vā gaṇe vā alaggā tumhākaṃ gacchantānaññeva pakkameyyuṃ, tasmā taramānarūpo khippaṃ niyyāhi, mahantānaṃ sīlādiguṇānaṃ esitattā passa mahesinaṃ. " 522080,114,2049,2,16,1,77,11,"{Tato}ti , bhikkhave, so rājā tassa vacanaṃ sutvā tato tassa vacanato anantarameva. " 522081,114,2049,17,26,1,65,7,{Nikkhippā}ti nikkhipitvā tassa kira uyyānadvāraṃ patvāva etadahosi– 522082,114,2049,27,41,1,86,9,"‘‘ pabbajitā nāma garuṭṭhāniyā, saṃkiccatāpasassa santikaṃ uddhatavesena gantuṃ ayuttan’’ ti. " 522083,114,2049,42,60,1,162,13,"So maṇicittasuvaṇṇadaṇḍaṃ vālabījaniṃ, kañcanamayaṃ uṇhīsapaṭṭaṃ, suparikkhittaṃ maṅgalakhaggaṃ, setacchattaṃ , sovaṇṇapādukāti imāni pañca rājakakudhabhaṇḍāni apanesi. " 522084,114,2049,61,69,1,24,4,Tena vuttaṃ‘‘ nikkhippā’’ ti. 522085,114,2049,70,78,1,80,8,Paṭicchadan ti tameva rājakakudhabhaṇḍaṃ ṭhapayitvā bhaṇḍāgārikassa hatthe datvā. 522086,114,2049,79,83,1,34,4,Dāyapassasmin ti evaṃnāmake uyyāne. 522087,114,2049,84,96,1,68,11,Atha kālaṃ {amaññathā}ti atha so idāni me pañhaṃ pucchituṃ kāloti jāni. 522088,114,2049,97,112,1,85,10,"Pāḷiyaṃ pana‘‘ yathākālan’’ ti āgataṃ, tassa kālānurūpena pañhapucchanaṃ amaññathāti attho. " 522089,114,2049,113,116,1,24,2,{Paṭipajjathā}ti paṭipajji. 522090,114,2049,117,128,1,64,8,"{Peccā}ti paṭigantvā, paralokassa vā nāmetaṃ, tasmā paraloketi attho. " 522091,114,2049,129,153,1,149,18,"{Mayā}ti, bhante, mayā sucaritadhammo aticiṇṇo pitughātakammaṃ kataṃ, taṃ me akkhāhi, kaṃ gatiṃ pitughātakā gacchanti, katarasmiṃ niraye paccantīti pucchati. " 522092,114,2050,2,20,1,71,12,"Taṃ sutvā bodhisatto‘‘ tena hi, mahārāja, suṇohī’’ ti vatvā ovādaṃ tāva adāsi. " 522093,114,2050,21,25,1,30,4,Satthā tamatthaṃ pakāsento āha– 522094,114,2051,2,4,1,0,0,78. 522095,114,2052,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Isī avaca saṃkicco, kāsīnaṃ raṭṭhavaḍḍhanaṃ; " 522096,114,2053,2,8,1,39,5,"Āsīnaṃ dāyapassasmiṃ, mahārāja suṇohi me. " 522097,114,2054,2,4,1,0,0,79. 522098,114,2055,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Uppathena vajantassa, yo maggamanusāsati; " 522099,114,2056,2,10,1,46,7,"Tassa ce vacanaṃ kayirā, nāssa maggeyya kaṇṭako. " 522100,114,2057,2,4,1,0,0,80. 522101,114,2058,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Adhammaṃ paṭipannassa, yo dhammamanusāsati; " 522102,114,2059,2,14,1,51,9,"Tassa ce vacanaṃ kayirā, na so gaccheyya duggatin’’ ti. " 522103,114,2060,2,7,1,45,4,Tattha {uppathenā}ti corehi pariyuṭṭhitamaggena. 522104,114,2060,8,12,1,37,3,{Maggamanusāsatī}ti khemamaggaṃ akkhāti. 522105,114,2060,13,25,1,84,10,Nāssa maggeyya {kaṇṭako}ti tassa ovādakarassa purisassa mukhaṃ corakaṇṭako na passeyya. 522106,114,2060,26,31,1,32,5,Yo dhamman ti yo sucaritadhammaṃ. 522107,114,2060,32,41,1,54,8,Na {so}ti so puriso nirayādibhedaṃ duggatiṃ na gaccheyya. 522108,114,2060,42,85,1,273,33,"Uppathasadiso hi, mahārāja, adhammo, khemamaggasadiso sucaritadhammo, tvaṃ pana pubbe‘‘ pitaraṃ ghātetvā rājā homī’’ ti mayhaṃ kathetvā mayā paṭibāhito mama vacanaṃ akatvā pitaraṃ ghātetvā idāni socasi, paṇḍitānaṃ ovādaṃ akaronto nāma coramaggapaṭipanno viya mahābyasanaṃ pāpuṇātīti. " 522109,114,2061,2,9,1,47,7,Evamassa ovādaṃ datvā upari dhammaṃ desento āha– 522110,114,2062,2,4,1,0,0,81. 522111,114,2063,2,12,1,42,7,"‘ ‘ Dhammo patho mahārāja, adhammo pana uppatho; " 522112,114,2064,2,9,1,43,6,"Adhammo nirayaṃ neti, dhammo pāpeti suggatiṃ. " 522113,114,2065,2,4,1,0,0,82. 522114,114,2066,2,9,1,36,5,"‘ ‘ Adhammacārino rāja, narā visamajīvino; " 522115,114,2067,2,11,1,45,8,"Yaṃ gatiṃ pecca gacchanti, niraye te suṇohi me. " 522116,114,2068,2,4,1,0,0,83. 522117,114,2069,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Sañjīvo kāḷasutto ca, saṅghāto dve ca roruvā; " 522118,114,2070,2,8,1,36,5,"Athāparo mahāvīci, tāpano ca patāpano. " 522119,114,2071,2,4,1,0,0,84. 522120,114,2072,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Iccete aṭṭha nirayā, akkhātā duratikkamā; " 522121,114,2073,2,7,1,39,4,"Ākiṇṇā luddakammehi, paccekā soḷasussadā. " 522122,114,2074,2,4,1,0,0,85. 522123,114,2075,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Kadariyatāpanā ghorā, accimanto mahabbhayā; " 522124,114,2076,2,8,1,41,5,"Lomahaṃsanarūpā ca, bhesmā paṭibhayā dukhā. " 522125,114,2077,2,4,1,0,0,86. 522126,114,2078,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Catukkaṇṇā catudvārā, vibhattā bhāgaso mitā; " 522127,114,2079,2,6,1,36,3,"Ayopākārapariyantā , ayasā paṭikujjitā. " 522128,114,2080,2,4,1,0,0,87. 522129,114,2081,2,11,1,38,7,"‘ ‘ Tesaṃ ayomayā bhūmi, jalitā tejasā yutā; " 522130,114,2082,2,8,1,43,5,"Samantā yojanasataṃ, phuṭā tiṭṭhanti sabbadā. " 522131,114,2083,2,4,1,0,0,88. 522132,114,2084,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Ete patanti niraye, uddhaṃpādā avaṃsirā; " 522133,114,2085,2,7,1,39,4,"Isīnaṃ ativattāro, saññatānaṃ tapassinaṃ. " 522134,114,2086,2,4,1,0,0,89. 522135,114,2087,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Te bhūnahuno paccanti, macchā bilakatā yathā; " 522136,114,2088,2,7,1,41,4,"Saṃvacchare asaṅkheyye, narā kibbisakārino. " 522137,114,2089,2,4,1,0,0,90. 522138,114,2090,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Ḍayhamānena gattena, niccaṃ santarabāhiraṃ; " 522139,114,2091,2,7,1,43,4,"Nirayā nādhigacchanti, dvāraṃ nikkhamanesino. " 522140,114,2092,2,4,1,0,0,91. 522141,114,2093,2,11,1,44,6,"‘ ‘ Puratthimena dhāvanti, tato dhāvanti pacchato; " 522142,114,2094,2,8,1,43,5,"Uttarenapi dhāvanti, tato dhāvanti dakkhiṇaṃ; " 522143,114,2095,2,10,1,47,7,"Yaṃ yañhi dvāraṃ gacchanti, taṃ tadeva pidhīyare. " 522144,114,2096,2,4,1,0,0,92. 522145,114,2097,2,11,1,39,5,"‘ ‘ Bahūni vassasahassāni, janā nirayagāmino; " 522146,114,2098,2,9,1,46,6,"Bāhā paggayha kandanti, patvā dukkhaṃ anappakaṃ. " 522147,114,2099,2,4,1,0,0,93. 522148,114,2100,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Āsīvisaṃva kupitaṃ, tejassiṃ duratikkamaṃ; " 522149,114,2101,2,8,1,40,5,"Na sādhurūpe āsīde, saññatānaṃ tapassinaṃ. " 522150,114,2102,2,4,1,0,0,94. 522151,114,2103,2,9,1,36,5,"‘ ‘ Atikāyo mahissāso, ajjuno kekakādhipo; " 522152,114,2104,2,7,1,39,4,"Sahassabāhu ucchinno, isimāsajja gotamaṃ. " 522153,114,2105,2,4,1,0,0,95. 522154,114,2106,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Arajaṃ rajasā vacchaṃ, kisaṃ avakiriya daṇḍakī; " 522155,114,2107,2,9,1,41,6,"Tālova mūlato chinno, sa rājā vibhavaṅgato. " 522156,114,2108,2,4,1,0,0,96. 522157,114,2109,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Upahacca manaṃ majjho, mātaṅgasmiṃ yasassine; " 522158,114,2110,2,8,1,42,5,"Sapārisajjo ucchinno, majjhāraññaṃ tadā ahu. " 522159,114,2111,2,4,1,0,0,97. 522160,114,2112,2,8,1,38,4,"‘ ‘ Kaṇhadīpāyanāsajja, isiṃ andhakaveṇḍayo; " 522161,114,2113,2,8,1,44,5,"Aññoññaṃ musalā hantvā, sampattā yamasādhanaṃ. " 522162,114,2114,2,4,1,0,0,98. 522163,114,2115,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Athāyaṃ isinā satto, antalikkhacaro pure; " 522164,114,2116,2,8,1,46,5,"Pāvekkhi pathaviṃ cecco, hīnatto pattapariyāyaṃ. " 522165,114,2117,2,4,1,0,0,99. 522166,114,2118,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Tasmā hi chandāgamanaṃ, nappasaṃsanti paṇḍitā; " 522167,114,2119,2,7,1,43,4,"Aduṭṭhacitto bhāseyya, giraṃ saccūpasaṃhitaṃ. " 522168,114,2120,2,4,1,0,0,100. 522169,114,2121,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Manasā ce paduṭṭhena, yo naro pekkhate muniṃ; " 522170,114,2122,2,8,1,42,5,"Vijjācaraṇasampannaṃ , gantā so nirayaṃ adho. " 522171,114,2123,2,4,1,0,0,101. 522172,114,2124,2,11,1,42,6,"‘ ‘ Ye vuḍḍhe paribhāsanti, pharusūpakkamā janā; " 522173,114,2125,2,8,1,39,5,"Anapaccā adāyādā, tālavatthu bhavanti te. " 522174,114,2126,2,4,1,0,0,102. 522175,114,2127,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Yo ca pabbajitaṃ hanti, katakiccaṃ mahesinaṃ; " 522176,114,2128,2,8,1,39,5,"Sa kāḷasutte niraye, cirarattāya paccati. " 522177,114,2129,2,4,1,0,0,103. 522178,114,2130,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Yo ca rājā adhammaṭṭho, raṭṭhaviddhaṃsano mago; " 522179,114,2131,2,8,1,40,5,"Tāpayitvā janapadaṃ, tāpane pecca paccati. " 522180,114,2132,2,4,1,0,0,104. 522181,114,2133,2,11,1,42,7,"‘ ‘ So ca vassasahassāni, sataṃ dibbāni paccati; " 522182,114,2134,2,8,1,42,5,"Accisaṅghapareto so, dukkhaṃ vedeti vedanaṃ. " 522183,114,2135,2,4,1,0,0,105. 522184,114,2136,2,12,1,43,6,"‘ ‘ Tassa aggisikhā kāyā, niccharanti pabhassarā; " 522185,114,2137,2,9,1,43,6,"Tejobhakkhassa gattāni, lomehi ca nakhehi ca. " 522186,114,2138,2,4,1,0,0,106. 522187,114,2139,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Ḍayhamānena gattena, niccaṃ santarabāhiraṃ; " 522188,114,2140,2,8,1,43,5,"Dukkhābhitunno nadati, nāgo tuttaṭṭito yathā. " 522189,114,2141,2,4,1,0,0,107. 522190,114,2142,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Yo lobhā pitaraṃ hanti, dosā vā purisādhamo; " 522191,114,2143,2,8,1,39,5,"Sa kāḷasutte niraye, cirarattāya paccati. " 522192,114,2144,2,4,1,0,0,108. 522193,114,2145,2,13,1,65,9,"‘ ‘ Sa tādiso paccati lohakumbhiyaṃ, pakkañca sattīhi hananti nittacaṃ; " 522194,114,2146,2,10,1,69,7,"Andhaṃ karitvā muttakarīsabhakkhaṃ, khāre nimujjanti tathāvidhaṃ naraṃ. " 522195,114,2147,2,4,1,0,0,109. 522196,114,2148,2,11,1,59,7,"‘ ‘ Tattaṃ pakkuthitamayoguḷañca, dīghe ca phāle cirarattatāpite; " 522197,114,2149,2,9,1,68,6,"Vikkhambhamādāya vibandharajjubhi, vivaṭe mukhe sampavisanti rakkhasā. " 522198,114,2150,2,4,1,0,0,110. 522199,114,2151,2,15,1,59,11,"‘ ‘ Sāmā ca soṇā sabalā ca gijjhā, kākolasaṅghā ca dijā ayomukhā; " 522200,114,2152,2,10,1,67,7,"Saṅgamma khādanti vipphandamānaṃ, jivhaṃ vibhajja vighāsaṃ salohitaṃ. " 522201,114,2153,2,4,1,0,0,111. 522202,114,2154,2,12,1,68,7,"‘ ‘ Taṃ daḍḍhatālaṃ paribhinnagattaṃ, nippothayantā anuvicaranti rakkhasā; " 522203,114,2155,2,11,1,57,8,"Ratī hi tesaṃ dukhino panītare, etādisasmiṃ niraye vasanti; " 522204,114,2156,2,7,1,30,5,Ye keci loke idha pettighātino. 522205,114,2157,2,4,1,0,0,112. 522206,114,2158,2,12,1,46,8,"‘ ‘ Putto ca mātaraṃ hantvā, ito gantvā yamakkhayaṃ; " 522207,114,2159,2,6,1,41,3,"Bhusamāpajjate dukkhaṃ, attakammaphalūpago. " 522208,114,2160,2,4,1,0,0,113. 522209,114,2161,2,9,1,37,5,"‘ ‘ Amanussā atibalā, hantāraṃ janayantiyā; " 522210,114,2162,2,7,1,37,4,"Ayomayehi vālehi, pīḷayanti punappunaṃ. " 522211,114,2163,2,4,1,0,0,114. 522212,114,2164,2,12,1,44,6,"‘ ‘ Tamassavaṃ sakā gattā, rudhiraṃ attasambhavaṃ; " 522213,114,2165,2,7,1,43,4,"Tambalohavilīnaṃva , tattaṃ pāyenti mattighaṃ. " 522214,114,2166,2,4,1,0,0,115. 522215,114,2167,2,10,1,48,6,"‘ ‘ Jigucchaṃ kuṇapaṃ pūtiṃ, duggandhaṃ gūthakaddamaṃ; " 522216,114,2168,2,6,1,42,3,"Pubbalohitasaṅkāsaṃ , rahadamogayha tiṭṭhati. " 522217,114,2169,2,4,1,0,0,116. 522218,114,2170,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Tamenaṃ kimayo tattha, atikāyā ayomukhā; " 522219,114,2171,2,8,1,46,5,"Chaviṃ bhetvāna khādanti, saṃgiddhā maṃsalohite. " 522220,114,2172,2,4,1,0,0,117. 522221,114,2173,2,12,1,43,8,"‘ ‘ So ca taṃ nirayaṃ patto, nimuggo sataporisaṃ; " 522222,114,2174,2,8,1,40,5,"Pūtikaṃ kuṇapaṃ vāti, samantā satayojanaṃ. " 522223,114,2175,2,4,1,0,0,118. 522224,114,2176,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Cakkhumāpi hi cakkhūhi, tena gandhena jīyati; " 522225,114,2177,2,8,1,43,5,"Etādisaṃ brahmadatta, mātugho labhate dukhaṃ. " 522226,114,2178,2,4,1,0,0,119. 522227,114,2179,2,8,1,45,4,"‘ ‘ Khuradhāramanukkamma, tikkhaṃ durabhisambhavaṃ; " 522228,114,2180,2,8,1,43,5,"Patanti gabbhapātiyo, duggaṃ vetaraṇiṃ nadiṃ. " 522229,114,2181,2,4,1,0,0,120. 522230,114,2182,2,8,1,36,4,"‘ ‘ Ayomayā simbaliyo, soḷasaṅgulakaṇṭakā; " 522231,114,2183,2,8,1,42,5,"Ubhato abhilambanti, duggaṃ vetaraṇiṃ nadiṃ. " 522232,114,2184,2,4,1,0,0,121. 522233,114,2185,2,11,1,43,6,"‘ ‘ Te accimanto tiṭṭhanti, aggikkhandhāva ārakā; " 522234,114,2186,2,7,1,38,4,"Ādittā jātavedena, uddhaṃ yojanamuggatā. " 522235,114,2187,2,4,1,0,0,122. 522236,114,2188,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Ete vajanti niraye, tatte tikhiṇakaṇṭake; " 522237,114,2189,2,9,1,36,6,"Nāriyo ca aticārā, narā ca paradāragū. " 522238,114,2190,2,4,1,0,0,123. 522239,114,2191,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Te patanti adhokkhandhā, vivattā vihatā puthū; " 522240,114,2192,2,8,1,45,5,"Sayanti vinividdhaṅgā, dīghaṃ jagganti sabbadā. " 522241,114,2193,2,4,1,0,0,124. 522242,114,2194,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Tato ratyā vivasāne, mahatiṃ pabbatūpamaṃ; " 522243,114,2195,2,7,1,43,4,"Lohakumbhiṃ pavajjanti, tattaṃ aggisamūdakaṃ. " 522244,114,2196,2,4,1,0,0,125. 522245,114,2197,2,12,1,40,8,"‘ ‘ Evaṃ divā ca ratto ca, dussīlā mohapārutā; " 522246,114,2198,2,8,1,43,5,"Anubhonti sakaṃ kammaṃ, pubbe dukkaṭamattano. " 522247,114,2199,2,4,1,0,0,126. 522248,114,2200,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Yā ca bhariyā dhanakkītā, sāmikaṃ atimaññati; " 522249,114,2201,2,10,1,46,7,"Sassuṃ vā sasuraṃ vāpi, jeṭṭhaṃ vāpi nanandaraṃ. " 522250,114,2202,2,4,1,0,0,127. 522251,114,2203,2,11,1,46,6,"‘ ‘ Tassā vaṅkena jivhaggaṃ, nibbahanti sabandhanaṃ; " 522252,114,2204,2,10,1,44,6,"Sa byāmamattaṃ kiminaṃ, jivhaṃ passati attani; " 522253,114,2205,2,9,1,42,6,"Viññāpetuṃ na sakkoti, tāpane pecca paccati. " 522254,114,2206,2,4,1,0,0,128. 522255,114,2207,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Orabbhikā sūkarikā, macchikā migabandhakā; " 522256,114,2208,2,8,1,39,5,"Corā goghātakā luddā, avaṇṇe vaṇṇakārakā. " 522257,114,2209,2,4,1,0,0,129. 522258,114,2210,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Sattīhi lohakūṭehi, nettiṃsehi usūhi ca; " 522259,114,2211,2,7,1,39,4,"Haññamānā khāranadiṃ, papatanti avaṃsirā. " 522260,114,2212,2,4,1,0,0,130. 522261,114,2213,2,10,1,37,6,"‘ ‘ Sāyaṃ pāto kūṭakārī, ayokūṭehi haññati; " 522262,114,2214,2,9,1,44,6,"Tato vantaṃ durattānaṃ, paresaṃ bhuñjare sadā. " 522263,114,2215,2,4,1,0,0,131. 522264,114,2216,2,12,1,43,7,"‘ ‘ Dhaṅkā bheraṇḍakā gijjhā, kākolā ca ayomukhā; " 522265,114,2217,2,7,1,44,4,"Vipphandamānaṃ khādanti, naraṃ kibbisakārakaṃ. " 522266,114,2218,2,4,1,0,0,132. 522267,114,2219,2,13,1,46,9,"‘ ‘ Ye migena migaṃ hanti, pakkhiṃ vā pana pakkhinā; " 522268,114,2220,2,12,1,45,7,"Asanto rajasā channā, gantā te nirayussadan’’ ti. " 522269,114,2221,2,10,1,78,7,Tattha dhammo {patho}ti dasakusalakammapathadhammo khemo appaṭibhayo sugatimaggo. 522270,114,2221,11,15,1,38,3,{Visamajīvino}ti adhammena kappitajīvikā. 522271,114,2221,16,23,1,44,6,Niraye {te}ti te etesaṃ nibbattaniraye kathemi. 522272,114,2221,24,42,1,149,17,Suṇohi {me}ti mahāsatto raññā pitughātakānaṃ nibbattanirayaṃ pucchitopi pathamaṃ taṃ adassetvā aṭṭha mahāniraye soḷasa ca ussadaniraye dassetuṃ evamāha. 522273,114,2221,43,44,1,9,1,Kiṃkāraṇā? 522274,114,2221,45,92,1,334,41,"Paṭhamañhi tasmiṃ dassiyamāne rājā phalitena hadayena tattheva mareyya, imesu pana nirayesu paccamānasatte disvā diṭṭhānugatiko hutvā‘‘ ahaṃ viya aññepi bahū pāpakammino atthi, ahaṃ etesaṃ antare paccissāmī’’ ti sañjātupatthambho arogo bhavissatīti te pana niraye dassento mahāsatto paṭhamaṃ iddhibalena pathaviṃ dvidhā katvā pacchā dassesi. " 522275,114,2222,2,19,1,153,16,Tesaṃ vacanattho– nirayapālehi pajjalitāni nānāvudhāni gahetvā khaṇḍākhaṇḍikaṃ chinnā hīraṃ hīraṃ katā nerayikasattā punappunaṃ sañjīvanti etthāti sañjīvo. 522276,114,2222,20,52,1,318,31,Nirayapālā punappunaṃ nadantā vaggantā pajjalitāni nānāvudhāni gahetvā jalitāya lohapathaviyaṃ nerayike satte aparāparaṃ anubandhitvā paharitvā jalitapathaviyaṃ patite jalitakāḷasuttaṃ pātetvā jalitapharasuṃ gahetvā sayaṃ unnadantā mahantena aṭṭassarena viravante aṭṭhaṃse soḷasaṃse karontā ettha tacchantīti kāḷasutto. 522277,114,2222,53,58,1,50,5,Mahantā jalitaayapabbatā ghātenti etthāti saṅghāto. 522278,114,2222,59,71,1,90,11,Tattha kira satte navayojanāya jalitāya ayapathaviyā yāva kaṭito pavesetvā niccale karonti. 522279,114,2222,72,97,1,217,24,"Atha puratthimato jalito ayapabbato samuṭṭhāya asani viya viravanto āgantvā te satte saṇhakaraṇiyaṃ tile pisanto viya gantvā pacchimadisāya tiṭṭhati, pacchimadisato samuṭṭhitopi tatheva gantvā puratthimadisāya tiṭṭhati. " 522280,114,2222,98,106,1,63,8,Dve pana ekato samāgantvā ucchuyante ucchukhaṇḍāni viya pīḷenti. 522281,114,2222,107,113,1,55,6,Evaṃ tattha bahūni vassasatasahassāni dukkhaṃ anubhonti. 522282,114,2223,2,11,1,47,7,"Dve ca {roruvā}ti jālaroruvo, dhūmaroruvo cāti dve. " 522283,114,2223,12,22,1,89,9,"Tattha jālaroruvo kappena saṇṭhitāhi rattalohajālāhi puṇṇo, dhūmaroruvo khāradhūmena puṇṇo. " 522284,114,2223,23,44,1,170,19,"Tesu jālaroruve paccantānaṃ navahi vaṇṇamukhehi jālā pavisitvā sarīraṃ dahanti, dhūmaroruve paccantānaṃ navahi vaṇamukhehi khāradhūmo pavisitvā piṭṭhaṃ viya sarīraṃ sedeti. " 522285,114,2223,45,58,1,73,9,Ubhayatthapi paccantā sattā mahāviravaṃ viravantīti dvepi‘‘ roruvā’’ ti vuttā. 522286,114,2223,59,75,1,105,15,"Jālānaṃ vā paccanasattānaṃ vā tesaṃ dukkhassa vā vīci antaraṃ natthi etthāti avīci, mahanto avīci mahāvīci. " 522287,114,2223,76,92,1,130,15,"Tattha hi puratthimādīhi bhittīhi jālā uṭṭhahitvā pacchimādīsu paṭihaññati, tā ca bhittiyo vinivijjhitvā purato yojanasataṃ gaṇhāti. " 522288,114,2223,93,103,1,70,9,"Heṭṭhā uṭṭhitā jālā upari paṭihaññati, upari uṭṭhitā heṭṭhā paṭihaññati. " 522289,114,2223,104,110,1,38,6,Evaṃ tāvettha jālānaṃ vīci nāma natthi. 522290,114,2223,111,136,1,206,23,"Tassa pana anto yojanasataṃ ṭhānaṃ khīravallipiṭṭhassa pūritanāḷi viya sattehi nirantaraṃ pūritaṃ catūhi iriyāpathehi paccantānaṃ sattānaṃ pamāṇaṃ natthi, na ca aññamaññaṃ byābādhenti, sakaṭṭhāneyeva paccanti. " 522291,114,2223,137,142,1,35,5,Evamettha sattānaṃ vīci nāma natthi. 522292,114,2223,143,166,1,214,21,"Yathā pana jivhagge cha madhubindūni sattamassa tambalohabinduno anudahanabalavatāya abbohārikāni honti, tathā tattha anudahanabalavatāya sesā cha akusalavipākupekkhā abbohārikā honti, dukkhameva nirantaraṃ paññāyati. " 522293,114,2223,167,172,1,36,5,Evamettha dukkhassa vīci nāma natthi. 522294,114,2223,173,187,1,140,12,"Svāyaṃ saha bhittīhi vikkhambhato aṭṭhārasādhikatiyojanasato, āvaṭṭato pana catupaṇṇāsādhikanavayojanasato, saha ussadehi dasa yojanasahassāni. " 522295,114,2223,188,191,1,28,3,Evamassa mahantatā veditabbā. 522296,114,2224,2,7,1,29,4,Niccale satte tapatīti tāpano. 522297,114,2224,8,11,1,25,3,Ativiya tāpetīti patāpano. 522298,114,2224,12,19,1,74,7,Tattha tāpanasmiṃ tāva satte tālakkhandhappamāṇe jalitaayasūle nisīdāpenti. 522299,114,2224,20,30,1,55,8,"Tato heṭṭhā pathavī jalati, sūlāni jalanti, sattā jalanti. " 522300,114,2224,31,37,1,35,6,Evaṃ so nirayo niccale satte tapati. 522301,114,2224,38,47,1,86,9,Itarasmiṃ pana nibbattasatte jalantehi āvudhehi paharitvā jalitaṃ ayapabbataṃ āropenti. 522302,114,2224,48,54,1,58,6,Tesaṃ pabbatamatthake ṭhitakāle kammapaccayo vāto paharati. 522303,114,2224,55,62,1,57,7,Te tattha saṇṭhātuṃ asakkontā uddhaṃpādā adhosirā patanti. 522304,114,2224,63,69,1,54,6,Atha heṭṭhā ayapathavito jalitāni ayasūlāni uṭṭhahanti. 522305,114,2224,70,79,1,69,8,Te tāni matthakeneva paharitvā tesu vinividdhasarīrā jalantā paccanti. 522306,114,2224,80,83,1,24,3,Evamesa ativiya tāpetīti. 522307,114,2225,2,38,1,300,35,"Bodhisatto pana ete niraye dassento paṭhamaṃ sañjīvaṃ dassetvā tattha paccante nerayikasatte disvā mahājanassa mahābhaye uppanne taṃ antaradhāpetvā puna pathaviṃ dvidhā katvā kāḷasuttaṃ dassesi, tatthapi paccamāne satte disvā mahājanassa mahābhaye uppanne tampi antaradhāpesīti evaṃ paṭipāṭiyā dassesi. " 522308,114,2225,39,72,1,181,23,"Tato rājānaṃ āmantetvā,‘‘ mahārāja, tayā imesu aṭṭhasu mahānirayesu paccamāne satte disvā appamādaṃ kātuṃ vaṭṭatī’’ ti vatvā puna tesaññeva mahānirayānaṃ kiccaṃ kathetuṃ‘‘ iccete’’ tiādimāha. " 522309,114,2225,73,84,1,65,9,"Tattha {akkhātā}ti mayā ca tuyhaṃ kathitā, porāṇakehi ca kathitāyeva. " 522310,114,2225,85,88,1,18,2,{Ākiṇṇā}ti paripuṇṇā. 522311,114,2225,89,114,1,208,23,Paccekā {soḷasussadā}ti etesaṃ nirayānaṃ ekekassa catūsu dvāresu ekekasmiṃ cattāro cattāro katvā soḷasa soḷasa ussadanirayāti sabbepi sataṃ aṭṭhavīsati ca ussadanirayā aṭṭha ca mahānirayāti chattiṃsanirayasataṃ. 522312,114,2225,115,120,1,43,4,{Kadariyatāpanā}ti sabbete kadariyānaṃ tāpanā. 522313,114,2225,121,123,1,22,2,Balavadukkhatāya ghorā. 522314,114,2225,124,128,1,44,4,Kammanibbattānaṃ accīnaṃ atthitāya accimanto. 522315,114,2225,129,132,1,31,3,Bhayassa mahantatāya mahabbhayā. 522316,114,2225,133,141,1,64,8,Diṭṭhamattā vā sutamattā vā lomāni haṃsantīti lomahaṃsanarūpā ca. 522317,114,2225,142,144,1,18,2,Bhīsanatāya bhesmā. 522318,114,2225,145,147,1,25,2,Bhayajananatāya paṭibhayā. 522319,114,2225,148,150,1,18,2,Sukhābhāvena dukhā. 522320,114,2225,151,155,1,43,3,{Catukkaṇṇā}ti sabbepi caturassamañjūsasadisā. 522321,114,2225,156,160,1,35,3,{Vibhattā}ti catudvāravasena vibhattā. 522322,114,2225,161,169,1,58,7,Bhāgaso {mitā}ti dvāravīthīnaṃ vasena koṭṭhāse ṭhapetvā mitā. 522323,114,2225,170,178,1,66,6,Ayasā {paṭikujjitā}ti sabbepi navayojanikena ayakapālena paṭicchannā. 522324,114,2225,179,187,1,62,7,Phuṭā {tiṭṭhantī}ti sabbepi ettakaṃ ṭhānaṃ anupharitvā tiṭṭhanti. 522325,114,2226,2,13,1,92,10,Uddhaṃpādā {avaṃsirā}ti evaṃ tesu tesu nirayesu samparivattitvā punappunaṃ patamāne sandhāyāha. 522326,114,2226,14,19,1,46,4,{Ativattāro}ti pharusavācāhi atikkamitvā vattāro. 522327,114,2226,20,29,1,90,8,"Mahānirayesu kira yebhuyyena dhammikasamaṇabrāhmaṇesu katāparādhāva paccanti, tasmā evamāha. " 522328,114,2226,30,44,1,103,13,Te {bhūnahuno}ti te isīnaṃ ativattāro attano vuḍḍhiyā hatattā bhūnahuno koṭṭhāsakatā macchā viya paccanti. 522329,114,2226,45,49,1,32,3,{Asaṅkheyye}ti gaṇetuṃ asakkuṇeyye. 522330,114,2226,50,53,1,33,2,{Kibbisakārino}ti dāruṇakammakārino. 522331,114,2226,54,62,1,88,7,{Nikkhamanesino}ti nirayā nikkhamanaṃ esantāpi gavesantāpi nikkhamanadvāraṃ nādhigacchanti. 522332,114,2226,63,79,1,104,13,"{Puratthimenā}ti yadā taṃ dvāraṃ apārutaṃ hoti, atha tadabhimukhā dhāvanti, tesaṃ tattha chaviādīni jhāyanti. " 522333,114,2226,80,90,1,80,9,"Dvārasamīpaṃ pattānañca tesaṃ taṃ pidhīyati, pacchimadvāraṃ apārutaṃ viya khāyati. " 522334,114,2226,91,94,1,18,3,Esa nayo sabbattha. 522335,114,2226,95,112,1,122,15,"Na {sādhurūpe}ti vuttappakāraṃ sappaṃ viya sādhurūpe isayo na āsīde, na pharusavacanena kāyakammena vā ghaṭṭento upagaccheyya. " 522336,114,2226,113,114,1,9,1,Kiṃkāraṇā? 522337,114,2226,115,122,1,84,7,Saññatānaṃ tapassīnaṃ āsāditattā aṭṭhasu mahānirayesu mahādukkhassa anubhavitabbattā. 522338,114,2227,2,19,1,83,12,"Idāni ye rājāno tathārūpe āsādetvā taṃ dukkhaṃ pattā, te dassetuṃ‘‘ atikāyo’’ tiādimāha. " 522339,114,2227,20,25,1,38,4,Tattha {atikāyo}ti balasampanno mahākāyo. 522340,114,2227,26,30,1,26,2,{Mahissāso}ti mahādhanuggaho. 522341,114,2227,31,34,1,33,2,{Kekakādhipo}ti kekakaraṭṭhādhipati. 522342,114,2227,35,44,1,103,8,{Sahassabāhū}ti pañcahi dhanuggahasatehi bāhusahassena āropetabbaṃ dhanuṃ āropanasamatthatāya sahassabāhu. 522343,114,2227,45,49,1,28,3,{Vibhavaṅgato}ti vināsaṃ patto. 522344,114,2227,50,64,1,43,4,Vatthūni pana sarabhaṅgajātake( jā.2.17.50 ādayo) vitthāritāni. 522345,114,2227,65,71,1,41,6,Upahacca manan ti attano cittaṃ padūsetvā. 522346,114,2227,72,75,1,29,3,Mātaṅgasmin ti mātaṅgapaṇḍite. 522347,114,2227,76,89,1,29,3,Vatthu mātaṅgajātake( jā.1.15.1 ādayo) vaṇṇitaṃ. 522348,114,2227,90,94,1,42,3,{Kaṇhadīpāyanāsajjā}ti kaṇhadīpāyanaṃ āsajja. 522349,114,2227,95,99,1,51,4,Yamasādhanan ti nirayapālakarañño āṇāpavattaṭṭhānaṃ. 522350,114,2227,100,114,1,37,3,Vatthu ghaṭapaṇḍitajātake( jā.1.10.165 ādayo) vitthāritaṃ . 522351,114,2227,115,118,1,22,2,{Isinā}ti kapilatāpasena. 522352,114,2227,119,122,1,19,2,{Pāvekkhī}ti paviṭṭho. 522353,114,2227,123,126,1,18,2,{Cecco}ti cetiyarājā. 522354,114,2227,127,131,1,42,3,{Hīnatto}ti parihīnattabhāvo antarahitaiddhi. 522355,114,2227,132,137,1,45,5,Pattapariyāyan ti pariyāyaṃ maraṇakālaṃ patvā. 522356,114,2227,138,151,1,28,3,Vatthu cetiyajātake( jā.1.8.45 ādayo) kathitaṃ. 522357,114,2228,2,17,1,91,12,"Tasmā {hī}ti yasmā cittavasiko hutvā isīsu aparajjhitvā aṭṭhasu mahānirayesu paccati, tasmā hi. " 522358,114,2228,18,22,1,51,4,Chandāgamanan ti chandādicatubbidhampi agatigamanaṃ. 522359,114,2228,23,26,1,21,2,{Paduṭṭhenā}ti kuddhena. 522360,114,2228,27,38,1,78,10,Gantā so nirayaṃ {adho}ti so tena adhogamaniyena kammena adhonirayameva gacchati. 522361,114,2228,39,53,1,74,9,"Pāḷiyaṃ pana‘‘ nirayussadan’’ ti likhitaṃ, tassa ussadanirayaṃ gacchatīti attho. " 522362,114,2228,54,60,1,36,5,{Vuḍḍhe}ti vayovuḍḍhe ca guṇavuḍḍhe ca. 522363,114,2228,61,71,1,65,9,{Anapaccā}ti bhavantarepi apaccaṃ vā dāyādaṃ vā na labhantīti attho. 522364,114,2228,72,81,1,84,8,{Tālavatthū}ti diṭṭhadhammepi chinnamūlatālo viya mahāvināsaṃ patvā niraye nibbattanti. 522365,114,2228,82,91,1,51,8,Yo ca pabbajitaṃ {hantī}ti yo bālajano samaṇaṃ hanati. 522366,114,2228,92,96,1,25,3,{Cirarattāyā}ti ciraṃ kālaṃ. 522367,114,2229,2,18,1,116,12,Evaṃ mahāsatto isiviheṭhakānaṃ paccananiraye dassetvā upari adhammikarājūnaṃ paccananiraye dassento‘‘ yo cā’’ tiādimāha. 522368,114,2229,19,26,1,70,6,Tattha {raṭṭhaviddhaṃsano}ti chandādivasena gantvā raṭṭhassa viddhaṃsano. 522369,114,2229,27,30,1,40,2,{Accisaṅghapareto}ti accisamūhaparikkhitto. 522370,114,2229,31,35,1,37,3,{Tejobhakkhassā}ti aggimeva khādantassa. 522371,114,2229,36,41,1,44,4,{Gattānī}ti tigāvute sarīre sabbaṅgapaccaṅgāni. 522372,114,2229,42,52,1,60,9,Lomehi ca nakhehi {cā}ti etehi saddhiṃ sabbāni ekajālāni honti. 522373,114,2229,53,62,1,70,8,{Tuttaṭṭīto}ti āneñjakāraṇaṃ kāriyamāno tuttehi viddho nāgo yathā nadati. 522374,114,2230,2,18,1,120,12,Evaṃ mahāsatto adhammikarājūnaṃ paccananiraye dassetvā idāni pitughātakādīnaṃ paccananiraye dassetuṃ‘‘ yo lobhā’’ tiādimāha. 522375,114,2230,19,23,1,31,3,Tattha {lobhā}ti yasadhanalobhena. 522376,114,2230,24,29,1,28,4,Dosā {vā}ti duṭṭhacittatāya vā. 522377,114,2230,30,49,1,180,19,Nittacan ti lohakumbhiyaṃ bahūni vasasahassāni pakkaṃ nīharitvā tigāvutamassa sarīraṃ nittacaṃ katvā jalitāya lohapathaviyaṃ pātetvā tiṇhehi ayasūlehi koṭṭetvā cuṇavicuṇṇaṃ karonti. 522378,114,2230,50,81,1,260,28,"Andhaṃ {karitvā}ti, mahārāja, taṃ pitughātakaṃ nirayapālā jalitalohapathaviyaṃ uttānaṃ pātetvā jalitehi ayasūlehi akkhīni bhinditvā andhaṃ karitvā mukhe uṇhaṃ muttakarīsaṃ pakkhipitvā palālapīṭhaṃ viya naṃ parivattetvā kappena saṇṭhite khāre lohaudake nimujjāpenti. " 522379,114,2230,82,90,1,92,7,Tattaṃ {pakkuthitamayoguḷañcā}ti puna pakkuthitaṃ gūthakalalañceva jalitaayoguḷañca khādāpenti. 522380,114,2230,91,98,1,45,7,So pana taṃ āhariyamānaṃ disvā mukhaṃ pidheti. 522381,114,2230,99,123,1,184,21,Athassa dīghe ciratāpite jalamāne phāle ādāya mukhaṃ vikkhambhetvā vivaritvā rajjubaddhaṃ ayabalisaṃ khipitvā jivhaṃ nīharitvā tasmiṃ vivaṭe mukhe taṃ ayoguḷaṃ sampavisanti pakkhipanti. 522382,114,2230,124,127,1,21,2,{Rakkhasā}ti nirayapālā. 522383,114,2231,2,47,1,350,42,"Sāmā {cā}ti, mahārāja, tassa pitughātakassa jivhaṃ balisena nikkaḍḍhitvā ayasaṅkūhi pathaviyaṃ nīhataṃ jivhaṃ sāmā soṇā sabalavaṇṇā sunakhā ca lohatuṇḍā gijjhā ca kākolasaṅghā ca aññe ca nānappakārā sakuṇā samāgantvā āvudhehi chindantā viya vibhajja kākapadākārena koṭṭhāse katvā vipphandamānaṃ salohitaṃ vighāsaṃ khādantā viya satte bhakkhayantīti attho. " 522384,114,2231,48,56,1,69,8,Taṃ daḍḍhatālan ti taṃ pitughātakaṃ jhāyamānatālaṃ viya jalitasarīraṃ. 522385,114,2231,57,62,1,50,5,Paribhinnagattan ti tattha tattha paribhinnagattaṃ. 522386,114,2231,63,68,1,47,4,{Nippothayantā}ti jalitehi ayamuggarehi paharantā. 522387,114,2231,69,79,1,54,10,Ratī hi tesan ti tesaṃ nirayapālānaṃ sā rati kīḷā hoti. 522388,114,2231,80,88,1,58,7,Dukhino {panītare}ti itare pana nerayikasattā dukkhitā honti. 522389,114,2231,89,92,1,26,2,{Pettighātino}ti pitughātakā. 522390,114,2231,93,101,1,67,8,Iti imaṃ pitughātakānaṃ paccananirayaṃ disvā rājā bhītatasito ahosi. 522391,114,2232,2,9,1,69,7,Atha naṃ mahāsatto samassāsetvā mātughātakānaṃ paccananirayaṃ dassesi. 522392,114,2232,10,16,1,44,5,"Yamakkhayan ti yamanivesanaṃ, nirayanti attho. " 522393,114,2232,17,22,1,48,4,{Attakammaphalūpago}ti attano kammaphalena upagato. 522394,114,2232,23,26,1,21,2,{Amanussā}ti nirayapālā. 522395,114,2232,27,31,1,35,3,Hantāraṃ {janayantiyā}ti mātughātakaṃ. 522396,114,2232,32,38,1,54,5,{Vālehī}ti ayamakacivālehi veṭhetvā ayayantena pīḷayanti. 522397,114,2232,39,43,1,23,4,Tan ti taṃ mātughātakaṃ. 522398,114,2232,44,52,1,64,7,{Pāyentī}ti tassa pīḷiyamānassa ruhiraṃ gaḷitvā ayakapallaṃ pūreti. 522399,114,2232,53,62,1,61,8,"Atha naṃ yantato nīharanti, tāvadevassa sarīraṃ pākatikaṃ hoti. " 522400,114,2232,63,73,1,87,10,Taṃ pathaviyaṃ uttānaṃ nipajjāpetvā vilīnaṃ tambalohaṃ viya pakkuthitaṃ lohitaṃ pāyenti. 522401,114,2232,74,95,1,164,19,"Ogayha {tiṭṭhatī}ti taṃ bahūni vassasahassāni ayayantehi pīḷetvā jegucche duggandhe paṭikūle mahante gūthakalalaāvāṭe khipanti, so taṃ rahadaṃ ogayha ogāhitvā tiṭṭhati. " 522402,114,2232,96,99,1,36,2,{Atikāyā}ti ekadoṇikanāvappamāṇasarīrā. 522403,114,2232,100,103,1,23,2,{Ayomukhā}ti ayasūcimukhā. 522404,114,2232,104,114,1,78,9,Chaviṃ {bhetvānā}ti chavimādiṃ katvā yāva aṭṭhimpi bhetvā aṭṭhimiñjampi khādanti. 522405,114,2232,115,119,1,28,3,{Saṃgiddhā}ti gadhitā mucchitā. 522406,114,2232,120,146,1,214,21,"Na kevalañca khādanteva, adhomaggādīhi pana pavisitvā mukhādīhi nikkhamanti, vāmapassādīhi pavisitvā dakkhiṇapassādīhi nikkhamanti, sakalampi sarīraṃ chiddāvachiddaṃ karonti, so tattha atidukkhapareto viravanto paccati. " 522407,114,2232,147,168,1,134,19,"So {cā}ti so mātughātako ca taṃ sataporisaṃ nirayaṃ patto sasīsako nimuggova hoti, tañca kuṇapaṃ samantā yojanasataṃ pūtikaṃ hutvā vāyati. " 522408,114,2232,169,172,1,21,2,{Mātugho}ti mātughātako. 522409,114,2233,2,13,1,108,10,Evaṃ mahāsatto mātughātakānaṃ paccananirayaṃ dassetvā puna gabbhapātakānaṃ paccananirayaṃ dassento gāthamāha. 522410,114,2233,14,18,1,52,3,{Khuradhāramanukkammā}ti khuradhāranirayaṃ atikkamitvā. 522411,114,2233,19,64,1,400,41,"Tattha kira nirayapālā mahantamahante khure upari dhāre katvā santharanti, tato yāhi gabbhapātanakharabhesajjāni pivitvā gabbhā pātitā, tā gabbhapātiniyo itthiyo jalitehi āvudhehi pothentā anubandhanti, tā tikhiṇakhuradhārāsu khaṇḍākhaṇḍikā hutvā punappunaṃ uṭṭhāya taṃ durabhisambhavaṃ khuradhāranirayaṃ akkamantiyo atikkamitvā nirayapālehi anubaddhā duggaṃ duratikkamaṃ visamaṃ vetaraṇiṃ nadiṃ patanti. " 522412,114,2233,65,80,1,45,5,Tattha kammakāraṇaṃ nimijātake( jā.2.22.421 ādayo) āvi bhavissati. 522413,114,2234,2,24,1,154,17,"Evaṃ gabbhapātinīnaṃ nirayaṃ dassetvā mahāsatto yattha paradārikā ca aticāriniyo ca patantā paccanti, taṃ kaṇṭakasimbalinirayaṃ dassento‘‘ ayomayā’’ tiādimāha. " 522414,114,2234,25,36,1,86,10,Tattha ubhato {abhilambantī}ti vetaraṇiyā ubhosu tīresu tāsaṃ simbalīnaṃ sākhā olambanti. 522415,114,2234,37,46,1,65,8,Te {accimanto}ti te pajjalitasarīrā sattā accimanto hutvā tiṭṭhanti. 522416,114,2234,47,59,1,86,11,"Yojanan ti tigāvutaṃ tesaṃ sarīraṃ, tato uṭṭhitajālāya pana saddhiṃ yojanaubbedhā honti. " 522417,114,2234,60,72,1,96,11,Ete {vajantī}ti te paradārikā sattā nānāvidhehi āvudhehi koṭṭiyamānā ete simbaliniraye abhiruhanti. 522418,114,2234,73,91,1,147,17,Te {patantī}ti te bahūni vassasahassāni rukkhaviṭapesu laggā jhāyitvā puna nirayapālehi āvudhehi vihatā vivattā hutvā parivattitvā adhosīsakā patanti. 522419,114,2234,92,95,1,12,2,{Puthū}ti bahū. 522420,114,2234,96,120,1,184,21,"{Vinividdhaṅgā}ti tesaṃ tato patanakāle heṭṭhā ayapathavito sūlāni uṭṭhahitvā tesaṃ matthakaṃ paṭicchanti, tāni tesaṃ adhomaggena nikkhamanti, te evaṃ sūlesu viddhasarīrā cirarattā sayanti. " 522421,114,2234,121,129,1,64,8,Dīghan ti supinepi niddaṃ alabhantā dīgharattaṃ jaggantīti attho. 522422,114,2234,130,139,1,60,6,"Ratyā {vivasāne}ti rattīnaṃ accayena, cirakālātikkamenāti attho . " 522423,114,2234,140,152,1,133,11,{Pavajjantī}ti saṭṭhiyojanikaṃ jalitaṃ lohakumbhiṃ kappena saṇṭhitaṃ jalitatambaloharasapuṇṇaṃ lohakumbhiṃ nirayapālehi khittā paccanti. 522424,114,2234,153,156,1,20,2,{Dussīlā}ti paradārikā. 522425,114,2235,2,20,1,164,14,Evaṃ mahāsatto paradārikaaticārikānaṃ paccanasimbalinirayaṃ dassetvā ito paraṃ sāmikavattasassusasuravattādīni apūrentīnaṃ paccanaṭṭhānaṃ pakāsento‘‘ yā cā’’ tiādimāha. 522426,114,2235,21,40,1,80,8,Tattha {atimaññatī}ti bhisajātake( jā.1.14.78 ādayo) vuttaṃ sāmikavattaṃ akarontī atikkamitvā maññati. 522427,114,2235,41,46,1,37,4,Jeṭṭhaṃ {vā}ti sāmikassa jeṭṭhabhātaraṃ. 522428,114,2235,47,51,1,32,4,Nanandaran ti sāmikassa bhaginiṃ. 522429,114,2235,52,68,1,159,15,"Etesampi hi aññatarassa hatthapādapiṭṭhiparikammanhāpanabhojanādibhedaṃ vattaṃ apūrentī tesu hirottappaṃ anupaṭṭhapentī te atimaññati nāma, sāpi niraye nibbatti. " 522430,114,2235,69,92,1,222,20,"{Vaṅkenā}ti tassā sāmikavattādīnaṃ aparipūrikāya sāmikādayo akkositvā paribhāsitvā niraye nibbattāya lohapathaviyaṃ nipajjāpetvā ayasaṅkunā mukhaṃ vivaritvā balisena jivhaggaṃ nibbahanti, rajjubandhanena sabandhanaṃ kaḍḍhanti. " 522431,114,2235,93,96,1,23,3,Kiminan ti kimibharitaṃ. 522432,114,2235,97,118,1,176,19,"Idaṃ vuttaṃ hoti– mahārāja, so nerayikasatto evaṃ nikkaḍḍhitaṃ attano byāmena byāmamattaṃ jivhaṃ āvudhehi koṭṭitakoṭṭitaṭṭhāne sañjātehi mahādoṇippamāṇehi kimīhi bharitaṃ passati. " 522433,114,2235,119,129,1,71,9,Viññāpetuṃ na {sakkotī}ti nirayapāle yācitukāmopi kiñci vattuṃ na sakkoti. 522434,114,2235,130,141,1,84,10,{Tāpane}ti evaṃ sā tattha bahūni vassasahassāni paccitvā puna tāpanamahāniraye paccati. 522435,114,2236,2,19,1,146,12,Evaṃ mahāsatto sāmikavattasassusasuravattādīni apūrentīnaṃ paccananirayaṃ dassetvā idāni sūkarikādīnaṃ paccananiraye dassento‘‘ orabbhikā’’ tiādimāha . 522436,114,2236,20,25,1,41,4,Tattha avaṇṇe {vaṇṇakārakā}ti pesuññakārakā. 522437,114,2236,26,37,1,90,11,Khāranadin ti ete orabbhikādayo etehi sattiādīhi haññamānā vetaraṇiṃ nadiṃ patantīti attho. 522438,114,2236,38,44,1,64,6,Sesāni orabbhikādīnaṃ paccanaṭṭhānāni nimijātake āvi bhavissanti. 522439,114,2236,45,53,1,75,7,{Kuṭakārī}ti kūṭavinicchayassa ceva tulākūṭādīnañca kārake sandhāyetaṃ vuttaṃ. 522440,114,2236,54,60,1,93,6,Tattha kūṭavinicchayakūṭaṭṭakārakakūṭaagghāpanikānaṃ paccananirayā nimijātake āvi bhavissanti. 522441,114,2236,61,64,1,19,3,Vantan ti vamitakaṃ. 522442,114,2236,65,68,1,32,3,Durattānan ti duggatattabhāvānaṃ. 522443,114,2236,69,99,1,187,25,"Idaṃ vuttaṃ hoti– mahārāja, te durattabhāvā sattā ayakūṭehi matthake bhijjamāne vamanti, tato taṃ vantaṃ jalitaayakapallehi tesu ekaccānaṃ mukhe khipanti , iti te paresaṃ vantaṃ bhuñjanti nāma. " 522444,114,2236,100,103,1,20,2,{Bheraṇḍakā}ti siṅgālā. 522445,114,2236,104,113,1,86,9,Vipphandamānan ti adhomukhaṃ nipajjāpitaṃ nikkaḍḍhitajivhaṃ ito cito ca vipphandamānaṃ. 522446,114,2236,114,117,1,24,2,{Migenā}ti okacārakamigena. 522447,114,2236,118,121,1,24,2,{Pakkhinā}ti tathārūpeneva. 522448,114,2236,122,127,1,21,4,Gantā {te}ti gantāro te. 522449,114,2236,128,131,1,29,3,Nirayussadan ti ussadanirayaṃ. 522450,114,2236,132,142,1,37,6,Pāḷiyaṃ pana‘‘ nirayaṃ adho’’ ti likhitaṃ. 522451,114,2236,143,149,1,44,6,Ayaṃ pana nirayo nimijātake āvi bhavissatīti. 522452,114,2237,2,14,1,94,12,Iti mahāsatto ettake niraye dassetvā idāni devalokavivaraṇaṃ katvā rañño devaloke dassento āha– 522453,114,2238,2,4,1,0,0,133. 522454,114,2239,2,11,1,46,7,"‘ ‘ Santo ca uddhaṃ gacchanti, suciṇṇenidha kammunā; " 522455,114,2240,2,9,1,46,6,"Suciṇṇassa phalaṃ passa, saindā devā sabrahmakā. " 522456,114,2241,2,4,1,0,0,134. 522457,114,2242,2,12,1,46,8,"‘ ‘ Taṃ taṃ brūmi mahārāja, dhammaṃ raṭṭhapatī cara; " 522458,114,2243,2,15,1,67,10,"Tathā rāja carāhi dhammaṃ, yathā taṃ suciṇṇaṃ nānutappeyya pacchā’’ ti. " 522459,114,2244,2,8,1,32,4,Tattha {santo}ti kāyādīhi upasantā. 522460,114,2244,9,12,1,19,3,Uddhan ti devalokaṃ. 522461,114,2244,13,19,1,37,5,{Saindā}ti tattha tattha indehi saddhiṃ. 522462,114,2244,20,64,1,238,31,"Mahāsatto hissa cātumahārājādike deve dassento,‘‘ mahārāja, cātumahārājike deve passa, cattāro mahārājāno passa, tāvatiṃse passa, sakkaṃ passā’’ ti evaṃ sabbepi saindake sabrahmake ca deve dassento‘‘ idampi suciṇṇassa phalaṃ idampi phalan’’ ti dassesi. " 522463,114,2244,65,72,1,33,6,Taṃ taṃ {brūmī}ti tasmā taṃ bhaṇāmi. 522464,114,2244,73,84,1,84,11,Dhamman ti ito paṭṭhāya pāṇātipātādīni pañca verāni pahāya dānādīni puññāni karohīti. 522465,114,2244,85,110,1,202,22,"Yathā taṃ suciṇṇaṃ {nānutappeyyā}ti yathā taṃ dānādipuññakammaṃ suciṇṇaṃ pitughātakammapaccayaṃ vippaṭisāraṃ paṭicchādetuṃ samatthatāya taṃ nānutappeyya, tathā taṃ suciṇṇaṃ cara, bahuṃ puññaṃ karohīti attho. " 522466,114,2245,2,11,1,66,8,So mahāsattassa dhammakathaṃ sutvā tato paṭṭhāya assāsaṃ paṭilabhi. 522467,114,2245,12,21,1,72,9,Bodhisatto pana kiñci kālaṃ tattha vasitvā attano vasanaṭṭhānaññeva gato. 522468,114,2246,2,41,1,199,25,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepesa mayā assāsitoyevā’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi‘‘ tadā rājā ajātasattu ahosi, isigaṇo buddhaparisā, saṃkiccapaṇḍito pana ahameva ahosin’’ ti. " 522469,114,2247,2,4,1,28,2,Saṃkiccajātakavaṇṇanā dutiyā. 522470,114,2248,2,3,1,12,1,Jātakuddānaṃ – 522471,114,2249,2,8,1,42,5,"Atha saṭṭhinipātamhi, suṇātha mama bhāsitaṃ; " 522472,114,2250,2,6,1,46,3,"Jātakasavhayano pavaro, soṇakaarindamasavhayano; " 522473,114,2251,2,4,1,32,2,Tathā vuttarathesabhakiccavaroti. 522474,114,2252,2,4,1,28,2,Saṭṭhinipātavaṇṇanā niṭṭhitā. 522475,114,2253,2,4,1,13,2,20 . Sattatinipāto 522476,114,2255,2,7,1,17,2,[ 531]1. Kusajātakavaṇṇanā 522477,114,2256,2,15,1,84,11,Idaṃ te raṭṭhan ti idaṃ satthā jetavane viharanto ukkaṇṭhitabhikkhuṃ ārabbha kathesi. 522478,114,2256,16,40,1,261,24,Eko kira sāvatthivāsī kulaputto sāsane uraṃ datvā pabbajito ekadivasaṃ sāvatthiyaṃ piṇḍāya caranto ekaṃ alaṅkataitthiṃ disvā subhanimittaggāhavasena oloketvā kilesābhibhūto anabhirato vihāsi dīghakesanakho kiliṭṭhacīvaro uppaṇḍuppaṇḍukajāto dhamanīsanthatagatto. 522479,114,2256,41,96,1,449,44,"Yathā hi devalokā cavanadhammānaṃ devaputtānaṃ pañca pubbanimittāni paññāyanti, mālā milāyanti, vatthāni kilissanti, sarīre dubbaṇṇiyaṃ okkamati, ubhohi kacchehi sedā muccanti, devo devāsane nābhiramati, evameva sāsanā cavanadhammānaṃ ukkaṇṭhitabhikkhūnaṃ pañca pubbanimittāni paññāyanti, saddhāpupphāni milāyanti, sīlavatthāni kilissanti, sarīre maṅkutāya ceva ayasavasena ca dubbaṇṇiyaṃ okkamati, kilesasedā muccanti, araññarukkhamūlasuññāgāresu nābhiramanti. " 522480,114,2256,97,100,1,23,3,Tassapi tāni paññāyiṃsu. 522481,114,2256,101,118,1,73,11,"Atha naṃ bhikkhū satthu santikaṃ netvā‘‘ ayaṃ, bhante, ukkaṇṭhito’’ ti dassesuṃ. " 522482,114,2256,119,178,1,305,38,"Satthā‘‘ saccaṃ kira tvaṃ, bhikkhu, ukkaṇṭhitosī’’ ti taṃ pucchitvā‘‘ saccaṃ, bhante’’ ti vutte‘‘ mā, bhikkhu, kilesavasiko hohi, mātugāmo nāmesa pāpo, tasmiṃ paṭibaddhacittataṃ vinodehi, sāsane abhirama, mātugāme paṭibaddhacittatāya hi tejavantopi porāṇakapaṇḍitā nittejā hutvā anayabyasanaṃ pāpuṇiṃsū’’ ti vatvā atītaṃ āhari. " 522483,114,2257,2,12,1,85,10,Atīte mallaraṭṭhe kusāvatīrājadhāniyaṃ okkāko nāma rājā dhammena samena rajjaṃ kāresi. 522484,114,2257,13,31,1,105,14,"Tassa soḷasannaṃ itthisahassānaṃ jeṭṭhikā sīlavatī nāma aggamahesī ahosi, sā neva puttaṃ, na dhītaraṃ labhi. " 522485,114,2257,32,50,1,119,13,"Athassa nāgarā ceva raṭṭhavāsino ca rājanivesanadvāre sannipatitvā‘‘ raṭṭhaṃ nassissati, raṭṭhaṃ nassissatī’’ ti upakkosiṃsu. " 522486,114,2257,51,69,1,100,13,"Rājā sīhapañjaraṃ ugghāṭetvā‘‘ mayi rajjaṃ kārente adhammakāro nāma natthi, kasmā upakkosathā’’ ti pucchi." 522487,114,2257,70,105,1,176,24,"‘‘ Saccaṃ, deva, adhammakāro nāma natthi, apica vaṃsānurakkhako pana vo putto natthi, añño rajjaṃ gahetvā raṭṭhaṃ nāsessati, tasmā dhammena rajjaṃ kāretuṃ samatthaṃ puttaṃ patthethā’’ ti." 522488,114,2257,106,115,1,30,5,‘‘ Puttaṃ patthento kiṃ karomī’’ ti? 522489,114,2257,116,154,1,222,28,"‘‘ Paṭhamaṃ tāva ekaṃ sattāhaṃ cullanāṭakaṃ dhammanāṭakaṃ katvā vissajjetha, sace sā puttaṃ labhissati, sādhu, no ce, atha majjhimanāṭakaṃ vissajjetha, tato jeṭṭhanāṭakaṃ, avassaṃ ettakāsu itthīsu ekā puññavatī puttaṃ labhissatī’’ ti. " 522490,114,2257,155,166,1,86,11,Rājā tesaṃ vacanena tathā katvā satta divase yathāsukhaṃ abhiramitvā āgatāgataṃ pucchi– 522491,114,2257,167,176,1,24,5,‘‘ kacci vo putto laddho’’ ti? 522492,114,2257,177,188,1,31,6,"Sabbā‘‘ na labhāma, devā’’ ti āhaṃsu. " 522493,114,2257,189,201,1,49,8,Rājā‘‘ na me putto uppajjissatī’’ ti anattamano ahosi. 522494,114,2257,202,206,1,31,4,Nāgarā puna tatheva upakkosiṃsu. 522495,114,2257,207,231,1,112,17,"Rājā‘‘ kiṃ upakkosatha, mayā tumhākaṃ vacanena nāṭakāni vissaṭṭhāni, ekāpi puttaṃ na labhati, idāni kiṃ karomā’’ ti āha." 522496,114,2257,232,269,1,216,27,"‘‘ Deva, etā dussīlā bhavissanti nippuññā, natthi etāsaṃ puttalābhāya puññaṃ, tumhe etāsu puttaṃ alabhantīsupi mā appossukkataṃ āpajjatha, aggamahesī vo sīlavatī devī sīlasampannā, taṃ vissajjetha, tassā putto uppajjissatī’’ ti. " 522497,114,2258,2,37,1,213,26,"So ‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā‘‘ ito kira sattame divase rājā sīlavatiṃ deviṃ dhammanāṭakaṃ katvā vissajjessati, purisā sannipatantū’’ ti bheriṃ carāpetvā sattame divase deviṃ alaṅkārāpetvā rājanivesanā otāretvā vissajjesi. " 522498,114,2258,38,44,1,52,6,Tassā sīlatejena sakkassa bhavanaṃ uṇhākāraṃ dassesi. 522499,114,2258,45,80,1,176,25,"Sakko‘‘ kiṃ nu kho’’ ti āvajjento deviyā puttapatthanabhāvaṃ ñatvā‘‘ etissā mayā puttaṃ dātuṃ vaṭṭati, atthi nu kho devaloke etissā anucchaviko putto’’ ti upadhārento bodhisattaṃ addasa. " 522500,114,2258,81,90,1,78,9,So kira tadā tāvatiṃsabhavane āyuṃ khepetvā uparidevaloke nibbattitukāmo ahosi. 522501,114,2258,91,143,1,317,38,"Sakko tassa vimānadvāraṃ gantvā taṃ pakkositvā,‘‘ mārisa, tayā manussalokaṃ gantvā okkākarañño aggamahesiyā kucchimhi paṭisandhiṃ gaṇhituṃ vaṭṭatī’’ ti sampaṭicchāpetvā aparampi devaputtaṃ‘‘ tvampi etissā eva putto bhavissasī’’ ti vatvā‘‘ mā kho panassā koci sīlaṃ bhindatū’’ ti mahallakabrāhmaṇavesena rañño nivesanadvāraṃ agamāsi. " 522502,114,2259,2,31,1,147,19,"Mahājanopi nhāto alaṅkato‘‘ ahaṃ deviṃ gaṇhissāmi, ahaṃ deviṃ gaṇhissāmī’’ ti rājadvāre sannipatitvā sakkañca disvā‘‘ tvaṃ kasmā āgatosī’’ ti parihāsamakāsi. " 522503,114,2259,32,67,1,184,27,"Sakko‘‘ kiṃ maṃ tumhe garahatha, sacepi me sarīraṃ jiṇṇaṃ, rāgo pana na jīrati, sace sīlavatiṃ labhissāmi, ādāya naṃ gamissāmīti āgatomhī’’ ti vatvā attano ānubhāvena sabbesaṃ puratova aṭṭhāsi. " 522504,114,2259,68,75,1,47,7,Añño koci tassa tejena purato bhavituṃ nāsakkhi. 522505,114,2259,76,84,1,80,8,So taṃ sabbālaṅkārapaṭimaṇḍitaṃ nivesanā nikkhamantiññeva hatthe gahetvā pakkāmi. 522506,114,2259,85,112,1,139,19,"Atha naṃ tattha tattha ṭhitā garahiṃsu‘‘ passatha, bho, mahallakabrāhmaṇo evaṃ uttamarūpadharaṃ deviṃ ādāya gacchati, attano yuttaṃ na jānātī’’ ti. " 522507,114,2259,113,127,1,64,10,Devīpi‘‘ mahallako maṃ gahetvā gacchatī’’ ti na aṭṭīyati na harāyati. 522508,114,2259,128,147,1,94,15,Rājāpi vātapāne ṭhatvā‘‘ ko nu kho deviṃ gahetvā gacchatī’’ ti olokento taṃ disvā anattamano ahosi. 522509,114,2260,2,13,1,109,11,Sakko taṃ ādāya nagaradvārato nikkhamitvā dvārasamīpe ekaṃ gharaṃ māpesi vivaṭadvāraṃ paññattakaṭṭhattharikaṃ. 522510,114,2260,14,26,1,39,8,Atha naṃ sā‘‘ idaṃ te nivesanan’’ ti pucchi. 522511,114,2260,27,66,1,227,29,"So‘‘ āma, bhadde, pubbe panāhaṃ eko, idānimhā mayaṃ dve janā, ahaṃ bhikkhāya caritvā taṇḍulādīni āharissāmi, tvaṃ imissā kaṭṭhattharikāya nipajjāhī’’ ti vatvā taṃ mudunā hatthena parāmasanto dibbasamphassaṃ pharāpetvā tattha nipajjāpesi. " 522512,114,2260,67,71,1,44,4,Sā dibbasamphassapharaṇena saññaṃ vissajjesi. 522513,114,2260,72,81,1,89,9,Atha naṃ attano ānubhāvena tāvatiṃsabhavanaṃ netvā alaṅkatavimāne dibbasayane nipajjāpesi. 522514,114,2260,82,102,1,99,15,"Sā sattame divase pabujjhitvā taṃ sampattiṃ disvā‘‘ na so brāhmaṇo manusso, sakko bhavissatī’’ ti aññāsi. " 522515,114,2260,103,110,1,73,7,Sakkopi tasmiṃ samaye pāricchattakamūle dibbanāṭakaparivuto nisinno ahosi. 522516,114,2260,111,120,1,66,9,Sā sayanā uṭṭhāya tassa santikaṃ gantvā vanditvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. 522517,114,2260,121,138,1,50,10,"Atha naṃ sakko‘‘ varaṃ te, devi, dadāmi, gaṇhāhī’’ ti āha." 522518,114,2260,139,153,1,35,8,"‘‘ Tena hi, deva, ekaṃ puttaṃ me dehī’’ ti." 522519,114,2260,154,167,1,49,9,"‘‘ Devi, tiṭṭhatu eko putto, ahaṃ te dve putte dassāmi. " 522520,114,2260,168,179,1,63,10,"Tesu pana eko paññavā bhavissati virūpavā, eko rūpavā na paññavā. " 522521,114,2260,180,187,1,32,5,Tesu kataraṃ paṭhamaṃ icchasī’’ ti? 522522,114,2260,188,196,1,19,3,"‘‘ Paññavantaṃ, devā’’ ti. " 522523,114,2260,197,227,1,221,26,So‘‘ sādhū’’ ti vatvā tassā kusatiṇaṃ dibbavatthaṃ dibbacandanaṃ pāricchattakapupphaṃ kokanudañca nāma vīṇaṃ datvā taṃ ādāya rañño sayanagharaṃ pavisitvā raññā saddhiṃ ekasayane nipajjāpetvā aṅguṭṭhakena tassā nābhiṃ parāmasi. 522524,114,2260,228,236,1,57,7,Tasmiṃ khaṇe bodhisatto tassā kucchimhi paṭisandhiṃ gaṇhi. 522525,114,2260,237,240,1,27,3,Sakkopi sakaṭṭhānameva gato. 522526,114,2260,241,246,1,44,5,Paṇḍitā devī gabbhassa patiṭṭhitabhāvaṃ jāni. 522527,114,2261,2,18,1,55,10,"Atha naṃ pabuddho rājā disvā,‘‘ devi, kena nītāsī’’ ti pucchi." 522528,114,2261,19,27,1,15,3,"‘‘ Sakkena, devā’’ ti." 522529,114,2261,28,45,1,90,12,"‘‘ Ahaṃ paccakkhato ekaṃ mahallakabrāhmaṇaṃ taṃ ādāya gacchantaṃ addasaṃ, kasmā maṃ vañcesī’’ ti?" 522530,114,2261,46,60,1,51,8,"‘‘ Saddahatha, deva, sakko maṃ gahetvā devalokaṃ nesī’’ ti." 522531,114,2261,61,70,1,20,4,"‘‘ Na saddahāmi, devī’’ ti. " 522532,114,2261,71,83,1,61,8,Athassa sā sakkadattiyaṃ kusatiṇaṃ dassetvā‘‘ saddahathā’’ ti āha. 522533,114,2261,84,97,1,54,9,Rājā‘‘ kusatiṇaṃ nāma yato kutoci labbhatī’’ ti na saddahi. 522534,114,2261,98,102,1,34,4,Athassa sā dibbavatthādīni dassesi. 522535,114,2261,103,125,1,84,15,"Rājā tāni disvā saddahitvā,‘‘ bhadde, sakko tāva taṃ netu, putto pana te laddho’’ ti pucchi." 522536,114,2261,126,137,1,39,6,"‘‘ Laddho mahārāja, gabbho me patiṭṭhito’’ ti. " 522537,114,2261,138,144,1,37,5,So tuṭṭho tassā gabbhaparihāraṃ adāsi . 522538,114,2261,145,157,1,81,10,"Sā dasamāsaccayena puttaṃ vijāyi, tassa aññaṃ nāmaṃ akatvā kusatiṇanāmameva akaṃsu. " 522539,114,2261,158,167,1,81,9,Kusakumārassa padasā gamanakāle itaro devaputto tassā kucchiyaṃ paṭisandhiṃ gaṇhi. 522540,114,2261,168,183,1,68,10,"Sā dasamāse paripuṇṇe puttaṃ vijāyi, tassa‘‘ jayampatī’’ ti nāmaṃ kariṃsu. " 522541,114,2261,184,188,1,29,4,Te mahantena yasena vaḍḍhiṃsu. 522542,114,2261,189,201,1,110,12,Bodhisatto paññavā ācariyassa santike kiñci sippaṃ anuggahetvā attanova paññāya sabbasippesu nipphattiṃ pāpuṇi. 522543,114,2262,2,50,1,311,38,"Athassa soḷasavassakāle rājā rajjaṃ dātukāmo deviṃ āmantetvā‘‘ bhadde, puttassa te rajjaṃ datvā nāṭakāni upaṭṭhapessāma, mayaṃ jīvantāyeva naṃ rajje patiṭṭhitaṃ passissāma, sakalajambudīpe kho pana yassa rañño dhītaraṃ icchati, tamassa ānetvā aggamahesiṃ karissāma, cittamassa jānāhi, kataraṃ rājadhītaraṃ rocesī’’ ti āha. " 522544,114,2262,51,73,1,100,14,Sā‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā‘‘ kumārassa imaṃ pavattiṃ ārocetvā cittaṃ jānāhī’’ ti ekaṃ paricārikaṃ pesesi. 522545,114,2262,74,80,1,36,6,Sā gantvā tassa taṃ pavattiṃ ārocesi. 522546,114,2262,81,85,1,27,4,Taṃ sutvā mahāsatto cintesi– 522547,114,2262,86,124,1,220,29,"‘‘ ahaṃ na rūpavā, rūpasampannā rājadhītā ānītāpi maṃ disvā‘ kiṃ me iminā virūpenā’ ti palāyissati iti no lajjitabbakaṃ bhavissati, kiṃ me gharāvāsena, dharamāne mātāpitaro upaṭṭhahitvā tesaṃ accayena nikkhamitvā pabbajissāmī’’ ti. " 522548,114,2262,125,143,1,84,12,"So‘‘ mayhaṃ neva rajjenattho, na nāṭakehi, ahaṃ mātāpitūnaṃ accayena pabbajissāmī’’ ti āha. " 522549,114,2262,144,154,1,58,9,"Sā gantvā tassa kathaṃ deviyā ārocesi, devīpi rañño ārocesi. " 522550,114,2262,155,162,1,57,7,Rājā anattamano hutvā puna katipāhaccayena sāsanaṃ pesesi. 522551,114,2262,163,166,1,19,2,Sopi paṭibāhatiyeva. 522552,114,2262,167,172,1,49,5,Evaṃ yāvatatiyaṃ paṭibāhitvā catutthavāre cintesi– 522553,114,2262,173,189,1,82,11,"‘‘ mātāpitūhi saddhiṃ ekantena paṭipakkhabhāvo nāma na yutto, ekaṃ upāyaṃ karissāmī’’ ti. " 522554,114,2263,2,25,1,157,19,So kammārajeṭṭhakaṃ pakkosāpetvā bahuṃ suvaṇṇaṃ datvā‘‘ ekaṃ itthirūpakaṃ karohī’’ ti uyyojetvā tasmiṃ pakkante aññaṃ suvaṇṇaṃ gahetvā sayampi itthirūpakaṃ akāsi. 522555,114,2263,26,30,1,41,4,Bodhisattānañhi adhippāyo nāma samijjhati. 522556,114,2263,31,36,1,49,5,Taṃ suvaṇṇarūpakaṃ jivhāya avaṇṇanīyasobhaṃ ahosi. 522557,114,2263,37,44,1,58,7,Atha naṃ mahāsatto khomaṃ nivāsāpetvā sirigabbhe ṭhapāpesi. 522558,114,2263,45,62,1,108,13,So kammārajeṭṭhakena ābhatarūpakaṃ disvā taṃ garahitvā‘‘ gaccha amhākaṃ sirigabbhe ṭhapitarūpakaṃ āharā’’ ti āha. 522559,114,2263,63,102,1,201,27,"So sirigabbhaṃ paviṭṭho taṃ disvā‘‘ kumārena saddhiṃ abhiramituṃ ekā devaccharā, āgatā bhavissatī’’ ti hatthaṃ pasāretuṃ avisahanto nikkhamitvā‘‘ deva, sirigabbhe ayyā ekikāva ṭhitā, upagantuṃ na sakkomī’’ ti āha." 522560,114,2263,103,119,1,58,9,"‘‘ Tāta, gaccha, suvaṇṇarūpakaṃ etaṃ, āharā’’ ti puna pesito āhari. " 522561,114,2263,120,143,1,152,18,Kumāro kammārena kataṃ rūpakaṃ suvaṇṇagabbhe nikkhipāpetvā attanā kataṃ alaṅkārāpetvā rathe ṭhapāpetvā‘‘ evarūpaṃ labhanto gaṇhāmī’’ ti mātu santikaṃ pahiṇi. 522562,114,2264,2,52,1,337,39,"Sā amacce pakkosāpetvā,‘‘ tātā, mayhaṃ putto mahāpuñño sakkadattiyo anucchavikaṃ kumārikaṃ labhissati, tumhe evarūpaṃ labhantā gaṇhissatha, imaṃ rūpakaṃ paṭicchannayāne ṭhapetvā sakalajambudīpaṃ carantā yassa rañño evarūpaṃ dhītaraṃ passatha, tassetaṃ datvā‘ okkākarājā tumhehi saddhiṃ āvāhaṃ karissatī’ ti divasaṃ vavatthapetvā āgacchathā’’ ti āha. " 522563,114,2264,53,89,1,305,31,"Te‘‘ sādhū’’ ti taṃ ādāya mahantena parivārena nikkhamitvā vicarantā yaṃ rājadhāniṃ pāpuṇanti, tattha sāyanhasamaye mahājanassa samosaraṇaṭṭhāne taṃ rūpakaṃ vatthapupphālaṅkārehi alaṅkaritvā suvaṇṇasivikaṃ āropetvā titthamagge ṭhapetvā amaccā sayaṃ paṭikkamitvā āgatāgatānaṃ kathāsavanatthaṃ ekamante tiṭṭhanti. " 522564,114,2264,90,129,1,204,28,"Mahājano taṃ oloketvā‘‘ suvaṇṇarūpakan’’ ti saññaṃ akatvā‘‘ ayaṃ manussitthī samānāpi devaccharapaṭibhāgā ativiya sobhati, kiṃ nu kho ettha ṭhitā, kuto vā āgatā, amhākaṃ nagare evarūpā natthī’’ ti vaṇṇento pakkamati. " 522565,114,2264,130,165,1,169,26,"Taṃ sutvā amaccā‘‘ sace idha evarūpā dārikā bhaveyya,‘ asukā rājadhītā viya asukā amaccadhītā viyā’ ti vadeyyuṃ, addhā idha evarūpā natthī’’ ti taṃ ādāya aññaṃ nagaraṃ gacchanti. " 522566,114,2265,2,9,1,67,7,Te evaṃ vicarantā anupubbena maddaraṭṭhe sāgalanagaraṃ sampāpuṇiṃsu. 522567,114,2265,10,21,1,102,10,"Tattha maddarañño aṭṭha dhītaro uttamarūpadharā devaccharapaṭibhāgā, tāsaṃ sabbajeṭṭhikā pabhāvatī nāma. " 522568,114,2265,22,41,1,140,16,"Tassā sarīrato bālasūriyassa pabhā viya pabhā niccharanti, andhakārepi catuhatthe antogabbhe padīpakiccaṃ natthi, sabbo gabbho ekobhāsova hoti. " 522569,114,2265,42,120,1,484,60,"Dhātī panassā khujjā, sā pabhāvatiṃ bhojetvā tassā sīsanhāpanatthaṃ aṭṭhahi vaṇṇadāsīhi aṭṭha ghaṭe gāhāpetvā sāyanhasamaye udakatthāya gacchantī titthamagge ṭhitaṃ taṃ rūpakaṃ disvā‘‘ pabhāvatī’’ ti saññāya‘‘ ayaṃ dubbinītā‘ sīsaṃ nhāyissāmī’ ti amhe udakatthāya pesetvā paṭhamataraṃ āgantvā titthamagge ṭhitā’’ ti kujjhitvā‘‘ are kulalajjāpanike amhehi purimataraṃ āgantvā kasmā idha ṭhitāsi, sace rājā jānissati, nāsessati no’’ ti vatvā hatthena gaṇḍapasse pahari, hatthatalaṃ bhijjamānaṃ viya jātaṃ. " 522570,114,2265,121,159,1,203,27,"Tato‘‘ suvaṇṇarūpakan’’ ti ñatvā hasamānā tāsaṃ vaṇṇadāsīnaṃ santikaṃ gacchantī‘‘ passathetaṃ me kammaṃ, mama dhītātisaññāya pahāraṃ adāsiṃ, ayaṃ mama dhītu santike kimagghati, kevalaṃ me hattho dukkhāpito’’ ti āha. " 522571,114,2266,2,25,1,96,16,Atha naṃ rājadūtā gahetvā‘‘ tvaṃ‘ mama dhītā ito abhirūpatarā’ ti vadantī kaṃ nāma kathesī’’ ti āhaṃsu. 522572,114,2266,26,42,1,79,11,"‘‘ Maddarañño dhītaraṃ pabhāvatiṃ, idaṃ rūpakaṃ tassā soḷasimpi kalaṃ na agghatī’’ ti. " 522573,114,2266,43,57,1,77,10,Te tuṭṭhamānasā rājadvāraṃ gantvā‘‘ okkākarañño dūtā dvāre ṭhitā’’ ti paṭihāresuṃ. 522574,114,2266,58,69,1,47,7,Rājā āsanā vuṭṭhāya ṭhitakova‘‘ pakkosathā’’ ti āha. 522575,114,2266,70,134,1,356,47,"Te pavisitvā rājānaṃ vanditvā‘‘ mahārāja, amhākaṃ rājā tumhākaṃ ārogyaṃ pucchatī’’ ti vatvā katasakkārasammānā‘‘ kimatthaṃ āgatatthā’’ ti puṭṭhā‘‘ amhākaṃ rañño sīhassaro putto kusakumāro nāma, rājā tassa rajjaṃ dātukāmo amhe tumhākaṃ santikaṃ pahiṇi, tumhākaṃ kira dhītā pabhāvatī, taṃ tassa detha, imañca suvaṇṇarūpakaṃ deyyadhammaṃ gaṇhathā’’ ti taṃ rūpakaṃ tassa adaṃsu. " 522576,114,2266,135,149,1,86,9,Sopi‘‘ evarūpena mahārājena saddhiṃ vivāhamaṅgalaṃ bhavissatī’’ ti tuṭṭhacitto sampaṭicchi . 522577,114,2266,150,154,1,20,4,Atha naṃ dūtā āhaṃsu– 522578,114,2266,155,180,1,119,17,"‘‘ mahārāja, amhehi na sakkā papañcaṃ kātuṃ, kumārikāya laddhabhāvaṃ rañño ārocessāma, atha naṃ so āgantvā ādāya gamissatī’’ ti. " 522579,114,2266,181,193,1,49,8,So‘‘ sādhū’’ ti vatvā tesaṃ sakkāraṃ katvā vissajjesi. 522580,114,2266,194,201,1,37,7,Te gantvā rañño ca deviyā ca ārocesuṃ. 522581,114,2266,202,210,1,80,8,Rājā mahantena parivārena kusāvatito nikkhamitvā anupubbena sāgalanagaraṃ pāpuṇi. 522582,114,2266,211,218,1,67,7,Maddarājā paccuggantvā taṃ nagaraṃ pavesetvā mahantaṃ sakkāramakāsi. 522583,114,2267,2,18,1,87,11,"Sīlavatī devī paṇḍitattā‘‘ ko jānāti, kiṃ bhavissatī’’ ti ekāhadvīhaccayena maddarājānaṃ āha–" 522584,114,2267,19,28,1,33,4,"‘‘ mahārāja, suṇisaṃ daṭṭhukāmāmhī’’ ti. " 522585,114,2267,29,39,1,42,6,So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā taṃ pakkosāpesi. 522586,114,2267,40,46,1,72,6,Pabhāvatī sabbālaṅkārapaṭimaṇḍitā dhātigaṇaparivutā āgantvā sassuṃ vandi. 522587,114,2267,47,51,1,20,4,Sā taṃ disvā cintesi– 522588,114,2267,52,61,1,42,6,"‘‘ ayaṃ kumārikā abhirūpā, mayhaṃ putto virūpo. " 522589,114,2267,62,76,1,73,10,"Sace esā taṃ passissati, ekāhampi avasitvā palāyissati, upāyaṃ karissāmī’’ ti. " 522590,114,2267,77,111,1,178,25,"Sā maddarājānaṃ āmantetvā,‘‘ mahārāja, suṇisā me puttassa anucchavikā, apica kho pana amhākaṃ kulapaveṇiyā āgataṃ cārittaṃ atthi, sace ayaṃ tasmiṃ cāritte vattissati, nessāmi nan’’ ti āha." 522591,114,2267,112,121,1,23,5,‘‘ Kiṃ pana vo cārittan’’ ti. 522592,114,2267,122,138,1,90,13,"‘‘ Amhākaṃ vaṃse yāva ekassa gabbhassa patiṭṭhānaṃ hoti, tāva divā sāmikaṃ passituṃ na labhati. " 522593,114,2267,139,149,1,39,7,"Sace esā tathā karissati, nessāmi nan’’ ti. " 522594,114,2267,150,165,1,58,9,"Rājā‘‘ kiṃ, amma, sakkhissasi evaṃ vattitun’’ ti dhītaraṃ pucchi. " 522595,114,2267,166,175,1,18,5,Sā‘‘ āma tātā’’ ti āha. 522596,114,2267,176,185,1,63,9,Tato okkākarājā maddarañño bahuṃ dhanaṃ datvā taṃ ādāya pakkāmi. 522597,114,2267,186,191,1,50,5,Maddarājāpi mahantena parivārena dhītaraṃ uyyojesi. 522598,114,2268,2,27,1,180,21,Okkāko kusāvatiṃ gantvā nagaraṃ alaṅkārāpetvā sabbabandhanāni mocetvā puttassa abhisekaṃ katvā rajjaṃ datvā pabhāvatiṃ aggamahesiṃ kāretvā nagare‘‘ kusarājassa āṇā’’ ti bheriṃ carāpesi. 522599,114,2268,28,39,1,77,9,"Sakalajambudīpatale rājāno yesaṃ dhītaro atthi, te kusarañño dhītaro pahiṇiṃsu . " 522600,114,2268,40,54,1,88,12,"Yesaṃ puttā atthi, te tena saddhiṃ mittabhāvaṃ ākaṅkhantā putte upaṭṭhāke katvā pahiṇiṃsu. " 522601,114,2268,55,64,1,70,8,"Bodhisattassa nāṭakaparivāro mahā ahosi, mahantena yasena rajjaṃ kāresi. " 522602,114,2268,65,82,1,103,15,"So pabhāvatiṃ divā passituṃ na labhati, sāpi taṃ divā passituṃ na labhati, ubhinnaṃ rattidassanameva hoti. " 522603,114,2268,83,88,1,50,5,Tattha pabhāvatiyā sarīrappabhāpi abbohārikā ahosi. 522604,114,2268,89,93,1,45,4,Bodhisatto sirigabbhato rattiṃyeva nikkhamati. 522605,114,2269,2,10,1,60,7,So katipāhaccayena pabhāvatiṃ divā daṭṭhukāmo mātuyā ārocesi. 522606,114,2269,11,32,1,71,13,"Sā‘‘ mā te tāta, rucci, yāva ekaṃ puttaṃ labhasi, tāva āgamehī’’ ti, paṭikkhipi. " 522607,114,2269,33,36,1,22,3,So punappunaṃ yāciyeva. 522608,114,2269,37,41,1,15,4,Atha naṃ sā āha– 522609,114,2269,42,69,1,138,20,"‘‘ tena hi hatthisālaṃ gantvā hatthimeṇḍavesena tiṭṭha, ahaṃ taṃ tattha ānessāmi, atha naṃ akkhīni pūretvā olokeyyāsi, mā ca attānaṃ jānāpehī’’ ti. " 522610,114,2269,70,80,1,46,6,So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā hatthisālaṃ agamāsi. 522611,114,2269,81,113,1,159,23,"Athassa mātā hatthisālaṃ alaṅkārāpetvā pabhāvatiṃ‘‘ ehi sāmikassa hatthino passāmā’’ ti tattha netvā‘‘ ayaṃ hatthī asuko nāma, ayaṃ hatthī asuko nāmā’’ ti tassā dassesi. " 522612,114,2269,114,125,1,103,11,Tattha taṃ rājā mātu pacchato gacchantiṃ disvā hatthigopakavesena hatthichakaṇapiṇḍena piṭṭhiyaṃ pahari. 522613,114,2269,126,141,1,74,11,Sā kuddhā‘‘ rañño kathetvā te hatthaṃ chindāpessāmī’’ ti vatvā deviṃ ujjhāpesi. 522614,114,2269,142,155,1,63,9,Rājamātā‘‘ mā amma kujjhī’’ ti suṇisaṃ saññāpetvā piṭṭhiṃ parimajji. 522615,114,2269,156,168,1,104,12,Punapi rājā taṃ daṭṭhukāmo hutvā assasālāya assagopakavesena taṃ disvā tatheva assachakaṇapiṇḍena pahari. 522616,114,2269,169,174,1,34,5,Tadāpi taṃ kuddhaṃ sassu saññāpesi. 522617,114,2270,2,21,1,118,15,Punekadivase pabhāvatī mahāsattaṃ passitukāmā hutvā sassuyā ārocetvā‘‘ alaṃ mā te ruccī’’ ti paṭikkhittāpi punappunaṃ yāci. 522618,114,2270,22,26,1,15,4,Atha naṃ sā āha– 522619,114,2270,27,46,1,98,14,"‘‘ tena hi sve mama putto nagaraṃ padakkhiṇaṃ karissati, tvaṃ sīhapañjaraṃ vivaritvā taṃ passeyyāsī’’ ti. " 522620,114,2270,47,64,1,178,17,Evañca pana vatvā punadivase nagaraṃ alaṅkārāpetvā jayampatikumāraṃ rājavesaṃ gāhāpetvā hatthipiṭṭhe nisīdāpetvā bodhisattaṃ pacchimāsane nisīdāpetvā nagaraṃ padakkhiṇaṃ kārāpesi. 522621,114,2270,65,80,1,80,11,Sā pabhāvatiṃ ādāya sīhapañjare ṭhatvā‘‘ passa tava sāmikassa sirisobhaggan’’ ti āha. 522622,114,2270,81,94,1,49,8,Sā‘‘ anucchaviko me sāmiko laddho’’ ti attamanā ahosi. 522623,114,2270,95,110,1,163,15,Taṃ divasaṃ pana mahāsatto hatthimeṇḍavesena jayampatissa pacchimāsane nisīditvā yathādhippāyena pabhāvatiṃ olokento hatthavikārādivasena cittaruciyā keḷiṃ dassesi. 522624,114,2270,111,116,1,46,5,Hatthimhi atikkante rājamātā pabhāvatiṃ pucchi– 522625,114,2270,117,128,1,24,5,"‘‘ diṭṭho te, amma, sāmiko’’ ti." 522626,114,2270,129,159,1,174,20,"‘‘ Āma ayye, pacchimāsane panassa nisinno hatthimeṇḍo ativiya dubbinīto, mayhaṃ hatthavikārādīni dassesi, kasmā evarūpaṃ alakkhikaṃ rañño pacchimāsane nisīdāpesuṃ, nīharāpehi nan’’ ti?" 522627,114,2270,160,172,1,49,7,"‘‘ Amma, rañño pacchimāsane rakkhā nāma icchitabbā’’ ti. " 522628,114,2271,2,4,1,10,2,Sā cintesi– 522629,114,2271,5,41,1,157,26,"‘‘ ayaṃ hatthimeṇḍo ativiya nibbhayo, rājānaṃ‘ rājā’ tipi na maññati, kiṃ nu kho esova kusarājā, addhā hi eso ativiya virūpo eva bhavissati, teneva maṃ na dassentī’’ ti. " 522630,114,2271,42,46,1,24,4,Sā khujjaṃ kaṇṇamūle āha– 522631,114,2271,47,65,1,75,11,"‘‘ amma, gaccha tāva jānāhi, kiṃ purimāsane nisinnako rājā, udāhu pacchimāsane’’ ti?" 522632,114,2271,66,74,1,27,4,‘‘ Kathaṃ panāhaṃ jānissāmī’’ ti. 522633,114,2271,75,93,1,89,12,"‘‘ Sace hi so rājā bhavissati, paṭhamataraṃ hatthipiṭṭhito otarissati, imāya saññāya jānāhī’’ ti. " 522634,114,2271,94,105,1,85,10,"Sā gantvā ekamante ṭhitā paṭhamaṃ mahāsattaṃ otarantaṃ addasa, pacchā jayampatikumāraṃ. " 522635,114,2271,106,140,1,174,26,Mahāsattopi ito cito ca olokento khujjaṃ disvā‘‘ iminā nāma kāraṇena esā āgatā bhavissatī’’ ti ñatvā taṃ pakkosāpetvā‘‘ imaṃ antaraṃ pabhāvatiyā mā kathehī’’ ti daḷhaṃ vatvā uyyojesi. 522636,114,2271,141,153,1,50,8,Sā gantvā‘‘ purimāsane nisinno paṭhamaṃ otarī’’ ti āha. 522637,114,2271,154,158,1,31,4,Pabhāvatī tassā vacanaṃ saddahi. 522638,114,2272,2,8,1,46,6,Mahāsattopi puna daṭṭhukāmo hutvā mātaraṃ yāci. 522639,114,2272,9,23,1,73,10,Sā paṭikkhipituṃ asakkontī‘‘ tena hi aññātakavesena uyyānaṃ gacchāhī’’ ti āha. 522640,114,2272,24,38,1,133,14,So uyyānaṃ gantvā pokkharaṇiyaṃ galappamāṇaṃ udakaṃ pavisitvā paduminipattena sīsaṃ chādetvā pupphitapadumena mukhaṃ āvaritvā aṭṭhāsi. 522641,114,2272,39,61,1,129,16,"Mātāpissa pabhāvatiṃ uyyānaṃ netvā sāyanhasamaye‘‘ ime rukkhe passa, sakuṇe passa, mige passā’’ ti palobhayamānā pokkharaṇītīraṃ pāyāsi. " 522642,114,2272,62,79,1,157,16,Sā pañcavidhapadumasañchannaṃ pokkharaṇiṃ disvā nhāyitukāmā paricārikāhi saddhiṃ pokkharaṇiṃ otaritvā kīḷantī taṃ padumaṃ disvā vicinitukāmā hatthaṃ pasāresi. 522643,114,2272,80,95,1,73,11,Atha naṃ rājā paduminipattaṃ apanetvā‘‘ ahaṃ kusarājā’’ ti vatvā hatthe gaṇhi. 522644,114,2272,96,112,1,77,12,Sā tassa mukhaṃ disvā‘‘ yakkho maṃ gaṇhī’’ ti viravitvā tattheva visaññitaṃ pattā. 522645,114,2272,113,117,1,26,4,Athassā rājā hatthaṃ muñci. 522646,114,2272,118,180,1,384,47,"Sā saññaṃ paṭilabhitvā‘‘ kusarājā kira maṃ hatthe gaṇhi, imināvāhaṃ hatthisālāya hatthichakaṇapiṇḍena, assasālāya assachakaṇapiṇḍena pahaṭā, ayameva maṃ hatthissa pacchimāsane nisīditvā uppaṇḍesi, kiṃ me evarūpena dummukhena patinā, imaṃ jahitvā ahaṃ jīvantī aññaṃ patiṃ labhissāmī’’ ti cintetvā attanā saddhiṃ āgate amacce pakkosāpetvā‘‘ mama yānavāhanaṃ sajjaṃ karotha, ajjeva gamissāmī’’ ti āhaṃ . " 522647,114,2272,181,184,1,17,3,Te rañño ārocesuṃ. 522648,114,2272,185,187,1,12,2,Rājā cintesi– 522649,114,2272,188,211,1,125,17,"‘‘ sace gantuṃ na labhissati, hadayamassā phalissati, gacchatu puna taṃ attano balena ānessāmī’’ ti cintetvā athassā gamanaṃ anujāni. " 522650,114,2272,212,215,1,25,3,Sā pitunagarameva agamāsi. 522651,114,2273,2,9,1,63,6,Mahāsattopi uyyānato nagaraṃ pavisitvā alaṅkatapāsādaṃ abhiruhi. 522652,114,2273,10,20,1,82,9,"Bodhisattañhi sā pubbapatthanāvasena na icchi, sopi pubbakammavaseneva virūpo ahosi. " 522653,114,2273,21,32,1,88,11,Atīte kira bārāṇasiyaṃ dvāragāme uparimavīthiyā ca heṭṭhimavīthiyā ca dve kulāni vasiṃsu. 522654,114,2273,33,38,1,31,5,Ekassa kulassa dve puttā ahesuṃ. 522655,114,2273,39,43,1,24,4,Ekassa ekāva dhītā ahosi. 522656,114,2273,44,48,1,33,4,Dvīsu puttesu bodhisatto kaniṭṭho. 522657,114,2273,49,53,1,32,4,Taṃ kumārikaṃ jeṭṭhakassa adaṃsu. 522658,114,2273,54,59,1,44,5,Kaniṭṭho adārabharaṇo bhātu santikeyeva vasi. 522659,114,2273,60,65,1,48,5,Athekadivasaṃ tasmiṃ ghare atirasakapūve paciṃsu. 522660,114,2273,66,70,1,28,4,Bodhisatto araññaṃ gato hoti. 522661,114,2273,71,77,1,46,6,Tassa pūvaṃ ṭhapetvā avasese bhājetvā khādiṃsu. 522662,114,2273,78,84,1,56,6,Tasmiṃ khaṇe paccekabuddho bhikkhāya gharadvāraṃ agamāsi. 522663,114,2273,85,100,1,94,11,Bodhisattassa bhātujāyā‘‘ cūḷapatino aññaṃ pūvaṃ pacissāmī’’ ti taṃ gahetvā paccekabuddhassa adāsi. 522664,114,2273,101,106,1,36,5,Sopi taṃ khaṇaññeva araññato āgacchi. 522665,114,2273,107,111,1,15,4,Atha naṃ sā āha– 522666,114,2273,112,126,1,60,8,"‘‘ sāmi, cittaṃ pasādehi, tava koṭṭhāso paccekabuddhassa dinno’’ ti. " 522667,114,2273,127,150,1,121,17,"So ‘‘ tava koṭṭhāsaṃ khāditvā mama koṭṭhāsaṃ desi, ahaṃ kiṃ khādissāmī’’ ti kuddho paccekabuddhaṃ anugantvā pattato pūvaṃ gaṇhi. " 522668,114,2273,151,166,1,118,14,"Sā mātu gharaṃ gantvā navavilīnaṃ campakapupphavaṇṇaṃ sappiṃ āharitvā paccekabuddhassa pattaṃ pūresi, taṃ obhāsaṃ muñci. " 522669,114,2273,167,172,1,33,5,Sā taṃ disvā patthanaṃ paṭṭhapesi– 522670,114,2273,173,201,1,163,21,"‘‘ bhante, iminā dānabalena nibbattanibbattaṭṭhāne me sarīraṃ obhāsajātaṃ hotu, uttamarūpadharā ca bhaveyyaṃ, iminā ca me asappurisena saddhiṃ ekaṭṭhāne vāso mā ahosī’’ ti. " 522671,114,2273,202,210,1,49,8,Iti sā imissā pubbapatthanāya vasena taṃ na icchi. 522672,114,2273,211,219,1,71,8,Bodhisattopi taṃ pūva tasmiṃ sappipatte osīdāpetvā patthanaṃ paṭṭhapesi– 522673,114,2273,220,236,1,89,11,"‘‘ bhante, imaṃ yojanasate vasantimpi ānetvā mama pādaparicārikaṃ kātuṃ samattho bhaveyyan’’ ti. " 522674,114,2273,237,257,1,116,18,"Tattha yaṃ so kuddho gantvā pūvaṃ gaṇhi, tassa pubbakammassa vasena virūpo ahosi, pubbapatthanāya sā ca taṃ na icchīti. " 522675,114,2274,2,23,1,166,17,"So pabhāvatiyā gatāya sokappatto ahosi, nānākārehi paricārayamānāpi naṃ sesitthiyo olokāpetumpi nāsakkhiṃsu, , pabhāvatirahitamassa sakalampi nivesanaṃ tucchaṃ viya khāyi. " 522676,114,2274,24,56,1,161,21,"So‘‘ idāni sāgalanagaraṃ pattā bhavissatī’’ ti paccūsasamaye mātu santikaṃ gantvā,‘‘ amma, ahaṃ pabhāvatiṃ ānessāmi, tumhe rajjaṃ anusāsathā’’ ti vadanto paṭhamaṃ gāthamāha– " 522677,114,2275,2,4,1,0,0,1. 522678,114,2276,2,12,1,61,8,"‘ ‘ Idaṃ te raṭṭhaṃ sadhanaṃ sayoggaṃ, sakāyuraṃ sabbakāmūpapannaṃ; " 522679,114,2277,2,15,1,64,10,"Idaṃ te rajjaṃ anusāsa amma, gacchāmahaṃ yattha piyā pabhāvatī’’ ti. " 522680,114,2278,2,6,1,39,4,Tattha sayoggan ti hatthiyoggādisahitaṃ. 522681,114,2278,7,10,1,38,3,Sakāyuran ti sapañcarājakakudhabhaṇḍaṃ. 522682,114,2278,11,34,1,129,20,"Anusāsa, {ammā}ti so kira purisassa rajjaṃ datvā puna gaṇhanaṃ nāma na yuttanti pitu vā bhātu vā aniyyādetvā mātu niyyādento evamāha. " 522683,114,2279,2,37,1,188,23,"Sā tassa kathaṃ sutvā‘‘ tena hi, tāta, appamatto bhaveyyāsi, mātugāmo nāma aparisuddhahadayo’’ ti vatvā nānaggarasabhojanassa suvaṇṇakaroṭiṃ pūretvā‘‘ idaṃ antarāmagge bhuñjeyyāsī’’ ti vatvā uyyojesi. " 522684,114,2279,38,94,1,470,52,So taṃ ādāya mātaraṃ vanditvā tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ katvā‘‘ jīvanto puna tumhe passissāmī’’ ti vatvā sirigabbhaṃ pavisitvā pañcāvudhaṃ sannayhitvā bhattakaroṭiyā saddhiṃ kahāpaṇasahassaṃ pasibbake katvā kokanudañca vīṇaṃ ādāya nagarā nikkhamitvā maggaṃ paṭipajjitvā mahabbalo mahāthāmo yāva majjhanhikā paṇṇāsa yojanāni gantvā bhattaṃ bhuñjitvā sesadivasabhāgena puna paṇṇāsa yojanāni gantvā ekāheneva yojanasatikaṃ maggaṃ khepetvā sāyanhasamaye nhatvā sāgalanagaraṃ pāvisi. 522685,114,2279,95,106,1,106,11,Tasmiṃ paviṭṭhamatteyeva tassa tejena pabhāvatī sayanapiṭṭhe saṇṭhātuṃ asakkontī otaritvā bhūmiyaṃ nipajji. 522686,114,2279,107,120,1,122,13,Bodhisattaṃ kilantindriyaṃ vīthiyā gacchantaṃ aññatarā itthī disvā pakkosāpetvā nisīdāpetvā pāde dhovāpetvā sayanaṃ dāpesi. 522687,114,2279,121,126,1,39,5,So kilantakāyo nipajjitvā niddaṃ okkami. 522688,114,2280,2,12,1,78,10,Atha sā tasmiṃ niddamupagate bhattaṃ sampādetvā taṃ pabodhetvā bhattaṃ bhojesi. 522689,114,2280,13,21,1,61,7,So tuṭṭho tassā saddhiṃ bhattakaroṭiyā kahāpaṇasahassaṃ adāsi. 522690,114,2280,22,76,1,325,41,"So pañcāvudhaṃ tattheva ṭhapetvā‘‘ gantabbaṭṭhānaṃ me atthī’’ ti vatvā vīṇaṃ ādāya hatthisālaṃ gantvā‘‘ ajja me idha vasituṃ detha, gandhabbaṃ vo karissāmī’’ ti vatvā hatthigopakehi anuññāto ekamante nipajjitvā thokaṃ niddāyitvā paṭippassaddhadaratho uṭṭhāya vīṇaṃ muñcitvā‘‘ sāgalanagaravāsino imaṃ saddaṃ suṇantū’’ ti vīṇaṃ vādento gāyi. " 522691,114,2280,77,98,1,119,16,"Pabhāvatī bhūmiyaṃ nipannā taṃ saddaṃ sutvāva‘‘ ayaṃ na aññassa vīṇāsaddo, nissaṃsayaṃ kusarājā mamatthāya āgato’’ ti aññāsi. " 522692,114,2280,99,119,1,111,15,"Maddarājāpi taṃ saddaṃ sutvā‘‘ ativiya madhuraṃ vādeti, sve etaṃ pakkosāpetvā mama gandhabbaṃ kāressāmī’’ ti cintesi. " 522693,114,2281,2,67,1,405,47,"Bodhisatto ‘‘ na sakkā idha vasamānena pabhāvatī daṭṭhuṃ, aṭṭhānametan’’ ti pātova nikkhamitvā sāyaṃ bhuttageheyeva pātarāsaṃ bhuñjitvā vīṇaṃ ṭhapetvā rājakumbhakārassa santikaṃ gantvā tassa antevāsikabhāvaṃ upagantvā ekadivaseneva gharaṃ mattikāya pūretvā ‘‘ bhājanāni karomi ācariyā’’ ti vatvā,‘‘ āma, kārohī’’ ti vutte ekaṃ mattikāpiṇḍaṃ cakke ṭhapetvā cakkaṃ āviñchi, sakiṃ āviddhameva yāva majjhanhikātikkamā bhamiyeva. " 522694,114,2281,68,79,1,109,11,So nānāvaṇṇāni khuddakamahantāni bhājanāni katvā pabhāvatiyā atthāya bhājanaṃ karonto nānārūpāni samuṭṭhāpesi. 522695,114,2281,80,95,1,89,10,"Bodhisattānañhi adhippāyo nāma samijjhati,‘‘ tāni rūpāni pabhāvatīyeva passatū’’ ti adhiṭṭhāsi. " 522696,114,2281,96,102,1,50,6,So sabbabhājanāni sukkhāpetvā pacitvā gehaṃ pūresi. 522697,114,2281,103,108,1,50,5,Kumbhakāro nānābhājanāni gahetvā rājakulaṃ agamāsi. 522698,114,2281,109,119,1,36,6,Rājā disvā‘‘ kenimāni katānī’’ ti pucchi. 522699,114,2281,120,128,1,12,3,"‘‘ Mayā, devā’’ ti." 522700,114,2281,129,143,1,46,8,"‘‘ Ahaṃ tayā katāni jānāmi, kathehi, kena katānī’’ ti?" 522701,114,2281,144,152,1,23,4,‘‘ Antevāsikena me devā’’ ti. 522702,114,2281,153,199,1,220,34,"‘‘ Na te so antevāsī, ācariyo te so, tvaṃ tassa santike sippaṃ sikkha, ito paṭṭhāya ca so mama dhītānaṃ bhājanāni karotu, imañcassa sahassaṃ dehī’’ ti sahassaṃ dāpetvā‘‘ nānāvaṇṇāni imāni khuddakabhājanāni mama dhītānaṃ dehī’’ ti āha. " 522703,114,2282,2,17,1,75,11,So tāni tāsaṃ santikaṃ netvā‘‘ imāni vo kīḷanatthāya khuddakabhājanānī’’ ti āha. 522704,114,2282,18,21,1,17,3,Tā sabbā āgamiṃsu. 522705,114,2282,22,29,1,70,7,Kumbhakāro mahāsattena pabhāvatiyā atthāya katabhājanameva tassā adāsi. 522706,114,2282,30,73,1,209,32,"Sā ca bhājanaṃ gahetvā tattha attano ca mahāsattassa ca khujjāya ca rūpaṃ passitvā‘‘ idaṃ na aññena kataṃ, kusarājeneva katan’’ ti ñatvā kujjhitvā bhūmiyaṃ khipitvā‘‘ iminā mayhaṃ attho natthi, icchantānaṃ dehī’’ ti āha. " 522707,114,2282,74,99,1,145,18,"Athassā bhaginiyo kuddhabhāvaṃ ñatvā‘‘ khuddakabhājanaṃ kusaraññā katanti maññasi, idaṃ tena na kataṃ, kumbhakāreneva kataṃ, gaṇhāhi nan’’ ti avahasiṃsu. " 522708,114,2282,100,109,1,56,9,Sā tena katabhāvaṃ tassa ca āgatabhāvaṃ tāsaṃ na kathesi. 522709,114,2282,110,136,1,138,19,"Kumbhakāro sahassaṃ bodhisattassa datvā‘‘ tāta, rājā te tuṭṭho, ito kira paṭṭhāya rājadhītānaṃ bhājanāni kareyyāsi, ahaṃ tāsaṃ harissāmī’’ ti āha. " 522710,114,2283,2,39,1,275,32,So ‘‘ idhāpi vasantena na sakkā pabhāvatī daṭṭhun’’ ti taṃ sahassaṃ tasseva datvā rājupaṭṭhākassa naḷakārassa santikaṃ gantvā tassa antevāsiko hutvā pabhāvatiyā atthāya tālavaṇṭaṃ katvā tattheva setacchattañca āpānabhūmiñca vatthaṃ gahetvā ṭhitaṃ pabhāvatiñcāti nānārūpāni dassesi. 522711,114,2283,40,48,1,65,8,Naḷakāro tañca aññañca tena katabhaṇḍakaṃ ādāya rājakulaṃ agamāsi. 522712,114,2283,49,73,1,118,16,Rājā disvā‘‘ kenimāni katānī’’ ti pucchitvā purimanayeneva sahassaṃ datvā‘‘ imāni naḷakārabhaṇḍāni mama dhītānaṃ dehī’’ ti āha. 522713,114,2283,74,82,1,70,8,Sopi bodhisattena pabhāvatiyā atthāya kataṃ tālavaṇṭaṃ tassāyeva adāsi. 522714,114,2283,83,107,1,129,18,"Tatrapi rūpāni añño jano na passati, pabhāvatī pana disvā kusaraññā katabhāvaṃ ñatvā‘‘ gaṇhitukāmā gaṇhantū’’ ti kuddhā bhūmiyaṃ khipi . " 522715,114,2283,108,112,1,24,4,Atha naṃ sesā avahasiṃsu. 522716,114,2283,113,121,1,67,8,Naḷakāro sahassaṃ āharitvā bodhisattassa datvā taṃ pavattiṃ ārocesi. 522717,114,2284,2,28,1,208,22,So ‘‘ idampi mayhaṃ avasanaṭṭhānan’’ ti sahassaṃ tasseva datvā rājamālākārassa santikaṃ gantvā antevāsikabhāvaṃ upagantvā nānāvidhaṃ mālāvikatiṃ ganthitvā pabhāvatiyā atthāya nānārūpavicitraṃ ekaṃ cumbaṭakaṃ akāsi. 522718,114,2284,29,35,1,43,6,Mālākāro taṃ sabbaṃ ādāya rājakulaṃ agamāsi. 522719,114,2284,36,46,1,40,6,Rājā disvā‘‘ kenimāni ganthitānī’’ ti pucchi. 522720,114,2284,47,55,1,12,3,"‘‘ Mayā, devā’’ ti." 522721,114,2284,56,70,1,54,8,"‘‘ Ahaṃ tayā ganthitāni jānāmi, kathehi, kena ganthitānī’’ ti?" 522722,114,2284,71,81,1,23,4,"‘‘ Antevāsikena me , devā’’ ti." 522723,114,2284,82,126,1,195,32,"‘‘ Na so antevāsī, ācariyo te so, tvaṃ tassa santike sippaṃ sikkha, ito paṭṭhāya ca so mama dhītānaṃ pupphāni ganthatu, imañcassa sahassaṃ dehī’’ ti sahassaṃ datvā‘‘ imāni pupphāni mama dhītānaṃ dehī’’ ti āha. " 522724,114,2284,127,135,1,70,8,Sopi bodhisattena pabhāvatiyā atthāya kataṃ cumbaṭakaṃ tassāyeva adāsi. 522725,114,2284,136,152,1,107,16,Sā tattha attano ca rañño ca rūpehi saddhiṃ nānārūpāni disvā tena katabhāvaṃ ñatvā kujjhitvā bhūmiyaṃ khipi. 522726,114,2284,153,158,1,37,5,Sesā bhaginiyo taṃ tatheva avahasiṃsu. 522727,114,2284,159,167,1,69,8,Mālākāropi sahassaṃ āharitvā bodhisattassa datvā taṃ pavattiṃ ārocesi. 522728,114,2285,2,20,1,114,14,So ‘‘ idampi mayhaṃ avasanaṭṭhānan’’ ti sahassaṃ tasseva datvā rañño sūdassa santikaṃ gantvā antevāsikabhāvaṃ upagacchi. 522729,114,2285,21,32,1,102,11,Athekadivasaṃ sūdo rañño bhojanavikatiṃ haranto attano atthāya pacituṃ bodhisattassa aṭṭhimaṃsaṃ adāsi. 522730,114,2285,33,42,1,62,8,"So taṃ tathā sampādesi, yathāssa gandho sakalanagaraṃ avatthari. " 522731,114,2285,43,59,1,65,11,Rājā taṃ ghāyitvā‘‘ kiṃ te mahānase aññampi maṃsaṃ pacasī’’ ti pucchi. 522732,114,2285,60,82,1,107,15,"‘‘ Natthi, deva, apica kho pana me antevāsikassa aṭṭhimaṃsaṃ pacanatthāya dinnaṃ, tasseva so gandho bhavissatī’’ ti. " 522733,114,2285,83,95,1,96,11,"Rājā āharāpetvā tato thokaṃ jivhagge ṭhapesi, tāvadeva satta rasaharaṇisahassāni khobhentaṃ phari. " 522734,114,2285,96,125,1,157,24,"Rājā rasataṇhāya bajjhitvā sahassaṃ datvā‘‘ ito paṭṭhāya tava antevāsinā mama ca dhītānañca me bhattaṃ pacāpetvā tvaṃ mayhaṃ āhara, so me dhītānaṃ haratū’’ ti āha. " 522735,114,2285,126,130,1,25,4,Sūdo gantvā tassa ārocesi. 522736,114,2285,131,168,1,262,32,"So taṃ sutvā‘‘ idāni me manoratho matthakaṃ patto, idāni panāhaṃ pabhāvatiṃ daṭṭhuṃ labhissāmī’’ ti tuṭṭho taṃ sahassaṃ tasseva datvā punadivase bhattaṃ sampādetvā rañño bhattabhājanāni pesetvā rājadhītānaṃ bhattakājaṃ sayaṃ gahetvā pabhāvatiyā vasanapāsādaṃ abhiruhi. " 522737,114,2285,169,177,1,59,8,Sā taṃ bhattakājaṃ ādāya pāsādaṃ abhiruhantaṃ disvā cintesi– 522738,114,2285,178,186,1,59,6,‘‘ ayaṃ attano ananucchavikaṃ dāsakammakarehi kattabbaṃ karoti. 522739,114,2285,187,222,1,203,28,"Sace panāhaṃ katipāhaṃ tuṇhī bhavissāmi,‘ idāni maṃ esā rocatī’ ti saññī hutvā katthaci agantvā maṃ olokento idheva vasissati, idāneva taṃ akkositvā paribhāsitvā muhuttampi idha vasituṃ adatvā palāpessāmī’’ ti. " 522740,114,2285,223,237,1,108,14,Sā dvāraṃ aḍḍhavivaṭaṃ katvā ekaṃ hatthaṃ kavāṭe laggetvā ekena hatthena aggaḷaṃ uppīḷetvā dutiyaṃ gāthamāha– 522741,114,2286,2,4,1,0,0,2. 522742,114,2287,2,14,1,57,9,"‘ ‘ Anujjubhūtena haraṃ mahantaṃ, divā ca ratto ca nisīthakāle; " 522743,114,2288,2,14,1,73,9,"Paṭigaccha tvaṃ khippaṃ kusāvatiṃ kusa, nicchāmi dubbaṇṇamahaṃ vasantan’’ ti. " 522744,114,2289,2,61,1,407,51,"Tassattho – mahārāja, tvaṃ bhattakārako hutvā ujukena cittena yopi te sīsaṃ bhindeyya, tassapetaṃ kammaṃ na karosi, anujubhūtena pana cittena mamatthāya etaṃ mahantaṃ kājaṃ haranto divā ca ratto ca nisīthakāle ca mahantaṃ dukkhaṃ anubhavissasi, kiṃ te tena anubhūtena dukkhena, tvaṃ attano nagaraṃ kusāvatimeva paṭigaccha, aññaṃ attanā sadisiṃ atirasakapūvasaṇṭhānamukhiṃ yakkhiniṃ aggamahesiṃ katvā rajjaṃ kārehīti. " 522745,114,2289,62,75,1,98,13,Nicchāmi dubbaṇṇamahaṃ vasantan ti ahaṃ pana taṃ dubbaṇṇaṃ dussaṇṭhitaṃ idha vasantaṃ na icchāmīti. 522746,114,2290,2,17,1,72,11,So ‘‘ pabhāvatiyā me santikā kathā laddhā’’ ti tuṭṭhacitto tisso gāthā abhāsi– 522747,114,2291,2,4,1,0,0,3. 522748,114,2292,2,12,1,59,8,"‘ ‘ Nāhaṃ gamissāmi ito kusāvatiṃ, pabhāvatī vaṇṇapalobhito tava; " 522749,114,2293,2,11,1,61,8,"Ramāmi maddassa niketaramme, hitvāna raṭṭhaṃ tava dassane rato. " 522750,114,2294,2,4,1,0,0,4. 522751,114,2295,2,11,1,59,7,"‘ ‘ Pabhāvatī vaṇṇapalobhito tava, sammūḷharūpo vicarāmi mediniṃ; " 522752,114,2296,2,11,1,59,8,"Disaṃ na jānāmi kutomhi āgato, tayamhi matto migamandalocane. " 522753,114,2297,2,4,1,0,0,5. 522754,114,2298,2,7,1,35,3,"‘ ‘ Suvaṇṇacīravasane, jātarūpasumekhale; " 522755,114,2299,2,13,1,46,8,"Sussoṇi tava kāmā hi, nāhaṃ rajjena matthiko’’ ti. " 522756,114,2300,2,8,1,40,5,Tattha {ramāmī}ti abhiramāmi na ukkaṇṭhāmi. 522757,114,2300,9,13,1,35,3,{Sammūḷharūpo}ti kilesasammūḷho hutvā. 522758,114,2300,14,23,1,46,7,"Tayamhi {matto}ti tayi mattomhi, tayā vā mattomhi. " 522759,114,2300,24,27,1,46,2,{Suvaṇṇacīravasane}ti suvaṇṇakhacitavatthavasane. 522760,114,2300,28,36,1,48,7,Nāhaṃ rajjena {matthiko}ti na ahaṃ rajjena atthiko. 522761,114,2301,2,7,1,21,4,Evaṃ vutte sā cintesi– 522762,114,2301,8,56,1,222,35,"‘‘ ahaṃ etaṃ‘ vippaṭisārī bhavissatī’ ti paribhāsāmi, ayaṃ pana rajjitvāva katheti, sace kho pana maṃ‘ ahaṃ kusarājā’ ti vatvā hatthe gaṇheyya, ko taṃ nivāreyya, koci no imaṃ kathaṃ suṇeyyā’’ ti dvāraṃ thaketvā sūciṃ datvā anto aṭṭhāsi. " 522763,114,2301,57,64,1,63,7,Sopi bhattakājaṃ āharitvā bhattaṃ vaḍḍhetvā rājadhītaro bhojesi. 522764,114,2301,65,77,1,64,8,Pabhāvatī‘‘ gaccha kusarājena pakkabhattaṃ āharā’’ ti khujjaṃ pesesi. 522765,114,2301,78,87,1,27,5,Sā āharitvā‘‘ bhuñjāhī’’ ti āha. 522766,114,2301,88,107,1,143,17,"Nāhaṃ tena pakkabhattaṃ bhuñjāmi, tvaṃ bhuñjitvā attano laddhanivāpaṃ gahetvā bhattaṃ pacitvā āhara, kusarañño āgatabhāvañca mā kassaci ārocesīti. " 522767,114,2301,108,121,1,91,12,"Khujjā tato paṭṭhāya tassā koṭṭhāsaṃ āharitvā sayaṃ bhuñjati, attano koṭṭhāsaṃ tassā upaneti. " 522768,114,2301,122,130,1,55,7,Kusarājāpi tato paṭṭhāya taṃ passituṃ alabhanto cintesi– 522769,114,2301,131,148,1,69,11,"‘‘ atthi nu kho pabhāvatiyā mayi sineho, udāhu natthi, vīmaṃsissāmi nan’’ ti. " 522770,114,2301,149,169,1,168,20,So pana rājadhītaro bhojetvā bhattakājaṃ ādāya nikkhanto tassā gabbhadvāre pāsādatalaṃ pādena paharitvā bhājanāni ghaṭṭetvā nitthunitvā visaññī hutvā viya avakujjo pati. 522771,114,2301,170,180,1,83,10,Sā tassa nitthunitasaddena dvāraṃ vivaritvā taṃ bhattakājena otthataṃ disvā cintesi– 522772,114,2301,181,206,1,137,18,"‘‘ ayaṃ sakalajambudīpe aggarājā maṃ nissāya rattindivaṃ dukkhaṃ anubhoti, sukhumālatāya bhattakājena avatthato patati, jīvati nu kho, no vā’’ ti. " 522773,114,2301,207,217,1,82,10,Sā gabbhato nikkhamitvā tassa nāsavātaṃ upadhāretuṃ gīvaṃ pasāretvā mukhaṃ olokesi. 522774,114,2301,218,225,1,48,7,So mukhapūraṃ kheḷaṃ gahetvā tassā sarīre pātesi. 522775,114,2301,226,236,1,82,10,Sā taṃ paribhāsitvā gabbhaṃ pavisitvā dvāraṃ aḍḍhavivaṭaṃ thaketvā ṭhitā gāthamāha– 522776,114,2302,2,4,1,0,0,6. 522777,114,2303,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Abbhūti tassa bho hoti, yo anicchantamicchati; " 522778,114,2304,2,11,1,43,6,"Akāmaṃ rāja kāmesi, akantaṃ kantumicchasī’’ ti. " 522779,114,2305,2,9,1,39,5,"Tattha {abbhūtī}ti abhūti, avuḍḍhīti attho. " 522780,114,2306,2,11,1,107,9,So pana paṭibaddhacittatāya akkosiyamānopi paribhāsiyamānopi vippaṭisāraṃ anuppādetvāva anantaraṃ gāthamāha– 522781,114,2307,2,4,1,0,0,7. 522782,114,2308,2,13,1,42,9,"‘ ‘ Akāmaṃ vā sakāmaṃ vā, yo naro labhate piyaṃ; " 522783,114,2309,2,11,1,45,6,"Lābhamettha pasaṃsāma, alābho tattha pāpako’’ ti. " 522784,114,2310,2,13,1,94,10,Sāpi tasmiṃ evaṃ kathentepi anosakkitvā thaddhataravacanaṃ vatvā palāpetukāmā itaraṃ gāthamāha– 522785,114,2311,2,4,1,0,0,8. 522786,114,2312,2,10,1,38,5,"‘ ‘ Pāsāṇasāraṃ khaṇasi, kaṇikārassa dārunā; " 522787,114,2313,2,11,1,45,6,"Vātaṃ jālena bādhesi, yo anicchantamicchasī’’ ti. " 522788,114,2314,2,7,1,44,4,Tattha kaṇikārassa {dārunā}ti kaṇikārakaṭṭhena. 522789,114,2314,8,11,1,20,2,{Bādhesī}ti bandhasīti. 522790,114,2315,2,8,1,35,6,Taṃ sutvā rājā tisso gāthāyo abhāsi– 522791,114,2316,2,4,1,0,0,9. 522792,114,2317,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Pāsāṇo nūna te hadaye, ohito mudulakkhaṇe; " 522793,114,2318,2,9,1,39,6,"Yo te sātaṃ na vindāmi, tirojanapadāgato. " 522794,114,2319,2,4,1,0,0,10. 522795,114,2320,2,12,1,43,7,"‘ ‘ Yadā maṃ bhakuṭiṃ katvā, rājaputtī udikkhati; " 522796,114,2321,2,8,1,39,5,"Āḷāriko tadā homi, rañño maddassantepure. " 522797,114,2322,2,4,1,0,0,11. 522798,114,2323,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Yadā umhayamānā maṃ, rājaputtī udikkhati; " 522799,114,2324,2,13,1,41,8,"Nāḷāriko tadā homi, rājā homi tadā kuso’’ ti. " 522800,114,2325,2,8,1,56,5,Tattha {mudulakkhaṇe}ti mudunā itthilakkhaṇena samannāgate. 522801,114,2325,9,34,1,164,22,"{Yo}ti yo ahaṃ tiroraṭṭhā āgato tava santike vasanto paṭisanthāramattampi sātaṃ na labhāmi, so evaṃ maññāmi, mayi sinehuppattinivāraṇāya nūna tava hadaye pāsāṇo ṭhapito. " 522802,114,2325,35,42,1,54,6,Bhakuṭiṃ {katvā}ti kodhavasena valivisamaṃ nalāṭaṃ katvā. 522803,114,2325,43,46,1,22,2,{Āḷāriko}ti bhattakārako. 522804,114,2325,47,56,1,73,9,Tasmiṃ khaṇe ahaṃ maddarañño antepure bhattakārakadāso viya homīti vadati. 522805,114,2325,57,62,1,44,4,{Umhayamānā}ti pahaṭṭhākāraṃ dassetvā hasamānā. 522806,114,2325,63,87,1,134,20,"Rājā {homī}ti tasmiṃ khaṇe ahaṃ kusāvatīnagare rajjaṃ kārento rājā viya homi, kasmāsi evaṃ pharusā, ito paṭṭhāya mā evarūpaṃ kari, bhaddeti. " 522807,114,2326,2,7,1,30,5,Sā tassa vacanaṃ sutvā cintesi– 522808,114,2326,8,25,1,87,12,"‘‘ ayaṃ ativiya allīyitvā katheti, musāvādaṃ katvā upāyena naṃ ito palāpessāmī’’ ti gāthamāha– " 522809,114,2327,2,4,1,0,0,12. 522810,114,2328,2,12,1,44,7,"‘ ‘ Sace hi vacanaṃ saccaṃ, nemittānaṃ bhavissati; " 522811,114,2329,2,14,1,50,9,"Neva me tvaṃ patī assa, kāmaṃ chindantu sattadhā’’ ti. " 522812,114,2330,2,43,1,185,27,"Tassattho – mahārāja, mayā‘‘ ayaṃ kusarājā mayhaṃ pati bhavissati, na bhavissatī’’ ti bahū nimittapāṭhakā pucchitā, te‘‘ kāmaṃ kira maṃ sattadhā chindantu, neva me tvaṃ pati bhavissasī’’ ti vadiṃsūti. " 522813,114,2331,2,41,1,227,30,"Taṃ sutvā rājā taṃ paṭibāhanto‘‘ bhadde, mayāpi attano raṭṭhe nemittakā pucchitā, te‘ aññatra sīhassarakusarājato tava pati nāma añño natthī’ ti byākariṃsu, ahampi attano ñāṇabalanimittena evameva kathesin’’ ti vatvā anantaraṃ gāthamāha– " 522814,114,2332,2,4,1,0,0,13. 522815,114,2333,2,13,1,43,9,"‘ ‘ Sace hi vacanaṃ saccaṃ, aññesaṃ yadi vā mama; " 522816,114,2334,2,13,1,45,8,"Neva tuyhaṃ patī atthi, añño sīhassarā kusā’’ ti. " 522817,114,2335,2,22,1,108,17,"Tassattho – yadi hi aññesaṃ nemittānaṃ vacanaṃ saccaṃ, yadi vā mama vacanaṃ saccaṃ, tava añño pati nāma natthīti. " 522818,114,2336,2,27,1,113,20,"Sā tassa vacanaṃ sutvā‘‘ na sakkā imaṃ lajjāpetuṃ vā palāpetuṃ vā, kiṃ me iminā’’ ti dvāraṃ pidhāya attānaṃ na dassesi. " 522819,114,2336,28,72,1,288,35,"Sopi kājaṃ gahetvā otari, tato paṭṭhāya taṃ daṭṭhuṃ na labhati, bhattakārakakammaṃ karonto ativiya kilamati , bhuttapātarāso dārūni phāleti, bhājanāni dhovati, kājena udakaṃ āharati, sayanto ambaṇapiṭṭhe sayati, pāto vuṭṭhāya yāguādīni pacati harati bhojeti, nandirāgaṃ nissāya atidukkhaṃ anubhoti. " 522820,114,2336,73,80,1,64,7,So ekadivasaṃ bhattagehadvārena gacchantiṃ khujjaṃ disvā pakkosi. 522821,114,2336,81,91,1,82,10,Sā pabhāvatiyā bhayena tassa santikaṃ gantuṃ avisahantī turitaturitā viya gacchati. 522822,114,2336,92,103,1,39,7,Atha naṃ vegena upagantvā‘‘ khujje’’ ti āha. 522823,114,2337,2,23,1,68,13,Sā nivattitvā ṭhitā‘‘ ko eso’’ ti vatvā‘‘ tumhākaṃ saddaṃ na suṇāmī’’ ti āha. 522824,114,2337,24,65,1,236,32,"Atha naṃ‘‘ khujje tvampi sāminīpi te ubhopi ativiya thaddhā, ettakaṃ kālaṃ tumhākaṃ santike vasanto ārogyasāsanamattampi na labhāmi, deyyadhammaṃ pana kiṃ dassatha, tiṭṭhatu tāvetaṃ, api me pabhāvatiṃ mudukaṃ katvā dassetuṃ sakkhissasī’’ ti āha . " 522825,114,2337,66,74,1,23,4,Sā‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchi. 522826,114,2337,75,98,1,124,18,"Atha naṃ‘‘ sace me taṃ dassetuṃ sakkhissasi, khujjabhāvaṃ te ujukaṃ katvā gīveyyakaṃ dassāmī’’ ti palobhento pañca gāthāyo abhāsi– " 522827,114,2338,2,4,1,0,0,14. 522828,114,2339,2,13,1,48,8,"‘ ‘ Nekkhaṃ gīvaṃ te kāressaṃ, patvā khujje kusāvatiṃ; " 522829,114,2340,2,8,1,38,5,"Sace maṃ nāganāsūrū, olokeyya pabhāvatī. " 522830,114,2341,2,4,1,0,0,15. 522831,114,2342,2,12,1,48,8,"‘ ‘ Nekkhaṃ gīvaṃ te kāressaṃ, patvā khujje kusāvatiṃ; " 522832,114,2343,2,8,1,38,5,"Sace maṃ nāganāsūrū, ālapeyya pabhāvatī. " 522833,114,2344,2,4,1,0,0,16. 522834,114,2345,2,12,1,48,8,"‘ ‘ Nekkhaṃ gīvaṃ te kāressaṃ, patvā khujje kusāvatiṃ; " 522835,114,2346,2,8,1,39,5,"Sace maṃ nāganāsūrū, umhāyeyya pabhāvatī. " 522836,114,2347,2,4,1,0,0,17. 522837,114,2348,2,12,1,48,8,"‘ ‘ Nekkhaṃ gīvaṃ te kāressaṃ, patvā khujje kusāvatiṃ; " 522838,114,2349,2,8,1,40,5,"Sace maṃ nāganāsūrū, pamhāyeyya pabhāvatī. " 522839,114,2350,2,4,1,0,0,18. 522840,114,2351,2,12,1,48,8,"‘ ‘ Nekkhaṃ gīvaṃ te kāressaṃ, patvā khujje kusāvatiṃ; " 522841,114,2352,2,11,1,41,6,"Sace maṃ nāganāsūrū, pāṇīhi upasamphuse’’ ti. " 522842,114,2353,2,12,1,78,9,Tattha nekkhaṃ gīvaṃ {te}ti tava gīveyyaṃ sabbasuvaṇṇamayameva kāressāmīti attho. 522843,114,2353,13,30,1,95,12,"‘‘ Nekkhaṃ gīvaṃ te karissāmī’’ tipi pāṭho, tava gīvāya nekkhamayaṃ piḷandhanaṃ piḷandhessāmīti attho. " 522844,114,2353,31,46,1,97,13,"{Olokeyyā}ti sace tava vacanena maṃ pabhāvatī olokeyya, sace maṃ tāya olokāpetuṃ sakkhissasīti attho." 522845,114,2353,47,55,1,30,4,‘‘ Ālapeyyā’’ tiādīsupi eseva nayo. 522846,114,2353,56,62,1,52,5,Ettha pana {umhāyeyyā}ti mandahasitavasena parihāseyya. 522847,114,2353,63,67,1,41,3,{Pamhāyeyyā}ti mahāhasitavasena parihāseyya. 522848,114,2354,2,112,1,675,87,"Sā tassa vacanaṃ sutvā‘‘ gacchatha tumhe, deva, katipāhaccayena naṃ tumhākaṃ vase karissāmi, passatha me parakkaman’’ ti vatvā taṃ karaṇīyaṃ tīretvā pabhāvatiyā santikaṃ gantvā tassā vasanagabbhaṃ sodhentī viya paharaṇayoggaṃ leḍḍukhaṇḍampi asesetvā antamaso pādukāpi nīharitvā sakalagabbhaṃ sammajjitvā gabbhadvāre ummāraṃ antaraṃ katvā uccāsanaṃ paññapetvā pabhāvatiyā ekaṃ nīcapīṭhakaṃ attharitvā‘‘ ehi, amma, sīse te ūkā vicinissāmī’’ ti taṃ tattha pīṭhake nisīdāpetvā attano ūruantare tassā sīsaṃ ṭhapetvā thokaṃ kaṇḍuyitvā‘‘ aho imissā sīse bahū ūkā’’ ti sakasīsato ūkā gahetvā tassā hatthe ṭhapetvā‘‘ passa kittakā te sīse ūkā’’ ti piyakathaṃ kathetvā mahāsattassa guṇaṃ kathentī gāthamāha– " 522849,114,2355,2,4,1,0,0,19. 522850,114,2356,2,13,1,44,8,"‘ ‘ Na hi nūnāyaṃ rājaputtī, kuse sātampi vindati; " 522851,114,2357,2,11,1,40,6,"Āḷārike bhate pose, vetanena anatthike’’ ti. " 522852,114,2358,2,25,1,213,21,"Tassattho – ekaṃsena ayaṃ rājaputtī pubbe kusāvatīnagare kusanarindassa santike mālāgandhavilepanavatthālaṅkāravasena appamattakampi sātaṃ na vindati na labhati, tambūlamattampi etena etissā dinnapubbaṃ na bhavissati. " 522853,114,2358,26,27,1,9,1,Kiṃkāraṇā? 522854,114,2358,28,82,1,408,49,"Itthiyo nāma ekadivasampi aṅkaṃ avattharitvā nipannasāmikamhi hadayaṃ bhindituṃ na sakkonti, ayaṃ pana āḷārike bhate pose āḷārikattañca bhatakattañca upagate etasmiṃ purise mūlenapi anatthike kevalaṃ taṃyeva nissāya rajjaṃ pahāya āgantvā evaṃ dukkhaṃ anubhavante paṭisanthāramattampi na karoti, sacepi te, amma, tasmiṃ sineho natthi, sakalajambudīpe aggarājā maṃ nissāya kilamatīti tassa kiñcideva dātuṃ arahasīti. " 522855,114,2359,2,7,1,28,5,Sā taṃ sutvā khujjāya kujjhi. 522856,114,2359,8,23,1,119,15,Atha naṃ khujjā gīvāyaṃ gahetvā antogabbhe khipitvā sayaṃ bahi hutvā dvāraṃ pidhāya āviñchanarajjumhi olambantī aṭṭhāsi. 522857,114,2359,24,33,1,75,9,Pabhāvatī taṃ gahetuṃ asakkontī dvāramūle ṭhatvā akkosantī itaraṃ gāthamāha– 522858,114,2360,2,4,1,0,0,20. 522859,114,2361,2,14,1,48,9,"‘ ‘ Na hi nūnāyaṃ sā khujjā, labhati jivhāya chedanaṃ; " 522860,114,2362,2,11,1,46,6,"Sunisitena satthena, evaṃ dubbhāsitaṃ bhaṇan’’ ti. " 522861,114,2363,2,8,1,51,5,Tattha {sunisitenā}ti suṭṭhu nisitena tikhiṇasatthena. 522862,114,2363,9,16,1,62,7,Evaṃ dubbhāsitan ti evaṃ asotabbayuttakaṃ dubbhāsitaṃ bhaṇantī. 522863,114,2364,2,35,1,208,27,"Atha khujjā āviñcanarajjuṃ gahetvā ṭhitāva‘‘ nippaññe dubbinīte tava rūpaṃ kiṃ karissati, kiṃ mayaṃ tava rūpaṃ khāditvā yāpessāmā’’ ti vatvā terasahi gāthāhi bodhisattassa guṇaṃ pakāsentī khujjāgajjitaṃ nāma gajji– " 522864,114,2365,2,4,1,0,0,21. 522865,114,2366,2,11,1,38,7,"‘ ‘ Mā naṃ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati; " 522866,114,2367,2,8,1,39,5,"Mahāyasoti katvāna, karassu rucire piyaṃ. " 522867,114,2368,2,4,1,0,0,22. 522868,114,2369,2,12,1,38,7,"‘ ‘ Mā naṃ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati; " 522869,114,2370,2,8,1,41,5,"Mahaddhanoti katvāna, karassu rucire piyaṃ. " 522870,114,2371,2,4,1,0,0,23. 522871,114,2372,2,11,1,38,7,"‘ ‘ Mā naṃ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati; " 522872,114,2373,2,8,1,40,5,"Mahabbaloti katvāna, karassu rucire piyaṃ. " 522873,114,2374,2,4,1,0,0,24. 522874,114,2375,2,11,1,38,7,"‘ ‘ Mā naṃ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati; " 522875,114,2376,2,8,1,41,5,"Mahāraṭṭhoti katvāna, karassu rucire piyaṃ. " 522876,114,2377,2,4,1,0,0,25. 522877,114,2378,2,11,1,38,7,"‘ ‘ Mā naṃ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati; " 522878,114,2379,2,8,1,39,5,"Mahārājāti katvāna, karassu rucire piyaṃ. " 522879,114,2380,2,4,1,0,0,26. 522880,114,2381,2,11,1,38,7,"‘ ‘ Mā naṃ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati; " 522881,114,2382,2,8,1,40,5,"Sīhassaroti katvāna, karassu rucire piyaṃ. " 522882,114,2383,2,4,1,0,0,27. 522883,114,2384,2,11,1,38,7,"‘ ‘ Mā naṃ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati; " 522884,114,2385,2,8,1,41,5,"Vaggussaroti katvāna, karassu rucire piyaṃ. " 522885,114,2386,2,4,1,0,0,28. 522886,114,2387,2,11,1,38,7,"‘ ‘ Mā naṃ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati; " 522887,114,2388,2,8,1,41,5,"Bindussaroti katvāna, karassu rucire piyaṃ. " 522888,114,2389,2,4,1,0,0,29. 522889,114,2390,2,11,1,38,7,"‘ ‘ Mā naṃ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati; " 522890,114,2391,2,8,1,41,5,"Mañjussaroti katvāna, karassu rucire piyaṃ. " 522891,114,2392,2,4,1,0,0,30. 522892,114,2393,2,11,1,38,7,"‘ ‘ Mā naṃ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati; " 522893,114,2394,2,8,1,41,5,"Madhussaroti katvāna, karassu rucire piyaṃ. " 522894,114,2395,2,4,1,0,0,31. 522895,114,2396,2,11,1,38,7,"‘ ‘ Mā naṃ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati; " 522896,114,2397,2,8,1,40,5,"Satasippoti katvāna, karassu rucire piyaṃ. " 522897,114,2398,2,4,1,0,0,32. 522898,114,2399,2,11,1,38,7,"‘ ‘ Mā naṃ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati; " 522899,114,2400,2,8,1,41,5,"Khattiyotipi katvāna, karassu rucire piyaṃ. " 522900,114,2401,2,4,1,0,0,33. 522901,114,2402,2,13,1,38,7,"‘ ‘ Mā naṃ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati; " 522902,114,2403,2,11,1,42,6,"Kusarājāti katvāna, karassu rucire piyan’’ ti. " 522903,114,2404,2,27,1,143,20,"Tattha mā naṃ rūpena pāmesi, ārohena, {pabhāvatī}ti are pabhāvati, mā tvaṃ etaṃ kusanarindaṃ attano rūpena ārohapariṇāhena pamini, evaṃ pamāṇaṃ gaṇhi. " 522904,114,2404,28,40,1,86,11,{Mahāyaso}ti mahānubhāvo soti evaṃ hadaye katvāna rucire piyadassane karassu tassa piyaṃ. 522905,114,2404,41,45,1,33,4,Ānubhāvoyeva hissa rūpanti vadati. 522906,114,2404,46,49,1,18,3,Esa nayo sabbattha. 522907,114,2404,50,55,1,30,4,Api ca {mahāyaso}ti mahāparivāro. 522908,114,2404,56,59,1,22,2,{Mahaddhano}ti mahābhogo. 522909,114,2404,60,64,1,21,2,{Mahabbalo}ti mahāthāmo. 522910,114,2404,65,68,1,25,2,{Mahāraṭṭho}ti vipularaṭṭho. 522911,114,2404,69,73,1,35,3,{Mahārājā}ti sakalajambudīpe aggarājā. 522912,114,2404,74,77,1,32,2,{Sīhassaro}ti sīhasaddasamānasaddo. 522913,114,2404,78,81,1,27,2,{Vaggussaro}ti līlāyuttassaro. 522914,114,2404,82,85,1,33,2,{Bindussaro}ti sampiṇḍitaghanassaro. 522915,114,2404,86,89,1,25,2,{Mañjussaro}ti sundarassaro. 522916,114,2404,90,93,1,30,2,{Madhussaro}ti madhurayuttassaro. 522917,114,2404,94,102,1,78,7,{Satasippo}ti paresaṃ santike asikkhitvā attano baleneva nipphannaanekasatasippo. 522918,114,2404,103,108,1,50,4,{Khattiyo}ti okkākapaveṇiyaṃ jāto asambhinnakhattiyo. 522919,114,2404,109,113,1,46,3,{Kusarājā}ti sakkadattiyakusatiṇasamānanāmo rājā. 522920,114,2404,114,130,1,108,16,Evarūpo hi añño rājā nāma natthīti jānitvā etassa piyaṃ karohīti khujjā ettakāhi gāthāhi tassa guṇaṃ kathesi. 522921,114,2405,2,22,1,120,15,"Pabhāvatī tassā vacanaṃ sutvā‘‘ khujje ativiya gajjasi, hatthena pāpuṇantī sasāmikabhāvaṃ te jānāpessāmī’’ ti khujjaṃ tajjesi. " 522922,114,2405,23,47,1,130,18,"Sāpi taṃ‘‘ ahaṃ taṃ rakkhamānā pituno te kusarājassa āgatabhāvaṃ nārocesiṃ, hotu, ajja rañño ārocessāmī’’ ti mahantena saddena bhāyāpesi. " 522923,114,2405,48,58,1,42,6,Sāpi‘‘ kocideva suṇeyyā’’ ti khujjaṃ saññāpesi. 522924,114,2405,59,69,1,91,10,Bodhisattopi taṃ passituṃ alabhanto satta māse dubbhojanena dukkhaseyyāya kilamanto cintesi– 522925,114,2405,70,95,1,121,18,"‘‘ ko me etāya attho, satta māse vasanto etaṃ passitumpi na labhāmi, ativiya kakkhaḷā sāhasikā, gantvā mātāpitaro passissāmī’’ ti. " 522926,114,2405,96,145,1,293,37,"Tasmiṃ khaṇe sakko āvajjento tassa ukkaṇṭhitabhāvaṃ ñatvā‘‘ rājā satta māse pabhāvatiṃ daṭṭhumpi na labhi, labhanākāramassa karissāmī’’ ti maddarañño dūte katvā sattannaṃ rājūnaṃ dūtaṃ pāhento‘‘ pabhāvatī, kusarājaṃ chaḍḍetvā āgatā, āgacchantu pabhāvatiṃ gaṇhantū’’ ti ekekassa visuṃ visuṃ sāsanaṃ pahiṇi. " 522927,114,2405,146,155,1,75,9,Te mahāparivārena gantvā nagaraṃ patvā aññamaññassa āgatakāraṇaṃ na jānanti. 522928,114,2405,156,207,1,254,35,"Te‘‘ tvaṃ kasmā āgato, tvaṃ kasmā āgatosī’’ ti pucchitvā tamatthaṃ ñatvā kujjhitvā‘‘ ekaṃ kira dhītaraṃ sattannaṃ dassati, passathassa anācāraṃ, uppaṇḍeti no, gaṇhatha nan’’ ti‘‘ sabbesampi amhākaṃ pabhāvatiṃ detu yuddhaṃ vā’’ ti sāsanāni pahiṇitvā nagaraṃ parivārayiṃsu. " 522929,114,2405,208,222,1,73,10,Maddarājā sāsanaṃ sutvā bhītatasito amacce āmantetvā‘‘ kiṃ karomā’’ ti pucchi. 522930,114,2405,223,265,1,228,30,"Atha naṃ amaccā‘‘ deva , sattapi rājāno pabhāvatiṃ nissāya āgatā,‘ sace na dassati, pākāraṃ bhinditvā nagaraṃ pavisitvā jīvitakkhayaṃ pāpetvā taṃ gaṇhissāmā’ ti vadanti, pākāre abhinneyeva tesaṃ pabhāvatiṃ pesessāmā’’ ti vatvā gāthamāhaṃsu– " 522931,114,2406,2,4,1,0,0,34. 522932,114,2407,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Ete nāgā upatthaddhā, sabbe tiṭṭhanti vammitā; " 522933,114,2408,2,11,1,45,6,"Purā maddanti pākāraṃ, ānentetaṃ pabhāvatin’’ ti. " 522934,114,2409,2,7,1,39,4,Tattha {upatthaddhā}ti atithaddhā dappitā. 522935,114,2409,8,16,1,67,8,Ānentetaṃ pabhāvatin ti ānentu etaṃ pabhāvatinti sāsanāni pahiṇiṃsu. 522936,114,2409,17,31,1,79,12,"Tasmā yāva ete nāgā pākāraṃ na maddanti, tāva nesaṃ pabhāvatiṃ pesehi, mahārājāti. " 522937,114,2410,2,47,1,275,35,"Taṃ sutvā rājā‘‘ sacāhaṃ ekassa pabhāvatiṃ pesessāmi, sesā yuddhaṃ karissanti, na sakkā ekassa dātuṃ, sakalajambudīpe aggarājānaṃ‘ virūpo’ ti chaḍḍetvā āgatā āgamanassa phalaṃ labhatu, vadhitvāna naṃ satta khaṇḍāni katvā sattannaṃ khattiyānaṃ pesessāmī’’ ti vadanto anantaraṃ gāthamāha– " 522938,114,2411,2,4,1,0,0,35. 522939,114,2412,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Satta bile karitvāna, ahametaṃ pabhāvatiṃ; " 522940,114,2413,2,12,1,47,7,"Khattiyānaṃ padassāmi, ye maṃ hantuṃ idhāgatā’’ ti. " 522941,114,2414,2,8,1,42,6,Tassa sā kathā sakalanivesane pākaṭā ahosi. 522942,114,2414,9,27,1,104,14,Paricārikā gantvā‘‘ rājā kira taṃ satta khaṇḍāni katvā sattannaṃ rājūnaṃ pesessatī’’ ti pabhāvatiyā ārocesuṃ. 522943,114,2414,28,37,1,78,9,Sā maraṇabhayabhītā āsanā vuṭṭhāya bhaginīhi parivutā mātu sirigabbhaṃ agamāsi. 522944,114,2414,38,42,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha– 522945,114,2415,2,4,1,0,0,36. 522946,114,2416,2,10,1,38,5,"‘ ‘ Avuṭṭhahi rājaputtī, sāmā koseyyavāsinī; " 522947,114,2417,2,9,1,41,4,"Assupuṇṇehi nettehi, dāsīgaṇapurakkhatā’’ ti. " 522948,114,2418,2,6,1,26,3,Tattha {sāmā}ti suvaṇṇavaṇṇā. 522949,114,2418,7,10,1,45,2,{Koseyyavāsinī}ti suvaṇṇakhacitakoseyyanivasanā. 522950,114,2419,2,10,1,57,8,Sā mātu santikaṃ gantvā mātaraṃ vanditvā paridevamānā āha– 522951,114,2420,2,4,1,0,0,37. 522952,114,2421,2,12,1,62,6,"‘ ‘ Taṃ nūna kakkūpanisevitaṃ mukhaṃ, ādāsadantātharupaccavekkhitaṃ; " 522953,114,2422,2,11,1,67,8,"Subhaṃ sunettaṃ virajaṃ anaṅgaṇaṃ, chuddhaṃ vane ṭhassati khattiyehi. " 522954,114,2423,2,4,1,0,0,38. 522955,114,2424,2,13,1,54,9,"‘ ‘ Te nūna me asite vellitagge, kese mudū candanasāralitte; " 522956,114,2425,2,9,1,58,6,"Samākule sīvathikāya majjhe, pādehi gijjhā parikaḍḍhissanti. " 522957,114,2426,2,4,1,0,0,39. 522958,114,2427,2,13,1,55,9,"‘ ‘ Tā nūna me tambanakhā sulomā, bāhā mudū candanasāralittā; " 522959,114,2428,2,11,1,62,8,"Chinnā vane ujjhitā khattiyehi, gayha dhaṅko gacchati yenakāmaṃ. " 522960,114,2429,2,4,1,0,0,40. 522961,114,2430,2,11,1,51,7,"‘ ‘ Te nūna tālūpanibhe alambe, nisevite kāsikacandanena; " 522962,114,2431,2,11,1,56,8,"Thanesu me lambissati siṅgālo, mātūva putto taruṇo tanūjo. " 522963,114,2432,2,4,1,0,0,41. 522964,114,2433,2,12,1,61,8,"‘ ‘ Taṃ nūna soṇiṃ puthulaṃ sukoṭṭitaṃ, nisevitaṃ kañcanamekhalāhi; " 522965,114,2434,2,9,1,63,6,"Chinnaṃ vane khattiyehī avatthaṃ, siṅgālasaṅghā parikaḍḍhissanti. " 522966,114,2435,2,4,1,0,0,42. 522967,114,2436,2,13,1,45,9,"‘ ‘ Soṇā dhaṅkā siṅgālā ca, ye caññe santi dāṭhino; " 522968,114,2437,2,8,1,43,5,"Ajarā nūna hessanti, bhakkhayitvā pabhāvatiṃ. " 522969,114,2438,2,4,1,0,0,43. 522970,114,2439,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Sace maṃsāni hariṃsu, khattiyā dūragāmino; " 522971,114,2440,2,9,1,41,6,"Aṭṭhīni amma yācitvā, anupathe dahātha naṃ. " 522972,114,2441,2,4,1,0,0,44. 522973,114,2442,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Khettāni amma kāretvā, kaṇikārettha ropaya; " 522974,114,2443,2,9,1,42,6,"Yadā te pupphitā assu, hemantānaṃ himaccaye; " 522975,114,2444,2,11,1,44,6,"Sareyyātha mamaṃ amma, evaṃvaṇṇā pabhāvatī’’ ti. " 522976,114,2445,2,11,1,150,9,Tattha kakkūpanisevitantila kakkūpanisevitan ti sāsapakakkaloṇakakkamattikakakkatilakakkahaliddikakkamukhacuṇṇakehi imehi pañcahi kakkehi upanisevitaṃ. 522977,114,2445,12,21,1,96,8,Ādāsadantātharupaccavekkhitan ti dantamayatharumhi ādāse paccavekkhitaṃ tattha oloketvā maṇḍitaṃ. 522978,114,2445,22,25,1,21,3,Subhan ti subhamukhaṃ. 522979,114,2445,26,30,1,31,4,Virajan ti vigatarajaṃ nimmalaṃ. 522980,114,2445,31,34,1,37,3,Anaṅgaṇan ti gaṇḍapiḷakādidosarahitaṃ. 522981,114,2445,35,50,1,104,14,Chuddhan ti amma evarūpaṃ mama mukhaṃ addhā idāni khattiyehi chaḍḍitaṃ vane araññe ṭhassatīti paridevati. 522982,114,2445,51,54,1,14,2,{Asite}ti kāḷake. 522983,114,2445,55,58,1,22,2,{Vellitagge}ti unnatagge. 522984,114,2445,59,62,1,23,2,{Sīvathikāyā}ti susānamhi. 522985,114,2445,63,74,1,102,10,{Parikaḍḍhissantī}ti evarūpe mama kese manussamaṃsakhādakā gijjhā pādehi paharitvā nūna parikaḍḍhissanti. 522986,114,2445,75,91,1,119,16,Gayha dhaṅko gacchati yenakāman ti amma mama evarūpaṃ bāhaṃ nūna dhaṅko gahetvā luñjitvā khādanto yenakāmaṃ gacchissati. 522987,114,2446,2,5,1,36,2,{Tālūpanibhe}ti suvaṇṇatālaphalasadise. 522988,114,2446,6,10,1,43,3,{Kāsikacandanenā}ti sukhumacandanena nisevite. 522989,114,2446,11,34,1,151,22,Thanesu {me}ti amma mama susāne patitāya evarūpe thane disvā mukhena ḍaṃsitvā tesu me thanesu attano tanujo mātu taruṇaputto viya nūna siṅgālo lambissati. 522990,114,2446,35,38,1,14,3,Soṇin ti kaṭiṃ. 522991,114,2446,39,44,1,46,5,Sukoṭṭitan ti gohanukena paharitvā suvaḍḍhitaṃ. 522992,114,2446,45,48,1,21,3,Avatthan ti chaḍḍitaṃ. 522993,114,2446,49,60,1,74,10,{Bhakkhayitvā}ti amma ete ettakā nūna mama maṃsaṃ khāditvā ajarā bhavissanti. 522994,114,2447,2,27,1,186,22,"Sace maṃsāni {hariṃsū}ti amma sace te khattiyā mayiṃ paṭibaddhacittā mama maṃsāni hareyyuṃ, atha tumhe aṭṭhīni yācitvā anupathe dahāthanaṃ, jaṅghamaggamahāmaggānaṃ antare daheyyāthāti vadati. " 522995,114,2447,28,40,1,100,11,{Khettānī}ti amma mama jhāpitaṭṭhāne mālādivatthūni kāretvā ettha etesu khettesu kaṇikārarukkhe ropaya. 522996,114,2447,41,45,1,40,3,{Himaccaye}ti himapātātikkame phagguṇamāse. 522997,114,2447,46,59,1,113,12,{Sareyyāthā}ti tesaṃ pupphānaṃ suvaṇṇacaṅkoṭakaṃ pūretvā ūrūsu ṭhapetvā mama dhītā pabhāvatī evaṃvaṇṇāti sareyyātha. 522998,114,2448,2,9,1,45,6,Iti sā maraṇabhayatajjitā mātu santike vilapi. 522999,114,2448,10,23,1,81,9,Maddarājāpi‘‘ pharasuñca gaṇḍikañca gahetvā coraghātako idheva āgacchatū’’ ti āṇāpesi. 523000,114,2448,24,29,1,43,5,Tassa āgamanaṃ sakalarājagehe pākaṭaṃ ahosi. 523001,114,2448,30,40,1,91,10,Athassa āgatabhāvaṃ sutvā pabhāvatiyā mātā uṭṭhāyāsanā sokasamappitā rañño santikaṃ agamāsi. 523002,114,2448,41,45,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha– 523003,114,2449,2,4,1,0,0,45. 523004,114,2450,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Tassā mātā udaṭṭhāsi, khattiyā devavaṇṇinī; " 523005,114,2451,2,11,1,45,6,"Disvā asiñca sūnañca, rañño maddassantepure’’ ti. " 523006,114,2452,2,12,1,62,8,Tattha {udaṭṭhāsī}ti āsanā uṭṭhāya rañño santikaṃ gantvā aṭṭhāsi. 523007,114,2452,13,27,1,123,13,Disvā asiñca {sūnañcā}ti antepuramhi alaṅkatamahātale rañño purato nikkhittaṃ pharasuñca gaṇḍikañca disvā vilapantī gāthamāha– 523008,114,2453,2,4,1,0,0,46. 523009,114,2454,2,11,1,39,6,"‘ ‘ Iminā nūna asinā, susaññaṃ tanumajjhimaṃ; " 523010,114,2455,2,11,1,48,6,"Dhītaraṃ madda hantvāna, khattiyānaṃ padassasī’’ ti. " 523011,114,2456,2,7,1,34,4,Tattha {asinā}ti pharasuṃ sandhāyāha. 523012,114,2456,8,15,1,33,7,So hi imasmiṃ ṭhāne asi nāma jāto. 523013,114,2456,16,22,1,55,6,Susaññaṃ tanumajjhiman ti suṭṭhu saññātaṃ tanumajjhimaṃ. 523014,114,2457,2,7,1,28,5,Atha naṃ rājā saññāpento āha– 523015,114,2457,8,41,1,189,24,"‘‘ devi, kiṃ kathesi, tava dhītā sakalajambudīpe aggarājānaṃ‘ virūpo’ ti chaḍḍetvā gatamagge padavalañje avinaṭṭheyeva maccuṃ nalāṭenādāya āgatā, idāni attano rūpaṃ nissāya īdisaṃ phalaṃ labhatū’’ ti. " 523016,114,2457,42,51,1,58,9,Sā tassa vacanaṃ sutvā dhītu santikaṃ gantvā vilapantī āha– 523017,114,2458,2,4,1,0,0,47. 523018,114,2459,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Na me akāsi vacanaṃ, atthakāmāya puttike; " 523019,114,2460,2,7,1,43,4,"Sājja lohitasañchannā, gacchasi yamasādhanaṃ. " 523020,114,2461,2,4,1,0,0,48. 523021,114,2462,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Evamāpajjatī poso, pāpiyañca nigacchati; " 523022,114,2463,2,10,1,45,7,"Yo ve hitānaṃ vacanaṃ, na karoti atthadassinaṃ. " 523023,114,2464,2,4,1,0,0,49. 523024,114,2465,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Sace ca ajja dhāresi, kumāraṃ cārudassanaṃ; " 523025,114,2466,2,7,1,42,4,"Kusena jātaṃ khattiyaṃ, suvaṇṇamaṇimekhalaṃ; " 523026,114,2467,2,8,1,44,5,"Pūjitaṃ ñātisaṅghehi, na gacchasi yamakkhayaṃ. " 523027,114,2468,2,4,1,0,0,50. 523028,114,2469,2,12,1,42,7,"‘ ‘ Yatthassu bherī nadati, kuñjaro ca nikūjati; " 523029,114,2470,2,9,1,45,6,"Khattiyānaṃ kule bhadde, kinnu sukhataraṃ tato. " 523030,114,2471,2,4,1,0,0,51. 523031,114,2472,2,11,1,37,7,"‘ ‘ Asso ca sisati dvāre, kumāro uparodati; " 523032,114,2473,2,9,1,45,6,"Khattiyānaṃ kule bhadde, kinnu sukhataraṃ tato. " 523033,114,2474,2,4,1,0,0,52. 523034,114,2475,2,7,1,36,3,"‘ ‘ Mayūrakoñcābhirude, kokilābhinikūjite; " 523035,114,2476,2,12,1,48,7,"Khattiyānaṃ kule bhadde, kinnu sukhataraṃ tato’’ ti. " 523036,114,2477,2,8,1,28,4,Tattha {puttike}ti taṃ ālapati. 523037,114,2477,9,44,1,210,28,"Idaṃ vuttaṃ hoti– amma, idha kiṃ karissasi, sāmikassa santikaṃ gaccha, mā rūpamadena majjīti evaṃ yācantiyāpi me vacanaṃ na akāsi, sā tvaṃ ajja lohitasañchannā gacchasi yamasādhanaṃ, maccurājassa bhavanaṃ gamissasīti. " 523038,114,2477,45,50,1,38,4,{Pāpiyañcā}ti ito pāpatarañca nigacchati. 523039,114,2477,51,74,1,150,20,"Sace ca ajja {dhāresī}ti, amma, sace tvaṃ cittassa vasaṃ agantvā kusanarindaṃ paṭicca laddhaṃ attano rūpena sadisaṃ cārudassanaṃ kumāraṃ ajja dhārayissasi. " 523040,114,2477,75,82,1,54,7,Yamakkhayan ti evaṃ sante yamanivesanaṃ na gaccheyyāsi. 523041,114,2477,83,102,1,160,18,"Tato yamhi khattiyakule ayaṃ vibhūti, tamhā nānābherisaddena ceva mattavāraṇakoñcanādena ca ninnāditā kusāvatīrājakulā kiṃ nu sukhataraṃ disvā idhāgatāsīti attho. " 523042,114,2477,103,106,1,15,2,{Sisatī}ti hasati. 523043,114,2477,107,111,1,35,3,{Kumāro}ti susikkhito gandhabbakumāro. 523044,114,2477,112,118,1,48,5,{Uparodatī}ti nānātūriyāni gahetvā upahāraṃ karoti. 523045,114,2477,119,129,1,114,9,{Kokilābhinikūjite}ti kusarājakule sāyaṃ pāto pavattanaccagītavāditūpahāraṃ paṭippharantī viya kokilehi abhinikūjite. 523046,114,2478,2,32,1,177,25,"Iti sāpi ettakāhi gāthāhi tāya saddhiṃ sallapitvā‘‘ sace ajja kusanarindo idha assa, ime satta rājāno palāpetvā mama dhītaraṃ dukkhā pamocetvā ādāya gaccheyyā’’ ti cintetvā gāthamāha– " 523047,114,2479,2,4,1,0,0,53. 523048,114,2480,2,10,1,46,6,"‘ ‘ Kahaṃ nu kho sattumaddano, pararaṭṭhappamaddano; " 523049,114,2481,2,12,1,43,7,"Kuso soḷārapaññāṇo, yo no dukkhā pamocaye’’ ti. " 523050,114,2482,2,6,1,33,3,Tattha {soḷārapaññāṇo}ti uḷārapañño. 523051,114,2483,2,27,1,156,19,"Tato pabhāvatī‘‘ mama mātu kusassa vaṇṇaṃ bhaṇantiyā mukhaṃ nappahoti, ācikkhissāmi tāvassā tassa idheva āḷārikakammaṃ katvā vasanabhāvan’’ ti cintetvā gāthamāha– " 523052,114,2484,2,4,1,0,0,54. 523053,114,2485,2,9,1,43,5,"‘ ‘ Idheva so sattumaddano, pararaṭṭhappamaddano; " 523054,114,2486,2,12,1,44,7,"Kuso soḷārapaññāṇo, yo te sabbe vadhissatī’’ ti. " 523055,114,2487,2,14,1,68,8,Athassā mātā‘‘ ayaṃ maraṇabhayabhītā vippalapatī’’ ti cintetvā gāthamāha– 523056,114,2488,2,4,1,0,0,55. 523057,114,2489,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Ummattikā nu bhaṇasi, andhabālā pabhāsasi; " 523058,114,2490,2,15,1,45,10,"Kuso ce āgato assa, kiṃ na jānemu taṃ mayan’’ ti. " 523059,114,2491,2,8,1,40,5,Tattha {andhabālā}ti sammūḷhā aññāṇā hutvā. 523060,114,2491,9,18,1,46,8,Kiṃ na {jānemū}ti kena kāraṇena taṃ na jāneyyāma. 523061,114,2491,19,35,1,126,14,"So hi antarāmagge ṭhitova amhākaṃ sāsanaṃ peseyya, samussitaddhajā caturaṅginīsenā paññāyetha, tvaṃ pana maraṇabhayena kathesīti. " 523062,114,2492,2,36,1,195,27,"Sā evaṃ vutte‘‘ na me mātā saddahati, tassa idhāgantvā satta māse vasanabhāvaṃ na jānāti, dassessāmi nan’’ ti cintetvā mātaraṃ hatthe gahetvā sīhapañjaraṃ vivaritvā hatthaṃ pasāretvā dassentī gāthamāha– " 523063,114,2493,2,4,1,0,0,56. 523064,114,2494,2,9,1,34,5,"‘ ‘ Eso āḷāriko poso, kumārīpuramantare; " 523065,114,2495,2,12,1,49,7,"Daḷhaṃ katvāna saṃvelliṃ, kumbhiṃ dhovati oṇato’’ ti. " 523066,114,2496,2,13,1,95,10,Tattha {kumārīpuramantare}ti vātapāne ṭhitā tava dhītānaṃ kumārīnaṃ vasanaṭṭhānantare naṃ olokehi. 523067,114,2496,14,20,1,46,6,Saṃvellin ti kacchaṃ bandhitvā kumbhiṃ dhovati. 523068,114,2497,2,33,1,193,23,"So kira tadā‘‘ ajja me manoratho matthakaṃ pāpuṇissati, addhā maraṇabhayatajjitā, pabhāvatī, mama āgatabhāvaṃ kathessati, bhājanāni dhovitvā paṭisāmessāmī’’ ti udakaṃ āharitvā bhājanāni dhovituṃ ārabhi. " 523069,114,2497,34,39,1,36,5,Atha naṃ mātā paribhāsantī gāthamāha– 523070,114,2498,2,4,1,0,0,57. 523071,114,2499,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Veṇī tvamasi caṇḍālī, adūsi kulagandhinī; " 523072,114,2500,2,12,1,47,7,"Kathaṃ maddakule jātā, dāsaṃ kayirāsi kāmukan’’ ti. " 523073,114,2501,2,7,1,22,3,Tattha {veṇī}ti tacchikā. 523074,114,2501,8,14,1,42,5,Adūsi {kulagandhinī}ti udāhu tvaṃ kuladūsikā. 523075,114,2501,15,27,1,78,12,Kāmukan ti kathaṃ nāma tvaṃ evarūpe kule jātā attano sāmikaṃ dāsaṃ kareyyāsīti. 523076,114,2502,2,22,1,106,16,Tato pabhāvatī‘‘ mama mātā imassa maṃ nissāya evaṃ vasanabhāvaṃ na jānāti maññe’’ ti cintetvā itaraṃ gāthamāha– 523077,114,2503,2,4,1,0,0,58. 523078,114,2504,2,13,1,43,8,"‘ ‘ Namhi veṇī na caṇḍālī, na camhi kulagandhinī; " 523079,114,2505,2,12,1,47,7,"Okkākaputto bhaddante, tvaṃ nu dāsoti maññasī’’ ti. " 523080,114,2506,2,31,1,103,16,"Tattha {okkākaputto}ti, amma, esa okkākaputto, tvaṃ pana‘‘ dāso’’ ti maññasi, kasmā naṃ ahaṃ‘‘ dāso’’ ti kathessāmīti. " 523081,114,2507,2,6,1,27,4,Idānissa yasaṃ vaṇṇentī āha– 523082,114,2508,2,4,1,0,0,59. 523083,114,2509,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Yo brāhmaṇasahassāni, sadā bhojeti vīsatiṃ; " 523084,114,2510,2,9,1,44,6,"Okkākaputto bhaddante, tvaṃ nu dāsoti maññasi. " 523085,114,2511,2,4,1,0,0,60. 523086,114,2512,2,9,1,40,5,"Yassa nāgasahassāni, sadā yojenti vīsatiṃ; " 523087,114,2513,2,9,1,44,6,"Okkākaputto bhaddante, tvaṃ nu dāsoti maññasi. " 523088,114,2514,2,4,1,0,0,61. 523089,114,2515,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Yassa assasahassāni, sadā yojenti vīsatiṃ; " 523090,114,2516,2,9,1,44,6,"Okkākaputto bhaddante, tvaṃ nu dāsoti maññasi. " 523091,114,2517,2,4,1,0,0,62. 523092,114,2518,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Yassa rathasahassāni, sadā yojenti vīsatiṃ; " 523093,114,2519,2,9,1,44,6,"Okkākaputto bhaddante, tvaṃ nu dāsoti maññasi; " 523094,114,2520,2,8,1,42,5,"Yassa usabhasahassāni, sadā yojenti vīsatiṃ; " 523095,114,2521,2,9,1,44,6,"Okkākaputto bhaddante, tvaṃ nu dāsoti maññasi. " 523096,114,2522,2,4,1,0,0,63. 523097,114,2523,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Yassa dhenusahassāni, sadā duhanti vīsatiṃ; " 523098,114,2524,2,12,1,47,7,"Okkākaputto bhaddante, tvaṃ nu dāsoti maññasī’’ ti. " 523099,114,2525,2,9,1,51,7,Evaṃ tāya pañcahi gāthāhi mahāsattassa yaso vaṇṇito. 523100,114,2525,10,30,1,111,15,"Athassā mātā‘‘ ayaṃ asambhitā kathaṃ katheti, addhā evametan’’ ti saddahitvā rañño santikaṃ gantvā tamatthaṃ ārocesi. " 523101,114,2525,31,49,1,75,11,"So vegena pabhāvatiyā santikaṃ gantvā‘‘ saccaṃ kira, amma, kusarājā idhāgato’’ ti." 523102,114,2525,50,66,1,77,11,"‘‘ Āma tāta, ajjassa satta māsā atikkantā tava dhītānaṃ āḷārikattaṃ karontassā’’ ti. " 523103,114,2525,67,77,1,85,10,So tassā asaddahanto khujjaṃ pucchitvā yathābhūtaṃ sutvā dhītaraṃ garahanto gāthamāha– 523104,114,2526,2,4,1,0,0,64. 523105,114,2527,2,13,1,48,8,"‘ ‘ Taggha te dukkaṭaṃ bāle, yaṃ khattiyaṃ mahabbalaṃ; " 523106,114,2528,2,11,1,46,6,"Nāgaṃ maṇḍūkavaṇṇena, na taṃ akkhāsidhāgatan’’ ti. " 523107,114,2529,2,6,1,26,3,Tattha {tagghā}ti ekaṃseneva. 523108,114,2530,2,16,1,118,14,So dhītaraṃ garahitvā vegena tassa santikaṃ gantvā katapaṭisanthāro añjaliṃ paggayha attano accayaṃ dassento gāthamāha– 523109,114,2531,2,4,1,0,0,65. 523110,114,2532,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Aparādhaṃ mahārāja, tvaṃ no khama rathesabha; " 523111,114,2533,2,11,1,44,6,"Yaṃ taṃ aññātavesena, nāññāsimhā idhāgatan’’ ti. " 523112,114,2534,2,25,1,140,17,"Taṃ sutvā mahāsatto‘‘ sacāhaṃ pharusaṃ vakkhāmi, idhevassa hadayaṃ phalissati, assāsessāmi nan’’ ti cintetvā bhājanantare ṭhitova itaraṃ gāthamāha– " 523113,114,2535,2,4,1,0,0,66. 523114,114,2536,2,12,1,44,8,"‘ ‘ Mādisassa na taṃ channaṃ, yohaṃ āḷāriko bhave; " 523115,114,2537,2,13,1,48,8,"Tvaññeva me pasīdassu, natthi te deva dukkaṭan’’ ti. " 523116,114,2538,2,14,1,119,12,Rājā tassa santikā paṭisanthāraṃ labhitvā pāsādaṃ abhiruhitvā pabhāvatiṃ pakkosāpetvā khamāpanatthāya pesetuṃ gāthamāha– 523117,114,2539,2,4,1,0,0,67. 523118,114,2540,2,11,1,42,6,"‘ ‘ Gaccha bāle khamāpehi, kusarājaṃ mahabbalaṃ; " 523119,114,2541,2,13,1,44,8,"Khamāpito kuso rājā, so te dassati jīvitan’’ ti. " 523120,114,2542,2,14,1,84,12,Sā pitu vacanaṃ sutvā bhaginīhi ceva paricārikāhi ca parivutā tassa santikaṃ agamāsi. 523121,114,2542,15,46,1,227,27,Sopi kammakāravesena ṭhitova tassā attano santikaṃ āgamanaṃ ñatvā‘‘ ajja pabhāvatiyā mānaṃ bhinditvā pādamūle naṃ kalale nipajjāpessāmī’’ ti sabbaṃ attanā ābhataṃ udakaṃ chaḍḍetvā khalamaṇḍalamattaṃ ṭhānaṃ madditvā ekakalalaṃ akāsi. 523122,114,2542,47,58,1,82,11,Sā tassa santikaṃ gantvā tassa pādesu nipatitvā kalalapiṭṭhe nipannā taṃ khamāpesi. 523123,114,2542,59,63,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha– 523124,114,2543,2,4,1,0,0,68. 523125,114,2544,2,12,1,41,6,"‘ ‘ Pitussa vacanaṃ sutvā, devavaṇṇī pabhāvatī; " 523126,114,2545,2,11,1,42,6,"Sirasā aggahī pāde, kusarājaṃ mahabbalan’’ ti. " 523127,114,2546,2,10,1,60,7,Tattha {sirasā}ti sirasā nipatitvā kusarājānaṃ pāde aggahesīti. 523128,114,2547,2,10,1,51,8,Gahetvā ca pana naṃ khamāpentī tisso gāthāyo abhāsi– 523129,114,2548,2,4,1,0,0,69. 523130,114,2549,2,12,1,40,8,"‘ ‘ Yāmā ratyo atikkantā, tāmā deva tayā vinā; " 523131,114,2550,2,11,1,44,8,"Vande te sirasā pāde, mā me kujjha rathesabha. " 523132,114,2551,2,4,1,0,0,70. 523133,114,2552,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Sabbaṃ te paṭijānāmi, mahārāja suṇohi me; " 523134,114,2553,2,10,1,42,7,"Na cāpi appiyaṃ tuyhaṃ, kareyyāmi ahaṃ puna. " 523135,114,2554,2,4,1,0,0,71. 523136,114,2555,2,12,1,39,8,"‘ ‘ Evaṃ ce yācamānāya, vacanaṃ me na kāhasi; " 523137,114,2556,2,12,1,46,7,"Idāni maṃ tāto hantvā, khattiyānaṃ padassatī’’ ti. " 523138,114,2557,2,6,1,22,3,Tattha {ratyo}ti rattiyo. 523139,114,2557,7,15,1,41,7,{Tāmā}ti tā imā sabbāpi tayā vinā atikkantā. 523140,114,2557,16,47,1,171,25,"Sabbaṃ te {paṭijānāmī}ti, mahārāja, ettakaṃ kālaṃ mayā tava appiyameva kataṃ, idaṃ te ahaṃ sabbaṃ paṭijānāmi, aparampi suṇohi me, ito paṭṭhāyāhaṃ puna tuyhaṃ appiyaṃ na karissāmi. " 523141,114,2557,48,59,1,63,10,Evaṃ {ce}ti sace evaṃ yācamānāya mama tvaṃ vacanaṃ na karissasīti. 523142,114,2558,2,26,1,113,16,"Taṃ sutvā rājā‘‘ sacāhaṃ‘ imaṃ tvañceva jānissasī’ ti vakkhāmi, hadayamassā phalissati, assāsessāmi nan’’ ti cintetvā āha– " 523143,114,2559,2,4,1,0,0,72. 523144,114,2560,2,13,1,40,9,"‘ ‘ Evaṃ te yācamānāya, kiṃ na kāhāmi te vaco; " 523145,114,2561,2,10,1,47,7,"Vikuddho tyasmi kalyāṇi, mā tvaṃ bhāyi pabhāvati. " 523146,114,2562,2,4,1,0,0,73. 523147,114,2563,2,12,1,40,7,"‘ ‘ Sabbaṃ te paṭijānāmi, rājaputti suṇohi me; " 523148,114,2564,2,10,1,42,7,"Na cāpi appiyaṃ tuyhaṃ, kareyyāmi ahaṃ puna. " 523149,114,2565,2,4,1,0,0,74. 523150,114,2566,2,13,1,45,8,"‘ ‘ Tava kāmā hi sussoṇi, pahu dukkhaṃ titikkhisaṃ; " 523151,114,2567,2,12,1,48,7,"Bahuṃ maddakulaṃ hantvā, nayituṃ taṃ pabhāvatī’’ ti. " 523152,114,2568,2,12,1,58,9,Tattha kiṃ na {kāhāmī}ti kiṃkāraṇā tava vacanaṃ na karissāmi. 523153,114,2568,13,20,1,43,6,Vikuddho {tyasmī}ti vikuddho nikkopo te asmiṃ. 523154,114,2568,21,32,1,87,10,Sabbaṃ {te}ti vikuddhabhāvañca idāni appiyakaraṇañca ubhayaṃ te idaṃ sabbameva paṭijānāmi. 523155,114,2568,33,41,1,37,6,Tava {kāmā}ti tava kāmena taṃ icchamāno. 523156,114,2568,42,45,1,25,3,Titikkhisan ti adhivāsemi. 523157,114,2568,46,58,1,98,12,Bahuṃ maddakulaṃ hantvā nayituṃ tan ti bahumaddarājakulaṃ hanitvā balakkārena taṃ netuṃ samatthoti. 523158,114,2569,2,59,1,349,44,"Atha so sakkassa devarañño paricārikaṃ viya taṃ attano paricārikaṃ disvā khattiyamānaṃ uppādetvā‘‘ mayi kira dharamāneyeva mama bhariyaṃ aññe gahetvā gamissantī’’ ti sīho viya rājaṅgaṇe vijambhamāno‘‘ sakalanagaravāsino me āgatabhāvaṃ jānantū’’ ti vagganto nadanto seḷento apphoṭento‘‘ idāni te jīvaggāhaṃ gahessāmi, rathādayo me yojentū’’ ti anantaraṃ gāthamāha– " 523159,114,2570,2,4,1,0,0,75. 523160,114,2571,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Yojayantu rathe asse, nānācitte samāhite; " 523161,114,2572,2,12,1,48,7,"Atha dakkhatha me vegaṃ, vidhamantassa sattavo’’ ti. " 523162,114,2573,2,6,1,37,3,Tattha {nānācitte}ti nānālaṅkāravicitte. 523163,114,2573,7,16,1,62,7,"{Samāhite}ti asse sandhāya vuttaṃ, susikkhite nibbisevaneti attho. " 523164,114,2573,17,26,1,59,9,Atha dakkhatha me vegan ti atha me parakkamaṃ passissathāti. 523165,114,2574,2,16,1,95,13,"Sattūnaṃ gaṇhanaṃ nāma mayhaṃ bhāro, gaccha tvaṃ nhatvā alaṅkaritvā pāsādaṃ āruhāti taṃ uyyojesi. " 523166,114,2574,17,21,1,48,4,Maddarājāpissa parihārakaraṇatthaṃ amacce pahiṇi. 523167,114,2574,22,29,1,67,7,Te tassa mahānasadvāreyeva sāṇiṃ parikkhipitvā kappake upaṭṭhapesuṃ. 523168,114,2574,30,46,1,122,12,So katamassukammo sīsaṃnhāto sabbālaṅkārapaṭimaṇḍito amaccādīhi parivuto‘‘ pāsādaṃ abhiruhissāmī’’ ti disā viloketvā apphoṭesi. 523169,114,2574,47,49,1,29,2,Olokitaolokitaṭṭhānaṃ vikampi. 523170,114,2574,50,61,1,41,7,So‘‘ idāni me parakkamaṃ passissathā’’ ti āha. 523171,114,2574,62,67,1,46,5,Tamatthaṃ pakāsento satthā anantaraṃ gāthamāha– 523172,114,2575,2,4,1,0,0,76. 523173,114,2576,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Tañca tattha udikkhiṃsu, rañño maddassantepure; " 523174,114,2577,2,11,1,49,6,"Vijambhamānaṃ sīhaṃva, phoṭentaṃ diguṇaṃ bhujan’’ ti. " 523175,114,2578,2,16,1,104,11,Tassattho – tañca tattha vijambhantaṃ apphoṭentaṃ rañño antepure vātapānāni vivaritvā itthiyo udikkhiṃsūti. 523176,114,2579,2,7,1,62,5,Athassa maddarājā kataāneñjakāraṇaṃ alaṅkatavaravāraṇaṃ pesesi. 523177,114,2579,8,46,1,266,28,"So samussitasetacchattaṃ hatthikkhandhaṃ āruyha‘‘ pabhāvatiṃ ānethā’’ ti tampi pacchato nisīdāpetvā caturaṅginiyā senāya parivuto pācīnadvārena nikkhamitvā parasenaṃ oloketvā‘‘ ahaṃ kusarājā, jīvitatthikā urena nipajjantū’’ ti tikkhattuṃ sīhanādaṃ naditvā sattumaddanaṃ akāsi. " 523178,114,2579,47,51,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha– 523179,114,2580,2,4,1,0,0,77. 523180,114,2581,2,9,1,44,5,"‘ ‘ Hatthikkhandhañca āruyha, āropetvā pabhāvatiṃ; " 523181,114,2582,2,8,1,39,5,"Saṅgāmaṃ otaritvāna, sīhanādaṃ nadī kuso. " 523182,114,2583,2,4,1,0,0,78. 523183,114,2584,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Tassa taṃ nadato sutvā, sīhassevitare migā; " 523184,114,2585,2,6,1,40,3,"Khattiyā vipalāyiṃsu, kusasaddabhayaṭṭitā. " 523185,114,2586,2,4,1,0,0,79. 523186,114,2587,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā; " 523187,114,2588,2,6,1,42,3,"Aññamaññassa chindanti, kusasaddabhayaṭṭitā. " 523188,114,2589,2,4,1,0,0,80. 523189,114,2590,2,9,1,44,5,"‘ ‘ Tasmiṃ saṅgāmasīsasmiṃ, passitvā haṭṭhamānaso; " 523190,114,2591,2,9,1,41,6,"Kusassa rañño devindo, adā verocanaṃ maṇiṃ. " 523191,114,2592,2,4,1,0,0,81. 523192,114,2593,2,12,1,48,8,"‘ ‘ So taṃ vijjhitvā saṅgāmaṃ, laddhā verocanaṃ maṇiṃ; " 523193,114,2594,2,8,1,46,5,"Hatthikkhandhagato rājā, pāvekkhi nagaraṃ puraṃ. " 523194,114,2595,2,4,1,0,0,82. 523195,114,2596,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Jīvaggāhaṃ gahetvāna, bandhitvā satta khattiye; " 523196,114,2597,2,8,1,37,5,"Sasurassūpanāmesi , ime te deva sattavo. " 523197,114,2598,2,4,1,0,0,83. 523198,114,2599,2,12,1,40,8,"‘ ‘ Sabbeva te vasaṃ gatā, amittā vihatā tava; " 523199,114,2600,2,15,1,46,10,"Kāmaṃ karohi te tayā, muñca vā te hanassu vā’’ ti. " 523200,114,2601,2,11,1,80,7,Tattha {vipalāyiṃsū}ti satiṃ paccupaṭṭhāpetuṃ asakkontā vipallatthacittā bhijjiṃsu. 523201,114,2601,12,21,1,81,8,{Kusasaddabhayaṭṭitā}ti kusarañño saddaṃ nissāya jātena bhayena upaddutā mūḷhacittā. 523202,114,2601,22,28,1,54,5,Aññamaññassa {chindantī}ti aññamaññaṃ chindanti maddanti. 523203,114,2601,29,36,1,20,3,‘‘ Bhindiṃsū’’ tipi pāṭho. 523204,114,2601,37,57,1,175,20,Tasmin ti evaṃ bodhisattassa saddasavaneneva saṅgāme bhinne tasmiṃ saṅgāmasīse taṃ mahāsattassa parakkamaṃ passitvā tuṭṭhahadayo sakko verocanaṃ nāma maṇikkhandhaṃ tassa adāsi. 523205,114,2601,58,63,1,38,5,Nagaraṃ puran ti nagarasaṅkhātaṃ puraṃ. 523206,114,2601,64,71,1,59,6,{Bandhitvā}ti tesaññeva uttari sāṭakena pacchābāhaṃ bandhitvā. 523207,114,2601,72,89,1,88,15,"Kāmaṃ karohi te {tayā}ti tvaṃ attano kāmaṃ icchaṃ ruciṃ karohi, ete hi tayā dāsā katāyevāti. " 523208,114,2602,2,6,1,8,2,Rājā āha– 523209,114,2603,2,4,1,0,0,84. 523210,114,2604,2,13,1,42,9,"‘ ‘ Tuyheva sattavo ete, na hi te mayha sattavo; " 523211,114,2605,2,14,1,46,9,"Tvaññeva no mahārāja, muñca vā te hanassu vā’’ ti. " 523212,114,2606,2,12,1,55,7,"Tattha tvaññeva {no}ti, mahārāja, tvaṃyeva amhākaṃ issaroti. " 523213,114,2607,2,32,1,165,22,"Evaṃ vutte mahāsatto‘‘ kiṃ imehi māritehi, mā tesaṃ āgamanaṃ niratthakaṃ hotu, pabhāvatiyā kaniṭṭhā satta maddarājadhītaro atthi, tā nesaṃ dāpessāmī’’ ti cintetvā gāthamāha– " 523214,114,2608,2,4,1,0,0,85. 523215,114,2609,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Imā te dhītaro satta, devakaññūpamā subhā; " 523216,114,2610,2,12,1,42,7,"Dadāhi nesaṃ ekekaṃ, hontu jāmātaro tavā’’ ti. " 523217,114,2611,2,6,1,17,4,Atha naṃ rājā āha– 523218,114,2612,2,4,1,0,0,86. 523219,114,2613,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Amhākañceva tāsañca, tvaṃ no sabbesamissaro; " 523220,114,2614,2,12,1,45,7,"Tvaññeva no mahārāja, dehi nesaṃ yadicchasī’’ ti. " 523221,114,2615,2,23,1,130,18,"Tattha tvaṃ no sabbesan ti, mahārāja kusanarinda, kiṃ vadesi, tvaññeva etesañca sattannaṃ rājūnaṃ mamañca imāsañca sabbesaṃ no issaro. " 523222,114,2615,24,38,1,69,11,"{Yadicchasī}ti yadi icchasi, yassa vā yaṃ dātuṃ icchasi, tassa taṃ dehīti. " 523223,114,2616,2,12,1,66,10,Evaṃ vutte so tā sabbāpi alaṅkārāpetvā ekekassa rañño ekekaṃ adāsi. 523224,114,2616,13,19,1,47,6,Tamatthaṃ pakāsento satthā pañca gāthāyo abhāsi– 523225,114,2617,2,4,1,0,0,87. 523226,114,2618,2,10,1,36,6,"‘ ‘ Ekamekassa ekekaṃ, adā sīhassaro kuso; " 523227,114,2619,2,9,1,45,6,"Khattiyānaṃ tadā tesaṃ, rañño maddassa dhītaro. " 523228,114,2620,2,4,1,0,0,88. 523229,114,2621,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Pīṇitā tena lābhena, tuṭṭhā sīhassare kuse; " 523230,114,2622,2,8,1,42,5,"Sakaraṭṭhāni pāyiṃsu, khattiyā satta tāvade. " 523231,114,2623,2,4,1,0,0,89. 523232,114,2624,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Pabhāvatiñca ādāya, maṇiṃ verocanaṃ subhaṃ; " 523233,114,2625,2,8,1,37,5,"Kusāvatiṃ kuso rājā, agamāsi mahabbalo. " 523234,114,2626,2,4,1,0,0,90. 523235,114,2627,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Tyassu ekarathe yantā, pavisantā kusāvatiṃ; " 523236,114,2628,2,6,1,38,3,"Samānā vaṇṇarūpena, nāññamaññātirocisuṃ. " 523237,114,2629,2,4,1,0,0,91. 523238,114,2630,2,12,1,42,7,"‘ ‘ Mātā puttena saṃgacchi, ubhayo ca jayampatī; " 523239,114,2631,2,12,1,45,7,"Samaggā te tadā āsuṃ, phītaṃ dharaṇimāvasun’’ ti. " 523240,114,2632,2,6,1,26,3,Tattha {pīṇitā}ti santappitā. 523241,114,2632,7,15,1,70,7,{Pāyiṃsū}ti idāni appamattā bhaveyyāthāti kusanarindena ovaditā agamaṃsu. 523242,114,2632,16,32,1,80,10,{Agamāsī}ti katipāhaṃ vasitvā‘‘ amhākaṃ raṭṭhaṃ gamissāmā’’ ti sasuraṃ āpucchitvā gato. 523243,114,2632,33,40,1,52,6,Ekarathe {yantā}ti dvepi ekarathaṃ abhiruyha gacchantā. 523244,114,2632,41,50,1,54,8,Samānā {vaṇṇarūpenā}ti vaṇṇena ca rūpena ca samānā hutvā. 523245,114,2632,51,56,1,41,5,Nāññamaññātirocisun ti eko ekaṃ nātikkami. 523246,114,2632,57,75,1,181,17,"Maṇiratanānubhāvena kira mahāsatto abhirūpo ahosi suvaṇṇavaṇṇo sobhaggappatto, so kira pubbe paccekabuddhassa piṇḍapātanissandena buddhapaṭimākaraṇanissandena ca evaṃ tejavanto ahosi. " 523247,114,2632,76,93,1,143,16,{Saṃgacchī}ti athassa mātā mahāsattassa āgamanaṃ sutvā nagare bheriṃ carāpetvā mahāsattassa bahuṃ paṇṇākāraṃ ādāya paccuggamanaṃ katvā samāgacchi. 523248,114,2632,94,105,1,106,11,Sopi mātarā saddhiṃyeva nagaraṃ padakkhiṇaṃ katvā sattāhaṃ chaṇakīḷaṃ kīḷitvā alaṅkatapāsādatalaṃ abhiruhi. 523249,114,2632,106,120,1,111,13,"Tepi ubho jayampatikā samaggā ahesuṃ, tato paṭṭhāya yāvajīvaṃ samaggā sammodamānā phītaṃ dharaṇiṃ ajjhāvasiṃsūti. " 523250,114,2633,2,16,1,132,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi. " 523251,114,2633,17,38,1,144,16,"Tadā mātāpitaro mahārājakulāni ahesuṃ, kaniṭṭho ānando, khujjā khujjuttarā, pabhāvatī rāhulamātā, parisā buddhaparisā, kusarājā pana ahameva ahosinti. " 523252,114,2634,2,4,1,25,2,Kusajātakavaṇṇanā paṭhamā. 523253,114,2636,2,7,1,22,2,[ 532]2. Soṇanandajātakavaṇṇanā 523254,114,2637,2,13,1,89,10,Devatā nusi {gandhabbo}ti idaṃ satthā jetavane viharanto mātuposakabhikkhuṃ ārabbha kathesi. 523255,114,2637,14,27,1,31,3,Vatthu sāmajātake( jā.2.22.296 ādayo) vatthusadisaṃ. 523256,114,2637,28,55,1,165,20,"Tadā pana satthā‘‘ mā, bhikkhave, imaṃ bhikkhuṃ ujjhāyittha, porāṇakapaṇḍitā sakalajambudīpe rajjaṃ labhamānāpi taṃ aggahetvā mātāpitaro posiṃsuyevā’’ ti vatvā atītaṃ āhari. " 523257,114,2638,2,9,1,49,6,Atīte bārāṇasī brahmavaḍḍhanaṃ nāma nagaraṃ ahosi. 523258,114,2638,10,16,1,37,6,Tattha manojo nāma rājā rajjaṃ kāresi. 523259,114,2638,17,23,1,64,6,Tattha aññataro asītikoṭivibhavo brāhmaṇamahāsālo aputtako ahosi. 523260,114,2638,24,37,1,61,9,Tassa brāhmaṇī teneva‘‘ bhoti puttaṃ patthehī’’ ti vuttā patthesi. 523261,114,2638,38,57,1,111,14,"Atha bodhisatto brahmalokā cavitvā tassā kucchismiṃ paṭisandhiṃ gaṇhi, jātassa cassa‘‘ soṇakumāro’’ ti nāmaṃ kariṃsu. " 523262,114,2638,58,80,1,136,17,"Tassa padasā gamanakāle aññopi satto brahmalokā cavitvā tassāyeva kucchimhi paṭisandhiṃ gaṇhi, tassa jātassa‘‘ nandakumāro’’ ti nāmaṃ kariṃsu. " 523263,114,2638,81,103,1,176,18,Tesaṃ uggahitavedānaṃ sabbasippesu nipphattiṃ pattānaṃ vayappattānaṃ rūpasampadaṃ disvā brāhmaṇo brāhmaṇiṃ āmantetvā‘‘ bhoti puttaṃ soṇakumāraṃ gharabandhanena bandhissāmā’’ ti āha. 523264,114,2638,104,116,1,53,7,Sā‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā puttassa tamatthaṃ ācikkhi . 523265,114,2638,117,140,1,124,16,"So‘‘ alaṃ, amma, mayhaṃ gharāvāsena, ahaṃ yāvajīvaṃ tumhe paṭijaggitvā tumhākaṃ accayena himavantaṃ pavisitvā pabbajissāmī’’ ti āha. " 523266,114,2638,141,145,1,33,4,Sā brāhmaṇassa etamatthaṃ ārocesi. 523267,114,2639,2,109,1,685,83,"Te punappunaṃ kathentāpi tassa cittaṃ alabhitvā nandakumāraṃ āmantetvā‘‘ tāta, tena hi tvaṃ kuṭumbaṃ paṭipajjāhī’’ ti vatvā‘‘ nāhaṃ bhātarā chaḍḍitakheḷaṃ sīsena ukkhipāmi, ahampi tumhākaṃ accayena bhātarāva saddhiṃ pabbajissāmī’’ ti vutte tesaṃ vacanaṃ sutvā‘‘ ime dve evaṃ taruṇāva kāme pajahanti, kimaṅgaṃ pana mayaṃ, sabbeyeva pabbajissāmā’’ ti cintetvā,‘‘ tātā , kiṃ vo amhākaṃ accayena pabbajjāya, idāneva sabbe mayaṃ pabbajissāmā’’ ti rañño ārocetvā sabbaṃ dhanaṃ dānamukhe vissajjetvā dāsajanaṃ bhujissaṃ katvā ñātīnaṃ dātabbayuttakaṃ datvā cattāropi janā brahmavaḍḍhananagarā nikkhamitvā himavantapadese pañcapadumasañchannaṃ saraṃ nissāya ramaṇīye vanasaṇḍe assamaṃ māpetvā pabbajitvā tattha vasiṃsu. " 523268,114,2639,110,145,1,303,31,"Ubhopi bhātaro mātāpitaro paṭijaggiṃsu, tesaṃ pātova dantakaṭṭhañca mukhadhovanañca datvā paṇṇasālañca pariveṇañca sammajjitvā pānīyaṃ paribhojanīyaṃ upaṭṭhapetvā araññato madhuraphalāphalāni āharitvā mātāpitaro khādāpenti, uṇhena vā sītena vā vārinā nhāpenti, jaṭā sodhenti, pādaparikammādīni tesaṃ karonti. " 523269,114,2640,2,32,1,196,25,Evaṃ addhāne gate nandapaṇḍito‘‘ mayā ābhataphalāphalāneva paṭhamaṃ mātāpitaro khādāpessāmī’’ ti purato gantvā hiyyo ca parahiyyo ca gahitaṭṭhānato yāni vā tāni vā pātova āharitvā mātāpitaro khādāpesi. 523270,114,2640,33,40,1,55,7,Te tāni khāditvā mukhaṃ vikkhāletvā uposathikā bhavanti. 523271,114,2640,41,49,1,82,8,Soṇapaṇḍito pana dūraṃ gantvā madhuramadhurāni supakkasupakkāni āharitvā upanāmesi. 523272,114,2640,50,74,1,103,17,"Atha naṃ,‘‘ tāta, kaniṭṭhena te ābhatāni mayaṃ pātova khāditvā uposathikā jātā, na idāni no attho’’ ti vadanti. " 523273,114,2640,75,86,1,81,9,"Iti tassa phalāphalāni paribhogaṃ na labhanti vinassanti, punadivasesupi tathevāti . " 523274,114,2640,87,98,1,66,10,"Evaṃ so pañcābhiññatāya dūraṃ gantvāpi āharati, te pana na khādanti. " 523275,114,2641,2,5,1,22,3,Atha mahāsatto cintesi– 523276,114,2641,6,35,1,152,22,"‘‘ mātāpitaro me sukhumālā, nando ca yāni vā tāni vā apakkaduppakkāni phalāphalāni āharitvā khādāpeti, evaṃ sante ime na cīraṃ pavattissanti, vāressāmi nan’’ ti. " 523277,114,2641,36,58,1,119,16,"Atha naṃ so āmantetvā‘‘ nanda, ito paṭṭhāya phalāphalaṃ āharitvā mamāgamanaṃ paṭimānehi, ubhopi ekatova khādāpessāmā’’ ti āha. " 523278,114,2641,59,68,1,64,9,So evaṃ vuttepi attano puññaṃ paccāsīsanto na tassa vacanamakāsi. 523279,114,2641,69,126,1,303,41,"Mahāsatto‘‘ nando mama vacanaṃ akaronto ayuttaṃ karoti, palāpessāmi naṃ, tato ekakova mātāpitaro paṭijaggissāmī’’ ti cintetvā‘‘ nanda, tvaṃ anovādako paṇḍitānaṃ vacanaṃ na karosi, ahaṃ jeṭṭho, mātāpitaro mameva bhāro, ahameva nesaṃ paṭijaggissāmi, tvaṃ idha vasituṃ na lacchasi, aññattha yāhī’’ ti tassa accharaṃ pahari. " 523280,114,2642,2,29,1,218,26,So tena palāpito tassa santike ṭhātuṃ asakkonto taṃ vanditvā mātāpitaro upasaṅkamitvā tamatthaṃ ārocetvā attano paṇṇasālaṃ pavisitvā kasiṇaṃ oloketvā taṃ divasameva pañca abhiññāyo aṭṭha samāpattiyo nibbattetvā cintesi– 523281,114,2642,30,110,1,552,66,"‘‘ ahaṃ sīnerupādato ratanavālukā āharitvā mama bhātu paṇṇasālāya pariveṇe okiritvā bhātaraṃ khamāpetuṃ pahomi, evampi na sobhissati, anotattato udakaṃ āharitvā mama bhātu paṇṇasālāya pariveṇe osiñcitvā bhātaraṃ khamāpetuṃ pahomi, evampi na sobhissati, sace me bhātaraṃ devatānaṃ vasena khamāpeyyaṃ, cattāro ca mahārājāno sakkañca ānetvā bhātaraṃ khamāpetuṃ pahomi, evampi na sobhissati , sakalajambudīpe manojaṃ aggarājānaṃ ādiṃ katvā rājāno ānetvā khamāpessāmi, evaṃ sante mama bhātu guṇo sakalajambudīpe avattharitvā gamissati, candimasūriyo viya paññāyissatī’’ ti. " 523282,114,2642,111,134,1,137,18,So tāvadeva iddhiyā gantvā brahmavaḍḍhananagare tassa rañño nivesanadvāre otaritvā ṭhito‘‘ eko kira vo tāpaso daṭṭhukāmo’’ ti rañño ārocāpesi. 523283,114,2642,135,156,1,102,15,"Rājā‘‘ kiṃ pabbajitassa mayā diṭṭhena, āhāratthāya āgato bhavissatī’’ ti bhattaṃ pahiṇi, so bhattaṃ na icchi. " 523284,114,2642,157,163,1,33,5,"Taṇḍulaṃ pahiṇi, taṇḍulaṃ na icchi. " 523285,114,2642,164,170,1,33,5,"Vatthāni pahiṇi, vatthāni na icchi. " 523286,114,2642,171,177,1,33,5,"Tambūlaṃ pahiṇi, tambūlaṃ na icchi. " 523287,114,2642,178,190,1,49,7,"Athassa santike dūtaṃ pesesi,‘‘ kimatthaṃ āgatosī’’ ti. " 523288,114,2642,191,203,1,53,8,So dūtena puṭṭho‘‘ rājānaṃ upaṭṭhahituṃ āgatomhī’’ ti āha. 523289,114,2642,204,220,1,74,11,"Rājā taṃ sutvā‘‘ bahū mama upaṭṭhākā, attanova tāpasadhammaṃ karotū’’ ti pesesi. " 523290,114,2642,221,238,1,86,13,So taṃ sutvā‘‘ ahaṃ tumhākaṃ attano balena sakalajambudīpe rajjaṃ gahetvā dassāmī’’ ti āha. 523291,114,2643,2,6,1,22,4,Taṃ sutvā rājā cintesi– 523292,114,2643,7,38,1,167,21,"‘‘ pabbajitā nāma paṇḍitā, kiñci upāyaṃ jānissantī’’ ti taṃ pakkosāpetvā āsane nisīdāpetvā vanditvā‘‘ bhante, tumhe kira mayhaṃ sakalajambudīparajjaṃ gahetvā dassathā’’ ti pucchi." 523293,114,2643,39,46,1,15,3,‘‘ Āma mahārājā’’ ti. 523294,114,2643,47,54,1,21,3,‘‘ Kathaṃ gaṇhissathā’’ ti? 523295,114,2643,55,83,1,197,22,"‘‘ Mahārāja, antamaso khuddakamakkhikāya pivanamattampi lohitaṃ kassaci anuppādetvā tava dhanacchedaṃ akatvā attano iddhiyāva gahetvā dassāmi, apica kevalaṃ papañcaṃ akatvā ajjeva nikkhamituṃ vaṭṭatī’’ ti. " 523296,114,2643,84,91,1,59,7,So tassa vacanaṃ saddahitvā senaṅgaparivuto nagarā nikkhami. 523297,114,2643,92,138,1,317,41,"Sace senāya uṇhaṃ hoti, nandapaṇḍito attano iddhiyā chāyaṃ katvā sītaṃ karoti, deve vassante senāya upari vassituṃ na deti, sītaṃ vā uṇhaṃ vā vāreti, magge khāṇukaṇṭakādayo sabbaparissaye antaradhāpeti, maggaṃ kasiṇamaṇḍalaṃ viya samaṃ katvā sayaṃ ākāse cammakhaṇḍaṃ pattharitvā pallaṅkena nisinno senāya parivuto gacchati. " 523298,114,2644,2,25,1,150,19,Evaṃ senaṃ ādāya paṭhamaṃ kosalaraṭṭhaṃ gantvā nagarassāvidūre khandhāvāraṃ nivāsāpetvā‘‘ yuddhaṃ vā no detu setacchattaṃ vā’’ ti kosalarañño dūtaṃ pāhesi. 523299,114,2644,26,47,1,76,13,So kujjhitvā‘‘ kiṃ ahaṃ na rājā’’ ti‘‘ yuddhaṃ dammī’’ ti senāya purakkhato nikkhami. 523300,114,2644,48,54,1,28,4,Dve senā yujjhituṃ ārabhiṃsu . 523301,114,2644,55,70,1,131,14,Nandapaṇḍito dvinnampi antare attano nisīdanaṃ ajinacammaṃ mahantaṃ katvā pasāretvā dvīhipi senāhi khittasare cammeneva sampaṭicchi. 523302,114,2644,71,86,1,109,14,"Ekasenāyapi koci kaṇḍena viddho nāma natthi, hatthagatānaṃ pana kaṇḍānaṃ khayena dvepi senā nirussāhā aṭṭhaṃsu. " 523303,114,2644,87,128,1,210,28,"Nandapaṇḍito manojarājassa santikaṃ gantvā‘‘ mā bhāyi, mahārājā’’ ti assāsetvā kosalassa santikaṃ gantvā‘‘ mahārāja, mā bhāyi, natthi te paripantho, tava rajjaṃ taveva bhavissati, kevalaṃ manojarañño vasavattī hohī’’ ti āha. " 523304,114,2644,129,139,1,40,6,So tassa saddahitvā‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchi. 523305,114,2644,140,162,1,104,16,"Atha naṃ manojassa santikaṃ netvā‘‘ mahārāja, kosalarājā te vase vattati, imassa rajjaṃ imasseva hotū’’ ti āha. " 523306,114,2644,163,195,1,226,28,So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā taṃ attano vase vattetvā dve senā ādāya aṅgaraṭṭhaṃ gantvā aṅgaṃ gahetvā tato magadharaṭṭhanti etenupāyena sakalajambudīpe rājāno attano vase vattetvā tato tehi parivuto brahmavaḍḍhananagarameva gato. 523307,114,2644,196,205,1,90,9,Rajjaṃ gaṇhanto panesa sattannaṃ saṃvaccharānaṃ upari sattadivasādhikehi sattamāsehi gaṇhi. 523308,114,2644,206,218,1,117,12,So ekekarājadhānito nānappakāraṃ khajjabhojanaṃ āharāpetvā ekasatarājāno gahetvā tehi saddhiṃ sattāhaṃ mahāpānaṃ pivi. 523309,114,2645,2,25,1,159,18,"Nandapaṇḍito ‘‘ yāva rājā sattāhaṃ issariyasukhaṃ anubhoti, tāvassa attānaṃ na dassessāmī’’ ti uttarakurumhi piṇḍāya caritvā himavante kañcanaguhādvāre sattāhaṃ vasi. " 523310,114,2645,26,68,1,235,34,"Manojopi sattame divase attano mahantaṃ sirivibhavaṃ oloketvā‘‘ ayaṃ yaso na mayhaṃ mātāpitūhi, na aññehi dinno, nandatāpasaṃ nissāya uppanno, taṃ kho pana me apassantassa ajja sattamo divaso, kahaṃ nu kho me yasadāyako’’ ti nandapaṇḍitaṃ sari. " 523311,114,2645,69,77,1,60,8,So tassa anussaraṇabhāvaṃ ñatvā āgantvā purato ākāse aṭṭhāsi. 523312,114,2645,78,82,1,22,4,Rājā taṃ disvā cintesi– 523313,114,2645,83,104,1,129,16,"‘‘ ahaṃ imassa tāpasassa devatābhāvaṃ vā manussabhāvaṃ vā na jānāmi, sace esa manusso bhaveyya, sakalajambudīparajjaṃ etasseva dassāmi. " 523314,114,2645,105,113,1,35,5,"Atha devo, sakkāramassa karissāmī’’ ti. " 523315,114,2645,114,119,1,36,5,So taṃ vīmaṃsanto paṭhamaṃ gāthamāha– 523316,114,2646,2,4,1,0,0,92. 523317,114,2647,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Devatā nuti gandhabbo, adu sakko purindado; " 523318,114,2648,2,12,1,47,7,"Manussabhūto iddhimā, kathaṃ jānemu taṃ mayan’’ ti. " 523319,114,2649,2,10,1,61,8,So tassa vacanaṃ sutvā sabhāvameva kathento dutiyaṃ gāthamāha– 523320,114,2650,2,4,1,0,0,93. 523321,114,2651,2,14,1,43,8,"‘ ‘ Nāpi devo na gandhabbo, nāpi sakko purindado; " 523322,114,2652,2,11,1,44,6,"Manussabhūto iddhimā, evaṃ jānāhi bhāradhā’’ ti. " 523323,114,2653,2,9,1,55,6,Tattha {bhāradhā}ti raṭṭhabhāradhāritāya naṃ evaṃ ālapati. 523324,114,2654,2,22,1,109,15,"Taṃ sutvā rājā‘‘ manussabhūto kirāyaṃ mayhaṃ evaṃ bahupakāro, mahantena yasena naṃ santappessāmī’’ ti cintetvā āha– " 523325,114,2655,2,4,1,0,0,94. 523326,114,2656,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Katarūpamidaṃ bhoto, veyyāvaccaṃ anappakaṃ; " 523327,114,2657,2,8,1,41,5,"Devamhi vassamānamhi, anovassaṃ bhavaṃ akā. " 523328,114,2658,2,4,1,0,0,95. 523329,114,2659,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Tato vātātape ghore, sītacchāyaṃ bhavaṃ akā; " 523330,114,2660,2,8,1,40,5,"Tato amittamajjhesu, saratāṇaṃ bhavaṃ akā. " 523331,114,2661,2,4,1,0,0,96. 523332,114,2662,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Tato phītāni raṭṭhāni, vasino te bhavaṃ akā; " 523333,114,2663,2,9,1,40,6,"Tato ekasataṃ khatye, anuyante bhavaṃ akā. " 523334,114,2664,2,4,1,0,0,97. 523335,114,2665,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Patītāssu mayaṃ bhoto, vada taṃ bhañjamicchasi; " 523336,114,2666,2,8,1,41,5,"Hatthiyānaṃ assarathaṃ, nāriyo ca alaṅkatā; " 523337,114,2667,2,8,1,39,5,"Nivesanāni rammāni, mayaṃ bhoto dadāmase. " 523338,114,2668,2,4,1,0,0,98. 523339,114,2669,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Atha vaṅge vā magadhe, mayaṃ bhoto dadāmase; " 523340,114,2670,2,10,1,41,7,"Atha vā assakāvantī, sumanā damma te mayaṃ. " 523341,114,2671,2,4,1,0,0,99. 523342,114,2672,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Upaḍḍhaṃ vāpi rajjassa, mayaṃ bhoto dadāmase; " 523343,114,2673,2,12,1,43,7,"Sace te attho rajjena, anusāsa yadicchasī’’ ti. " 523344,114,2674,2,6,1,36,4,Tattha katarūpamidan ti katasabhāvaṃ. 523345,114,2674,7,10,1,36,3,Veyyāvaccan ti kāyaveyyāvatikakammaṃ. 523346,114,2674,11,24,1,62,10,"Anovassan ti avassaṃ, yathā devo na vassati , tathā katanti attho. " 523347,114,2674,25,29,1,29,4,Sītacchāyan ti sītalaṃ chāyaṃ. 523348,114,2674,30,37,1,47,6,Vasino {te}ti te raṭṭhavāsino amhākaṃ vasavattino. 523349,114,2674,38,46,1,50,6,"{Khatye}ti khattiye, aṭṭhakathāyaṃ pana ayameva pāṭho. " 523350,114,2674,47,53,1,31,5,Patītāssu mayan ti tuṭṭhā mayaṃ. 523351,114,2674,54,74,1,110,16,"Vada taṃ {bhañjamicchasī}ti bhañjan ti ratanassetaṃ nāmaṃ, varaṃ te dadāmi, yaṃ ratanaṃ icchasi, taṃ vadehīti attho." 523352,114,2674,75,87,1,53,7,‘‘ Hatthiyānan’’ tiādīhi sarūpato taṃ taṃ ratanaṃ dasseti . 523353,114,2674,88,93,1,45,5,Assakāvantī assakaraṭṭhaṃ vā avantiraṭṭhaṃ vā. 523354,114,2674,94,112,1,132,16,"Ra {jjenā}ti sacepi te sakalajambudīparajjena attho, tampi te datvā ahaṃ phalakāvudhahattho tumhākaṃ rathassa purato gamissāmīti dīpeti. " 523355,114,2674,113,124,1,72,9,"{Yadicchasī}ti etesu mayā vuttappakāresu yaṃ icchasi, taṃ anusāsa āṇāpehīti. " 523356,114,2675,2,9,1,55,7,Taṃ sutvā nandapaṇḍito attano adhippāyaṃ āvikaronto āha– 523357,114,2676,2,4,1,0,0,100. 523358,114,2677,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Na me atthopi rajjena, nagarena dhanena vā; " 523359,114,2678,2,12,1,44,7,"Athopi janapadena, attho mayhaṃ na vijjatī’’ ti." 523360,114,2679,2,19,1,72,13,"‘ ‘ Sace te mayi sineho atthi, ekaṃ me vacanaṃ karohī’’ ti vatvā gāthādvayamāha– " 523361,114,2680,2,4,1,0,0,101. 523362,114,2681,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Bhotova raṭṭhe vijite, araññe atthi assamo; " 523363,114,2682,2,10,1,43,7,"Pitā mayhaṃ janettī ca, ubho sammanti assame. " 523364,114,2683,2,4,1,0,0,102. 523365,114,2684,2,11,1,46,7,"‘ ‘ Tesāhaṃ pubbācariyesu, puññaṃ na labhāmi kātave; " 523366,114,2685,2,12,1,51,7,"Bhavantaṃ ajjhāvaraṃ katvā, soṇaṃ yācemu saṃvaran’’ ti. " 523367,114,2686,2,6,1,21,3,Tattha {raṭṭhe}ti rajje. 523368,114,2686,7,10,1,25,2,{Vijite}ti āṇāpavattiṭṭhāne. 523369,114,2686,11,17,1,40,5,{Assamo}ti himavantāraññe eko assamo atthi. 523370,114,2686,18,23,1,32,4,{Sammantī}ti tasmiṃ assame vasanti. 523371,114,2686,24,28,1,20,4,Tesāhan ti tesu ahaṃ. 523372,114,2686,29,48,1,146,17,"{Kātave}ti vattapaṭivattaphalāphalāharaṇasaṅkhātaṃ puññaṃ kātuṃ na labhāmi, bhātā me soṇapaṇḍito nāma mamekasmiṃ aparādhe mā idha vasīti maṃ palāpesi. " 523373,114,2686,49,65,1,121,15,"Ajjhāvaran ti adhiāvaraṃ te mayaṃ bhavantaṃ saparivāraṃ katvā soṇapaṇḍitaṃ saṃvaraṃ yācemu, āyatiṃ saṃvaraṃ yācāmāti attho." 523374,114,2686,66,88,1,115,16,"‘‘ Yācemimaṃ varan’’ tipi pāṭho, mayaṃ tayā saddhiṃ soṇaṃ yāceyyāma khamāpeyyāma, imaṃ varaṃ tava santikā gaṇhāmīti attho. " 523375,114,2687,2,6,1,17,4,Atha naṃ rājā āha– 523376,114,2688,2,4,1,0,0,103. 523377,114,2689,2,14,1,46,9,"‘ ‘ Karomi te taṃ vacanaṃ, yaṃ maṃ bhaṇasi brāhmaṇa; " 523378,114,2690,2,13,1,45,8,"Etañca kho no akkhāhi, kīvanto hontu yācakā’’ ti. " 523379,114,2691,2,17,1,92,11,"Tattha {karomī}ti ahaṃ sakalajambudīparajjaṃ dadamāno ettakaṃ kiṃ na karissāmi, karomīti vadati. " 523380,114,2691,18,21,1,17,2,{Kīvanto}ti kittakā. 523381,114,2692,2,4,1,16,2,Nandapaṇḍito āha– 523382,114,2693,2,4,1,0,0,104. 523383,114,2694,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Parosataṃ jānapadā, mahāsālā ca brāhmaṇā; " 523384,114,2695,2,9,1,40,6,"Ime ca khattiyā sabbe, abhijātā yasassino; " 523385,114,2696,2,12,1,44,7,"Bhavañca rājā manojo, alaṃ hessanti yācakā’’ ti. " 523386,114,2697,2,6,1,26,3,Tattha {jānapadā}ti gahapatī. 523387,114,2697,7,15,1,58,7,Mahāsālā ca {brāhmaṇā}ti sārappattā brāhmaṇā ca parosatāyeva. 523388,114,2697,16,21,1,37,4,Alaṃ {hessantī}ti pariyattā bhavissanti. 523389,114,2697,22,27,1,44,4,{Yācakā}ti mamatthāya soṇapaṇḍitassa khamāpakā. 523390,114,2698,2,6,1,17,4,Atha naṃ rājā āha– 523391,114,2699,2,4,1,0,0,105. 523392,114,2700,2,12,1,46,8,"‘ ‘ Hatthī asse ca yojentu, rathaṃ sannayha sārathi; " 523393,114,2701,2,6,1,40,3,"Ābandhanāni gaṇhātha, pādāsussārayaddhaje; " 523394,114,2702,2,12,1,46,7,"Assamaṃ taṃ gamissāmi, yattha sammati kosiyo’’ ti. " 523395,114,2703,2,12,1,60,8,"Tattha {yojentū}ti hatthārohā hatthī, assārohā ca asse kappentu. " 523396,114,2703,13,21,1,61,7,Rathaṃ sannayha {sārathī}ti sammasārathi tvampi rathaṃ sannayha. 523397,114,2703,22,29,1,67,6,{Ābandhanānī}ti hatthiassarathesu ābandhitabbāni bhaṇḍāni ca gaṇhatha. 523398,114,2703,30,37,1,74,6,{Pādāsussārayaddhaje}ti rathe ṭhapitadhajapādāsu dhaje ussārayantu ussāpentu. 523399,114,2703,38,44,1,43,5,{Kosiyo}ti yasmiṃ assame kosiyagotto vasatīti. 523400,114,2704,2,4,1,0,0,106. 523401,114,2705,2,11,1,38,7,"‘ ‘ Tato ca rājā pāyāsi, senāya caturaṅginī; " 523402,114,2706,2,12,1,45,7,"Agamā assamaṃ rammaṃ, yattha sammati kosiyo’’ ti." 523403,114,2706,13,16,1,23,2,– ayaṃ abhisambuddhagāthā; 523404,114,2707,2,25,1,142,19,"Tattha tato {cā}ti, bhikkhave, evaṃ vatvā tato so rājā ekasatakhattiye gahetvā mahatiyā senāya parivuto nandapaṇḍitaṃ purato katvā nagarā nikkhami. " 523405,114,2707,26,38,1,94,10,"{Caturaṅgīnī}ti caturaṅginiyā senāya agamāsi, antaramagge vattamānopi avassaṃ gāmitāya evaṃ vutto. " 523406,114,2707,39,70,1,341,30,Catuvīsatiakkhobhaṇisaṅkhātena balakāyena saddhiṃ maggaṃ paṭipannassa tassa nandapaṇḍito iddhānubhāvena aṭṭhusabhavitthataṃ maggaṃ samaṃ māpetvā ākāse cammakhaṇḍaṃ pattharitvā tattha pallaṅkena nisīditvā senāya parivuto alaṅkatahatthikkhandhe nisīditvā gacchantena raññā saddhiṃ dhammayuttakathaṃ kathento sītauṇhādiparissaye vārento agamāsi. 523407,114,2708,2,46,1,296,31,Athassa assamaṃ pāpuṇanadivase soṇapaṇḍito‘‘ mama kaniṭṭhassa atirekasattamāsasattadivasādhikāni satta vassāni nikkhantassā’’ ti āvajjetvā‘‘ kahaṃ nu kho so etarahī’’ ti dibbena cakkhunā olokento‘‘ catuvīsatiakkhobhaṇiparivārena saddhiṃ ekasatarājāno gahetvā mamaññeva khamāpetuṃ āgacchatī’’ ti disvā cintesi– 523408,114,2708,47,88,1,257,32,"‘‘ imehi rājūhi ceva parisāhi ca mama kaniṭṭhassa bahūni pāṭihāriyāni diṭṭhāni, mamānubhāvaṃ ajānitvā‘ ayaṃ kūṭajaṭilo attano pamāṇaṃ na jānāti, amhākaṃ ayyena saddhiṃ payojesī’ ti maṃ vambhentā kathentā avīciparāyaṇā bhaveyyuṃ, iddhipāṭihāriyaṃ nesaṃ dassessāmī’’ ti. " 523409,114,2708,89,103,1,115,14,So caturaṅgulamattena aṃsaṃ aphusantaṃ ākāse kājaṃ ṭhapetvā anotattato udakaṃ āharituṃ rañño avidūre ākāsena pāyāsi. 523410,114,2708,104,116,1,123,12,Nandapaṇḍito taṃ āgacchantaṃ disvā attānaṃ dassetuṃ avisahanto nisinnaṭṭhāneyeva antaradhāyitvā palāyitvā himavantaṃ pāvisi. 523411,114,2708,117,126,1,74,9,Manojarājā pana taṃ ramaṇīyena isivesena tathā āgacchantaṃ disvā gāthamāha– 523412,114,2709,2,4,1,0,0,107. 523413,114,2710,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Kassa kādambayo kājo, vehāsaṃ caturaṅgulaṃ; " 523414,114,2711,2,11,1,42,6,"Aṃsaṃ asamphusaṃ eti, udahārāya gacchato’’ ti. " 523415,114,2712,2,6,1,36,3,Tattha {kādambayo}ti kadambarukkhamayo. 523416,114,2712,7,15,1,60,7,Aṃsaṃ asamphusaṃ {etī}ti aṃsaṃ asamphusanto sayameva āgacchati. 523417,114,2712,16,34,1,97,15,"{Udahārāyā}ti udakaṃ āharituṃ gacchantassa kassa esa kājo evaṃ eti, ko nāma tvaṃ, kuto vā āgacchasīti. " 523418,114,2713,2,6,1,35,4,Evaṃ vutte mahāsatto gāthādvayamāha– 523419,114,2714,2,4,1,0,0,108. 523420,114,2715,2,11,1,37,6,"‘ ‘ Ahaṃ soṇo mahārāja, tāpaso sahitabbato; " 523421,114,2716,2,6,1,38,3,"Bharāmi mātāpitaro, rattindivamatandito. " 523422,114,2717,2,4,1,0,0,109. 523423,114,2718,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Vane phalañca mūlañca, āharitvā disampati; " 523424,114,2719,2,10,1,41,5,"Posemi mātāpitaro, pubbe katamanussaran’’ ti. " 523425,114,2720,2,12,1,73,8,Tattha {sahitabbato}ti sahitavato sīlācārasampanno eko tāpaso ahanti vadati. 523426,114,2720,13,16,1,16,2,{Bharāmī}ti posemi. 523427,114,2720,17,21,1,24,3,{Atandito}ti analaso hutvā. 523428,114,2720,22,31,1,67,9,Pubbe katamanussaran ti tehi pubbe kataṃ mayhaṃ guṇaṃ anussarantoti. 523429,114,2721,2,11,1,66,9,Taṃ sutvā rājā tena saddhiṃ vissāsaṃ kattukāmo anantaraṃ gāthamāha– 523430,114,2722,2,4,1,0,0,110. 523431,114,2723,2,12,1,44,7,"‘ ‘ Icchāma assamaṃ gantuṃ, yattha sammati kosiyo; " 523432,114,2724,2,13,1,47,8,"Maggaṃ no soṇa akkhāhi, yena gacchemu assaman’’ ti. " 523433,114,2725,2,7,1,38,5,Tattha assaman ti tumhākaṃ assamapadaṃ. 523434,114,2726,2,9,1,71,7,Atha mahāsatto attano ānubhāvena assamapadagāmimaggaṃ māpetvā gāthamāha– 523435,114,2727,2,4,1,0,0,111. 523436,114,2728,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Ayaṃ ekapadī rāja, yenetaṃ meghasannibhaṃ; " 523437,114,2729,2,11,1,45,6,"Koviḷārehi sañchannaṃ, ettha sammati kosiyo’’ ti. " 523438,114,2730,2,30,1,192,22,"Tassattho – mahārāja, ayaṃ ekapadiko jaṅghamaggo, iminā gacchatha, yena disābhāgena etaṃ meghavaṇṇaṃ supupphitakoviḷārasañchannaṃ vanaṃ dissati, ettha mama pitā kosiyagotto vasati, etassa so assamoti. " 523439,114,2731,2,4,1,0,0,112. 523440,114,2732,2,10,1,37,6,"‘ ‘ Idaṃ vatvāna pakkāmi, taramāno mahāisi; " 523441,114,2733,2,7,1,43,4,"Vehāse antalikkhasmiṃ, anusāsitvāna khattiye. " 523442,114,2734,2,4,1,0,0,113. 523443,114,2735,2,10,1,40,5,"‘ ‘ Assamaṃ parimajjitvā, paññāpetvāna āsanaṃ; " 523444,114,2736,2,7,1,40,4,"Paṇṇasālaṃ pavisitvā, pitaraṃ patibodhayi. " 523445,114,2737,2,4,1,0,0,114. 523446,114,2738,2,10,1,36,6,"‘ ‘ Ime āyanti rājāno, abhijātā yasassino; " 523447,114,2739,2,8,1,40,5,"Assamā nikkhamitvāna, nisīda tvaṃ mahāise. " 523448,114,2740,2,4,1,0,0,115. 523449,114,2741,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, taramāno mahāisi; " 523450,114,2742,2,10,1,42,5,"Assamā nikkhamitvāna, sadvāramhi upāvisī’’ ti." 523451,114,2742,11,14,1,22,2,– imā abhisambuddhagāthā; 523452,114,2743,2,8,1,34,4,Tattha {pakkāmī}ti anotattaṃ agamāsi. 523453,114,2743,9,51,1,309,35,"Assamaṃ {parimajjitvā}ti, bhikkhave, so isi vegena anotattaṃ gantvā pānīyaṃ ādāya tesu rājūsu assamaṃ asampattesuyeva āgantvā pānīyaghaṭe pānīyamāḷake ṭhapetvā‘‘ mahājano pivissatī’’ ti vanakusumehi vāsetvā sammajjaniṃ ādāya assamaṃ sammajjitvā paṇṇasāladvāre pitu āsanaṃ paññāpetvā pavisitvā pitaraṃ jānāpesīti attho. " 523454,114,2743,52,56,1,25,3,{Upāvisī}ti uccāsane nisīdi. 523455,114,2744,2,10,1,66,8,Bodhisattassa mātā pana tassa pacchato nīcaṭṭhāne ekamantaṃ nisīdi. 523456,114,2744,11,14,1,25,3,Mahāsatto nīcāsane nisīdi. 523457,114,2744,15,29,1,134,14,Nandapaṇḍitopi bodhisattassa anotattato pānīyaṃ ādāya assamaṃ āgatakāle rañño santikaṃ āgantvā assamassa avidūre khandhāvāraṃ nivāsesi. 523458,114,2744,30,43,1,145,13,Atha rājā nhatvā sabbālaṅkārapaṭimaṇḍito ekasatarājaparivuto nandapaṇḍitaṃ gahetvā mahantena sirisobhaggena bodhisattaṃ khamāpetuṃ assamaṃ pāvisi. 523459,114,2744,44,56,1,86,11,"Atha naṃ tathā āgacchantaṃ bodhisattassa pitā disvā bodhisattaṃ pucchi, sopissa ācikkhi. " 523460,114,2744,57,62,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha– 523461,114,2745,2,4,1,0,0,116. 523462,114,2746,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Tañca disvāna āyantaṃ, jalantaṃriva tejasā; " 523463,114,2747,2,6,1,41,3,"Khatyasaṅghaparibyūḷhaṃ , kosiyo etadabravi. " 523464,114,2748,2,4,1,0,0,117. 523465,114,2749,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Kassa bherī mudiṅgā ca, saṅkhā paṇavadindimā; " 523466,114,2750,2,7,1,40,4,"Purato paṭipannāni, hāsayantā rathesabhaṃ. " 523467,114,2751,2,4,1,0,0,118. 523468,114,2752,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Kassa kañcanapaṭṭena, puthunā vijjuvaṇṇinā; " 523469,114,2753,2,9,1,40,6,"Yuvā kalāpasannaddho, ko eti siriyā jalaṃ. " 523470,114,2754,2,4,1,0,0,119. 523471,114,2755,2,8,1,42,3,"‘ ‘ Ukkāmukhapahaṭṭhaṃva , khadiraṅgārasannibhaṃ; " 523472,114,2756,2,10,1,41,7,"Mukhañca rucirā bhāti, ko eti siriyā jalaṃ. " 523473,114,2757,2,4,1,0,0,120. 523474,114,2758,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Kassa paggahitaṃ chattaṃ, sasalākaṃ manoramaṃ; " 523475,114,2759,2,8,1,38,5,"Ādiccaraṃsāvaraṇaṃ , ko eti siriyā jalaṃ. " 523476,114,2760,2,4,1,0,0,121. 523477,114,2761,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Kassa aṅgaṃ pariggayha, vālabījanimuttamaṃ; " 523478,114,2762,2,7,1,43,4,"Caranti varapuññassa, hatthikkhandhena āyato. " 523479,114,2763,2,4,1,0,0,122. 523480,114,2764,2,12,1,40,7,"‘ ‘ Kassa setāni chattāni, ājānīyā ca vammitā; " 523481,114,2765,2,9,1,39,6,"Samantā parikīrenti, ko eti siriyā jalaṃ. " 523482,114,2766,2,4,1,0,0,123. 523483,114,2767,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Kassa ekasataṃ khatyā, anuyantā yasassino; " 523484,114,2768,2,8,1,38,5,"Samantānupariyanti , ko eti siriyā jalaṃ. " 523485,114,2769,2,4,1,0,0,124. 523486,114,2770,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Hatthiassarathapatti, senā ca caturaṅginī; " 523487,114,2771,2,8,1,38,5,"Samantānupariyanti , ko eti siriyā jalaṃ. " 523488,114,2772,2,4,1,0,0,125. 523489,114,2773,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Kassesā mahatī senā, piṭṭhito anuvattati; " 523490,114,2774,2,7,1,39,4,"Akkhobhaṇī apariyantā, sāgarasseva ūmiyo. " 523491,114,2775,2,4,1,0,0,126. 523492,114,2776,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Rājābhirājā manojo, indova jayataṃ pati; " 523493,114,2777,2,7,1,43,4,"Nandassajjhāvaraṃ eti, assamaṃ brahmacārinaṃ. " 523494,114,2778,2,4,1,0,0,127. 523495,114,2779,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Tassesā mahatī senā, piṭṭhito anuvattati; " 523496,114,2780,2,10,1,42,5,"Akkhobhaṇī apariyantā, sāgarasseva ūmiyo’’ ti. " 523497,114,2781,2,7,1,35,4,Tattha {jalantaṃrivā}ti jalantaṃ viya. 523498,114,2781,8,16,1,60,7,{Paṭipannānī}ti etāni tūriyāni kassa purato āgacchantīti attho. 523499,114,2781,17,20,1,19,2,{Hāsayantā}ti tosentā. 523500,114,2781,21,33,1,101,9,"{Kañcanapaṭṭenā}ti, tāta, kassa kañcanamayena vijjuvaṇṇena uṇhīsapaṭṭena nalāṭanto parikkhittoti pucchati. " 523501,114,2781,34,37,1,13,2,{Yuvā}ti taruṇo. 523502,114,2781,38,42,1,37,2,{Kalāpasannaddho}ti sannaddhasaratūṇīro. 523503,114,2781,43,51,1,66,7,Ukkāmukhapahaṭṭhaṃ {vā}ti kammārānaṃ uddhane pahaṭṭhaṃ suvaṇṇaṃ viya. 523504,114,2781,52,55,1,52,3,Khadiraṅgārasannibhan ti vītaccitakhadiraṅgāravaṇṇaṃ. 523505,114,2781,56,59,1,45,3,Ādiccaraṃsāvaraṇan tiādiccaraṃsīnaṃ āvaraṇaṃ. 523506,114,2781,60,69,1,67,7,"Aṅgaṃ {pariggayhā}ti aṅgaṃ pariggahetvā, sarīraṃ parikkhipitvāti attho. " 523507,114,2781,70,75,1,41,4,Vālabījanimuttaman ti vālabījaniṃ uttamaṃ . 523508,114,2781,76,79,1,20,2,{Carantī}ti sañcaranti. 523509,114,2781,80,85,1,51,4,{Chattānī}ti ājānīyapiṭṭhe nisinnānaṃ dhāritachattāni. 523510,114,2781,86,92,1,58,5,{Parikīrentī}ti tassa samantā sabbadisābhāgesu parikīrayanti. 523511,114,2781,93,100,1,57,6,{Caturaṅginī}ti etehi hatthiādīhi catūhi aṅgehi samannāgatā. 523512,114,2781,101,106,1,31,4,{Akkhobhaṇī}ti khobhetuṃ na sakkā. 523513,114,2781,107,113,1,45,5,{Sāgarassevā}ti sāgarassa ūmiyo viya apariyantā. 523514,114,2781,114,124,1,70,8,"{Rājābhirājā}ti ekasatarājūnaṃ pūjito, tesaṃ vā adhiko rājāti rājābhirājā. " 523515,114,2781,125,131,1,50,5,Jayataṃ {patī}ti jayappattānaṃ tāvatiṃsānaṃ jeṭṭhako. 523516,114,2781,132,140,1,71,8,Ajjhāvaran ti mamaṃ khamāpanatthāya nandassa parisabhāvaṃ upagantvā eti. 523517,114,2782,2,5,1,10,2,Satthā āha– 523518,114,2783,2,4,1,0,0,128. 523519,114,2784,2,8,1,37,4,"‘ ‘ Anulittā candanena, kāsikuttamadhārino; " 523520,114,2785,2,11,1,44,6,"Sabbe pañjalikā hutvā, isīnaṃ ajjhupāgamun’’ ti. " 523521,114,2786,2,21,1,165,17,"Tattha isīnaṃ ajjhupāgamun ti, bhikkhave, sabbepi te rājāno surabhicandanena anulittā uttamakāsikavatthadhārino sirasi patiṭṭhāpitaañjalī hutvā isīnaṃ santikaṃ upagatā. " 523522,114,2787,2,12,1,84,10,Tato manojo rājā taṃ vanditvā ekamantaṃ nisinno paṭisanthāraṃ karonto gāthādvayamāha– 523523,114,2788,2,4,1,0,0,129. 523524,114,2789,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Kacci nu bhoto kusalaṃ, kacci bhoto anāmayaṃ; " 523525,114,2790,2,9,1,42,6,"Kacci uñchena yāpetha, kacci mūlaphalā bahū. " 523526,114,2791,2,4,1,0,0,130. 523527,114,2792,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Kacci ḍaṃsā makasā ca, appameva sarīsapā; " 523528,114,2793,2,12,1,44,7,"Vane vāḷamigākiṇṇe, kacci hiṃsā na vijjatī’’ ti. " 523529,114,2794,2,9,1,67,7,Tato paraṃ ubhinnaṃ tesaṃ vacanapaṭivacanavasena kathitagāthā honti– 523530,114,2795,2,4,1,0,0,131. 523531,114,2796,2,12,1,38,7,"‘ ‘ Kusalañceva no rāja, atho rāja anāmayaṃ; " 523532,114,2797,2,9,1,39,6,"Atho uñchena yāpema, atho mūlaphalā bahū. " 523533,114,2798,2,4,1,0,0,132. 523534,114,2799,2,11,1,38,7,"‘ ‘ Atho ḍaṃsā makasā ca, appameva sarīsapā; " 523535,114,2800,2,9,1,42,6,"Vane vāḷamigākiṇṇe, hiṃsā mayhaṃ na vijjati. " 523536,114,2801,2,4,1,0,0,133. 523537,114,2802,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Bahūni vassapūgāni, assame sammataṃ idha; " 523538,114,2803,2,7,1,39,4,"Nābhijānāmi uppannaṃ, ābādhaṃ amanoramaṃ. " 523539,114,2804,2,4,1,0,0,134. 523540,114,2805,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Svāgataṃ te mahārāja, atho te adurāgataṃ; " 523541,114,2806,2,8,1,40,5,"Issarosi anuppatto, yaṃ idhatthi pavedaya. " 523542,114,2807,2,4,1,0,0,135. 523543,114,2808,2,10,1,37,5,"‘ ‘ Tindukāni piyālāni, madhuke kāsumāriyo; " 523544,114,2809,2,9,1,45,6,"Phalāni khuddakappāni, bhuñja rāja varaṃ varaṃ. " 523545,114,2810,2,4,1,0,0,136. 523546,114,2811,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Idampi pānīyaṃ sītaṃ, ābhataṃ girigabbharā; " 523547,114,2812,2,9,1,41,6,"Tato piva mahārāja, sace tvaṃ abhikaṅkhasi. " 523548,114,2813,2,4,1,0,0,137. 523549,114,2814,2,12,1,47,7,"‘ ‘ Paṭiggahitaṃ yaṃ dinnaṃ, sabbassa agghiyaṃ kataṃ; " 523550,114,2815,2,8,1,42,5,"Nandassāpi nisāmetha, vacanaṃ so pavakkhati. " 523551,114,2816,2,4,1,0,0,138. 523552,114,2817,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Ajjhāvaramhā nandassa, bhoto santikamāgatā; " 523553,114,2818,2,12,1,45,7,"Suṇātu bhavaṃ vacanaṃ, nandassa parisāya cā’’ ti. " 523554,114,2819,2,12,1,72,8,"Imā yebhuyyena pākaṭasambandhāyeva, yaṃ panettha apākaṭaṃ, tadeva vakkhāma. " 523555,114,2819,13,26,1,75,11,"{Pavedayā}ti yaṃ imasmiṃ ṭhāne tava abhirucitaṃ atthi, taṃ no kathehīti vadati. " 523556,114,2819,27,33,1,74,5,{Khuddakappānī}ti etāni nānārukkhaphalāni khuddakamadhupaṭibhāgāni madhurāni. 523557,114,2819,34,41,1,46,7,Varaṃ varan ti ito uttamuttamaṃ gahetvā bhuñja. 523558,114,2819,42,45,1,25,2,{Girigabbharā}ti anotattato. 523559,114,2819,46,69,1,152,21,"Sabbassa agghiyan ti yena mayaṃ āpucchitā, taṃ amhehi paṭiggahitaṃ nāma tumhehi ca dinnameva nāma, ettāvatā imassa janassa sabbassa agghiyaṃ tumhehi kataṃ. " 523560,114,2819,70,88,1,107,14,"{Nandassāpī}ti amhākaṃ tāva sabbaṃ kataṃ, idāni pana nandapaṇḍito kiñci vattukāmo , tassapi tāva vacanaṃ suṇātha. " 523561,114,2819,89,105,1,113,14,"{Ajjhāvaramhā}ti mayañhi na aññena kammena āgatā, nandassa pana parisā hutvā tumhākaṃ khamāpanatthāya āgatāti vadati. " 523562,114,2819,106,111,1,35,5,Bhavan ti bhavaṃ soṇapaṇḍito suṇātu. 523563,114,2820,2,14,1,105,12,Evaṃ vutte nandapaṇḍito uṭṭhāyāsanā mātāpitaro ca bhātarañca vanditvā sakaparisāya saddhiṃ sallapanto āha– 523564,114,2821,2,4,1,0,0,139. 523565,114,2822,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Parosataṃ jānapadā, mahāsālā ca brāhmaṇā; " 523566,114,2823,2,9,1,40,6,"Ime ca khattiyā sabbe, abhijātā yasassino; " 523567,114,2824,2,9,1,40,6,"Bhavañca rājā manojo, anumaññantu me vaco. " 523568,114,2825,2,4,1,0,0,140. 523569,114,2826,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Ye ca santi samītāro, yakkhāni idha massame; " 523570,114,2827,2,8,1,41,5,"Araññe bhūtabhabyāni, suṇantu vacanaṃ mama. " 523571,114,2828,2,4,1,0,0,141. 523572,114,2829,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Namo katvāna bhūtānaṃ, isiṃ vakkhāmi subbataṃ; " 523573,114,2830,2,10,1,43,7,"So tyāhaṃ dakkhiṇā bāhu, tava kosiya sammato. " 523574,114,2831,2,4,1,0,0,142. 523575,114,2832,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Pitaraṃ me janettiñca, bhattukāmassa me sato; " 523576,114,2833,2,10,1,43,7,"Vīra puññamidaṃ ṭhānaṃ, mā maṃ kosiya vāraya. " 523577,114,2834,2,4,1,0,0,143. 523578,114,2835,2,12,1,41,6,"‘ ‘ Sabbhi hetaṃ upaññātaṃ, mametaṃ upanissaja; " 523579,114,2836,2,7,1,42,4,"Uṭṭhānapāricariyāya , dīgharattaṃ tayā kataṃ; " 523580,114,2837,2,8,1,39,5,"Dhātāpitūsu puññāni, mama lokadado bhava. " 523581,114,2838,2,4,1,0,0,144. 523582,114,2839,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Tatheva santi manujā, dhamme dhammapadaṃ vidū; " 523583,114,2840,2,10,1,44,7,"Maggo saggassa lokassa, yathā jānāsi tvaṃ ise. " 523584,114,2841,2,4,1,0,0,145. 523585,114,2842,2,7,1,38,3,"‘ ‘ Uṭṭhānapāricariyāya, mātāpitusukhāvahaṃ; " 523586,114,2843,2,12,1,45,7,"Taṃ maṃ puññā nivāreti, ariyamaggāvaro naro’’ ti. " 523587,114,2844,2,13,1,75,8,"Tattha {anumaññantū}ti anubujjhantu, sādhukaṃ sutvā paccakkhaṃ karontūti attho. " 523588,114,2844,14,17,1,19,2,{Samītāro}ti samāgatā. 523589,114,2844,18,37,1,155,17,"Araññe {bhūtabhabyānī}ti asmiṃ himavantāraññe yāni bhūtāni ceva vuḍḍhimariyādappattāni bhabyāni ca taruṇadevatāni, tānipi sabbāni mama vacanaṃ suṇantūti attho." 523590,114,2844,38,56,1,101,14,‘‘ Namo katvānā’’ ti idaṃ so parisāya saññaṃ datvā tasmiṃ vanasaṇḍe nibbattadevatānaṃ namakkāraṃ katvā āha. 523591,114,2844,57,76,1,137,16,"Tassattho– ajja bahūhi devatāhi mama bhātikassa dhammakathāsavanatthaṃ āgatāhi bhavitabbaṃ, ahaṃ vo namakkāro, tumhepi mayhaṃ sahāyā hothāti. " 523592,114,2844,77,90,1,74,9,So devatānaṃ añjaliṃ paggahetvā parisaṃ jānāpetvā‘‘ isiṃ vakkhāmī’’ tiādimāha. 523593,114,2844,91,97,1,43,6,Tattha isin ti soṇapaṇḍitaṃ sandhāya vadati. 523594,114,2844,98,112,1,78,12,"{Sammato}ti bhātaro nāma aṅgasamā honti, tasmā so te ahaṃ dakkhiṇā bāhūti sammato. " 523595,114,2844,113,118,1,34,5,Tena me khamituṃ arahathāti dīpeti. 523596,114,2845,2,6,1,32,3,{Vīrā}ti vīriyavanta mahāparakkama. 523597,114,2845,7,22,1,117,14,"Puññamidaṃ ṭhānan ti idaṃ mātāpituupaṭṭhānaṃ nāma puññaṃ saggasaṃvattanikakāraṇaṃ, taṃ karontaṃ maṃ mā vārayāti vadati. " 523598,114,2845,23,34,1,97,11,Sabbhi hetan ti etañhi mātāpituupaṭṭhānaṃ nāma paṇḍitehi upaññātaṃ upagantvā ñātañceva vaṇṇitañca. 523599,114,2845,35,44,1,61,8,Mametaṃ {upanissajā}ti idaṃ tvaṃ mayhaṃ nissaja vissajjehi dehi. 523600,114,2845,45,51,1,50,5,{Uṭṭhānapāricariyāyā}ti uṭṭhānena ca pāricariyāya ca. 523601,114,2845,52,58,1,39,6,Katan ti dīgharattaṃ tayā kusalaṃ kataṃ. 523602,114,2845,59,66,1,49,6,{Puññānī}ti idāni ahaṃ mātāpitūsu puññāni kattukāmo. 523603,114,2845,67,92,1,159,22,"Mama {lokadado}ti tassa mama tvaṃ saggalokadado hoti, ahañhi tesaṃ vattaṃ upaṭṭhānaṃ katvā devaloke aparimāṇaṃ yasaṃ labhissāmi, tassa me tvaṃ dāyako hohīti vadati. " 523604,114,2846,2,23,1,153,17,"{Tathevā}ti yathā tvaṃ jānāsi, tatheva aññepi manujā imissaṃ parisāyaṃ santi, te nānappakāre dhamme idaṃ jeṭṭhāpacāyikabhāvasaṅkhātaṃ dhammakoṭṭhāsaṃ vadanti. " 523605,114,2846,24,25,1,5,1,Kinti? 523606,114,2846,26,30,1,24,3,Maggo saggassa {lokassā}ti. 523607,114,2846,31,39,1,65,8,Sukhāvahan ti uṭṭhānena ca pāricariyāya ca mātāpitūnaṃ sukhāvahaṃ. 523608,114,2846,40,52,1,82,12,Taṃ man ti taṃ maṃ evaṃ sammāpaṭipannampi bhātā soṇapaṇḍito tamhā puññā abhivāreti. 523609,114,2846,53,67,1,116,13,{Ariyamaggāvaro}ti so evaṃ vārento ayaṃ naro mama piyadassanatāya ariyasaṅkhātassa vedalokassa maggāvaraṇo nāma hotīti. 523610,114,2847,2,23,1,105,15,"Evaṃ nandapaṇḍitena vutte mahāsatto‘‘ imassa tāva tumhehi vacanaṃ sutaṃ, idāni mamapi suṇāthā’’ ti sāvento āha– " 523611,114,2848,2,4,1,0,0,146. 523612,114,2849,2,11,1,43,6,"‘ ‘ Suṇantu bhonto vacanaṃ, bhāturajjhāvarā mama; " 523613,114,2850,2,7,1,39,4,"Kulavaṃsaṃ mahārāja, porāṇaṃ parihāpayaṃ; " 523614,114,2851,2,7,1,40,4,"Adhammacārī jeṭṭhesu, nirayaṃ sopapajjati. " 523615,114,2852,2,4,1,0,0,147. 523616,114,2853,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Ye ca dhammassa kusalā, porāṇassa disampati; " 523617,114,2854,2,10,1,46,7,"Cārittena ca sampannā, na te gacchanti duggatiṃ. " 523618,114,2855,2,4,1,0,0,148. 523619,114,2856,2,13,1,43,9,"‘ ‘ Mātā pitā ca bhātā ca, bhaginī ñāti bandhavā; " 523620,114,2857,2,10,1,45,7,"Sabbe jeṭṭhassa te bhārā, evaṃ jānāhi bhāradha. " 523621,114,2858,2,4,1,0,0,149. 523622,114,2859,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Ādiyitvā garuṃ bhāraṃ, nāviko viya ussahe; " 523623,114,2860,2,11,1,49,6,"Dhammañca nappamajjāmi, jeṭṭho casmi rathesabhā’’ ti. " 523624,114,2861,2,17,1,104,14,Tattha {bhāturajjhāvarā}ti mama bhātu parisā hutvā āgatā bhonto sabbepi rājāno mamapi tāva vacanaṃ suṇantu. 523625,114,2861,18,21,1,26,3,Parihāpayan ti parihāpento. 523626,114,2861,22,26,1,51,3,{Dhammassā}ti jeṭṭhāpacāyanadhammassa paveṇīdhammassa. 523627,114,2861,27,30,1,14,2,{Kusalā}ti chekā. 523628,114,2861,31,36,1,35,4,Cārittena {cā}ti ācārasīlena sampannā. 523629,114,2861,37,47,1,70,9,{Bhārā}ti sabbe ete jeṭṭhena vahitabbā paṭijaggitabbāti tassa bhārā nāma. 523630,114,2861,48,106,1,387,49,"Nāviko {viyā}ti yathā nāvāya garuṃ bhāraṃ ādiyitvā samuddamajjhe nāvaṃ sotthinā netuṃ nāviko ussaheti vāyamati, saha nāvāya sabbabhaṇḍañca jano ca tasseva bhāro hoti, tathā mameva sabbe ñātakā bhāroti , ahañca te ussahāmi paṭijaggituṃ sakkomi, tañca jeṭṭhāpacāyanadhammaṃ nappamajjāmi, na kevalañca etesaññeva, sakalassapi lokassa jeṭṭho ca asmi, tasmā ahameva saddhiṃ nandena paṭijaggituṃ yuttoti. " 523631,114,2862,2,32,1,191,26,Taṃ sutvā sabbepi te rājāno attamanā hutvā‘‘ jeṭṭhabhātikassa kira avasesā bhārāti ajja amhehi ñātan’’ ti nandapaṇḍitaṃ pahāya mahāsattaṃ sannissitā hutvā tassa thutiṃ karontā dve gāthā abhāsiṃsu– 523632,114,2863,2,4,1,0,0,150. 523633,114,2864,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Adhigamā tame ñāṇaṃ, jālaṃva jātavedato; " 523634,114,2865,2,9,1,44,6,"Evameva no bhavaṃ dhammaṃ, kosiyo pavidaṃsayi. " 523635,114,2866,2,4,1,0,0,151. 523636,114,2867,2,10,1,38,5,"‘ ‘ Yathā udayamādicco, vāsudevo pabhaṅkaro; " 523637,114,2868,2,7,1,40,4,"Pāṇīnaṃ pavidaṃseti, rūpaṃ kalyāṇapāpakaṃ; " 523638,114,2869,2,12,1,47,7,"Evameva no bhavaṃ dhammaṃ, kosiyo pavidaṃsayī’’ ti. " 523639,114,2870,2,20,1,130,15,"Tattha {adhigamā}ti mayaṃ ito pubbe jeṭṭhāpacāyanadhammapaṭicchādake tame vattamānā na jānāma, ajja jātavedato jālaṃva ñāṇaṃ adhigatā. " 523640,114,2870,21,42,1,158,19,"Evameva {no}ti yathā mahandhakāre pabbatamatthake jalito jātavedo samantā ālokaṃ pharanto rūpāni dasseti, tathā no bhavaṃ kosiyagotto dhammaṃ pavidaṃsayīti attho. " 523641,114,2870,43,50,1,52,5,"{Vāsudevo}ti vasudevo vasujotano, dhanapakāsanoti attho. " 523642,114,2871,2,25,1,189,23,Iti mahāsatto ettakaṃ kālaṃ nandapaṇḍitassa pāṭihāriyāni disvā tasmiṃ pasannacitte te rājāno ñāṇabalena tasmiṃ pasādaṃ bhinditvā attano kathaṃ gāhāpetvā sabbeva attano mukhaṃ ullokite akāsi. 523643,114,2871,26,56,1,186,24,"Atha nandapaṇḍito‘‘ bhātā me paṇḍito byatto dhammakathiko sabbepime rājāno bhinditvā attano pakkhe kari, ṭhapetvā imaṃ añño mayhaṃ paṭisaraṇaṃ natthi, imameva yācissāmī’’ ti cintetvā gāthamāha– " 523644,114,2872,2,4,1,0,0,152. 523645,114,2873,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Evaṃ me yācamānassa, añjaliṃ nāvabujjhatha; " 523646,114,2874,2,11,1,45,6,"Tava baddhacaro hessaṃ, vuṭṭhito paricārako’’ ti. " 523647,114,2875,2,35,1,267,28,"Tassatthā – sace tumhe mama evaṃ yācamānassa khamāpanatthāya paggahitaṃ añjaliṃ nāvabujjhatha na paṭiggaṇhatha, tumheva mātāpitaro upaṭṭhahatha, ahaṃ pana tumhākaṃ baddhacaro veyyāvaccakaro hessaṃ, rattindivaṃ analasabhāvena vuṭṭhito paricārako ahaṃ tumhe paṭijaggissāmīti. " 523648,114,2876,2,43,1,286,35,"Mahāsattassa pakatiyāpi nandapaṇḍite doso vā veraṃ vā natthi, atithaddhaṃ vacanaṃ kathentassa panassa mānahāpanatthaṃ niggahavasena tathā katvā idānissa vacanaṃ sutvā tuṭṭhacitto tasmiṃ pasādaṃ uppādetvā‘‘ idāni te khamāmi, mātāpitaro ca paṭijaggituṃ labhissasī’’ ti tassa guṇaṃ pakāsento āha– " 523649,114,2877,2,4,1,0,0,153. 523650,114,2878,2,12,1,46,7,"‘ ‘ Addhā nanda vijānāsi, saddhammaṃ sabbhi desitaṃ; " 523651,114,2879,2,9,1,44,6,"Ariyo ariyasamācāro, bāḷhaṃ tvaṃ mama ruccasi. " 523652,114,2880,2,4,1,0,0,154. 523653,114,2881,2,11,1,46,7,"‘ ‘ Bhavantaṃ vadāmi bhotiñca, suṇātha vacanaṃ mama; " 523654,114,2882,2,9,1,42,6,"Nāyaṃ bhāro bhāramato, ahu mayhaṃ kudācanaṃ. " 523655,114,2883,2,4,1,0,0,155. 523656,114,2884,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Taṃ maṃ upaṭṭhitaṃ santaṃ, mātāpitu sukhāvahaṃ; " 523657,114,2885,2,8,1,41,5,"Nando ajjhāvaraṃ katvā, upaṭṭhānāya yācati. " 523658,114,2886,2,4,1,0,0,156. 523659,114,2887,2,12,1,43,7,"‘ ‘ Yo ve icchati kāmena, santānaṃ brahmacārinaṃ; " 523660,114,2888,2,13,1,46,8,"Nandaṃ vo varatha eko, kaṃ nando upatiṭṭhatū’’ ti. " 523661,114,2889,2,6,1,22,3,Tattha {ariyo}ti sundaro. 523662,114,2889,7,11,1,38,3,{Ariyasamācāro}ti sundarasamācāropi jāto. 523663,114,2889,12,19,1,41,7,Bāḷhan ti idāni tvaṃ mama ativiya ruccasi. 523664,114,2889,20,28,1,46,7,{Suṇāthā}ti amma tātā tumhe mama vacanaṃ suṇātha. 523665,114,2889,29,40,1,73,10,Nāyaṃ {bhāro}ti ayaṃ tumhākaṃ paṭijagganabhāro na kadāci mama bhāramato ahu. 523666,114,2889,41,51,1,63,10,Taṃ man ti taṃ bhāroti amaññitvāva maṃ tumhe upaṭṭhitaṃ samānaṃ. 523667,114,2889,52,59,1,48,6,Upaṭṭhānāya {yācatī}ti tumhe upaṭṭhātuṃ maṃ yācati. 523668,114,2889,60,107,1,268,41,"Yo ve {icchatī}ti mayhañhi tvaṃ me mātaraṃ vā pitaraṃ vā upaṭṭhahāti vattuṃ na yuttaṃ, tumhākaṃ pana santānaṃ brahmacārīnaṃ yo eko icchati, taṃ vadāmi kāmena nandaṃ vo varatha, taṃ mama kaniṭṭhaṃ nandaṃ rocetha, tumhesu kaṃ esa upaṭṭhātu, ubhopi hi mayaṃ tumhākaṃ puttāyevāti. " 523669,114,2890,2,46,1,262,34,"Athassa mātā āsanā vuṭṭhāya,‘‘ tāta soṇapaṇḍita, cirappavuttho te kaniṭṭho, evaṃ cirāgatampi taṃ yācituṃ na visahāmi, mayañhi taṃ nissitā, idāni pana tayā anuññātā ahaṃ etaṃ brahmacārinaṃ bāhāhi upagūhitvā sīse upasiṅghāyituṃ labheyyan’’ ti imamatthaṃ pakāsentī gāthamāha– " 523670,114,2891,2,4,1,0,0,157. 523671,114,2892,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Tayā tāta anuññātā, soṇa taṃ nissitā mayaṃ; " 523672,114,2893,2,11,1,48,6,"Upaghātuṃ labhe nandaṃ, muddhani brahmacārinan’’ ti. " 523673,114,2894,2,30,1,131,20,"Atha mahāsatto‘‘ tena hi, amma, anujānāmi, tvaṃ gaccha, puttaṃ nandaṃ āliṅgitvā sīse ghāyitvā cumbitvā tava hadaye sokaṃ nibbāpehī’’ ti āha. " 523674,114,2894,31,49,1,148,17,Sā tassa santikaṃ gantvā nandapaṇḍitaṃ parisamajjheyeva āliṅgitvā sīsaṃ ghāyitvā cumbitvā hadaye sokaṃ nibbāpetvā mahāsattena saddhiṃ sallapantī āha– 523675,114,2895,2,4,1,0,0,158. 523676,114,2896,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Assatthasseva taruṇaṃ, pavāḷaṃ māluteritaṃ; " 523677,114,2897,2,9,1,44,6,"Cirassaṃ nandaṃ disvāna, hadayaṃ me pavedhati. " 523678,114,2898,2,4,1,0,0,159. 523679,114,2899,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Yadā suttāpi supine, nandaṃ passāmi āgataṃ; " 523680,114,2900,2,10,1,38,7,"Udaggā sumanā homi, nando no āgato ayaṃ. " 523681,114,2901,2,4,1,0,0,160. 523682,114,2902,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Yadā ca paṭibujjhitvā, nandaṃ passāmi nāgataṃ; " 523683,114,2903,2,7,1,40,4,"Bhiyyo āvisatī soko, domanassañcanappakaṃ. " 523684,114,2904,2,4,1,0,0,161. 523685,114,2905,2,12,1,43,7,"‘ ‘ Sāhaṃ ajja cirassampi, nandaṃ passāmi āgataṃ; " 523686,114,2906,2,10,1,46,7,"Bhattucca mayhañca piyo, nando no pāvisī gharaṃ. " 523687,114,2907,2,4,1,0,0,162. 523688,114,2908,2,12,1,46,8,"‘ ‘ Pitupi nando suppiyo, yaṃ nando nappavase gharā; " 523689,114,2909,2,13,1,47,8,"Labhatū tāta nando taṃ, maṃ nando upatiṭṭhatū’’ ti. " 523690,114,2910,2,20,1,128,17,"Tattha māluteritan ti yathā vātāhataṃ assatthassa pallavaṃ kampati, evaṃ cirassaṃ nandaṃ disvā ajja mama hadayaṃ kampatīti vadati. " 523691,114,2910,21,37,1,81,12,"{Suttā}ti, tāta soṇa, yadāhaṃ suttāpi supine nandaṃ āgataṃ passāmi, tadāpi udaggā homi. " 523692,114,2910,38,45,1,41,6,{Bhattuccā}ti sāmikassa ca me mayhañca piyo. 523693,114,2910,46,59,1,65,11,"Nando no pāvisī gharan ti, tāta, putto no nando paṇṇasālaṃ pavisatu. " 523694,114,2910,60,73,1,71,12,"Yan ti yasmā pitupi suṭṭhu piyo, tasmā puna imamhā gharā na vippavaseyya. " 523695,114,2910,74,87,1,47,9,"Nando tan ti, tāta, nando yaṃ icchati, taṃ labhatu. " 523696,114,2910,88,103,1,69,11,"Maṃ {nando}ti, tāta soṇa, tava pitaraṃ tvaṃ upaṭṭhaha, maṃ nando upaṭṭhātu. " 523697,114,2911,2,38,1,190,25,"Mahāsatto ‘‘ evaṃ hotū’’ ti mātu vacanaṃ sampaṭicchitvā‘‘ nanda, tayā jeṭṭhakakoṭṭhāso laddho, mātā nāma atiguṇakārikā, appamatto hutvā paṭijaggeyyāsī’’ ti ovaditvā mātu guṇaṃ pakāsento dve gāthā abhāsi– " 523698,114,2912,2,4,1,0,0,163. 523699,114,2913,2,13,1,43,8,"‘ ‘ Anukampikā patiṭṭhā ca, pubbe rasadadī ca no; " 523700,114,2914,2,10,1,42,7,"Maggo saggassa lokassa, mātā taṃ varate ise. " 523701,114,2915,2,4,1,0,0,164. 523702,114,2916,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Pubbe rasadadī gottī, mātā puññūpasaṃhitā; " 523703,114,2917,2,13,1,45,8,"Maggo saggassa lokassa, mātā taṃ varate ise’’ ti. " 523704,114,2918,2,6,1,30,3,Tattha {anukampikā}ti muduhadayā. 523705,114,2918,7,15,1,67,7,Pubbe {rasadadī}ti paṭhamameva attano khīrasaṅkhātassa rasassa dāyikā. 523706,114,2918,16,28,1,55,11,"Mātā tan ti mama mātā maṃ na icchati, taṃ varati icchati. " 523707,114,2918,29,32,1,16,2,{Gottī}ti gopāyikā. 523708,114,2918,33,37,1,43,3,{Puññūpasaṃhitā}ti puññūpanissitā puññadāyikā. 523709,114,2919,2,47,1,302,37,"Evaṃ mahāsatto dvīhi gāthāhi mātu guṇaṃ kathetvā punāgantvā tassā āsane nisinnakāle‘‘ nanda, tvaṃ dukkarakārikaṃ mātaraṃ labhasi, ubhopi mayaṃ mātarā dukkhena saṃvaḍḍhitā, taṃ idāni tvaṃ appamatto paṭijaggāhi, amadhurāni phalāphalāni mā khādāpehī’’ ti vatvā parisamajjheyeva mātu dukkarakārikataṃ pakāsento āha– " 523710,114,2920,2,4,1,0,0,165. 523711,114,2921,2,10,1,42,5,"‘ ‘ Ākaṅkhamānā puttaphalaṃ, devatāya namassati; " 523712,114,2922,2,8,1,43,5,"Nakkhattāni ca pucchati, utusaṃvaccharāni ca. " 523713,114,2923,2,4,1,0,0,166. 523714,114,2924,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Tassā utumhi nhātāya, hoti gabbhassa vokkamo; " 523715,114,2925,2,9,1,38,6,"Tena dohaḷinī hoti, suhadā tena vuccati. " 523716,114,2926,2,4,1,0,0,167. 523717,114,2927,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Saṃvaccharaṃ vā ūnaṃ vā, pariharitvā vijāyati; " 523718,114,2928,2,9,1,40,6,"Tena sā janayantīti, janetti tena vuccati. " 523719,114,2929,2,4,1,0,0,168. 523720,114,2930,2,9,1,37,5,"‘ ‘ Thanakhīrena gītena, aṅgapāvuraṇena ca; " 523721,114,2931,2,9,1,43,6,"Rodantaṃ puttaṃ toseti, tosentī tena vuccati. " 523722,114,2932,2,4,1,0,0,169. 523723,114,2933,2,12,1,41,7,"‘ ‘ Tato vātātape ghore, mamaṃ katvā udikkhati; " 523724,114,2934,2,8,1,41,5,"Dārakaṃ appajānantaṃ, posentī tena vuccati. " 523725,114,2935,2,4,1,0,0,170. 523726,114,2936,2,12,1,44,7,"‘ ‘ Yañca mātudhanaṃ hoti, yañca hoti pituddhanaṃ; " 523727,114,2937,2,9,1,42,6,"Ubhayampetassa gopeti, api puttassa no siyā. " 523728,114,2938,2,4,1,0,0,171. 523729,114,2939,2,12,1,40,8,"‘ ‘ Evaṃ putta aduṃ putta, iti mātā vihaññati; " 523730,114,2940,2,7,1,40,4,"Pamattaṃ paradāresu, nisīthe pattayobbane; " 523731,114,2941,2,9,1,41,6,"Sāyaṃ puttaṃ anāyantaṃ, iti mātā vihaññati. " 523732,114,2942,2,4,1,0,0,172. 523733,114,2943,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Evaṃ kicchā bhato poso, mātu aparicārako; " 523734,114,2944,2,8,1,43,5,"Mātari micchā caritvāna, nirayaṃ sopapajjati. " 523735,114,2945,2,4,1,0,0,173. 523736,114,2946,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Evaṃ kicchā bhato poso, pitu aparicārako; " 523737,114,2947,2,8,1,43,5,"Pitari micchā caritvāna, nirayaṃ sopapajjati. " 523738,114,2948,2,4,1,0,0,174. 523739,114,2949,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Dhanāpi dhanakāmānaṃ, nassati iti me sutaṃ; " 523740,114,2950,2,9,1,47,6,"Mātaraṃ aparicaritvāna, kicchaṃ vā so nigacchati. " 523741,114,2951,2,4,1,0,0,175. 523742,114,2952,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Dhanāpi dhanakāmānaṃ, nassati iti me sutaṃ; " 523743,114,2953,2,9,1,47,6,"Pitaraṃ aparicaritvāna, kicchaṃ vā so nigacchati. " 523744,114,2954,2,4,1,0,0,176. 523745,114,2955,2,11,1,38,7,"‘ ‘ Ānando ca pamodo ca, sadā hasitakīḷitaṃ; " 523746,114,2956,2,7,1,42,4,"Mātaraṃ paricaritvāna, labbhametaṃ vijānato. " 523747,114,2957,2,4,1,0,0,177. 523748,114,2958,2,11,1,38,7,"‘ ‘ Ānando ca pamodo ca, sadā hasitakīḷitaṃ; " 523749,114,2959,2,7,1,42,4,"Pitaraṃ paricaritvāna, labbhametaṃ vijānato. " 523750,114,2960,2,4,1,0,0,178. 523751,114,2961,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Dānañca piyavācā ca, atthacariyā ca yā idha; " 523752,114,2962,2,9,1,48,6,"Samānattatā ca dhammesu, tattha tattha yathārahaṃ; " 523753,114,2963,2,9,1,40,6,"Ete kho saṅgahā loke, rathassāṇīva yāyato. " 523754,114,2964,2,4,1,0,0,179. 523755,114,2965,2,13,1,40,8,"‘ ‘ Ete ca saṅgahā nāssu, na mātā puttakāraṇā; " 523756,114,2966,2,11,1,43,7,"Labhetha mānaṃ pūjaṃ vā, pitā vā puttakāraṇā. " 523757,114,2967,2,4,1,0,0,180. 523758,114,2968,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Yasmā ca saṅgahā ete, sammapekkhanti paṇḍitā; " 523759,114,2969,2,10,1,46,7,"Tasmā mahattaṃ papponti, pāsaṃsā ca bhavanti te. " 523760,114,2970,2,4,1,0,0,181. 523761,114,2971,2,10,1,41,5,"‘ ‘ Brahmāti mātāpitaro, pubbācariyāti vuccare; " 523762,114,2972,2,8,1,38,5,"Āhuneyyā ca puttānaṃ, pajāya anukampakā. " 523763,114,2973,2,4,1,0,0,182. 523764,114,2974,2,12,1,44,8,"‘ ‘ Tasmā hi ne namasseyya, sakkareyya ca paṇḍito; " 523765,114,2975,2,9,1,39,6,"Annena atho pānena, vatthena sayanena ca; " 523766,114,2976,2,8,1,42,5,"Ucchādanena nhāpanena, pādānaṃ dhovanena ca. " 523767,114,2977,2,4,1,0,0,183. 523768,114,2978,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Tāya naṃ pāricariyāya, mātāpitūsu paṇḍitā; " 523769,114,2979,2,12,1,45,7,"Idheva naṃ pasaṃsanti, pecca sagge pamodatī’’ ti. " 523770,114,2980,2,7,1,43,5,Tattha puttaphalan ti puttasaṅkhātaṃ phalaṃ. 523771,114,2980,8,23,1,77,10,Devatāya {namassatī}ti‘‘ putto me uppajjatū’’ ti devatāya namakkāraṃ karoti āyācati. 523772,114,2980,24,44,1,107,14,"{Pucchatī}ti‘‘ katarena nakkhattena jāto putto dīghāyuko hoti, katarena appāyuko’’ ti evaṃ nakkhattāni ca pucchati. " 523773,114,2980,45,79,1,207,26,"Utusaṃvaccharāni {cā}ti‘‘ channaṃ utūnaṃ katarasmiṃ utumhi jāto dīghāyuko hoti, katarasmiṃ utumhi appāyuko, kativassāya vā mātuyā jāto putto dīghāyuko hoti, kativassāya appāyuko’’ ti evaṃ utusaṃvaccharāni ca pucchati. " 523774,114,2980,80,87,1,46,6,Utumhi {nhātāyā}ti pupphe uppanne utumhi nhātāya. 523775,114,2980,88,98,1,74,8,"{Vokkamo}ti tiṇṇaṃ sannipātā gabbhāvakkanti hoti, kucchiyaṃ gabbho patiṭṭhāti. " 523776,114,2980,99,106,1,37,6,{Tenā}ti tena gabbhena sā dohaḷinī hoti. 523777,114,2980,107,125,1,91,12,"{Tenā}ti tadā tassā kucchimhi nibbattapajāya sineho uppajjati, tena kāraṇena‘‘ suhadā’’ ti vuccati. " 523778,114,2980,126,146,1,61,11,{Tenā}ti tena kāraṇena sā‘‘ janayantī’’ ti ca‘‘ janettī’’ ti ca vuccati. 523779,114,2981,2,11,1,99,8,Aṅgapāvuraṇena {cā}ti thanantare nipajjāpetvā sarīrasamphassaṃ pharāpentī aṅgasaṅkhāteneva pāvuraṇena. 523780,114,2981,12,16,1,28,3,{Tosentī}ti saññāpentī hāsentī. 523781,114,2981,17,40,1,124,17,"Mamaṃ katvā {udikkhatī}ti‘‘ puttassa me upari vāto paharati, ātapo pharatī’’ ti evaṃ mamaṃkāraṃ katvā siniddhena hadayena udikkhati. " 523782,114,2981,41,55,1,107,12,{Ubhayampetassā}ti ubhayampi etaṃ dhanaṃ etassa puttassa atthāya aññesaṃ adassetvā sāragabbhādīsu mātā gopeti. 523783,114,2981,56,84,1,139,20,"Evaṃ putta, aduṃ {puttā}ti‘‘ andhabāla putta, evaṃ rājakulādīsu appamatto hohi, aduñca kammaṃ mā karohī’’ ti sikkhāpentī iti mātā vihaññati kilamati. " 523784,114,2981,85,104,1,153,17,{Pattayobbane}ti putte pattayobbane taṃ puttaṃ nisīthe paradāresu pamattaṃ sāyaṃ anāgacchantaṃ ñatvā assupuṇṇehi nettehi maggaṃ olokentī vihaññati kilamati. 523785,114,2982,2,8,1,41,5,Kicchā {bhato}ti kicchena bhato paṭijaggito. 523786,114,2982,9,14,1,40,4,Micchā {caritvānā}ti mātaraṃ apaṭijaggitvā. 523787,114,2982,15,22,1,35,5,"{Dhanāpī}ti dhanampi, ayameva vā pāṭho. " 523788,114,2982,23,36,1,93,11,Idaṃ vuttaṃ hoti– dhanakāmānaṃ uppannaṃ dhanampi mātaraṃ apaṭijaggantānaṃ nassatīti me sutanti. 523789,114,2982,37,51,1,74,12,"Kicchaṃ vā {so}ti iti dhanaṃ vā tassa nassati, dukkhaṃ vāso puriso nigacchati. " 523790,114,2982,52,70,1,137,17,"Labbhametan ti etaṃ idhaloke ca paraloke ca ānandādisukhaṃ mātaraṃ paricaritvā vijānato paṇḍitassa labbhaṃ, sakkā laddhuṃ tādisenāti attho. " 523791,114,2983,2,14,1,102,9,"{Dānañcā}ti mātāpitūnaṃ dānaṃ dātabbaṃ, piyavacanaṃ bhaṇitabbaṃ, uppannakiccasādhanavasena attho caritabbo. " 523792,114,2983,15,39,1,201,21,"{Dhammesū}ti jeṭṭhāpacāyanadhammesu tattha tattha parisamajjhe vā rahogatānaṃ vā abhivādanādivasena samānattatā kātabbā, na raho abhivādanādīni katvā parisati na kātabbāni, sabbattha samāneneva bhavitabbaṃ. " 523793,114,2983,40,51,1,60,10,Ete ca saṅgahā {nāssū}ti sace ete cattāro saṅgahā na bhaveyyuṃ. 523794,114,2983,52,58,1,48,5,{Sammapekkhantī}ti sammā nayena kāraṇena pekkhanti. 523795,114,2983,59,62,1,22,3,Mahattan ti seṭṭhattaṃ. 523796,114,2983,63,69,1,42,5,{Brahmā}ti puttānaṃ brahmasamā uttamā seṭṭhā. 523797,114,2983,70,73,1,27,2,{Pubbācariyā}ti paṭhamācariyā. 523798,114,2983,74,81,1,64,6,{Āhuneyyā}ti āhunapaṭiggāhakā yassa kassaci sakkārassa anucchavikā. 523799,114,2983,82,90,1,41,7,Annena {atho}ti annena ceva attho pānena ca. 523800,114,2983,91,99,1,59,7,{Peccā}ti kālakiriyāya pariyosāne ito gantvā sagge pamodatīti. 523801,114,2984,2,9,1,63,7,Evaṃ mahasatto sineruṃ pavaṭṭento viya dhammadesanaṃ niṭṭhāpesi. 523802,114,2984,10,18,1,49,8,Taṃ sutvā sabbepi te rājāno balakāyā ca pasīdiṃsu. 523803,114,2984,19,34,1,82,11,Atha ne pañcasu sīlesu patiṭṭhāpetvā‘‘ dānādīsu appamattā hothā’’ ti ovaditvā uyyojesi. 523804,114,2984,35,42,1,67,7,Sabbepi dhammena rajjaṃ kāretvā āyupariyosāne devanagaraṃ pūrayiṃsu. 523805,114,2984,43,49,1,86,6,Soṇapaṇḍitanandapaṇḍitāpi yāvatāyukaṃ mātāpitaro paricaritvā brahmalokaparāyaṇā ahesuṃ. 523806,114,2985,2,15,1,132,12,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne mātuposakabhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi. " 523807,114,2985,16,43,1,200,20,"Tadā mātāpitaro māhārājakulāni ahesuṃ, nandapaṇḍito ānando , manojarājā sāriputto, ekasatarājāno asītimahātherā ceva aññataratherā ca, catuvīsati akkhobhaṇiyo buddhaparisā, soṇapaṇḍito pana ahameva ahosinti. " 523808,114,2986,2,4,1,29,2,Soṇanandajātakavaṇṇanā dutiyā. 523809,114,2987,2,3,1,12,1,Jātakuddānaṃ – 523810,114,2988,2,8,1,56,5,"Atha sattatimamhi nipātavare, sabhāvantu kusāvatirājavaro; " 523811,114,2989,2,9,1,58,6,"Atha soṇasunandavaro ca puna, abhivāsitasattatimamhi suteti. " 523812,114,2990,2,4,1,29,2,Sattatinipātavaṇṇanā niṭṭhitā. 523813,114,2991,2,4,1,11,2,21 . Asītinipāto 523814,114,2993,2,7,1,22,2,[ 533]1. Cūḷahaṃsajātakavaṇṇanā 523815,114,2994,2,16,1,92,10,{Sumukhā}ti idaṃ satthā veḷuvane viharanto āyasmato ānandassa jīvitapariccāgaṃ ārabbha kathesi. 523816,114,2994,17,94,1,490,58,"Devadattena hi tathāgataṃ jīvitā voropetuṃ payojitesu dhanuggahesu sabbapaṭhamaṃ pesitena āgantvā‘‘ nāhaṃ, bhante, sakkomi taṃ bhagavantaṃ jīvitā voropetuṃ, mahiddhiko so bhagavā mahānubhāvo’’ ti vutte devadatto‘‘ alaṃ, āvuso, mā tvaṃ samaṇaṃ gotamaṃ jīvitā voropehi, ahameva samaṇaṃ gotamaṃ jīvitā voropessāmī’’ ti vatvā tathāgate gijjhakūṭapabbatassa pacchimachāyāya caṅkamante sayaṃ gijjhakūṭaṃ pabbataṃ abhiruhitvā yantavegena mahatiṃ silaṃ pavijjhi,‘‘ imāya silāya samaṇaṃ gotamaṃ jīvitā voropessāmī’’ ti. " 523817,114,2994,95,102,1,56,7,Tadā dve pabbatakūṭā samāgantvā taṃ silaṃ sampaṭicchiṃsu. 523818,114,2994,103,114,1,90,10,"Tato papaṭikā uppatitvā bhagavato pādaṃ paharitvā ruhiraṃ uppādesi, balavavedanā pavattiṃsu. " 523819,114,2994,115,128,1,129,13,Jīvako tathāgatassa pādaṃ satthakena phāletvā duṭṭhalohitaṃ vametvā pūtimaṃsaṃ apanetvā dhovitvā bhesajjaṃ ālimpitvā nirogamakāsi. 523820,114,2994,129,135,1,74,6,Satthā purimasadisameva bhikkhusaṅghaparivuto mahatiyā buddhalīlāya vicari. 523821,114,2995,2,7,1,32,5,Atha naṃ disvā devadatto cintesi– 523822,114,2995,8,42,1,228,27,"‘‘ samaṇassa gotamassa rūpasobhaggappattaṃ sarīraṃ disvā koci manussabhūto upasaṅkamituṃ na sakkoti, rañño kho pana nāḷāgiri nāma hatthī caṇḍo pharuso manussaghātako buddhadhammasaṅghaguṇe na jānāti, so taṃ jīvitakkhayaṃ pāpessatī’’ ti. " 523823,114,2995,43,48,1,33,5,So gantvā rañño tamatthaṃ ārocesi. 523824,114,2995,49,76,1,149,18,"Rājā‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā hatthācariyaṃ pakkosāpetvā‘‘ samma, sve nāḷāgiriṃ mattaṃ katvā pātova samaṇena gotamena paṭipannavīthiyaṃ vissajjehī’’ ti āha. " 523825,114,2995,77,121,1,207,30,"Devadattopi naṃ‘‘ aññesu divasesu hatthī kittakaṃ suraṃ pivatī’’ ti pucchitvā‘‘ aṭṭha ghaṭe, bhante’’ ti vutte‘‘ tena hi sve tvaṃ taṃ soḷasa ghaṭe pāyetvā samaṇena gotamena paṭipannavīthiyaṃ abhimukhaṃ kareyyāsī’’ ti āha. " 523826,114,2995,122,130,1,23,4,So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchi. 523827,114,2995,131,135,1,27,4,Rājā nagare bheriṃ carāpesi– 523828,114,2995,136,155,1,112,14,"‘‘ sve nāḷāgiriṃ mattaṃ katvā nagare vissajjessati, nāgarā pātova sabbakiccāni katvā antaravīthiṃ mā paṭipajjiṃsū’’ ti. " 523829,114,2995,156,210,1,422,46,"Devadattopi rājanivesanā oruyha hatthisālaṃ gantvā hatthigopake āmantetvā‘‘ mayaṃ bhaṇe uccaṭṭhāniyaṃ nīcaṭṭhāne, nīcaṭṭhāniyaṃ vā uccaṭṭhāne kātuṃ samatthā, sace vo yasena attho, sve pātova nāḷāgiriṃ tikhiṇasurāya soḷasa ghaṭe pāyetvā samaṇassa gotamassa āgamanavelāya tuttatomarehi vijjhitvā kujjhāpetvā hatthisālaṃ bhindāpetvā samaṇena gotamena paṭipannavīthiyaṃ abhimukhaṃ katvā samaṇaṃ gotamaṃ jīvitakkhayaṃ pāpethā’’ ti āha. " 523830,114,2995,211,219,1,26,4,Te‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchiṃsu. 523831,114,2996,2,7,1,40,5,Sā pavatti sakalanagare vitthārikā ahosi. 523832,114,2996,8,45,1,281,30,"Buddhadhammasaṅghamāmakā upāsakā taṃ sutvā satthāraṃ upasaṅkamitvā‘‘ bhante, devadatto raññā saddhiṃ ekato hutvā sve tumhehi paṭipannavīthiyaṃ nāḷāgiriṃ vissajjāpessati, sve piṇḍāya apavisitvā idheva hotha, mayaṃ vihāreyeva buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa bhikkhaṃ dassāmā’’ ti vadiṃsu. " 523833,114,2996,46,94,1,348,38,"Satthāpi‘‘ sve piṇḍāya na pavisissāmī’’ ti avatvāva‘‘ ahaṃ sve nāḷāgiriṃ dametvā pāṭihāriyaṃ katvā titthiye madditvā rājagahe piṇḍāya acaritvāva bhikkhusaṅghaparivuto nagarā nikkhamitvā veḷuvanameva āgamissāmi, rājagahavāsinopi bahūni bhattabhājanāni gahetvā veḷuvanameva āgamissanti, sve vihāreyeva bhattaggaṃ bhavissatī’’ ti iminā kāraṇena tesaṃ adhivāsesi. " 523834,114,2996,95,110,1,99,11,Te tathāgatassa adhivāsanaṃ viditvā bhattabhājanāni āharitvā‘‘ vihāreyeva dānaṃ dassāmā’’ ti pakkamiṃsu. 523835,114,2997,2,56,1,529,46,"Satthāpi paṭhamayāme dhammaṃ desetvā majjhimayāme devatānaṃ pañhaṃ vissajjetvā pacchimayāmassa paṭhamakoṭṭhāse sīhaseyyaṃ kappetvā dutiyakoṭṭhāse phalasamāpattiyā vītināmetvā tatiyakoṭṭhāse mahākaruṇāsamāpattiṃ samāpajjitvā vuṭṭhāya bodhaneyyabandhave olokento nāḷāgiridamane caturāsītiyā pāṇasahassānaṃ dhammābhisamayaṃ disvā vibhātāya rattiyā katasarīrapaṭijaggano hutvā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantetvā ,‘‘ ānanda, ajja rājagahaparivattakesu aṭṭhārasasu mahāvihāresu sabbesampi bhikkhūnaṃ mayāsaddhiṃ rājagahaṃ pavisituṃ ārocehī’’ ti āha. " 523836,114,2997,57,60,1,17,3,Thero tathā akāsi. 523837,114,2997,61,65,1,37,4,Sabbepi bhikkhū veḷuvane sannipatiṃsu. 523838,114,2997,66,70,1,49,4,Satthā mahābhikkhusaṅghaparivuto rājagahaṃ pāvisi. 523839,114,2997,71,79,1,67,7,"Atha hatthimeṇḍā yathānusiṭṭhaṃ paṭipajjiṃsu, mahanto samāgamo ahosi. " 523840,114,2997,80,101,1,186,16,"Saddhāsampannā manussā‘‘ ajja kira buddhanāgassa tiracchānanāgena saṅgāmo bhavissati, anūpamāya buddhalīlāya nāḷāgiridamanaṃ passissāmā’’ ti pāsādahammiyagehacchadanādīni abhiruhitvā aṭṭhaṃsu. " 523841,114,2997,102,137,1,246,28,"Asaddhā pana micchādiṭṭhikā‘‘ ayaṃ nāḷāgiri caṇḍo pharuso manussaghātako buddhādīnaṃ guṇaṃ na jānāti, so ajja samaṇassa gotamassa suvaṇṇavaṇṇaṃ sarīraṃ viddhaṃsetvā jīvitakkhayaṃ pāpessati, ajja paccāmittassa piṭṭhiṃ passissāmā’’ ti pāsādādīsu aṭṭhaṃsu. " 523842,114,2998,2,21,1,184,19,Hatthīpi bhagavantaṃ āgacchantaṃ disvā manusse tāsento gehāni viddhaṃsento sakaṭāni saṃcuṇṇento soṇḍaṃ ussāpetvā pahaṭṭhakaṇṇavālo pabbato viya ajjhottharanto yena bhagavā tenābhidhāvi. 523843,114,2998,22,28,1,52,6,Taṃ āgacchantaṃ disvā bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ– 523844,114,2998,29,60,1,157,20,"‘‘ ayaṃ, bhante, nāḷāgiri caṇḍo pharuso manussaghātako imaṃ racchaṃ paṭipanno, na kho panāyaṃ buddhādiguṇaṃ jānāti, paṭikkamatu, bhante, bhagavā, paṭikkamatu sugato’’ ti. " 523845,114,2998,61,71,1,56,7,"Mā, bhikkhave, bhāyittha, paṭibalo ahaṃ nāḷāgiriṃ dametunti. " 523846,114,2998,72,76,1,34,4,Athāyasmā sāriputto satthāraṃ yāci– 523847,114,2998,77,93,1,73,10,"‘‘ bhante, pitu uppannakiccaṃ nāma jeṭṭhaputtassa bhāro, ahameva taṃ damemī’’ ti. " 523848,114,2998,94,115,1,90,13,"Atha naṃ satthā,‘‘ sāriputta, buddhabalaṃ nāma aññaṃ, sāvakabalaṃ aññaṃ, tiṭṭha tvan’’ ti paṭibāhi. " 523849,114,2998,116,121,1,39,5,Evaṃ yebhuyyena asīti mahātherā yāciṃsu. 523850,114,2998,122,125,1,23,3,Satthā sabbepi paṭibāhi. 523851,114,2998,126,150,1,168,20,Atha āyasmā ānando satthari balavasinehena adhivāsetuṃ asakkonto‘‘ ayaṃ hatthī paṭhamaṃ maṃ māretū’’ ti tathāgatassatthāya jīvitaṃ pariccajitvā gantvā satthu purato aṭṭhāsi. 523852,114,2998,151,168,1,56,11,"Atha naṃ satthā‘‘ apehi, ānanda, mā me purato aṭṭhāsī’’ ti āha." 523853,114,2998,169,192,1,139,17,"‘‘ Bhante, ayaṃ hatthī caṇḍo pharuso manussaghātako kappuṭṭhānaggisadiso paṭhamaṃ maṃ māretvā pacchā tumhākaṃ santikaṃ āgacchatū’’ ti thero avaca. " 523854,114,2998,193,199,1,52,6,Yāvatatiyaṃ vuccamānopi tatheva aṭṭhāsi na paṭikkami. 523855,114,2998,200,208,1,69,8,Atha naṃ bhagavā iddhibalena paṭikkamāpetvā bhikkhūnaṃ antare ṭhapesi. 523856,114,2999,2,21,1,141,18,Tasmiṃ khaṇe ekā itthī nāḷāgiriṃ disvā maraṇabhayabhītā palāyamānā aṅkena gahitaṃ dārakaṃ hatthino ca tathāgatassa ca antare chaḍḍetvā palāyi. 523857,114,2999,22,29,1,61,7,Hatthī taṃ anubandhitvā nivattitvā dārakassa santikaṃ agamāsi. 523858,114,2999,30,34,1,26,4,Tadā dārako mahāravaṃ ravi. 523859,114,2999,35,80,1,256,34,"Satthā nāḷāgiriṃ odissakamettāya pharitvā sumadhuraṃ brahmassaraṃ nicchāretvā‘‘ ambho nāḷāgiri taṃ soḷasa surāghaṭe pāyetvā mattaṃ karontā na‘ aññaṃ gaṇhissatī’ ti kariṃsu,‘ maṃ gaṇhissatī’ ti pana kariṃsu, mā akāraṇena jaṅghāyo kilamento vicari, ito ehī’’ ti pakkosi. " 523860,114,2999,81,101,1,183,20,So satthu vacanaṃ sutvā akkhīni ummīletvā bhagavato rūpasiriṃ oloketvā paṭiladdhasaṃvego buddhatejena pacchinnasurāmado soṇḍaṃ olambento kaṇṇe cālento āgantvā tathāgatassa pādesu pati. 523861,114,2999,102,135,1,204,24,"Atha naṃ satthā,‘‘ nāḷāgiri, tvaṃ tiracchānahatthī, ahaṃ buddhavāraṇo, ito paṭṭhāya mā caṇḍo pharuso manussaghātako bhava, sabbasattesu mettacittaṃ paṭilabhā’’ ti vatvā dakkhiṇahatthaṃ pasāretvā kumbhe parāmasitvā–" 523862,114,3000,2,13,1,50,8,"‘ ‘ Mā kuñjara nāgamāsado, dukkho hi kuñjara nāgamāsado; " 523863,114,3001,2,12,1,52,9,"Na hi nāgahatassa kuñjara, sugati hoti ito paraṃ yato." 523864,114,3002,2,17,1,56,13,"‘ ‘ Mā ca mado mā ca pamādo, na hi pamattā sugatiṃ vajanti te; " 523865,114,3003,2,19,1,55,8,"Tvaññeva tathā karissasi, yena tvaṃ sugatiṃ gamissasī’’ ti.( cūḷava.342)– " 523866,114,3004,2,4,1,14,2,Dhammaṃ desesi. 523867,114,3005,2,8,1,50,6,Tassa sakalasarīraṃ pītiyā nirantaraṃ phuṭaṃ ahosi. 523868,114,3005,9,16,1,63,6,"Sace kira tiracchānagato nābhavissā, sotāpattiphalaṃ adhigamissā. " 523869,114,3005,17,32,1,129,13,"Manussā taṃ pāṭihāriyaṃ disvā unnadiṃsu apphoṭiṃsu, sañjātasomanassā nānābharaṇāni khipiṃsu, tāni hatthissa sarīraṃ paṭicchādayiṃsu. " 523870,114,3005,33,40,1,44,6,Tato paṭṭhāya nāḷāgiri dhanapālako nāma jāto. 523871,114,3005,41,49,1,75,8,Tasmiṃ kho pana dhanapālakasamāgame caturāsīti pāṇasahassāni amataṃ piviṃsu. 523872,114,3005,50,56,1,47,5,Satthā dhanapālakaṃ pañcasu sīlesu patiṭṭhāpesi. 523873,114,3005,57,75,1,160,18,So soṇḍāya bhagavato pāde paṃsūni gahetvā upari muddhani ākiritvā paṭikuṭitova paṭikkamitvā dassanūpacāre ṭhito dasabalaṃ vanditvā nivattitvā hatthisālaṃ pāvisi. 523874,114,3005,76,83,1,51,7,Tato paṭṭhāya dantasudanto hutvā na kañci viheṭheti. 523875,114,3005,84,126,1,267,32,"Satthā nipphannamanoratho‘‘ yehi yaṃ dhanaṃ khittaṃ, tesaññeva taṃ hotū’’ ti adhiṭṭhāya‘‘ ajja mayā mahantaṃ pāṭihāriyaṃ kataṃ, imasmiṃ nagare piṇḍāya caraṇaṃ appaṭirūpan’’ ti titthiye madditvā bhikkhusaṅghaparivuto jayappatto viya khattiyo nagarā nikkhamitvā veḷuvanameva gato. " 523876,114,3005,127,135,1,81,8,Nagaravāsino bahuṃ annapānakhādanīyaṃ ādāya vihāraṃ gantvā mahādānaṃ pavattayiṃsu. 523877,114,3006,2,11,1,86,9,Taṃ divasaṃ sāyanhasamaye dhammasabhaṃ pūretvā sannisinnā bhikkhū kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ– 523878,114,3006,12,42,1,190,21,"‘‘ āvuso, āyasmatā ānandena tathāgatassatthāya attano jīvitaṃ pariccajantena dukkaraṃ kataṃ, nāḷāgiriṃ disvā satthārā tikkhattuṃ paṭibāhiyamānopi nāpagato, aho dukkarakārako, āvuso, āyasmā ānando’’ ti. " 523879,114,3006,43,104,1,307,39,"Satthā‘‘ ānandassa guṇakathā pavattati, gantabbaṃ mayā etthā’’ ti gandhakuṭito nikkhamitvā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi ānando tiracchānayoniyaṃ nibbattopi mamatthāya jīvitaṃ pariccajiyevā’’ ti vatvā tehi yācito atītaṃ āhari. " 523880,114,3007,2,12,1,74,9,Atīte mahiṃsakaraṭṭhe sāgalanagare sāgalo nāma rājā dhammena rajjaṃ kāresi. 523881,114,3007,13,27,1,116,14,Tadā nagarato avidūre ekasmiṃ nesādagāmake aññataro nesādo pāsehi sakuṇe bandhitvā nagare vikkiṇanto jīvikaṃ kappesi. 523882,114,3007,28,38,1,99,10,Nagarato ca avidūre āvaṭṭato dvādasayojano mānusiyo nāma padumasaro ahosi pañcavaṇṇapadumasañchanno. 523883,114,3007,39,43,1,37,4,Tattha nānappakāro sakuṇasaṅgho otari. 523884,114,3007,44,50,1,38,6,So nesādo tattha aniyāmena pāse oḍḍesi. 523885,114,3007,51,64,1,134,12,"Tasmiṃ kāle dhataraṭṭho haṃsarājā channavutihaṃsasahassaparivāro cittakūṭapabbate suvaṇṇaguhāyaṃ vasati, sumukho nāmassa senāpati ahosi. " 523886,114,3007,65,83,1,166,17,Athekadivasaṃ tato haṃsayūthā katipayā suvaṇṇahaṃsā mānusiyaṃ saraṃ gantvā pahūtagocare tasmiṃ yathāsukhaṃ vicaritvā suhitā cittakūṭaṃ āgantvā dhataraṭṭhassa ārocesuṃ– 523887,114,3007,84,102,1,97,11,"‘‘ mahārāja, manussapathe mānusiyo nāma padumasaro sampannagocaro, tattha gocaraṃ gaṇhituṃ gacchāmā’’ ti. " 523888,114,3007,103,135,1,165,22,"So‘‘ manussapatho nāma sāsaṅko sappaṭibhayo, mā vo ruccitthā’’ ti paṭikkhipitvāpi tehi punappunaṃ vuccamāno‘‘ sace tumhākaṃ ruccati, gacchāmā’’ ti saparivāro taṃ saraṃ agamāsi. " 523889,114,3007,136,143,1,48,7,So ākāsā otaranto pādaṃ pāse pavesentoyeva otari. 523890,114,3007,144,152,1,63,8,Athassa pāso pādaṃ ayapaṭṭakena kaḍḍhanto viya ābandhitvā gaṇhi. 523891,114,3007,153,184,1,183,22,"Athassa‘‘ chindissāmi nan’’ ti ākaḍḍhantassa paṭhamavāre cammaṃ chijji, dutiyavāre maṃsaṃ chijji, tatiyavāre nhāru chijji, pāso aṭṭhiṃ āhacca aṭṭhāsi, lohitaṃ pagghari, balavavedanā pavattiṃsu. " 523892,114,3008,2,4,1,10,2,So cintesi– 523893,114,3008,5,25,1,135,15,"‘‘ sacāhaṃ baddharavaṃ ravissāmi, ñātakā me utrastā hutvā gocaraṃ aggaṇhitvā chātajjhattāva palāyantā dubbalatāya mahāsamudde patissantī’’ ti. " 523894,114,3008,26,38,1,105,12,So vedanaṃ adhivāsetvā ñātīnaṃ yāvadatthaṃ caritvā haṃsānaṃ kīḷanakāle mahantena saddena baddharavaṃ ravi. 523895,114,3008,39,48,1,83,9,Taṃ sutvā te haṃsā maraṇabhayatajjitā vaggavaggā hutvā cittakūṭābhimukhā pakkamiṃsu. 523896,114,3008,49,129,1,539,62,"Tesu pakkantesu sumukho haṃsasenāpati‘‘ kacci nu kho idaṃ bhayaṃ mahārājassa uppannaṃ, jānissāmi nan’’ ti vegena pakkhanditvā purato gacchantassa haṃsagaṇassa antare mahāsattaṃ adisvā majjhimahaṃsagaṇaṃ vicini, tatthapi adisvā pacchimahaṃsagaṇaṃ vicini, tatthapi adisvā‘‘ nissaṃsayaṃ tassevedaṃ bhayaṃ uppannan’’ ti nivattitvā āgacchanto mahāsattaṃ pāse baddhaṃ lohitamakkhitaṃ dukkhāturaṃ paṅkapiṭṭhe nipannaṃ disvā‘‘ mā bhāyi, mahārāja, ahaṃ mama jīvitaṃ pariccajitvā tumhe pāsato mocessāmī’’ ti vadanto otaritvā mahāsattaṃ assāsentova paṅkapiṭṭhe nisīdi. " 523897,114,3008,130,136,1,48,6,Atha naṃ vīmaṃsanto mahāsatto paṭhamaṃ gāthamāha– 523898,114,3009,2,4,1,0,0,1. 523899,114,3010,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Sumukha anupacinantā, pakkamanti vihaṅgamā; " 523900,114,3011,2,13,1,50,8,"Gaccha tuvampi mā kaṅkhi, natthi baddhe sahāyatā’’ ti. " 523901,114,3012,2,9,1,53,5,Tattha {anupacinantā}ti sinehena ālayavasena anolokentā. 523902,114,3012,10,56,1,277,38,"{Pakkamantī}ti ete channavuti haṃsasahassā ñātivihaṅgamā maṃ chaḍḍetvā gacchanti, tvampi gaccha, mā idha vāsaṃ ākaṅkhi, evañhi pāsena baddhe mayi sahāyatā nāma natthi, na hi te ahaṃ idāni kiñci sahāyakiccaṃ kātuṃ sakkhissāmi, kiṃ te mayā nirūpakārena, papañcaṃ akatvā gacchevāti vadati. " 523903,114,3013,2,4,1,9,2,Ito paraṃ– 523904,114,3014,2,4,1,0,0,2. 523905,114,3015,2,14,1,45,10,"‘ ‘ Gacche vāhaṃ na vā gacche, na tena amaro siyaṃ; " 523906,114,3016,2,10,1,47,7,"Sukhitaṃ taṃ upāsitvā, dukkhitaṃ taṃ kathaṃ jahe. " 523907,114,3017,2,4,1,0,0,3. 523908,114,3018,2,13,1,44,9,"‘ ‘ Maraṇaṃ vā tayā saddhiṃ, jīvitaṃ vā tayā vinā; " 523909,114,3019,2,10,1,41,7,"Tadeva maraṇaṃ seyyo, yañce jīve tayā vinā. " 523910,114,3020,2,4,1,0,0,4. 523911,114,3021,2,13,1,44,9,"‘ ‘ Nesa dhammo mahārāja, yaṃ taṃ evaṃ gataṃ jahe; " 523912,114,3022,2,10,1,44,7,"Yā gati tuyhaṃ sā mayhaṃ, ruccate vihagādhipa. " 523913,114,3023,2,4,1,0,0,5. 523914,114,3024,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Kā nu pāsena baddhassa, gati aññā mahānasā; " 523915,114,3025,2,9,1,43,6,"Sā kathaṃ cetayānassa, muttassa tava ruccati. " 523916,114,3026,2,4,1,0,0,6. 523917,114,3027,2,13,1,49,9,"‘ ‘ Kaṃ vā tvaṃ passase atthaṃ, mama tuyhañca pakkhima; " 523918,114,3028,2,7,1,43,4,"Ñātīnaṃ vāvasiṭṭhānaṃ, ubhinnaṃ jīvitakkhaye. " 523919,114,3029,2,4,1,0,0,7. 523920,114,3030,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Yaṃ na kañcanadepiñcha, andhena tamasā gataṃ; " 523921,114,3031,2,7,1,41,4,"Tādise sañcajaṃ pāṇaṃ, kamatthamabhijotaye. " 523922,114,3032,2,4,1,0,0,8. 523923,114,3033,2,13,1,50,9,"‘ ‘ Kathaṃ nu patataṃ seṭṭha, dhamme atthaṃ na bujjhasi; " 523924,114,3034,2,9,1,43,6,"Dhammo apacito santo, atthaṃ dasseti pāṇinaṃ. " 523925,114,3035,2,4,1,0,0,9. 523926,114,3036,2,13,1,50,7,"‘ ‘ Sohaṃ dhammaṃ apekkhāno, dhammā catthaṃ samuṭṭhitaṃ; " 523927,114,3037,2,8,1,45,5,"Bhattiñca tayi sampassaṃ, nāvakaṅkhāmi jīvitaṃ. " 523928,114,3038,2,15,1,43,7,"10.‘‘ Addhā eso sataṃ dhammo, yo mitto mittamāpade. " 523929,114,3039,2,7,1,40,4,"Na caje jīvitassāpi, hetudhammamanussaraṃ. " 523930,114,3040,2,4,1,0,0,11. 523931,114,3041,2,14,1,47,10,"‘ ‘ Svāyaṃ dhammo ca te ciṇṇo, bhatti ca viditā mayi; " 523932,114,3042,2,8,1,42,5,"Kāmaṃ karassu mayhetaṃ, gacchevānumato mayā. " 523933,114,3043,2,4,1,0,0,12. 523934,114,3044,2,13,1,45,9,"‘ ‘ Api tvevaṃ gate kāle, yaṃ khaṇḍaṃ ñātinaṃ mayā; " 523935,114,3045,2,8,1,44,5,"Tayā taṃ buddhisampannaṃ, assa paramasaṃvutaṃ. " 523936,114,3046,2,4,1,0,0,13. 523937,114,3047,2,10,1,44,5,"‘ ‘ Iccevaṃ mantayantānaṃ, ariyānaṃ ariyavuttinaṃ; " 523938,114,3048,2,6,1,37,3,"Paccadissatha nesādo, āturānamivantako. " 523939,114,3049,2,4,1,0,0,14. 523940,114,3050,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Te sattumabhisañcikkha, dīgharattaṃ hitā dijā; " 523941,114,3051,2,7,1,39,4,"Tuṇhīmāsittha ubhayo, na sañcalesumāsanā. " 523942,114,3052,2,4,1,0,0,15. 523943,114,3053,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Dhataraṭṭhe ca disvāna, samuḍḍente tato tato; " 523944,114,3054,2,7,1,40,4,"Abhikkhamatha vegena, dijasattu dijādhipe. " 523945,114,3055,2,4,1,0,0,16. 523946,114,3056,2,11,1,40,7,"‘ ‘ So ca vegenabhikkamma, āsajja parame dije; " 523947,114,3057,2,8,1,42,5,"Paccakamittha nesādo, baddhā iti vicintayaṃ. " 523948,114,3058,2,4,1,0,0,17. 523949,114,3059,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Ekaṃva baddhamāsīnaṃ, abaddhañca punāparaṃ; " 523950,114,3060,2,6,1,40,3,"Āsajja baddhamāsīnaṃ, pekkhamānamadīnavaṃ. " 523951,114,3061,2,4,1,0,0,18. 523952,114,3062,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Tato so vimatoyeva, paṇḍare ajjhabhāsatha; " 523953,114,3063,2,6,1,38,3,"Pavaḍḍhakāye āsīne, dijasaṅghagaṇādhipe. " 523954,114,3064,2,4,1,0,0,19. 523955,114,3065,2,14,1,43,9,"‘ ‘ Yaṃ nu pāsena mahatā, baddho na kurute disaṃ; " 523956,114,3066,2,11,1,47,8,"Atha kasmā abaddho tvaṃ, balī pakkhi na gacchasi. " 523957,114,3067,2,4,1,0,0,20. 523958,114,3068,2,13,1,45,9,"‘ ‘ Kiṃ nu tyāyaṃ dijo hoti, mutto baddhaṃ upāsasi; " 523959,114,3069,2,9,1,36,6,"Ohāya sakuṇā yanti, kiṃ eko avahīyasi. " 523960,114,3070,2,4,1,0,0,21. 523961,114,3071,2,13,1,41,9,"‘ ‘ Rājā me so dijāmitta, sakhā pāṇasamo ca me; " 523962,114,3072,2,9,1,43,6,"Neva naṃ vijahissāmi, yāva kālassa pariyāyaṃ. " 523963,114,3073,2,4,1,0,0,22. 523964,114,3074,2,11,1,43,6,"‘ ‘ Kathaṃ panāyaṃ vihaṅgo, nāddasa pāsamoḍḍitaṃ; " 523965,114,3075,2,7,1,44,4,"Padañhetaṃ mahantānaṃ, boddhumarahanti āpadaṃ. " 523966,114,3076,2,4,1,0,0,23. 523967,114,3077,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Yadā parābhavo hoti, poso jīvitasaṅkhaye; " 523968,114,3078,2,9,1,41,6,"Atha jālañca pāsañca, āsajjāpi na bujjhati. " 523969,114,3079,2,4,1,0,0,24. 523970,114,3080,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Api tveva mahāpañña, pāsā bahuvidhā tatā; " 523971,114,3081,2,10,1,46,5,"Guyhamāsajja bajjhanti, athevaṃ jīvitakkhaye’’ ti." 523972,114,3081,11,11,1,0,0,– 523973,114,3082,2,7,1,48,5,Imāsaṃ gāthānaṃ sambandho pāḷinayeneva veditabbo. 523974,114,3083,2,45,1,230,36,"Tattha gacche {vā}ti, mahārāja, ahaṃ ito gaccheyyaṃ vā na vā, nāhaṃ tena gamanena vā agamanena vā amaro siyaṃ, ahañhi ito gatopi agatopi maraṇato amuttova, ito pubbe pana sukhitaṃ taṃ upāsitvā idāni dukkhitaṃ taṃ kathaṃ jaheyyanti vadati. " 523975,114,3083,46,62,1,98,14,"Maraṇaṃ {vā}ti mama agacchantassa vā tayā saddhiṃ maraṇaṃ bhaveyya, gacchantassa vā tayā vinā jīvitaṃ. " 523976,114,3083,63,84,1,98,18,"Tesu dvīsu yaṃ tayā saddhiṃ maraṇaṃ, tadeva me varaṃ, yaṃ tayā vinā jīveyyaṃ, na me taṃ varanti attho. " 523977,114,3083,85,95,1,52,8,"{Ruccate}ti yā tava gati nipphatti, sāva mayhaṃ ruccati. " 523978,114,3083,96,120,1,169,23,"Sā kathan ti samma sumukha mama tāva daḷhena vālapāsena baddhassa parahatthaṃ gatassa sā gati ruccatu, tava pana cetayānassa sacetanassa paññavato muttassa kathaṃ ruccati. " 523979,114,3084,2,5,1,25,2,{Pakkhimā}ti pakkhasampanna. 523980,114,3084,6,23,1,105,16,Ubhinnan ti amhākaṃ dvinnaṃ jīvitakkhaye sati tvaṃ mama vā tava vā avasiṭṭhañātīnaṃ vā kaṃ atthaṃ passasi. 523981,114,3084,24,31,1,30,6,Yaṃ {nā}ti ettha na -kāro upamāne. 523982,114,3084,32,42,1,85,7,"{Kañcanadepiñchā}ti kañcanadvepiñcha, ayameva vā pāṭho, kañcanasadisaubhayapakkhāti attho. " 523983,114,3084,43,46,1,15,2,{Tamasā}ti tamasi. 523984,114,3084,47,54,1,31,6,"Gatan ti kataṃ, ayameva vā pāṭho. " 523985,114,3084,55,71,1,67,11,"Purimassa na -kārassa iminā sambandho,‘‘ na katan’’ ti kataṃ viyāti attho. " 523986,114,3084,72,105,1,246,30,"Idaṃ vuttaṃ hoti– tayi pāṇaṃ cajantepi acajantepi mama jīvitassa abhāvā yaṃ tava pāṇasañcajanaṃ, taṃ andhena tamasi kataṃ viya kiñcideva rūpakammaṃ apaccakkhaguṇaṃ, tādise tava apaccakkhaguṇe pāṇasañcajane tvaṃ pāṇaṃ sañcajanto kamatthaṃ joteyyāsīti. " 523987,114,3085,2,10,1,50,7,Dhammo apacito {santo}ti dhammo pūjito mānito samāno. 523988,114,3085,11,16,1,32,4,Atthaṃ {dassetī}ti vuddhiṃ dasseti. 523989,114,3085,17,20,1,22,2,{Apekkhāno}ti apekkhanto. 523990,114,3085,21,30,1,57,8,Dhammā catthan ti dhammato ca atthaṃ samuṭṭhitaṃ passanto . 523991,114,3085,31,34,1,18,3,Bhattin ti sinehaṃ. 523992,114,3085,35,40,1,33,4,Sataṃ {dhammo}ti paṇḍitānaṃ sabhāvo. 523993,114,3085,41,60,1,105,17,"Yo {mitto}ti yo mitto āpadāsu mittaṃ na caje, tassa acajantassa mittassa esa sabhāvo nāma addhā sataṃ dhammo. " 523994,114,3085,61,65,1,20,3,{Viditā}ti pākaṭā jātā. 523995,114,3085,66,77,1,66,10,Kāmaṃ {karassū}ti etaṃ mama kāmaṃ mayā icchitaṃ mama vacanaṃ karassu. 523996,114,3085,78,93,1,77,14,Api tvevaṃ gate {kāle}ti api tu evaṃ gate kāle mayi imasmiṃ ṭhāne pāsena baddhe. 523997,114,3085,94,97,1,34,3,Paramasaṃvutan ti paramaparipuṇṇaṃ. 523998,114,3086,2,19,1,89,12,"Iccevaṃ mantayantānan ti‘‘ gaccha, na gacchāmī’’ ti evaṃ kathentānaṃ ariyānan ti ācāraariyānaṃ. " 523999,114,3086,20,31,1,93,9,{Paccadissathā}ti kāsāyāni nivāsetvā rattamālaṃ piḷandhitvā muggaraṃ ādāya āgacchanto adissatha. 524000,114,3086,32,37,1,32,5,Āturānan ti gilānānaṃ maccu viya. 524001,114,3086,38,48,1,59,7,"{Abhisañcikkhā}ti, bhikkhave, te ubhopi sattuṃ āyantaṃ passitvā. " 524002,114,3086,49,55,1,46,5,{Hitā}ti dīgharattaṃ aññamaññassa hitā muducittā. 524003,114,3086,56,65,1,61,7,"Na {sañcalesumāsanā}ti āsanato na caliṃsu, yathānisinnāva ahesuṃ. " 524004,114,3086,66,85,1,109,15,Sumukho pana‘‘ ayaṃ nesādo āgantvā paharanto maṃ paṭhamaṃ paharatū’’ ti cintetvā mahāsattaṃ pacchato katvā nisīdi. 524005,114,3087,2,5,1,19,2,{Dhataraṭṭhe}ti haṃse. 524006,114,3087,6,14,1,54,7,{Samuḍḍente}ti maraṇabhayena ito cito ca uppatante disvā. 524007,114,3087,15,21,1,33,5,{Āsajjā}ti itare dve jane upagantvā. 524008,114,3087,22,41,1,96,12,"{Paccakamitthā}ti‘‘ baddhā, na baddhā’’ ti cintento upadhārento akamittha, vegaṃ hāpetvā saṇikaṃ agamāsi. " 524009,114,3087,42,50,1,70,8,Āsajja baddhamāsīnan ti baddhaṃ mahāsattaṃ upagantvā nisinnaṃ sumukhaṃ. 524010,114,3087,51,57,1,56,6,Adīnavan tiādīnavameva hutvā mahāsattaṃ olokentaṃ disvā. 524011,114,3087,58,73,1,100,13,"{Vimato}ti kiṃ nu kho abaddho baddhassa santike nisinno, kāraṇaṃ pucchissāmīti vimatijāto hutvāti attho. " 524012,114,3087,74,85,1,74,8,"{Paṇḍare}ti haṃse, atha vā parisuddhe nimmale, sampahaṭṭhakañcanavaṇṇeti attho. " 524013,114,3087,86,91,1,38,3,{Pavaḍḍhakāye}ti vaḍḍhitakāye mahāsarīre. 524014,114,3087,92,100,1,39,7,Yaṃ {nū}ti yaṃ tāva eso mahāpāsena baddho. 524015,114,3087,101,114,1,78,12,"Na kurute disan ti palāyanatthāya ekaṃ disaṃ na bhajati, taṃ yuttanti adhippāyo. " 524016,114,3087,115,119,1,27,3,{Balī}ti balasampanno hutvāpi. 524017,114,3087,120,124,1,20,3,{Pakkhī}ti taṃ ālapati. 524018,114,3087,125,128,1,17,2,{Ohāyā}ti chaḍḍetvā. 524019,114,3087,129,133,1,28,3,{Yantī}ti sesasakuṇā gacchanti. 524020,114,3087,134,137,1,19,2,{Avahīyasī}ti ohīyasi. 524021,114,3088,2,6,1,26,3,{Dijāmittā}ti dijānaṃ amitta. 524022,114,3088,7,15,1,55,8,Yāva kālassa pariyāyan ti yāva maraṇassa vāro āgacchati. 524023,114,3088,16,40,1,130,22,"Kathaṃ panāyan ti tvaṃ rājā me soti vadasi, rājāno ca nāma paṇḍitā honti, itipi paṇḍito samāno kena kāraṇena oḍḍitaṃ pāsaṃ na addasa. " 524024,114,3088,41,59,1,128,17,"Padaṃ hetan ti yasamahattaṃ vā ñāṇamahattaṃ vā pattānaṃ attano āpadabujjhanaṃ nāma padaṃ kāraṇaṃ, tasmā te āpadaṃ boddhumarahanti. " 524025,114,3088,60,63,1,19,2,{Parābhavo}ti avaḍḍhi. 524026,114,3088,64,69,1,34,4,{Āsajjāpī}ti upagantvāpi na bujjhati. 524027,114,3088,70,74,1,20,3,{Tatā}ti vitatā oḍḍitā. 524028,114,3088,75,87,1,73,10,"{Guyhamāsajjā}ti tesu pāsesu yo guḷho paṭicchanno pāso, taṃ āsajja bajjhanti. " 524029,114,3088,88,95,1,53,7,Athevan ti atha evaṃ jīvitakkhaye bajjhantevāti attho. 524030,114,3089,2,13,1,82,10,Iti naṃ so kathāsallāpena muduhadayaṃ katvā mahāsattassa jīvitaṃ yācanto gāthamāha– 524031,114,3090,2,4,1,0,0,25. 524032,114,3091,2,12,1,44,7,"‘ ‘ Api nāyaṃ tayā saddhiṃ, saṃvāsassa sukhudrayo; " 524033,114,3092,2,13,1,40,8,"Api no anumaññāsi, api no jīvitaṃ dade’’ ti. " 524034,114,3093,2,9,1,31,7,Tattha api nāyan ti api nu ayaṃ. 524035,114,3093,10,13,1,23,2,{Sukhudrayo}ti sukhaphalo. 524036,114,3093,14,26,1,78,11,Api no {anumaññāsī}ti cittakūṭaṃ gantvā ñātake passituṃ tvaṃ api no anujāneyyāsi. 524037,114,3093,27,39,1,72,11,Api no jīvitaṃ {dade}ti api no imāya kathāya uppannavissāso na māreyyāsīti. 524038,114,3094,2,7,1,43,5,So tassa madhurakathāya bajjhitvā gāthamāha– 524039,114,3095,2,4,1,0,0,26. 524040,114,3096,2,14,1,47,10,"‘ ‘ Na ceva me tvaṃ baddhosi, napi icchāmi te vadhaṃ; " 524041,114,3097,2,13,1,49,8,"Kāmaṃ khippamito gantvā, jīva tvaṃ anigho ciran’’ ti. " 524042,114,3098,2,7,1,33,5,Tato sumukho catasso gāthā abhāsi– 524043,114,3099,2,4,1,0,0,27. 524044,114,3100,2,9,1,38,4,"‘ ‘ Nevāhametamicchāmi , aññatretassa jīvitā; " 524045,114,3101,2,9,1,44,6,"Sace ekena tuṭṭhosi, muñcetaṃ mañca bhakkhaya. " 524046,114,3102,2,4,1,0,0,28. 524047,114,3103,2,9,1,36,5,"‘ ‘ Ārohapariṇāhena, tulyāsmā vayasā ubho; " 524048,114,3104,2,10,1,41,7,"Na te lābhena jīvatthi, etena niminā tuvaṃ. " 524049,114,3105,2,4,1,0,0,29. 524050,114,3106,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Tadiṅgha samapekkhassu, hotu giddhi tavamhasu; " 524051,114,3107,2,10,1,47,7,"Maṃ pubbe bandha pāsena, pacchā muñca dijādhipaṃ. " 524052,114,3108,2,4,1,0,0,30. 524053,114,3109,2,12,1,40,8,"‘ ‘ Tāvadeva ca te lābho, katāssa yācanāya ca; " 524054,114,3110,2,12,1,44,7,"Mitti ca dhataraṭṭhehi, yāvajīvāya te siyā’’ ti. " 524055,114,3111,2,16,1,76,13,"Tattha etan ti yaṃ aññatra etassa jīvitā mama jīvitaṃ, etaṃ ahaṃ neva icchāmi. " 524056,114,3111,17,21,1,22,3,{Tulyāsmā}ti samānā homa. 524057,114,3111,22,27,1,32,5,Niminā tuvan ti parivattehi tvaṃ. 524058,114,3111,28,43,1,78,12,"{Tavamhasū}ti tava amhesu giddhi hotu, kiṃ te etena, mayi lobhaṃ uppādehīti vadati. " 524059,114,3111,44,47,1,22,2,{Tāvadevā}ti tattakoyeva. 524060,114,3111,48,59,1,51,9,"Yācanāya {cā}ti yā mama yācanā, sāva katā assāti attho. " 524061,114,3112,2,17,1,113,14,Iti so tāya dhammadesanāya tele pakkhittakappāsapicu viya mudugatahadayo mahāsattaṃ tassa dāyaṃ katvā dadanto āha– 524062,114,3113,2,4,1,0,0,31. 524063,114,3114,2,12,1,44,8,"‘ ‘ Passantu no mahāsaṅghā, tayā muttaṃ ito gataṃ; " 524064,114,3115,2,10,1,45,7,"Mittāmaccā ca bhaccā ca, puttadārā ca bandhavā. " 524065,114,3116,2,4,1,0,0,32. 524066,114,3117,2,13,1,42,9,"‘ ‘ Na ca te tādisā mittā, bahūnaṃ idha vijjati; " 524067,114,3118,2,8,1,45,5,"Yathā tvaṃ dhataraṭṭhassa, pāṇasādhāraṇo sakhā. " 524068,114,3119,2,4,1,0,0,33. 524069,114,3120,2,12,1,40,8,"‘ ‘ So te sahāyaṃ muñcāmi, hotu rājā tavānugo; " 524070,114,3121,2,11,1,47,6,"Kāmaṃ khippamito gantvā, ñātimajjhe virocathā’’ ti. " 524071,114,3122,2,7,1,24,3,Tattha {no}ti nipātamattaṃ. 524072,114,3122,8,30,1,139,20,"Tayā muttan ti imañhi tvaññeva muñcasi nāma, tasmā imaṃ tayā muttaṃ ito cittakūṭapabbataṃ gataṃ mahantā ñātisaṅghā ete ca mittādayo passantu. " 524073,114,3122,31,36,1,38,4,Ettha ca {bandhavā}ti ekalohitasambandhā. 524074,114,3122,37,40,1,18,2,{Vijjatī}ti vijjanti. 524075,114,3122,41,58,1,116,14,"{Pāṇasādhāraṇo}ti sādhāraṇapāṇo avibhattajīviko, yathā tvaṃ etassa sakhā, etādisā aññesaṃ bahūnaṃ mittā nāma na vijjanti. " 524076,114,3122,59,70,1,74,10,{Tavānugo}ti etaṃ dukkhitaṃ ādāya purato gacchantassa tava ayaṃ anugo hotūti. 524077,114,3123,2,34,1,323,32,Evaṃ vatvā pana nesādaputto mettacittena mahāsattaṃ upasaṅkamitvā bandhanaṃ chinditvā āliṅgitvā sarato nikkhāmetvā saratīre taruṇadabbatiṇapiṭṭhe nisīdāpetvā pāde bandhanapāsaṃ muducittena saṇikaṃ mocetvā dūre khipitvā mahāsatte balavasinehaṃ paccupaṭṭhāpetvā mettacittena udakaṃ ādāya lohitaṃ dhovitvā punappunaṃ parimajji. 524078,114,3123,35,56,1,172,18,"Tassa mettacittānubhāvena bodhisattassa pāde sirā sirāhi, maṃsaṃ maṃsena, cammaṃ cammena ghaṭitaṃ, tāvadeva pādo saṃruḷho sañjātachavisañjātalomo ahosi abaddhapādena nibbiseso. " 524079,114,3123,57,61,1,41,4,Bodhisatto sukhito pakatibhāveneva nisīdi. 524080,114,3123,62,72,1,100,10,Atha sumukho attānaṃ nissāya mahāsattassa sukhitabhāvaṃ disvā sañjātasomanasso nesādassa thutimakāsi. 524081,114,3123,73,77,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha– 524082,114,3124,2,4,1,0,0,34. 524083,114,3125,2,11,1,41,6,"‘ ‘ So patīto pamuttena, bhattunā bhattugāravo; " 524084,114,3126,2,8,1,47,5,"Ajjhabhāsatha vakkaṅgo, vācaṃ kaṇṇasukhaṃ bhaṇaṃ. " 524085,114,3127,2,4,1,0,0,35. 524086,114,3128,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Evaṃ luddaka nandassu, saha sabbehi ñātibhi; " 524087,114,3129,2,11,1,47,6,"Yathāhamajja nandāmi, muttaṃ disvā dijādhipan’’ ti. " 524088,114,3130,2,6,1,27,3,Tattha {vakkaṅgo}ti vaṅkagīvo. 524089,114,3131,2,9,1,50,7,Evaṃ luddassa thutiṃ katvā sumukho bodhisattaṃ āha– 524090,114,3131,10,56,1,271,36,"‘‘ mahārāja, iminā amhākaṃ mahāupakāro kato, ayañhi amhākaṃ vacanaṃ akatvā kīḷāhaṃse no katvā issarānaṃ dento bahuṃ dhanaṃ labheyya, māretvā maṃsaṃ vikkiṇanto mūlampi labhetha, attano pana jīvitaṃ anoloketvā amhākaṃ vacanaṃ akari , imaṃ rañño santikaṃ netvā sukhajīvitaṃ karomā’’ ti. " 524091,114,3131,57,59,1,21,2,Mahāsatto sampaṭicchi. 524092,114,3131,60,109,1,252,35,"Sumukho attano bhāsāya mahāsattena saddhiṃ kathetvā puna manussabhāsāya luddaputtaṃ āmantetvā‘‘ samma, tvaṃ kimatthaṃ pāse oḍḍesī’’ ti pucchitvā‘‘ dhanatthan’’ ti vutte‘‘ evaṃ sante amhe ādāya nagaraṃ pavisitvā rañño dassehi, bahuṃ te dhanaṃ dāpessāmī’’ ti vatvā āha– " 524093,114,3132,2,4,1,0,0,36. 524094,114,3133,2,12,1,42,7,"‘ ‘ Ehi taṃ anusikkhāmi, yathā tvamapi lacchase; " 524095,114,3134,2,10,1,50,7,"Lābhaṃ tavāyaṃ dhataraṭṭho, pāpaṃ kiñci na dakkhati. " 524096,114,3135,2,4,1,0,0,37. 524097,114,3136,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Khippamantepuraṃ netvā, rañño dassehi no ubho; " 524098,114,3137,2,8,1,39,5,"Abaddhe pakatibhūte, kāje ubhayato ṭhite. " 524099,114,3138,2,4,1,0,0,38. 524100,114,3139,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Dhataraṭṭhā mahārāja, haṃsādhipatino ime; " 524101,114,3140,2,8,1,38,5,"Ayañhi rājā haṃsānaṃ, ayaṃ senāpatītaro. " 524102,114,3141,2,13,1,41,5,"39.‘‘ Asaṃsayaṃ imaṃ disvā, haṃsarājaṃ narādhipo. " 524103,114,3142,2,13,1,46,8,"Patīto sumano vitto, bahuṃ dassati te dhanan’’ ti. " 524104,114,3143,2,6,1,30,3,Tattha {anusikkhāmī}ti anusāsāmi. 524105,114,3143,7,10,1,16,3,Pāpan ti lāmakaṃ. 524106,114,3143,11,20,1,49,8,Rañño dassehi no {ubho}ti amhe ubhopi rañño dassehi. 524107,114,3143,21,39,1,165,14,"Ayaṃ bodhisattassa paññāpabhāvadassanatthaṃ, attano mittadhammassa āvibhāvanatthaṃ, luddassa dhanalābhatthaṃ, rañño sīlesu patiṭṭhāpanatthañcāti catūhi kāraṇehi evamāha. " 524108,114,3143,40,68,1,138,19,"{Dhataraṭṭhā}ti netvā ca pana rañño evaṃ ācikkheyyāsi,‘‘ mahārāja, ime dhataraṭṭhakule jātā dve haṃsādhipatino, etesu ayaṃ rājā, itaro senāpatī’’ ti. " 524109,114,3143,69,72,1,18,3,Iti naṃ sikkhāpesi. 524110,114,3143,73,81,1,45,4,‘‘ Patīto’’ tiādīni tīṇipi tuṭṭhākāravevacanāneva. 524111,114,3144,2,94,1,479,69,"Evaṃ vutte luddo,‘‘ sāmi, mā vo rājadassanaṃ rucci, rājāno nāma calacittā, kīḷāhaṃse vā vo kareyyuṃ mārāpeyyuṃ vā’’ ti vatvā,‘‘ samma, mā bhāyi, ahaṃ tādisaṃ kakkhaḷaṃ luddaṃ lohitapāṇiṃ dhammakathāya mudukaṃ katvā mama pādesu pātesiṃ, rājāno nāma puññavanto paññavanto ca subhāsitadubbhāsitaññū ca, khippaṃ amhe rañño dassehī’’ ti vutte‘‘ tena hi mā mayhaṃ kujjhittha, ahaṃ avassaṃ tumhākaṃ ruciyā nemī’’ ti vatvā ubhopi kājaṃ āropetvā rājakulaṃ gantvā rañño dassetvā raññā puṭṭho yathābhūtaṃ ārocesi. " 524112,114,3144,95,99,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha– 524113,114,3145,2,4,1,0,0,40. 524114,114,3146,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, kammunā upapādayi; " 524115,114,3147,2,8,1,44,5,"Khippamantepuraṃ gantvā, rañño haṃse adassayi; " 524116,114,3148,2,8,1,39,5,"Abaddhe pakatibhūte, kāje ubhayato ṭhite. " 524117,114,3149,2,4,1,0,0,41. 524118,114,3150,2,10,1,39,5,"‘ ‘ Dhataraṭṭhā mahārāja, haṃsādhipatino ime; " 524119,114,3151,2,8,1,38,5,"Ayañhi rājā haṃsānaṃ, ayaṃ senāpatītaro; " 524120,114,3152,2,4,1,0,0,42. 524121,114,3153,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Kathaṃ panime vihaṅgā, tava hatthattamāgatā; " 524122,114,3154,2,9,1,43,6,"Kathaṃ luddo mahantānaṃ, issare idha ajjhagā. " 524123,114,3155,2,4,1,0,0,43. 524124,114,3156,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Vihitā santime pāsā, pallalesu janādhipa; " 524125,114,3157,2,8,1,42,5,"Yaṃ yadāyatanaṃ maññe, dijānaṃ pāṇarodhanaṃ. " 524126,114,3158,2,4,1,0,0,44. 524127,114,3159,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Tādisaṃ pāsamāsajja, haṃsarājā abajjhatha; " 524128,114,3160,2,8,1,41,5,"Taṃ abaddho upāsino, mamāyaṃ ajjhabhāsatha. " 524129,114,3161,2,4,1,0,0,45. 524130,114,3162,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Sudukkaraṃ anariyebhi, dahate bhāvamuttamaṃ; " 524131,114,3163,2,7,1,45,4,"Bhatturatthe parakkanto, dhammayutto vihaṅgamo. " 524132,114,3164,2,4,1,0,0,46. 524133,114,3165,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Attanāyaṃ cajitvāna, jīvitaṃ jīvitāraho; " 524134,114,3166,2,8,1,42,5,"Anutthunanto āsīno, bhattu yācittha jīvitaṃ. " 524135,114,3167,2,4,1,0,0,47. 524136,114,3168,2,11,1,42,6,"‘ ‘ Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, pasādamahamajjhagā; " 524137,114,3169,2,10,1,42,7,"Tato naṃ pāmuciṃ pāsā, anuññāsiṃ sukhena ca. " 524138,114,3170,2,4,1,0,0,48. 524139,114,3171,2,10,1,41,6,"‘ ‘ So patīto pamuttena, bhattunā bhattugāravo; " 524140,114,3172,2,8,1,47,5,"Ajjhabhāsatha vakkaṅgo, vācaṃ kaṇṇasukhaṃ bhaṇaṃ. " 524141,114,3173,2,4,1,0,0,49. 524142,114,3174,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Evaṃ luddaka nandassu, saha sabbehi ñātibhi; " 524143,114,3175,2,8,1,44,5,"Yathāhamajja nandāmi, muttaṃ disvā dijādhipaṃ. " 524144,114,3176,2,4,1,0,0,50. 524145,114,3177,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Ehi taṃ anusikkhāmi, yathā tvamapi lacchase; " 524146,114,3178,2,10,1,50,7,"Lābhaṃ tavāyaṃ dhataraṭṭho, pāpaṃ kiñci na dakkhati. " 524147,114,3179,2,4,1,0,0,51. 524148,114,3180,2,12,1,44,7,"‘ ‘ Khippamantepuraṃ netvā, rañño dassehi no ubho; " 524149,114,3181,2,8,1,39,5,"Abaddhe pakatibhūte, kāje ubhayato ṭhite. " 524150,114,3182,2,4,1,0,0,52. 524151,114,3183,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Dhataraṭṭhā mahārāja, haṃsādhipatino ime; " 524152,114,3184,2,8,1,38,5,"Ayañhi rājā haṃsānaṃ, ayaṃ senāpatītaro. " 524153,114,3185,2,4,1,0,0,53. 524154,114,3186,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Asaṃsayaṃ imaṃ disvā, haṃsarājaṃ narādhipo; " 524155,114,3187,2,10,1,43,7,"Patīto sumano vitto, bahuṃ dassati te dhanaṃ. " 524156,114,3188,2,4,1,0,0,54. 524157,114,3189,2,11,1,35,6,"‘ ‘ Evametassa vacanā, ānītāme ubho mayā; " 524158,114,3190,2,10,1,37,7,"Ettheva hi ime āsuṃ, ubho anumatā mayā. " 524159,114,3191,2,4,1,0,0,55. 524160,114,3192,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Soyaṃ evaṃ gato pakkhī, dijo paramadhammiko; " 524161,114,3193,2,8,1,43,5,"Mādisassa hi luddassa, janayeyyātha maddavaṃ. " 524162,114,3194,2,4,1,0,0,56. 524163,114,3195,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Upāyanañca te deva, nāññaṃ passāmi edisaṃ; " 524164,114,3196,2,10,1,42,5,"Sabbasākuṇikāgāme , taṃ passa manujādhipā’’ ti. " 524165,114,3197,2,14,1,73,10,"Tattha kammunā {upapādayī}ti yaṃ so avaca, taṃ karonto kāyakammena sampādesi. " 524166,114,3197,15,64,1,337,37,"{Gantvā}ti haṃsarājena nisinnakājakoṭiṃ uccataraṃ, senāpatinā nisinnakājakoṭiṃ thokaṃ nīcaṃ katvā ubhopi te ukkhipitvā‘‘ haṃsarājā ca senāpati ca rājānaṃ passituṃ gacchanti, ussaratha ussarathā’’ ti janaṃ ussārento‘‘ evarūpā nāma sobhaggappattā suvaṇṇavaṇṇā haṃsarājāno na diṭṭhapubbā’’ ti muduhadayesu manussesu pasaṃsantesu khippamantepuraṃ gantvā. " 524167,114,3197,65,89,1,127,15,{Adassayī}ti‘‘ haṃsarājāno tumhe daṭṭhuṃ āgatā’’ ti rañño ārocāpetvā tena tuṭṭhacittena‘‘ āgacchantū’’ ti pakkosāpito abhiharitvā dassesi. 524168,114,3197,90,98,1,50,7,"Hatthattan ti hatthesu āgataṃ, pattanti vuttaṃ hoti. " 524169,114,3197,99,112,1,128,13,Mahantānan ti yasamahantappattānaṃ suvaṇṇavaṇṇānaṃ dhataraṭṭhahaṃsānaṃ issare sāmino kathaṃ tvaṃ luddo hutvā adhigatoti pucchati. 524170,114,3197,113,127,1,75,9,"‘‘ Issaramidhamajjhagā’’ tipi pāṭho, etesaṃ issariyaṃ tvaṃ kathaṃ ajjhagāti attho. " 524171,114,3198,2,5,1,15,2,{Vihitā}ti yojitā. 524172,114,3198,6,28,1,146,17,"Yaṃ yadāyatanaṃ {maññe}ti, mahārāja, yaṃ yaṃ samosaraṇaṭṭhānaṃ dijānaṃ pāṇarodhanaṃ jīvitakkhayakaraṃ maññāmi, tattha tattha mayā pallalesu pāsā vihitā. " 524173,114,3198,29,37,1,67,8,Tādisan ti mānusiyasare tathāvidhaṃ pāṇarodhanaṃ mayā vihitaṃ pāsaṃ. 524174,114,3198,38,44,1,30,6,Tan ti taṃ etaṃ tattha baddhaṃ. 524175,114,3198,45,52,1,51,6,{Upāsino}ti attano jīvitaṃ agaṇetvā upagantvā nisinno. 524176,114,3198,53,63,1,63,9,"Mamāyan ti maṃ ayaṃ senāpati ajjhabhāsatha, mayā saddhiṃ kathesi. " 524177,114,3198,64,73,1,68,9,Sudukkaran ti tasmiṃ khaṇe esa amhādisehi anariyehi sudukkaraṃ akāsi. 524178,114,3198,74,76,1,9,2,Kiṃ tanti? 524179,114,3198,77,86,1,71,8,"Dahate bhāvamuttamaṃ, attano uttamaṃ ajjhāsayaṃ dahati vidahati pakāseti. " 524180,114,3198,87,91,1,24,4,Attanāyan ti attano ayaṃ. 524181,114,3198,92,101,1,65,8,{Anutthunanto}ti bhattuguṇe vaṇṇento tassa jīvitaṃ muñcāti maṃ yāci. 524182,114,3199,2,7,1,30,4,{Tassā}ti tassa tathā yācantassa. 524183,114,3199,8,18,1,78,9,Sukhena {cā}ti yathāsukhena cittakūṭaṃ gantvā ñātisaṅghaṃ passathāti ca anujāniṃ. 524184,114,3199,19,31,1,86,11,Ettheva {hī}ti mayā pana ime dve ettha mānusiyasareyeva cittakūṭagamanāya anumatā ahesuṃ. 524185,114,3199,32,38,1,33,5,Evaṃ {gato}ti evaṃ sattu hatthagato. 524186,114,3199,39,45,1,50,6,Janayeyyātha maddavan ti attani mettacittaṃ janesi. 524187,114,3199,46,49,1,22,3,Upāyanan ti paṇṇākāraṃ. 524188,114,3199,50,64,1,118,12,{Sabbasākuṇikāgāme}ti sabbasmimpi sākuṇikagāme nāhaṃ aññaṃ tava evarūpaṃ kenaci sākuṇikena ābhatapubbaṃ upāyanaṃ passāmi. 524189,114,3199,65,74,1,57,8,Taṃ {passā}ti taṃ mayā ābhataṃ upāyanaṃ passa manujādhipāti. 524190,114,3200,2,8,1,42,6,Evaṃ so ṭhitakova sumukhassa guṇaṃ kathesi. 524191,114,3200,9,35,1,248,24,"Tato rājā haṃsarañño mahārahaṃ āsanaṃ, sumukhassa ca suvaṇṇabhaddapīṭhakaṃ dāpetvā tesaṃ tattha nisinnānaṃ suvaṇṇabhājanehi lājamadhuphāṇitādīni dāpetvā niṭṭhite pānabhojanakicce añjaliṃ paggayha mahāsattaṃ dhammakathaṃ yācitvā suvaṇṇapīṭhake nisīdi. " 524192,114,3200,36,42,1,39,6,So tena yācito paṭisanthāraṃ tāva akāsi. 524193,114,3200,43,47,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha– 524194,114,3201,2,4,1,0,0,57. 524195,114,3202,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Disvā nisinnaṃ rājānaṃ, pīṭhe sovaṇṇaye subhe; " 524196,114,3203,2,8,1,47,5,"Ajjhabhāsatha vakkaṅgo, vācaṃ kaṇṇasukhaṃ bhaṇaṃ. " 524197,114,3204,2,4,1,0,0,58. 524198,114,3205,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Kacci nu bhoto kusalaṃ, kacci bhoto anāmayaṃ; " 524199,114,3206,2,8,1,44,5,"Kacci raṭṭhamidaṃ phītaṃ, dhammena manusāsasi. " 524200,114,3207,2,4,1,0,0,59. 524201,114,3208,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Kusalañceva me haṃsa, atho haṃsa anāmayaṃ; " 524202,114,3209,2,8,1,44,5,"Atho raṭṭhamidaṃ phītaṃ, dhammena manusāsahaṃ. " 524203,114,3210,2,4,1,0,0,60. 524204,114,3211,2,13,1,41,8,"‘ ‘ Kacci bhoto amaccesu, doso koci na vijjati; " 524205,114,3212,2,9,1,44,6,"Kacci ca te tavatthesu, nāvakaṅkhanti jīvitaṃ. " 524206,114,3213,2,4,1,0,0,61. 524207,114,3214,2,12,1,39,8,"‘ ‘ Athopi me amaccesu, doso koci na vijjati; " 524208,114,3215,2,8,1,42,5,"Athopi te mamatthesu, nāvakaṅkhanti jīvitaṃ. " 524209,114,3216,2,4,1,0,0,62. 524210,114,3217,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Kacci te sādisī bhariyā, assavā piyabhāṇinī; " 524211,114,3218,2,6,1,37,3,"Puttarūpayasūpetā , tava chandavasānugā. " 524212,114,3219,2,4,1,0,0,63. 524213,114,3220,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Atho me sādisī bhariyā, assavā piyabhāṇinī; " 524214,114,3221,2,9,1,40,4,"Puttarūpayasūpetā , mama chandavasānugā’’ ti. " 524215,114,3222,2,6,1,31,4,Tattha rājānan ti sāgalarājānaṃ. 524216,114,3222,7,10,1,20,2,{Vakkaṅgo}ti haṃsarājā. 524217,114,3222,11,16,1,40,4,Dhammena {manusāsasī}ti dhammena anusāsasi. 524218,114,3222,17,20,1,15,2,{Doso}ti aparādho. 524219,114,3222,21,27,1,46,5,{Tavatthesū}ti uppannesu tava yuddhādīsu atthesu. 524220,114,3222,28,43,1,111,13,"{Nāvakaṅkhantī}ti uraṃ datvā pariccajantā kicci attano jīvitaṃ na patthenti, jīvitañca cajitvā tavevatthaṃ karonti. " 524221,114,3222,44,47,1,21,2,{Sādisī}ti samānajātikā. 524222,114,3222,48,51,1,28,2,{Assavā}ti vacanasampaṭicchikā. 524223,114,3222,52,62,1,56,8,{Puttarūpayasūpetā}ti puttehi ca rūpena ca yasena ca upetā. 524224,114,3222,63,78,1,106,13,"Tava {chandavasānugā}ti kacci tava ajjhāsayaṃ tava vasaṃ anuvattati, na attano cittavasena vattatīti pucchati. " 524225,114,3223,2,12,1,71,10,Evaṃ bodhisattena paṭisanthāre kate puna rājā tena saddhiṃ kathento āha– 524226,114,3224,2,4,1,0,0,64. 524227,114,3225,2,10,1,45,6,‘ ‘ Bhavantaṃ kacci nu mahā-sattuhatthattataṃ gato; 524228,114,3226,2,7,1,42,4,"Dukkhamāpajji vipulaṃ, tasmiṃ paṭhamamāpade. " 524229,114,3227,2,4,1,0,0,65. 524230,114,3228,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Kacci yantāpatitvāna, daṇḍena samapothayi; " 524231,114,3229,2,8,1,42,5,"Evametesaṃ jammānaṃ, pātikaṃ bhavati tāvade. " 524232,114,3230,2,4,1,0,0,66. 524233,114,3231,2,9,1,35,5,"‘ ‘ Khemamāsi mahārāja, evamāpadiyā sati; " 524234,114,3232,2,9,1,43,6,"Na cāyaṃ kiñci rasmāsu, sattūva samapajjatha. " 524235,114,3233,2,4,1,0,0,67. 524236,114,3234,2,10,1,42,5,"‘ ‘ Paccagamittha nesādo, pubbeva ajjhabhāsatha; " 524237,114,3235,2,7,1,41,4,"Tadāyaṃ sumukhoyeva, paṇḍito paccabhāsatha. " 524238,114,3236,2,4,1,0,0,68. 524239,114,3237,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, pasādamayamajjhagā; " 524240,114,3238,2,10,1,40,7,"Tato maṃ pāmucī pāsā, anuññāsi sukhena ca. " 524241,114,3239,2,4,1,0,0,69. 524242,114,3240,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Idañca sumukheneva, etadatthāya cintitaṃ; " 524243,114,3241,2,7,1,40,4,"Bhoto sakāsegamanaṃ, etassa dhanamicchatā. " 524244,114,3242,2,4,1,0,0,70. 524245,114,3243,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Svāgatañcevidaṃ bhavataṃ, patīto casmi dassanā; " 524246,114,3244,2,12,1,46,7,"Eso cāpi bahuṃ vittaṃ, labhataṃ yāvadicchatī’’ ti. " 524247,114,3245,2,10,1,70,7,Tattha mahāsattuhatthattataṃ {gato}ti mahantassa sattuno hatthattaṃ gato. 524248,114,3245,11,14,1,24,2,{Āpatitvānā}ti upadhāvitvā. 524249,114,3245,15,22,1,37,6,"Pātikan ti pākatikaṃ, ayameva vā pāṭho. " 524250,114,3245,23,41,1,132,16,"Idaṃ vuttaṃ hoti– etesañhi jammānaṃ tāvadeva evaṃ pākatikaṃ hoti, sakuṇe daṇḍena pothetvā jīvitakkhayaṃ pāpento dhanavetanaṃ labhatīti. " 524251,114,3245,42,47,1,28,4,Kiñci {rasmāsū}ti kiñci amhesu. 524252,114,3245,48,52,1,20,3,{Sattūvā}ti sattu viya. 524253,114,3245,53,65,1,74,9,"{Paccagamitthā}ti, mahārāja, esa amhe disvā baddhāti saññāya thokaṃ osakkittha. " 524254,114,3245,66,71,1,37,4,{Pubbevā}ti ayameva paṭhamaṃ ajjhabhāsi. 524255,114,3245,72,76,1,18,3,{Tadā}ti tasmiṃ kāle. 524256,114,3245,77,83,1,52,5,{Etadatthāyā}ti etassa nesādaputtassa atthāya cintitaṃ. 524257,114,3245,84,95,1,80,9,{Dhanamicchatā}ti etassa dhanaṃ icchantena tava santikaṃ amhākaṃ āgamanaṃ cintitaṃ. 524258,114,3245,96,106,1,77,9,"Svāgatañcevidan ti mā bhonto cintayantu, bhavataṃ idaṃ idhāgamanaṃ svāgatameva. " 524259,114,3245,107,110,1,19,3,Labhatan ti labhatu. 524260,114,3246,2,55,1,341,41,"Evañca pana vatvā rājā aññataraṃ amaccaṃ oloketvā‘‘ kiṃ karomi devā’’ ti vutte‘‘ imaṃ nesādaṃ kappitakesamassuṃ nhātānulittaṃ sabbālaṅkārapaṭimaṇḍitaṃ kāretvā ānehī’’ ti vatvā tena tathā katvā ānītassa tassa saṃvacchare saṃvacchare satasahassuṭṭhānakaṃ gāmaṃ, dve vīthiyo gahetvā ṭhitaṃ mahantaṃ gehaṃ, rathavarañca, aññañca bahuṃ hiraññasuvaṇṇaṃ adāsi. " 524261,114,3246,56,60,1,31,4,Tamatthaṃ āvikaronto satthā āha– 524262,114,3247,2,4,1,0,0,71. 524263,114,3248,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Santappayitvā nesādaṃ, bhogehi manujādhipo; " 524264,114,3249,2,11,1,51,6,"Ajjhabhāsatha vakkaṅgaṃ, vācaṃ kaṇṇasukhaṃ bhaṇan’’ ti. " 524265,114,3250,2,8,1,35,5,Atha mahāsatto rañño dhammaṃ desesi. 524266,114,3250,9,27,1,123,14,So tassa dhammakathaṃ sutvā tuṭṭhahadayo‘‘ dhammakathikassa sakkāraṃ karissāmī’’ ti setacchattaṃ datvā rajjaṃ paṭicchāpento āha– 524267,114,3251,2,4,1,0,0,72. 524268,114,3252,2,11,1,46,7,"‘ ‘ Yaṃ khalu dhammamādhīnaṃ, vaso vattati kiñcanaṃ; " 524269,114,3253,2,7,1,48,4,"Sabbatthissariyaṃ bhavataṃ, pasāsatha yadicchatha. " 524270,114,3254,2,4,1,0,0,73. 524271,114,3255,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Dānatthaṃ upabhottuṃ vā, yaṃ caññaṃ upakappati; " 524272,114,3256,2,13,1,47,8,"Etaṃ dadāmi vo vittaṃ, issariyaṃ vissajāmi vo’’ ti. " 524273,114,3257,2,10,1,46,7,Tattha vaso {vattatī}ti yattha mama vaso vattati. 524274,114,3257,11,15,1,30,4,Kiñcanan ti taṃ appamattakampi. 524275,114,3257,16,22,1,56,6,Sabbatthissariyan ti sabbaṃ bhavataṃyeva issariyaṃ atthu. 524276,114,3257,23,56,1,222,29,"Yaṃ caññaṃ {upakappatī}ti puññakāmatāya dānatthaṃ vā chattaṃ ussāpetvā rajjameva upabhottuṃ vā yaṃ vā aññaṃ tumhākaṃ ruccati, taṃ karotha, etaṃ dadāmi vo vittaṃ, saddhiṃyeva setacchattena mama santakaṃ issariyaṃ vissajjāmi voti. " 524277,114,3258,2,10,1,59,8,Atha mahāsatto raññā dinnaṃ setacchattaṃ puna tasseva adāsi. 524278,114,3258,11,13,1,14,2,Rājāpi cintesi– 524279,114,3258,14,40,1,131,17,"‘‘ haṃsarañño tāva me dhammakathā sutā, luddaputtena pana‘ ayaṃ sumukho mudhurakatho’ ti ativiya vaṇṇito, imassapi dhammakathaṃ sossāmī’’ ti. " 524280,114,3258,41,47,1,46,6,So tena saddhiṃ sallapanto anantaraṃ gāthamāha– 524281,114,3259,2,4,1,0,0,74. 524282,114,3260,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Yathā ca myāyaṃ sumukho, ajjhabhāseyya paṇḍito; " 524283,114,3261,2,11,1,48,6,"Kāmasā buddhisampanno, taṃ myāssa paramappiyan’’ ti. " 524284,114,3262,2,7,1,19,3,Tattha {yathā}ti yadi. 524285,114,3262,8,28,1,125,18,"Idaṃ vuttaṃ hoti– yadi ca me ayaṃ sumukho paṇḍito buddhisampanno kāmasā attano ruciyā ajjhabhāseyya, taṃ me paramappiyaṃ assāti. " 524286,114,3263,2,5,1,16,3,Tato sumukho āha– 524287,114,3264,2,4,1,0,0,75. 524288,114,3265,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Ahaṃ khalu mahārāja, nāgarājārivantaraṃ; " 524289,114,3266,2,11,1,42,8,"Paṭivattuṃ na sakkomi, na me so vinayo siyā. " 524290,114,3267,2,4,1,0,0,76. 524291,114,3268,2,11,1,42,6,"‘ ‘ Amhākañceva so seṭṭho, tvañca uttamasattavo; " 524292,114,3269,2,8,1,40,5,"Bhūmipālo manussindo, pūjā bahūhi hetubhi. " 524293,114,3270,2,4,1,0,0,77. 524294,114,3271,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Tesaṃ ubhinnaṃ bhaṇataṃ, vattamāne vinicchaye; " 524295,114,3272,2,10,1,45,5,"Nantaraṃ pativattabbaṃ, pessena manujādhipā’’ ti. " 524296,114,3273,2,10,1,70,8,Tattha nāgarājārivantaran ti peḷāya abbhantaraṃ paviṭṭho nāgarājā viya. 524297,114,3273,11,19,1,55,8,Paṭivattun ti tumhākaṃ dvinnaṃ antare vattuṃ na sakkomi. 524298,114,3273,20,32,1,49,10,"Na me {so}ti sace vadeyyaṃ, na me so vinayo bhaveyya. " 524299,114,3273,33,37,1,42,3,{Amhākañcevā}ti channavutiyā haṃsasahassānaṃ. 524300,114,3273,38,41,1,27,2,{Uttamasattavo}ti uttamasatto. 524301,114,3273,42,53,1,69,10,{Pūjā}ti ubho tumhe mayhaṃ bahūhi kāraṇehi pūjārahā ceva pasaṃsārahā ca. 524302,114,3273,54,58,1,35,3,{Pessenā}ti veyyāvaccakarena sevakena. 524303,114,3274,2,24,1,136,17,"Rājā tassa vacanaṃ sutvā tuṭṭhahadayo‘‘ nesādaputto taṃ vaṇṇeti, na aññena tumhādisena madhuradhammakathikena nāma bhavitabban’’ ti vatvā āha– " 524304,114,3275,2,4,1,0,0,78. 524305,114,3276,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Dhammena kira nesādo, paṇḍito aṇḍajo iti; " 524306,114,3277,2,8,1,36,5,"Naheva akatattassa, nayo etādiso siyā. " 524307,114,3278,2,4,1,0,0,79. 524308,114,3279,2,9,1,36,5,"‘ ‘ Evaṃ aggapakatimā, evaṃ uttamasattavo; " 524309,114,3280,2,9,1,44,6,"Yāvatatthi mayā diṭṭhā, nāññaṃ passāmi edisaṃ. " 524310,114,3281,2,4,1,0,0,80. 524311,114,3282,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Tuṭṭhosmi vo pakatiyā, vākyena madhurena ca; " 524312,114,3283,2,13,1,46,8,"Eso cāpi mamacchando, ciraṃ passeyya vo ubho’’ ti. " 524313,114,3284,2,9,1,36,4,Tattha {dhammenā}ti sabhāvena kāraṇena. 524314,114,3284,10,14,1,51,3,{Akatattassā}ti asampāditaattabhāvassa mittadubbhissa. 524315,114,3284,15,18,1,12,2,{Nayo}ti paññā. 524316,114,3284,19,22,1,26,2,{Aggapakatimā}ti aggasabhāvo. 524317,114,3284,23,26,1,27,2,{Uttamasattavo}ti uttamasatto. 524318,114,3284,27,34,1,42,6,{Yāvatatthī}ti yāvatā mayā diṭṭhā nāma atthi. 524319,114,3284,35,44,1,60,9,Nāññan ti tasmiṃ mayā diṭṭhaṭṭhāne aññaṃ evarūpaṃ na passāmi. 524320,114,3284,45,57,1,91,11,Tuṭṭhosmi vo {pakatiyā}ti samma haṃsarāja ahaṃ pakatiyā paṭhamameva tumhākaṃ dassanena tuṭṭho. 524321,114,3284,58,65,1,49,6,{Vākyenā}ti idāni pana vo madhuravacanena tuṭṭhosmi. 524322,114,3284,66,81,1,108,14,Ciraṃ passeyya {vo}ti idheva vasāpetvā muhuttampi avippavāsanto ciraṃ tumhe passeyyanti esa me chandoti vadati. 524323,114,3285,2,8,1,37,5,Tato mahāsatto rājānaṃ pasaṃsanto āha– 524324,114,3286,2,4,1,0,0,81. 524325,114,3287,2,12,1,44,8,"‘ ‘ Yaṃ kiccaṃ parame mitte, katamasmāsu taṃ tayā; " 524326,114,3288,2,9,1,46,6,"Pattā nissaṃsayaṃ tyāmhā, bhattirasmāsu yā tava. " 524327,114,3289,2,4,1,0,0,82. 524328,114,3290,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Aduñca nūna sumahā, ñātisaṅghassa mantaraṃ; " 524329,114,3291,2,8,1,42,5,"Adassanena asmākaṃ, dukkhaṃ bahūsu pakkhisu. " 524330,114,3292,2,4,1,0,0,83. 524331,114,3293,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Tesaṃ sokavighātāya, tayā anumatā mayaṃ; " 524332,114,3294,2,8,1,43,5,"Taṃ padakkhiṇato katvā, ñātiṃ passemurindama. " 524333,114,3295,2,4,1,0,0,84. 524334,114,3296,2,11,1,47,7,"‘ ‘ Addhāhaṃ vipulaṃ pītiṃ, bhavataṃ vindāmi dassanā; " 524335,114,3297,2,12,1,41,7,"Eso cāpi mahā attho, ñātivissāsanā siyā’’ ti. " 524336,114,3298,2,7,1,33,4,Tattha {katamasmāsū}ti kataṃ amhesu. 524337,114,3298,8,16,1,60,7,Pattā nissaṃsayaṃ {tyāmhā}ti mayaṃ nissaṃsayena tayā pattāyeva. 524338,114,3298,17,42,1,157,21,"Bhattirasmāsu yā {tavā}ti yā tava amhesu bhatti, tāya bhattiyā mayaṃ tayā asaṃsayena pattāyeva, na ca vippayuttā, vippavuṭṭhāpi sahavāsinoyeva nāma mayanti dīpeti. " 524339,114,3298,43,50,1,49,6,Aduñca nūna {sumahā}ti etañca ekaṃseneva sumahantaṃ. 524340,114,3298,51,62,1,92,11,Ñātisaṅghassa mantaran ti amhehi dvīhi janehi virahitassa mama ñātisaṅghassa antaraṃ chiddaṃ. 524341,114,3298,63,72,1,70,9,Asmākan ti amhākaṃ dvinnaṃ adassanena bahūsu pakkhīsu dukkhaṃ uppannaṃ. 524342,114,3298,73,77,1,36,3,{Passemurindamā}ti passeyyāma arindama. 524343,114,3298,78,82,1,27,4,Bhavatan ti bhoto dassanena. 524344,114,3298,83,98,1,91,13,"Eso cāpi mahā {attho}ti yā esā ñātisaṅghasaṅkhātā ñātivissāsanā siyā, eso cāpi mahanto atthopi. " 524345,114,3299,2,8,1,37,6,Evaṃ vutte rājā tesaṃ gamanaṃ anujāni. 524346,114,3299,9,40,1,185,23,"Mahāsattopi rañño pañcavidhe dussīlye ādīnavaṃ, sīle ca ānisaṃsaṃ kathetvā‘‘ imaṃ sīlaṃ rakkha, dhammena rajjaṃ kārehi, catūhi saṅgahavatthūhi janaṃ saṅgaṇhāhī’’ ti ovaditvā cittakūṭaṃ agamāsi. " 524347,114,3299,41,46,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha– 524348,114,3300,2,4,1,0,0,85. 524349,114,3301,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Idaṃ vatvā dhataraṭṭho, haṃsarājā narādhipaṃ; " 524350,114,3302,2,7,1,40,4,"Uttamaṃ javamanvāya, ñātisaṅghaṃ upāgamuṃ. " 524351,114,3303,2,4,1,0,0,86. 524352,114,3304,2,12,1,38,7,"‘ ‘ Te aroge anuppatte, disvāna parame dije; " 524353,114,3305,2,8,1,40,5,"Kekāti makaruṃ haṃsā, puthusaddo ajāyatha. " 524354,114,3306,2,4,1,0,0,87. 524355,114,3307,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Te patītā pamuttena, bhattunā bhattugāravā; " 524356,114,3308,2,10,1,43,5,"Samantā parikiriṃsu, aṇḍajā laddhapaccayā’’ ti. " 524357,114,3309,2,42,1,340,36,Tattha upāgamun ti aruṇuggamanavelāyameva lājamadhuphāṇitādīni paribhuñjitvā raññā ca deviyā ca dvīhi suvaṇṇatālavaṇṭehi ukkhipitvā gandhamālādīhi katasakkārā tālavaṇṭehi otaritvā rājānaṃ padakkhiṇaṃ katvā vehāsaṃ uppatitvā raññā añjaliṃ paggayha‘‘ gacchatha sāmino’’ ti vutte sīhapañjarena nikkhantā uttamena javena gantvā ñātigaṇaṃ upāgamiṃsu. 524358,114,3309,43,46,1,15,2,{Parame}ti uttame. 524359,114,3309,47,58,1,44,6,{Kekā}ti attano sabhāvena‘‘ kekā’’ ti saddamakaṃsu. 524360,114,3309,59,63,1,32,3,{Bhattugāravā}ti bhattari sagāravā. 524361,114,3309,64,73,1,78,8,{Parikiriṃsū}ti bhattuno muttabhāvena tuṭṭhā taṃ bhattāraṃ samantā parivārayiṃsu. 524362,114,3309,74,77,1,30,2,{Laddhapaccayā}ti laddhapatiṭṭhā. 524363,114,3310,2,17,1,67,10,"Evaṃ parivāretvā pana te haṃsā‘‘ kathaṃ muttosi, mahārājā’’ ti pucchiṃsu. " 524364,114,3310,18,26,1,82,7,"Mahāsatto sumukhaṃ nissāya muttabhāvaṃ, sāgalarājaluddaputtehi katakammañca kathesi. " 524365,114,3310,27,47,1,114,16,Taṃ sutvā tuṭṭho haṃsagaṇo‘‘ sumukhasenāpati ca rājā ca luddaputto ca sukhitā niddukkhā ciraṃ jīvantū’’ ti thutimakāsi. 524366,114,3310,48,52,1,41,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā osānagāthamāha– 524367,114,3311,2,4,1,0,0,88. 524368,114,3312,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Evaṃ mittavataṃ atthā, sabbe honti padakkhiṇā; " 524369,114,3313,2,11,1,47,6,"Haṃsā yathā dhataraṭṭhā, ñātisaṅghaṃ upāgamun’’ ti. " 524370,114,3314,2,6,1,44,4,Tattha mittavatan ti kalyāṇamittasampannānaṃ. 524371,114,3314,7,11,1,41,3,{Padakkhiṇā}ti sukhanipphattino vuḍḍhiyuttā. 524372,114,3314,12,43,1,248,27,"{Dhataraṭṭhā}ti haṃsarājā sumukho raññā ceva luddaputtena cāti dvīhi evaṃ ubhopi te dhataraṭṭhā kalyāṇamittasampannā yathā ñātisaṅghaṃ upāgamuṃ , ñātisaṅghaupagamanasaṅkhāto nesaṃ attho padakkhiṇo jāto, evaṃ aññesampi mittavataṃ atthā padakkhiṇā hontīti. " 524373,114,3315,2,48,1,251,31,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ na bhikkhave idāneva, pubbepānando mamatthāya jīvitaṃ pariccajī’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi‘‘ tadā nesādo channo ahosi, rājā sāriputto , sumukho ānando, channavuti haṃsasahassā buddhaparisā, haṃsarājā pana ahameva ahosin’’ ti. " 524374,114,3316,2,4,1,30,2,Cūḷahaṃsajātakavaṇṇanā paṭhamā. 524375,114,3318,2,7,1,22,2,[ 534]2. Mahāhaṃsajātakavaṇṇanā 524376,114,3319,2,14,1,104,11,Ete haṃsā {pakkamantī}ti idaṃ satthā veḷuvane viharanto ānandatherassa jīvitapariccāgameva ārabbha kathesi. 524377,114,3319,15,25,1,72,9,"Vatthu heṭṭhā vuttasadisameva, idha pana satthā atītaṃ āharanto idamāhari. " 524378,114,3320,2,11,1,75,9,Atīte bārāṇasiyaṃ saṃyamassa nāma bārāṇasirañño khemā nāma aggamahesī ahosi. 524379,114,3320,12,17,1,59,5,Tadā bodhisatto navutihaṃsasahassaparivuto cittakūṭe vihāsi. 524380,114,3320,18,24,1,53,6,Athekadivasaṃ khemā devī paccūsasamaye supinaṃ addasa. 524381,114,3320,25,33,1,86,8,Suvaṇṇavaṇṇā haṃsā āgantvā rājapallaṅke nisīditvā madhurassarena dhammakathaṃ kathesuṃ. 524382,114,3320,34,44,1,84,10,Deviyā sādhukāraṃ datvā dhammaṃ suṇantiyā dhammassavanena atittāya eva ratti vibhāyi. 524383,114,3320,45,51,1,57,6,Haṃsā dhammaṃ kathetvā sīhapañjarena nikkhamitvā agamaṃsu. 524384,114,3320,52,67,1,90,11,Sā vegenuṭṭhāya‘‘ palāyamāne haṃse gaṇhatha gaṇhathā’’ ti vatvā hatthaṃ pasārentīyeva pabujjhi. 524385,114,3320,68,81,1,64,9,Tassā kathaṃ sutvā paricārikāyo‘‘ kuhiṃ haṃsā’’ ti thokaṃ avahasiṃsu. 524386,114,3320,82,88,1,42,6,Sā tasmiṃ khaṇe supinabhāvaṃ ñatvā cintesi– 524387,114,3320,89,150,1,337,45,"‘‘ ahaṃ abhūtaṃ na passāmi, addhā imasmiṃ loke suvaṇṇavaṇṇā haṃsā bhavissanti, sace kho pana‘ suvaṇṇahaṃsānaṃ dhammaṃ sotukāmāmhī’ ti rājānaṃ vakkhāmi,‘ amhehi suvaṇṇahaṃsā nāma na diṭṭhapubbā, haṃsānañca kathā nāma abhūtāyevā’ ti vatvā nirussukko bhavissati,‘ dohaḷo’ ti vutte pana yena kenaci upāyena pariyesissati, evaṃ me manoratho samijjhissatī’’ ti. " 524388,114,3320,151,159,1,58,7,Sā gilānālayaṃ dassetvā paricārikānaṃ saññaṃ datvā nipajji. 524389,114,3321,2,43,1,191,27,"Rājā rājāsane nisinno tassā dassanavelāya taṃ adisvā‘‘ kahaṃ, khemā devī’’ ti pucchitvā‘‘ gilānā’’ ti sutvā tassā santikaṃ gantvā sayanekadese nisīditvā piṭṭhiṃ parimajjanto‘‘ kiṃ te aphāsukan’’ ti pucchi." 524390,114,3321,44,58,1,53,9,"‘‘ Deva aññaṃ aphāsukaṃ natthi, dohaḷo pana me uppanno’’ ti. " 524391,114,3321,59,77,1,60,11,"Tena hi‘‘ bhaṇa, devi, yaṃ icchasi, taṃ sīghaṃ te upanāmessāmī’’ ti." 524392,114,3321,78,110,1,209,23,"‘‘ Mahārāja, ahamekassa suvaṇṇahaṃsassa samussitasetacchatte rājapallaṅke nisinnassa gandhamālādīhi pūjaṃ katvā sādhukāraṃ dadamānā dhammakathaṃ sotumicchāmi, sace labhāmi, iccetaṃ kusalaṃ, no ce, jīvitaṃ me natthī’’ ti. " 524393,114,3321,111,134,1,119,16,"Atha naṃ rājā‘‘ sace manussaloke atthi, labhissasi , mā cintayī’’ ti assāsetvā sirigabbhato nikkhamma amaccehi saddhiṃ mantesi–" 524394,114,3321,135,165,1,145,20,"‘‘ ambho, khemā devī,‘ suvaṇṇahaṃsassa dhammakathaṃ sotuṃ labhantī jīvissāmi, alabhantiyā me jīvitaṃ natthī’ ti vadati, atthi nu kho suvaṇṇavaṇṇā haṃsā’’ ti." 524395,114,3321,166,177,1,44,7,‘‘ Deva amhehi neva diṭṭhapubbā na sutapubbā’’ ti. 524396,114,3321,178,186,1,19,4,‘‘ Ke pana jāneyyun’’ ti? 524397,114,3321,187,195,1,16,3,"‘‘ Brāhmaṇā, devā’’ ti. " 524398,114,3321,196,202,1,48,6,Rājā brāhmaṇe pakkosāpetvā sakkāraṃ katvā pucchi– 524399,114,3321,203,214,1,42,7,‘‘ honti nu kho ācariyā suvaṇṇavaṇṇā haṃsā’’ ti? 524400,114,3321,215,254,1,225,27,"‘‘ Āma, mahārāja amhākaṃ mantesumacchā, kakkaṭakā, kacchapā, migā, morā, haṃsāti cha ete tiracchānagatā suvaṇṇavaṇṇā hontīti āgatā, tattha dhataraṭṭhakulahaṃsā nāma paṇḍitā ñāṇasampannā, iti manussehi saddhiṃ satta suvaṇṇavaṇṇā hontī’’ ti. " 524401,114,3322,2,52,1,219,33,"Taṃ sutvā rājā attamano hutvā‘‘ kahaṃ nu kho ācariyā dhataraṭṭhahaṃsā vasantī’’ ti pucchitvā‘‘ na jānāma, mahārājā’’ ti vutte‘‘ atha ke pana jānissantī’’ ti vatvā‘‘ luddaputtā’’ ti vutte sabbe attano vijite luddake sannipātāpetvā pucchi–" 524402,114,3322,53,65,1,60,7,"‘‘ tātā, suvaṇṇavaṇṇā dhataraṭṭhakulahaṃsā nāma kahaṃ vasantī’’ ti? " 524403,114,3322,66,83,1,86,11,"Atheko luddo‘‘ himavante kira, deva, cittakūṭapabbateti no kulaparamparāya kathentī’’ ti āha." 524404,114,3322,84,93,1,32,5,‘‘ Jānāsi pana nesaṃ gahaṇūpāyan’’ ti? 524405,114,3322,94,103,1,17,4,"‘‘ Na jānāmi, devā’’ ti." 524406,114,3322,104,112,1,21,4,‘‘ Ke pana jānissantī’’ ti? 524407,114,3322,113,114,1,10,1,Brāhmaṇāti. 524408,114,3322,115,135,1,137,15,So brāhmaṇapaṇḍite pakkosāpetvā cittakūṭapabbate suvaṇṇavaṇṇānaṃ haṃsānaṃ atthibhāvaṃ ārocetvā‘‘ jānātha nu kho tesaṃ gahaṇūpāyan’’ ti pucchi. 524409,114,3322,136,153,1,78,11,"‘‘ Mahārāja, kiṃ tehi gantvā gahitehi, upāyena te nagarasamīpaṃ ānetvā gahessāmā’’ ti." 524410,114,3322,154,162,1,16,4,‘‘ Ko pana upāyo’’ ti? 524411,114,3322,163,220,1,434,48,"‘‘ Mahārāja, nagarato avidūre uttarena tigāvutamatte tigāvutappamāṇaṃ khemaṃ nāma saraṃ kārāpetvā udakassa pūretvā nānādhaññāni ropetvā pañcavaṇṇapadumasañchannaṃ kārāpetvā ekaṃ paṇḍitaṃ nesādaṃ paṭicchāpetvā manussānaṃ upagantuṃ adatvā catūsu kaṇṇesu ṭhitehi abhayaṃ ghosāpetha, taṃ sutvā nānāsakuṇā dasa disā otarissanti, tepi haṃsā paramparāya tassa sarassa khemabhāvaṃ sutvā āgacchissanti, atha ne vālapāsehi bandhāpetvā gaṇhāpeyyāthā’’ ti. " 524412,114,3323,2,59,1,405,50,"Taṃ sutvā rājā tehi vuttapadese vuttappakāraṃ saraṃ kārāpetvā chekaṃ nesādaṃ pakkosāpetvā tassa sahassaṃ dāpetvā‘‘ tvaṃ ito paṭṭhāya attano kammaṃ mā kari, puttadāraṃ te ahaṃ posessāmi, tvaṃ appamatto khemaṃ saraṃ rakkhanto manusse paṭikkamāpetvā catūsu kaṇṇesu abhayaṃ ghosāpetvā āgatāgate sakuṇe mama ācikkheyyāsi, suvaṇṇahaṃsesu āgatesu mahantaṃ sakkāraṃ labhissasī’’ ti tamassāsetvā khemaṃ saraṃ paṭicchāpesi. " 524413,114,3323,60,86,1,116,16,"So tato paṭṭhāya raññā vuttanayeneva tattha paṭipajji,‘‘ khemaṃ saraṃ rakkhatī’’ ti cassa‘‘ khemanesādo’’ tveva nāmaṃ udapādi . " 524414,114,3323,87,105,1,106,13,"Tato paṭṭhāya ca nānappakārā sakuṇā otariṃsu,‘‘ khemaṃ nibbhayaṃ saran’’ ti paramparāghosena nānāhaṃsā āgamiṃsu. " 524415,114,3323,106,128,1,148,18,"Paṭhamaṃ tāva tiṇahaṃsā āgamiṃsu, tesaṃ ghosena paṇḍuhaṃsā, tesaṃ ghosena manosilāvaṇṇā haṃsā, tesaṃ ghosena setahaṃsā, tesaṃ ghosena pākahaṃsā āgamiṃsu. " 524416,114,3323,129,134,1,34,5,Tesu āgatesu khemako rañño ārocesi– 524417,114,3323,135,161,1,140,17,"‘‘ deva, pañcavaṇṇā haṃsā āgantvā sare gocaraṃ gaṇhanti, pākahaṃsānaṃ āgatattā idāni katipāheneva suvaṇṇahaṃsā āgamissanti, mā cintayittha, devā’’ ti. " 524418,114,3324,2,24,1,130,16,"Taṃ sutvā rājā‘‘ aññena tattha na gantabbaṃ, yo gacchissati, hatthapādachedanañca gharavilopañca pāpuṇissatī’’ ti nagara bheriṃ carāpesi. " 524419,114,3324,25,31,1,37,6,Tato paṭṭhāya tattha koci na gacchati. 524420,114,3324,32,39,1,70,6,"Cittakūṭassa panāvidūre kañcanaguhāyaṃpākahaṃsā vasanti, tepi mahabbalā. " 524421,114,3324,40,45,1,52,5,Dhataraṭṭhakulena saddhiṃ tesaṃ sarīravaṇṇova viseso. 524422,114,3324,46,51,1,44,5,Pākahaṃsarañño pana dhītā suvaṇṇavaṇṇā ahosi. 524423,114,3324,52,60,1,75,8,So taṃ dhataraṭṭhamahissarassa anurūpāti tassa pādaparicārikaṃ katvā pesesi. 524424,114,3324,61,76,1,96,14,"Sā tassa piyā ahosi manāpā, teneva ca kāraṇena tāni dve haṃsakulāni aññamaññaṃ vissāsikāni jātāni. " 524425,114,3325,2,8,1,61,5,Athekadivasaṃ bodhisattassa parivārahaṃsā pākahaṃse pucchiṃsu– 524426,114,3325,9,20,1,46,7,‘‘ tumhe imesu divasesu kahaṃ gocaraṃ gaṇhathā’’ ti? 524427,114,3325,21,37,1,80,11,"‘‘ Mayaṃ bārāṇasito avidūre khemasare gocaraṃ gaṇhāma, tumhe pana kuhiṃ āhiṇḍathā’’ ti." 524428,114,3325,38,86,1,328,36,"‘‘ Asukaṃ nāmā’’ ti vutte‘‘ kasmā khemasaraṃ na gacchatha, so hi saro ramaṇīyo nānāsakuṇasamākiṇṇo pañcavaṇṇapadumasañchanno nānādhaññaphalasampanno nānappakārabhamaragaṇanikūjito catūsu kaṇṇesu niccaṃ pavattaabhayaghosano, koci naṃ upasaṅkamituṃ samattho nāma natthi, pageva aññaṃ upaddavaṃ kātuṃ, evarūpo so saro’’ ti khemasaraṃ vaṇṇayiṃsu. " 524429,114,3325,87,125,1,236,30,"Te tesaṃ vacanaṃ sutvā‘‘ bārāṇasiyā samīpe kira evarūpo khemo nāma saro atthi, pākahaṃsā tattha gantvā gocaraṃ gaṇhanti, tumhepi dhataraṭṭhamahissarassa ārocetha, sace anujānāti, mayampi tattha gantvā gocaraṃ gaṇheyyāmā’’ ti sumukhassa kathesuṃ. " 524430,114,3325,126,129,1,21,3,Sumukho rañño ārocesi. 524431,114,3325,130,132,1,10,2,So cintesi– 524432,114,3325,133,158,1,146,18,"‘‘ manussā nāma bahumāyā kharamantā upāyakusalā, bhavitabbamettha kāraṇena, ettakaṃ kālaṃ eso saro natthi, idāni amhākaṃ gahaṇatthāya kato bhavissatī’’ ti. " 524433,114,3325,159,162,1,15,3,So sumukhaṃ āha– 524434,114,3325,163,196,1,169,24,"‘‘ mā vo tattha gamanaṃ ruccatha, na so saro tehi sudhammatāya kato, amhākaṃ gahaṇatthāyeva kato, manussā nāma bahumāyā kharamantā upāyakusalā, tumhe sakeyeva gocare carathā’’ ti . " 524435,114,3326,2,15,1,81,9,Suvaṇṇahaṃsā ‘‘ khemaṃ saraṃ gantukāmamhā’’ ti dutiyampi tatiyampi sumukhassa ārocesuṃ. 524436,114,3326,16,23,1,49,6,So tesaṃ tattha gantukāmataṃ mahāsattassa ārocesi. 524437,114,3326,24,50,1,171,21,"Atha mahāsatto‘‘ mama ñātakā maṃ nissāya mā kilamantu, tena hi gacchāmā’’ ti navutihaṃsasahassaparivuto tattha gantvā gocaraṃ gahetvā haṃsakīḷaṃ kīḷitvā cittakūṭameva paccāgami. " 524438,114,3326,51,61,1,77,10,Khemako tesaṃ gocaraṃ caritvā gatakāle gantvā tesaṃ āgatabhāvaṃ rañño ārocesi. 524439,114,3326,62,91,1,138,22,"Rājā tuṭṭhacitto hutvā,‘‘ samma khemaka, ekaṃ vā dve vā haṃse gaṇhituṃ vāyama, mahantaṃ te yasaṃ dassāmī’’ ti vatvā paribbayaṃ datvā taṃ uyyojesi. " 524440,114,3326,92,100,1,69,8,So tattha gantvā cāṭipañjare nisīditvā haṃsānaṃ caraṇaṭṭhānaṃ vīmaṃsi. 524441,114,3326,101,114,1,111,12,"Bodhisattā nāma nilloluppacārino honti, tasmā mahāsatto otiṇṇaṭṭhānato paṭṭhāya sapadānaṃ sāliṃ khādanto agamāsi. " 524442,114,3326,115,121,1,35,6,Sesā ito cito ca khādantā vicariṃsu. 524443,114,3327,2,34,1,216,26,"Atha luddaputto‘‘ ayaṃ haṃso nilloluppacārī, imaṃ bandhituṃ vaṭṭatī’’ ti cintetvā punadivase haṃsesu saraṃ anotiṇṇesuyeva cāṭipañjare nisinno taṃ ṭhānaṃ gantvā avidūre pañjare attānaṃ paṭicchādetvā chiddena olokento acchi. " 524444,114,3327,35,47,1,123,12,Tasmiṃ khaṇe mahāsatto navutihaṃsasahassapurakkhato hiyyo otiṇṇaṭṭhāneyeva otaritvā odhiyaṃ nisīditvā sāliṃ khādanto pāyāsi. 524445,114,3327,48,95,1,367,37,"Nesādo pañjarachiddena olokento tassa rūpasobhaggappattaṃ attabhāvaṃ disvā‘‘ ayaṃ haṃso sakaṭanābhippamāṇasarīro suvaṇṇavaṇṇo, tīhi rattarājīhi gīvāyaṃ parikkhitto, tisso rājiyo galena otaritvā urantarena gatā, tisso pacchābhāgena nibbijjhitvā gatā, rattakambalasuttasikkāya ṭhapitakañcanakkhandho viya atirocati, iminā etesaṃ raññā bhavitabbaṃ, imameva gaṇhissāmī’’ ti cintesi. " 524446,114,3327,96,105,1,91,9,Haṃsarājāpi bahuṃ gocaraṃ caritvā jalakīḷaṃ kīḷitvā haṃsagaṇaparivuto cittakūṭameva agamāsi. 524447,114,3327,106,112,1,43,6,Iminā niyāmeneva pañca divase gocaraṃ gaṇhi. 524448,114,3327,113,139,1,171,21,Chaṭṭhe divase khemako kāḷaassavālamayaṃ daḷhaṃ mahārajjuṃ vaṭṭitvā yaṭṭhiyā pāsaṃ katvā‘‘ sve haṃsarājā imasmiṃ okāse otarissatī’’ ti tathato ñatvā antoudake yaṭṭhipāsaṃ oḍḍi. 524449,114,3328,2,9,1,60,7,Punadivase haṃsarājā otaranto pādaṃ pāse pavesantoyeva otari. 524450,114,3328,10,18,1,63,8,Athassa pāso pādaṃ ayapaṭṭakena kaḍḍhanto viya ābandhitvā gaṇhi. 524451,114,3328,19,31,1,52,8,So‘‘ chindissāmi nan’’ ti vegaṃ janetvā kaḍḍhitvā pātesi. 524452,114,3328,32,68,1,223,27,"Paṭhamavāre suvaṇṇavaṇṇaṃ cammaṃ chijji, dutiyavāre kambalavaṇṇaṃ maṃsaṃ chijji, tatiyavāre nhāru chijji, catutthavāre pana‘‘ pādā chijjeyyuṃ, rañño pana hīnaṅgatā nāma ananucchavikā’’ ti na vāyāmaṃ akāsi, balavavedanā ca pavattiṃsu. " 524453,114,3328,69,71,1,10,2,So cintesi– 524454,114,3328,72,92,1,130,15,"‘‘ sacāhaṃ baddharavaṃ ravissāmi, ñātakā me ñatrastā hutvā gocaraṃ aggahetvā chātajjhattāva palāyantā dubbalattā samudde patissantī’’ ti. " 524455,114,3328,93,112,1,149,18,So vedanaṃ adhivāsetvā pāsavase vattetvā sāliṃ khādanto viya hutvā tesaṃ yāvadatthaṃ caritvā haṃsakīḷaṃ kīḷanakāle mahantena saddena baddharavaṃ ravi. 524456,114,3328,113,121,1,89,8,Taṃ sutvā haṃsā maraṇabhayatajjitā vaggavaggā cittakūṭābhimukhā purimanayeneva pakkamiṃsu. 524457,114,3329,2,53,1,344,40,"Sumukhopi heṭṭhā vuttanayeneva cintetvā vicinitvā tīsupi koṭṭhāsesu mahāsattaṃ adisvā‘‘ addhā tassevedaṃ bhayaṃ uppannan’’ ti nivattitvā āgato mahāsattaṃ pāsena baddhaṃ lohitamakkhitaṃ dukkhāturaṃ paṅkapiṭṭhe nipannaṃ disvā‘‘ mā bhāyi, mahārāja, ahaṃ mama jīvitaṃ pariccajitvā tumhe mocessāmī’’ ti vadanto otaritvā mahāsattaṃ assāsento paṅkapiṭṭhe nisīdi. " 524458,114,3329,54,87,1,234,27,"Mahāsatto‘‘ navutihaṃsasahassesu maṃ chaḍḍetvā palāyantesu ayaṃ sumukho ekakova āgato, kiṃ nu kho luddaputtassa āgatakāle maṃ chaḍḍetvā palāyissati, udāhu no’’ ti vīmaṃsanavasena lohitamakkhito pāsayaṭṭhiyaṃ olambantoyeva tisso gāthā abhāsi– " 524459,114,3330,2,4,1,0,0,89. 524460,114,3331,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Ete haṃsā pakkamanti, vakkaṅgā bhayameritā; " 524461,114,3332,2,8,1,41,5,"Harittaca hemavaṇṇa, kāmaṃ sumukha pakkama. " 524462,114,3333,2,4,1,0,0,90. 524463,114,3334,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Ohāya maṃ ñātigaṇā, ekaṃ pāsavasaṃ gataṃ; " 524464,114,3335,2,8,1,41,5,"Anapekkhamānā gacchanti, kiṃ eko avahīyasi. " 524465,114,3336,2,4,1,0,0,91. 524466,114,3337,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Pateva patataṃ seṭṭha, natthi baddhe sahāyatā; " 524467,114,3338,2,12,1,43,7,"Mā anīghāya hāpesi, kāmaṃ sumukha pakkamā’’ ti. " 524468,114,3339,2,10,1,57,6,Tattha {bhayameritā}ti bhayena eritā bhayaṭṭitā bhayacalitā. 524469,114,3339,11,26,1,51,7,Tatiyapade‘‘ harī’’ tipi‘‘ heman’’ tipi suvaṇṇasseva nāmaṃ. 524470,114,3339,27,36,1,51,8,"So ca harittacatāya hemavaṇṇo, tena taṃ evaṃ ālapati. " 524471,114,3339,37,40,1,22,2,{Sumukhā}ti sundaramukha. 524472,114,3339,41,49,1,57,7,{Anapekkhamānā}ti tava ñātakā maṃ anolokentā nirālayā hutvā. 524473,114,3339,50,53,1,21,2,{Patevā}ti uppatāhiyeva. 524474,114,3339,54,64,1,69,9,Mā {anīghāyā}ti ito gantvā pattabbāya nidukkhabhāvāya vīriyaṃ mā hāpesi. 524475,114,3340,2,28,1,162,20,"Taṃ sutvā sumukho‘‘ ayaṃ haṃsarājā mama piyamittabhāvaṃ na jānāti, anuppiyabhāṇī mittoti maṃ sallakkheti, sinehabhāvamassa dassessāmī’’ ti cintetvā catasso gāthā abhāsi– " 524476,114,3341,2,4,1,0,0,92. 524477,114,3342,2,11,1,43,6,"‘ ‘ Nāhaṃ dukkhaparetopi, dhataraṭṭha tuvaṃ jahe; " 524478,114,3343,2,10,1,45,7,"Jīvitaṃ maraṇaṃ vā me, tayā saddhiṃ bhavissati. " 524479,114,3344,2,4,1,0,0,93. 524480,114,3345,2,11,1,43,6,"‘ ‘ Nāhaṃ dukkhaparetopi, dhataraṭṭha tuvaṃ jahe; " 524481,114,3346,2,8,1,43,5,"Na maṃ anariyasaṃyutte, kamme yojetumarahasi. " 524482,114,3347,2,4,1,0,0,94. 524483,114,3348,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Sakumāro sakhātyasmi, sacitte casmi te ṭhito; " 524484,114,3349,2,8,1,41,5,"Ñāto senāpatī tyāhaṃ, haṃsānaṃ pavaruttama. " 524485,114,3350,2,4,1,0,0,95. 524486,114,3351,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Kathaṃ ahaṃ vikattissaṃ, ñātimajjhe ito gato; " 524487,114,3352,2,11,1,47,8,"Taṃ hitvā patataṃ seṭṭha, kiṃ te vakkhāmito gato; " 524488,114,3353,2,11,1,46,6,"Idha pāṇaṃ cajissāmi, nānariyaṃ kattumussahe’’ ti. " 524489,114,3354,2,15,1,79,11,"Tattha nāhan ti ahaṃ, mahārāja, kāyikacetasikena dukkhena phuṭṭhopi taṃ na jahāmi. " 524490,114,3354,16,23,1,78,6,{Anariyasaṃyutte}ti mittadubbhīhi ahirikehi kattabbatāya anariyabhāvena saṃyutte. 524491,114,3354,24,29,1,34,4,{Kamme}ti taṃ jahitvā pakkamanakamme. 524492,114,3354,30,43,1,116,11,"{Sakumāro}ti samānakumāro, ekadivaseneva paṭisandhiṃ gahetvā ekadivase aṇḍakosaṃ padāletvā ekato vaḍḍhitakumāroti attho. " 524493,114,3354,44,50,1,49,5,{Sakhātyasmī}ti ahaṃ te dakkhiṇakkhisamo piyasahāyo. 524494,114,3354,51,71,1,103,17,"{Sacitte}ti tava sake citte ahaṃ ṭhito tava vase vattāmi, tayi jīvante jīvāmi, na jīvante na jīvāmīti attho." 524495,114,3354,72,87,1,65,10,"‘‘ Saṃcitte’’ tipi pāṭho, tava citte ahaṃ saṇṭhito suṭṭhu ṭhitoti attho. " 524496,114,3354,88,93,1,35,4,{Ñāto}ti sabbahaṃsānaṃ antare paññāto. 524497,114,3354,94,107,1,64,9,Vikattissan ti‘‘ kuhiṃ haṃsarājā’’ ti pucchito ahaṃ kinti kathessāmi. 524498,114,3354,108,119,1,67,10,Kiṃ te {vakkhāmī}ti te tava pavattiṃ pucchante haṃsagaṇe kiṃ vakkhāmi. 524499,114,3355,2,13,1,81,11,Evaṃ sumukhena catūhi gāthāhi sīhanāde nadite tassa guṇaṃ pakāsento mahāsatto āha– 524500,114,3356,2,4,1,0,0,96. 524501,114,3357,2,13,1,47,9,"‘ ‘ Eso hi dhammo sumukha, yaṃ tvaṃ ariyapathe ṭhito; " 524502,114,3358,2,9,1,46,6,"Yo bhattāraṃ sakhāraṃ maṃ, na pariccattumussahe. " 524503,114,3359,2,4,1,0,0,97. 524504,114,3360,2,14,1,45,8,"‘ ‘ Tañhi me pekkhamānassa, bhayaṃ na tveva jāyati; " 524505,114,3361,2,11,1,48,6,"Adhigacchasi tvaṃ mayhaṃ, evaṃbhūtassa jīvitan’’ ti. " 524506,114,3362,2,9,1,50,6,Tattha eso {dhammo}ti esa porāṇakapaṇḍitānaṃ sabhāvo. 524507,114,3362,10,17,1,49,7,Bhattāraṃ sakhāraṃ man ti sāmikañca sahāyañca maṃ. 524508,114,3362,18,30,1,86,11,"Bhayan ti cittutrāso mayhaṃ na jāyati, cittakūṭapabbate haṃsagaṇamajjhe ṭhito viya homi. " 524509,114,3362,31,37,1,40,6,Mayhan ti mama jīvitaṃ tvaṃ labhāpessasi. 524510,114,3363,2,45,1,339,38,Evaṃ tesaṃ kathentānaññeva luddaputto sarapariyante ṭhito haṃse tīhi khandhehi palāyante disvā‘‘ kiṃ nu kho’’ ti pāsaṭṭhānaṃ olokento bodhisattaṃ pāsayaṭṭhiyaṃ olambantaṃ disvā sañjātasomanasso kacchaṃ daḷhaṃ bandhitvā muggaraṃ gahetvā kappuṭṭhānaggi viya avattharamāno paṇhiyā akkantakalale uparisīsena gantvā purato patante vegena upasaṅkami. 524511,114,3363,46,50,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha– 524512,114,3364,2,4,1,0,0,98. 524513,114,3365,2,9,1,44,5,"‘ ‘ Iccevaṃ mantayantānaṃ, ariyānaṃ ariyavuttinaṃ; " 524514,114,3366,2,8,1,38,5,"Daṇḍamādāya nesādo, āpatī turito bhusaṃ. " 524515,114,3367,2,4,1,0,0,99. 524516,114,3368,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Tamāpatantaṃ disvāna, sumukho atibrūhayi; " 524517,114,3369,2,9,1,45,6,"Aṭṭhāsi purato rañño, haṃso vissāsayaṃ byathaṃ. " 524518,114,3370,2,4,1,0,0,100. 524519,114,3371,2,13,1,45,9,"‘ ‘ Mā bhāyi patataṃ seṭṭha, na hi bhāyanti tādisā; " 524520,114,3372,2,8,1,46,5,"Ahaṃ yogaṃ payuñjissaṃ, yuttaṃ dhammūpasañhitaṃ; " 524521,114,3373,2,11,1,46,6,"Tena pariyāpadānena, khippaṃ pāsā pamokkhasī’’ ti. " 524522,114,3374,2,7,1,46,5,Tattha ariyavuttinan ti ariyācāre vattamānānaṃ. 524523,114,3374,8,12,1,24,4,Bhusan ti daḷhaṃ balavaṃ. 524524,114,3374,13,29,1,96,11,{Atibrūhayī}ti anantaragāthāya āgataṃ‘‘ mā bhāyī’’ ti vacanaṃ vadanto atibrūhesi mahāsaddaṃ nicchāresi. 524525,114,3374,30,44,1,109,12,"{Aṭṭhāsī}ti sace nesādo rājānaṃ paharissati, ahaṃ pahāraṃ sampaṭicchissāmīti jīvitaṃ pariccajitvā purato aṭṭhāsi. " 524526,114,3374,45,49,1,34,4,Vissāsayan ti vissāsento assāsento. 524527,114,3374,50,65,1,73,11,Byathan ti byathitaṃ bhītaṃ rājānaṃ‘‘ mā bhāyī’’ ti iminā vacanena vissāsento. 524528,114,3374,66,70,1,37,3,{Tādisā}ti tumhādisā ñāṇavīriyasampannā. 524529,114,3374,71,74,1,24,3,Yogan ti ñāṇavīriyayogaṃ. 524530,114,3374,75,78,1,22,3,Yuttan ti anucchavikaṃ. 524531,114,3374,79,82,1,34,3,Dhammūpasañhitan ti kāraṇanissitaṃ. 524532,114,3374,83,91,1,61,7,Tena {pariyāpadānenā}ti tena mayā payuttena yogena parisuddhena. 524533,114,3374,92,95,1,23,2,{Pamokkhasī}ti muccissasi. 524534,114,3375,2,162,1,1004,120,"Evaṃ sumukho mahāsattaṃ assāsetvā luddaputtassa santikaṃ gantvā madhuraṃ mānusiṃ vācaṃ nicchārento,‘‘ samma, tvaṃ konāmosī’’ ti pucchitvā‘‘ suvaṇṇavaṇṇahaṃsarāja, ahaṃ khemako nāmā’’ ti vutte,‘‘ samma khemaka,‘ tayā oḍḍitavālapāse yo vā so vā haṃso baddho’ ti saññaṃ mā kari, navutiyā haṃsasahassānaṃ pavaro dhataraṭṭhahaṃsarājā te pāse baddho, ñāṇasīlācārasampanno saṅgāhakapakkhe ṭhito, na taṃ māretuṃ yutto, ahaṃ tava iminā kattabbakiccaṃ karissāmi, ayampi suvaṇṇavaṇṇo, ahampi tatheva, ahaṃ etassatthāya attano jīvitaṃ pariccajissāmi, sace tvaṃ etassa pattāni gaṇhitukāmosi, mama pattāni gaṇha, athopi cammamaṃsanhāruaṭṭhīnamaññataraṃ gaṇhitukāmosi, mameva sarīrato gaṇha, atha naṃ kīḷāhaṃsaṃ kātukāmosi, maññeva kara, jīvantameva vikkiṇitvā sace dhanaṃ uppādetukāmosi, maṃ jīvantameva vikkiṇitvā dhanaṃ uppādehi, mā etaṃ ñāṇādiguṇasaṃyuttaṃ haṃsarājānaṃ avadhi, sace hi naṃ vadhissasi, nirayādīhi na muccissasī’’ ti taṃ nirayādibhayena santajjetvā attano madhurakathaṃ gaṇhāpetvā puna bodhisattassa santikaṃ gantvā taṃ assāsento aṭṭhāsi. " 524535,114,3375,163,210,1,365,41,"Nesādo tassa kathaṃ sutvā‘‘ ayaṃ tiracchānagato samāno manussehipi kātuṃ asakkuṇeyyaṃ evarūpaṃ mittadhammaṃ karoti, manussāpi evaṃ mittadhamme ṭhātuṃ na sakkonti, aho esa ñāṇasampanno madhurakatho dhammiko’’ ti sakalasarīraṃ pītisomanassaparipuṇṇaṃ katvā pahaṭṭhalomo daṇḍaṃ chaḍḍetvā sirasi añjaliṃ patiṭṭhapetvā sūriyaṃ namassanto viya sumukhassa guṇaṃ kittento aṭṭhāsi. " 524536,114,3375,211,215,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha– 524537,114,3376,2,4,1,0,0,101. 524538,114,3377,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, sumukhassa subhāsitaṃ; " 524539,114,3378,2,7,1,38,4,"Pahaṭṭhalomo nesādo, añjalissa paṇāmayi. " 524540,114,3379,2,4,1,0,0,102. 524541,114,3380,2,14,1,47,10,"‘ ‘ Na me sutaṃ vā diṭṭhaṃ vā, bhāsanto mānusiṃ dijo; " 524542,114,3381,2,9,1,45,6,"Ariyaṃ bruvāno vakkaṅgo, cajanto mānusiṃ giraṃ. " 524543,114,3382,2,4,1,0,0,103. 524544,114,3383,2,13,1,44,9,"‘ ‘ Kiṃ nu tāyaṃ dijo hoti, mutto baddhaṃ upāsasi; " 524545,114,3384,2,12,1,39,7,"Ohāya sakuṇā yanti, kiṃ eko avahīyasī’’ ti. " 524546,114,3385,2,21,1,84,12,"Tattha añjalissa {paṇāmayī}ti añjaliṃ assa upanāmayi,‘‘ na me’’ ti gāthāyassa thutiṃ karoti. " 524547,114,3385,22,26,1,30,4,Tattha mānusin ti manussavācaṃ. 524548,114,3385,27,31,1,27,4,Ariyan ti sundaraṃ niddosaṃ. 524549,114,3385,32,35,1,21,2,{Cajanto}ti vissajjento. 524550,114,3385,36,71,1,198,30,"Idaṃ vuttaṃ hoti– samma, tvaṃ dijo samāno ajja mayā saddhiṃ mānusiṃ vācaṃ bhāsanto niddosaṃ bruvāno mānusiṃ giraṃ cajanto paccakkhato diṭṭho, ito pubbe pana idaṃ acchariyaṃ mayā neva sutaṃ na diṭṭhanti. " 524551,114,3385,72,86,1,57,13,"Kiṃ nu tāyan ti yaṃ etaṃ tvaṃ upāsasi, kiṃ nu te ayaṃ hoti. " 524552,114,3386,2,24,1,136,17,"Evaṃ tuṭṭhacittena nesādena puṭṭho sumukho‘‘ ayaṃ muduko jāto, idānissa bhiyyosomattāya mudubhāvatthaṃ mama guṇaṃ dassesāmī’’ ti cintetvā āha– " 524553,114,3387,2,4,1,0,0,104. 524554,114,3388,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Rājā me so dijāmitta, senāpaccassa kārayiṃ; " 524555,114,3389,2,7,1,40,4,"Tamāpade pariccatuṃ, nussahe vihagādhipaṃ. " 524556,114,3390,2,4,1,0,0,105. 524557,114,3391,2,12,1,40,8,"‘ ‘ Mahāgaṇāya bhattā me, mā eko byasanaṃ agā; " 524558,114,3392,2,13,1,47,8,"Tathā taṃ samma nesāda, bhattāyaṃ abhito rame’’ ti. " 524559,114,3393,2,7,1,31,4,Tattha {nussahe}ti na samatthomhi. 524560,114,3393,8,12,1,32,3,{Mahāgaṇāyā}ti mahato haṃsagaṇassa. 524561,114,3393,13,23,1,54,9,Mā {eko}ti mādise sevake vijjamāne mā ekako byasanaṃ agā. 524562,114,3393,24,33,1,42,8,"Tathā tan ti yathā ahaṃ vadāmi, tatheva taṃ. " 524563,114,3393,34,37,1,15,2,{Sammā}ti vayassa. 524564,114,3393,38,53,1,92,13,"Bhattāyaṃ abhito {rame}ti bhattā ayaṃ mama, ahamassa abhito rame santike ramāmi na ukkaṇṭhāmīti. " 524565,114,3394,2,40,1,265,30,"Nesādo taṃ tassa dhammanissitaṃ madhurakathaṃ sutvā somanassappatto pahaṭṭhalomo‘‘ sacāhaṃ etaṃ sīlādiguṇasaṃyuttaṃ haṃsarājānaṃ vadhissāmi, catūhi apāyehi na muccissāmi, rājā maṃ yadicchati, taṃ karotu, ahametaṃ sumukhassa dāyaṃ katvā vissajjessāmī’’ ti cintetvā gāthamāha– " 524566,114,3395,2,4,1,0,0,106. 524567,114,3396,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Ariyavattasi vakkaṅga, yo piṇḍamapacāyasi; " 524568,114,3397,2,12,1,51,7,"Cajāmi te taṃ bhattāraṃ, gacchathūbho yathāsukhan’’ ti. " 524569,114,3398,2,9,1,87,6,Tattha {ariyavattasī}ti mittadhammarakkhaṇasaṅkhātena ācāraariyānaṃ vattena samannāgatosi. 524570,114,3398,10,18,1,70,7,{Piṇḍamapacāyasī}ti bhattu santikā laddhaṃ piṇḍaṃ senāpatiṭṭhānaṃ pūjesi. 524571,114,3398,19,28,1,81,8,{Gacchathūbho}ti dvepi janā assumukhe ñātisaṅghe hāsayamānā yathāsukhaṃ gacchathāti. 524572,114,3399,2,56,1,432,46,"Evaṃ vatvā nesādo muducittena mahāsattaṃ upasaṅkamitvā yaṭṭhiṃ onāmetvā paṅkapiṭṭhe nisīdāpetvā pāsayaṭṭhiyā mocetvā taṃ ukkhipitvā sarato nīharitvā taruṇadabbatiṇapiṭṭhe nisīdāpetvā pāde baddhapāsaṃ saṇikaṃ mocetvā mahāsatte balavasinehaṃ paccupaṭṭhāpetvā mettacittena udakaṃ ādāya lohitaṃ dhovitvā punappunaṃ parimajji, athassa mettānubhāvena sirāya sirā, maṃsena maṃsaṃ, cammena cammaṃ ghaṭitaṃ, pādo pākatiko ahosi, itarena nibbiseso. " 524573,114,3399,57,62,1,49,5,Bodhisatto sukhappatto hutvā pakatibhāvena nisīdi. 524574,114,3399,63,71,1,74,8,Sumukho attānaṃ nissāya rañño sukhitabhāvaṃ disvā sañjātasomanasso cintesi– 524575,114,3399,72,116,1,249,34,"‘‘ iminā amhākaṃ mahāupakāro kato, amhehi etassa kato upakāro nāma natthi, sace esa rājarājamahāmattānaṃ atthāya amhe gaṇhi, tesaṃ santikaṃ netvā bahuṃ dhanaṃ labhissati, sace attano atthāya gaṇhi, amhe vikkiṇitvā dhanaṃ labhissateva, pucchissāmi tāva nan’’ ti. " 524576,114,3399,117,123,1,44,6,Atha naṃ upakāraṃ kātukāmatāya pucchanto āha– 524577,114,3400,2,4,1,0,0,107. 524578,114,3401,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Sace attappayogena, ohito haṃsapakkhinaṃ; " 524579,114,3402,2,8,1,42,5,"Paṭiggaṇhāma te samma, etaṃ abhayadakkhiṇaṃ. " 524580,114,3403,2,4,1,0,0,108. 524581,114,3404,2,10,1,40,6,"‘ ‘ No ce attappayogena, ohito haṃsapakkhinaṃ; " 524582,114,3405,2,11,1,47,6,"Anissaro muñcamamhe, theyyaṃ kayirāsi luddakā’’ ti. " 524583,114,3406,2,19,1,107,14,"Tattha {sace}ti, samma nesāda, sace tayā attano payogena attano atthāya haṃsānañceva sesapakkhīnañca pāso ohito. " 524584,114,3406,20,33,1,93,11,"{Anissaro}ti anissaro hutvā amhe muñcanto yenāsi āṇatto, tassasantakaṃ gaṇhanto theyyaṃ kayirāsi. " 524585,114,3407,2,59,1,317,44,"Taṃ sutvā nesādo‘‘ nāhaṃ tumhe attano atthāya gaṇhiṃ, bārāṇasiraññā pana saṃyamena gaṇhāpitomhī’’ ti vatvā deviyā diṭṭhasupinakālato paṭṭhāya yāva raññā tesaṃ āgatabhāvaṃ sutvā,‘‘ samma khemaka, ekaṃ vā dve vā haṃse gaṇhituṃ vāyama, mahantaṃ te yasaṃ dassāmī’’ ti vatvā paribbayaṃ datvā uyyojitabhāvo, tāva sabbaṃ pavattiṃ ārocesi. " 524586,114,3407,60,141,1,457,60,"Taṃ sutvā sumukho‘‘ iminā nesādena attano jīvitaṃ agaṇetvā amhe vissajjentena dukkaraṃ kataṃ, sace mayaṃ ito cittakūṭaṃ gamissāma, neva dhataraṭṭharañño paññānubhāvo, na mayhaṃ mittadhammo pākaṭo bhavissati, na luddaputto mahantaṃ yasaṃ lacchati, na rājā pañcasu sīlesu patiṭṭhahissati, na deviyā manoratho matthakaṃ pāpuṇissatī’’ ti cintetvā ,‘‘ samma, evaṃ sante amhe vissajjetuṃ na labhasi, rañño no dassehi, so amhe yathāruciṃ karissatī’’ ti imamatthaṃ pakāsento gāthamāha– " 524587,114,3408,2,4,1,0,0,109. 524588,114,3409,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Yassa tvaṃ bhatako rañño, kāmaṃ tasseva pāpaya; " 524589,114,3410,2,11,1,47,6,"Tattha saṃyamano rājā, yathābhiññaṃ karissatī’’ ti. " 524590,114,3411,2,8,1,38,5,Tattha {tassevā}ti tasseva santikaṃ nehi. 524591,114,3411,9,13,1,28,3,{Tatthā}ti tasmiṃ rājanivesane. 524592,114,3411,14,18,1,41,4,Yathābhiññan ti yathādhippāyaṃ yathāruciṃ. 524593,114,3412,2,27,1,124,19,"Taṃ sutvā nesādo‘‘ mā vo bhaddante rājadassanaṃ ruccittha, rājāno nāma sappaṭibhayā, kīḷāhaṃse vā vo kareyyuṃ māreyyuṃ vā’’ ti āha. " 524594,114,3412,28,100,1,471,58,"Atha naṃ sumukho,‘‘ samma luddaka mā amhākaṃ cintayi, ahaṃ tādisassa kakkhaḷassa dhammakathāya maddavaṃ janesiṃ, rañño kiṃ na janessāmi, rājāno hi paṇḍitā subhāsitadubbhāsitaññu, khippaṃ no rañño santikaṃ nehi, nayanto ca mā bandhanena nayi, pupphapañjare pana nisīdāpetvā nehi, pupphapañjaraṃ karonto dhataraṭṭhassa mahantaṃ setapadumasañchannaṃ, mama khuddakaṃ rattapadumasañchannaṃ katvā dhataraṭṭhaṃ purato, mamaṃ pacchato nīcataraṃ katvā ādāya khippaṃ netvā rañño dassehī’’ ti āha. " 524595,114,3412,101,129,1,183,24,So tassa vacanaṃ sutvā‘‘ sumukho rājānaṃ disvā mama mahantaṃ yasaṃ dātukāmo bhavissatī’’ ti sañjātasomanasso mudūhi latāhi pañjare katvā padumehi chādetvā vuttanayeneva te gahetvā agamāsi. 524596,114,3412,130,134,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha– 524597,114,3413,2,4,1,0,0,110. 524598,114,3414,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Iccevaṃ vutto nesādo, hemavaṇṇe harittace; " 524599,114,3415,2,8,1,42,5,"Ubho hatthehi saṅgayha, pañjare ajjhavodahi. " 524600,114,3416,2,4,1,0,0,111. 524601,114,3417,2,11,1,42,6,"‘ ‘ Te pañjaragate pakkhī, ubho bhassaravaṇṇine; " 524602,114,3418,2,11,1,46,6,"Sumukhaṃ dhataraṭṭhañca, luddo ādāya pakkamī’’ ti. " 524603,114,3419,2,7,1,34,4,Tattha {ajjhavodahī}ti odahi ṭhapesi. 524604,114,3419,8,11,1,36,2,{Bhassaravaṇṇine}ti pabhāsampannavaṇṇe. 524605,114,3420,2,17,1,133,14,Evaṃ luddassa te ādāya pakkamanakāle dhataraṭṭho pākahaṃsarājadhītaraṃ attano bhariyaṃ saritvā sumukhaṃ āmantetvā kilesavasena vilapi. 524606,114,3420,18,22,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha– 524607,114,3421,2,4,1,0,0,112. 524608,114,3422,2,10,1,42,5,"‘ ‘ Harīyamāno dhataraṭṭho, sumukhaṃ etadabravi; " 524609,114,3423,2,8,1,42,5,"Bāḷhaṃ bhāyāmi sumukha, sāmāya lakkhaṇūruyā; " 524610,114,3424,2,7,1,42,4,"Asmākaṃ vadhamaññāya, athattānaṃ vadhissati. " 524611,114,3425,2,4,1,0,0,113. 524612,114,3426,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Pākahaṃsā ca sumukha, suhemā hemasuttacā; " 524613,114,3427,2,11,1,43,6,"Koñcī samuddatīreva, kapaṇā nūna rucchatī’’ ti. " 524614,114,3428,2,7,1,33,4,Tattha {bhāyāmī}ti maraṇato bhāyāmi. 524615,114,3428,8,11,1,23,2,{Sāmāyā}ti suvaṇṇavaṇṇāya. 524616,114,3428,12,15,1,36,2,{Lakkhaṇūruyā}ti lakkhaṇasampannaūruyā. 524617,114,3428,16,30,1,66,9,{Vacamaññāyā}ti vadhaṃ jānitvā‘‘ mama piyasāmiko mārito’’ ti saññī hutvā. 524618,114,3428,31,39,1,56,7,{Vadhissatī}ti kiṃ me piyasāmike mate jīvitenāti marissati. 524619,114,3428,40,43,1,30,2,{Pākahaṃsā}ti pākahaṃsarājadhītā. 524620,114,3428,44,47,1,19,2,{Suhemā}ti evaṃnāmikā. 524621,114,3428,48,51,1,35,2,{Hemasuttacā}ti hemasadisasundaratacā. 524622,114,3428,52,69,1,115,15,"{Rucchatī}ti yathā loṇisaṅkhātaṃ samuddaṃ otaritvā mate patimhi koñcī sakuṇikā kapaṇā rodati, evaṃ nūna sā rodissatīti. " 524623,114,3429,2,40,1,255,32,"Taṃ sutvā sumukho‘‘ ayaṃ haṃsarājā aññe ovadituṃ yutto mātugāmaṃ nissāya kilesavasena vilapati, udakassa ādittakālo viya vatiyā uṭṭhāya kedārakhādanakālo viya ca jāto, yaṃnūnāhaṃ attano balena mātugāmassa dosaṃ pakāsetvā etaṃ saññāpeyyan’’ ti cintetvā gāthamāha– " 524624,114,3430,2,4,1,0,0,114. 524625,114,3431,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Evaṃ mahanto lokassa, appameyyo mahāgaṇī; " 524626,114,3432,2,6,1,40,3,"Ekitthimanusoceyya , nayidaṃ paññavatāmiva. " 524627,114,3433,2,4,1,0,0,115. 524628,114,3434,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Vātova gandhamādeti, ubhayaṃ chekapāpakaṃ; " 524629,114,3435,2,8,1,38,5,"Bālo āmakapakkaṃva, lolo andhova āmisaṃ. " 524630,114,3436,2,4,1,0,0,116. 524631,114,3437,2,11,1,44,6,"‘ ‘ Avinicchayaññu atthesu, mandova paṭibhāsi maṃ; " 524632,114,3438,2,8,1,44,5,"Kiccākiccaṃ na jānāsi, sampatto kālapariyāyaṃ. " 524633,114,3439,2,4,1,0,0,117. 524634,114,3440,2,11,1,42,6,"‘ ‘ Aḍḍhummatto udīresi, yo seyyā maññasitthiyo; " 524635,114,3441,2,7,1,40,4,"Bahusādhāraṇā hetā, soṇḍānaṃva surāgharaṃ. " 524636,114,3442,2,4,1,0,0,118. 524637,114,3443,2,13,1,39,8,"‘ ‘ Māyā cetā marīcī ca, sokā rogā cupaddavā; " 524638,114,3444,2,9,1,41,6,"Kharā ca bandhanā cetā, maccupāsā guhāsayā; " 524639,114,3445,2,13,1,43,8,"Tāsu yo vissase poso, so naresu narādhamo’’ ti. " 524640,114,3446,2,7,1,31,4,Tattha {mahanto}ti mahanto samāno. 524641,114,3446,8,11,1,22,2,{Lokassā}ti haṃsalokassa. 524642,114,3446,12,17,1,38,4,{Appameyyo}ti guṇehi pametuṃ asakkuṇeyyo. 524643,114,3446,18,24,1,50,5,{Mahāgaṇī}ti mahantena gaṇena samannāgato gaṇasatthā. 524644,114,3446,25,46,1,139,19,"Ekitthin ti yaṃ evarūpo bhavaṃ ekaṃ itthiṃ anusoceyya, idaṃ anusocanaṃ na paññavataṃ iva, tenāhaṃ ajja taṃ bāloti maññāmīti adhippāyenevamāha. " 524645,114,3447,2,5,1,15,2,{Ādetī}ti gaṇhāti. 524646,114,3447,6,9,1,31,3,Chekapāpakan ti sundarāsundaraṃ. 524647,114,3447,10,14,1,30,3,{Āmakapakka}ti āmakañca pakkañca. 524648,114,3447,15,18,1,15,2,{Lolo}ti rasalolo. 524649,114,3447,19,87,1,552,61,"Idaṃ vuttaṃ hoti– mahārāja, yathā nāma vāto padumasarādīni paharitvā sugandhampi saṅkāraṭṭhānādīni paharitvā duggandhampīti ubhayaṃ chekapāpakaṃ gandhaṃ ādiyati, yathā ca bālo kumārako ambajambūnaṃ heṭṭhā nisinno hatthaṃ pasāretvā patitapatitaṃ āmakampi pakkampi phalaṃ gahetvā khādati, yathā ca rasalolo andho bhatte upanīte yaṃkiñci samakkhikampi nimmakkhikampi āmisaṃ ādiyati, evaṃ itthiyo nāma kilesavasena aḍḍhampi duggatampi kulīnampi akulīnampi abhirūpampi virūpampi gaṇhanti bhajanti, tādisānaṃ pāpadhammānaṃ itthīnaṃ kiṃkāraṇā vippalapasi, mahārājāti. " 524650,114,3448,2,5,1,24,2,{Atthesū}ti kāraṇākāraṇesu. 524651,114,3448,6,9,1,17,2,{Mando}ti andhabālo. 524652,114,3448,10,15,1,31,5,Paṭibhāsi man ti mama upaṭṭhāsi. 524653,114,3448,16,43,1,141,20,"Kālapariyāyan ti evarūpaṃ maraṇakālaṃ patto‘‘ imasmiṃ kāle idaṃ kattabbaṃ, idaṃ nakattabbaṃ, idaṃ vattabbaṃ, idaṃ na vattabban’’ ti na jānāsi devāti. " 524654,114,3448,44,49,1,39,4,{Aḍḍhummatto}ti aḍḍhummattako maññe hutvā. 524655,114,3448,50,66,1,91,14,"{Udīresī}ti yathā suraṃ pivitvā nātimatto puriso yaṃ vā taṃ vā palapati, evaṃ palapasīti attho. " 524656,114,3448,67,71,1,19,3,{Seyyā}ti varā uttamā. 524657,114,3449,2,32,1,165,20,"‘ ‘ Māyā cā’’ tiādīsu, deva, itthiyo nāmetā vañcanaṭṭhena māyā, agayhupagaṭṭhena marīcī, sokādīnaṃ paccayattā sokā, rogā, anekappakārā upaddavā, kodhādīhi thaddhabhāveneva kharā. " 524658,114,3449,33,50,1,113,14,"Tā hi nissāya andubandhanādīhi bandhanato bandhanā cetā, itthiyo nāma sarīraguhāsayavaseneva maccu nāma etā, devāti." 524659,114,3449,51,79,1,103,12,"‘‘ Kāmahetu, kāmanidānaṃ, kāmādhikaraṇaṃ, kāmānameva hetu rājāno coraṃ gahetvā’’ ti( ma. ni.1.168-169) suttenapesa attho dīpetabbo. " 524660,114,3450,2,29,1,138,19,"Tato dhataraṭṭho mātugāme paṭibaddhacittatāya‘‘ tvaṃ mātugāmassa guṇaṃ na jānāsi, paṇḍitā eva etaṃ jānanti, na hetā garahitabbā’’ ti dīpento āha– " 524661,114,3451,2,4,1,0,0,119. 524662,114,3452,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Yaṃ vuddhehi upaññātaṃ, ko taṃ ninditumarahati; " 524663,114,3453,2,7,1,41,4,"Mahābhūtitthiyo nāma, lokasmiṃ udapajjisuṃ. " 524664,114,3454,2,4,1,0,0,120. 524665,114,3455,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Khiḍḍā paṇihitā tyāsu, rati tyāsu patiṭṭhitā; " 524666,114,3456,2,9,1,43,6,"Bījāni tyāsu rūhanti, yadidaṃ sattā pajāyare; " 524667,114,3457,2,9,1,40,6,"Tāsu ko nibbide poso, pāṇamāsajja pāṇibhi. " 524668,114,3458,2,4,1,0,0,121. 524669,114,3459,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Tvameva nañño sumukha, thīnaṃ atthesu yuñjasi; " 524670,114,3460,2,11,1,44,8,"Tassa tyajja bhaye jāte, bhīte na jāyate mati. " 524671,114,3461,2,4,1,0,0,122. 524672,114,3462,2,12,1,47,8,"‘ ‘ Sabbo hi saṃsayaṃ patto, bhayaṃ bhīrū titikkhati; " 524673,114,3463,2,9,1,43,6,"Paṇḍitā ca mahantāno, atthe yuñjanti duyyuje. " 524674,114,3464,2,4,1,0,0,123. 524675,114,3465,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Etadatthāya rājāno, sūramicchanti mantinaṃ; " 524676,114,3466,2,8,1,40,5,"Paṭibāhati yaṃ sūro, āpadaṃ attapariyāyaṃ. " 524677,114,3467,2,4,1,0,0,124. 524678,114,3468,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Mā no ajja vikantiṃsu, rañño sūdā mahānase; " 524679,114,3469,2,11,1,48,8,"Tathā hi vaṇṇo pattānaṃ, phalaṃ veḷuṃva taṃ vadhi. " 524680,114,3470,2,4,1,0,0,125. 524681,114,3471,2,12,1,46,8,"‘ ‘ Muttopi na icchi uḍḍetuṃ, sayaṃ bandhaṃ upāgami; " 524682,114,3472,2,13,1,50,8,"Sopajja saṃsayaṃ patto, atthaṃ gaṇhāhi mā mukhan’’ ti. " 524683,114,3473,2,16,1,90,12,"Tattha yan ti yaṃ mātugāmasaṅkhātaṃ vatthu paññāvuddhehi ñātaṃ, tesameva pākaṭaṃ, na bālānaṃ. " 524684,114,3473,17,21,1,32,3,{Mahābhūtā}ti mahāguṇā mahānisaṃsā. 524685,114,3473,22,32,1,97,9,Udapajjisun ti paṭhamakappikakāle itthiliṅgasseva paṭhamaṃ pātubhūtattā paṭhamaṃ nibbattāti attho. 524686,114,3473,33,47,1,96,12,"{Tyāsū}ti sumukha tāsu itthīsu kāyavacīkhiḍḍā ca paṇihitā ohitā ṭhapitā, kāmaguṇarati ca patiṭṭhitā. " 524687,114,3473,48,54,1,71,4,{Bījānī}ti buddhapaccekabuddhaariyasāvakacakkavattiādibījāni tāsu ruhanti. 524688,114,3473,55,61,1,31,6,Yadidan ti ye ete sabbepi sattā. 524689,114,3473,62,69,1,55,6,{Pajāyare}ti sabbe tāsaññeva kucchimhi saṃvaddhāti dīpeti. 524690,114,3473,70,73,1,21,2,{Nibbide}ti nibbindeyya. 524691,114,3473,74,90,1,118,15,Pāṇamāsajja {pāṇibhī}ti attano pāṇehipi tāsaṃ pāṇaṃ āsādetvā attano jīvitaṃ cajantopi tā labhitvā ko nibbindeyyāti attho. 524692,114,3474,2,49,1,244,33,"{Nañño}ti na añño, sumukha, mayā cittakūṭatale haṃsagaṇamajjhe nisinnena taṃ adisvā‘‘ kahaṃ nu sumukho’’ ti vutte‘‘ esa mātugāmaṃ gahetvā kañcanaguhāyaṃ uttamaratiṃ anubhotī’’ ti vadanti, evaṃ tvameva thīnaṃ atthesu yuñjasi yuttapayutto hosi, na aññoti attho. " 524693,114,3474,50,71,1,153,19,"Tassa {tyajjā}ti tassa te ajja maraṇabhaye jāte iminā bhītena maraṇabhayena bhīto maññe, ayaṃ mātugāmassa dosadassane nipuṇā mati jāyateti adhippāyenevamāha. " 524694,114,3475,2,8,1,21,5,Sabbo {hī}ti yo hi koci. 524695,114,3475,9,13,1,36,3,Saṃsayaṃ {patto}ti jīvitasaṃsayappatto. 524696,114,3475,14,20,1,39,5,{Bhīrū}ti bhīrū hutvāpi bhayaṃ adhivāseti. 524697,114,3475,21,55,1,165,26,"{Mahantāno}ti ye pana paṇḍitā ca honti mahante ca ṭhāne ṭhitā mahantāno, te duyyuje atthe yuñjanti ghaṭenti vāyamanti, tasmā‘‘ mā bhāyi, dhīro hohī’’ ti taṃ ussāhento evamāha. " 524698,114,3475,56,69,1,86,12,"Āpadan ti sāmino āgataṃ āpadaṃ esa sūro paṭibāhati, etadatthāya sūraṃ mantinaṃ icchanti. " 524699,114,3475,70,78,1,65,8,Attapariyāyan ti attano parittāṇampi ca kātuṃ sakkotīti adhippāyo. 524700,114,3476,2,5,1,22,2,{Vikantiṃsū}ti chindiṃsu. 524701,114,3476,6,37,1,171,26,"Idaṃ vuttaṃ hoti– samma sumukha, tvaṃ mayā attano anantare ṭhāne ṭhapito, tasmā yathā ajja rañño sūdā amhe maṃsatthāya na vikantiṃsu, tathā karohi, tādiso hi amhākaṃ pattavaṇṇo. " 524702,114,3476,38,62,1,139,21,"Taṃ {vadhī}ti svāyaṃ vaṇṇo yathā nāma veḷuṃ nissāya jātaṃ phalaṃ veḷumeva vadhati, tathā mā taṃ vadhi, tañca mañca mā vadhīti adhippāyenevamāha. " 524703,114,3477,2,18,1,122,14,{Muttopī}ti yathāsukhaṃ cittakūṭapabbataṃ gacchāti evaṃ luddaputtena mayā saddhiṃ mutto vissajjito samānopi uḍḍituṃ na icchi. 524704,114,3477,19,33,1,103,14,Sayan ti rājānaṃ daṭṭhukāmo hutvā sayameva bandhaṃ upagatoti evamidaṃ amhākaṃ bhayaṃ taṃ nissāya āgataṃ. 524705,114,3477,34,40,1,40,5,{Sopajjā}ti sopi ajja jīvitasaṃsayaṃ patto. 524706,114,3477,41,69,1,163,21,"Atthaṃ gaṇhāhi mā mukhan ti idāni amhākaṃ muñcanakāraṇaṃ gaṇha, yathā muccāma, tathā vāyama,‘‘ vātova gandhamādetī’’ tiādīni vadanto itthigarahatthāya mukhaṃ mā pasārayi. " 524707,114,3478,2,17,1,124,14,Evaṃ mahāsatto mātugāmaṃ vaṇṇetvā sumukhaṃ appaṭibhāṇaṃ katvā tassa anattamanabhāvaṃ viditvā idāni naṃ paggaṇhanto gāthamāha– 524708,114,3479,2,4,1,0,0,126. 524709,114,3480,2,11,1,47,7,"‘ ‘ So taṃ yogaṃ payuñjassu, yuttaṃ dhammūpasaṃhitaṃ; " 524710,114,3481,2,11,1,42,6,"Tava pariyāpadānena, mama pāṇesanaṃ carā’’ ti. " 524711,114,3482,2,11,1,33,6,"Tattha {so}ti, samma sumukha, so tvaṃ. " 524712,114,3482,12,33,1,101,15,"Taṃ yogan ti yaṃ pubbe‘‘ ahaṃ yogaṃ payuñjissaṃ, yuttaṃ dhammūpasaṃhitan’’ ti avacāsi, taṃ idāni payuñjassu. " 524713,114,3482,34,41,1,51,6,Tava {pariyāpadānenā}ti tava tena yogena parisuddhena. 524714,114,3482,42,62,1,123,14,"‘‘ Pariyodātenā’’ tipi pāṭho, parittāṇenāti attho, tayā katattā tava santakena parittāṇena mama jīvitapariyesanaṃ carāti adhippāyo. " 524715,114,3483,2,30,1,157,21,"Atha sumukho‘‘ ayaṃ ativiya maraṇabhayabhīto mama ñāṇabalaṃ na jānāti, rājānaṃ disvā thokaṃ kathaṃ labhitvā jānissāmi, assāsessāmi tāva nan’’ ti cintetvā gāthamāha– " 524716,114,3484,2,4,1,0,0,127. 524717,114,3485,2,13,1,45,9,"‘ ‘ Mā bhāyi patataṃ seṭṭha, na hi bhāyanti tādisā; " 524718,114,3486,2,8,1,46,5,"Ahaṃ yogaṃ payuñjissaṃ, yuttaṃ dhammūpasaṃhitaṃ; " 524719,114,3487,2,11,1,46,6,"Mama pariyāpadānena, khippaṃ pāsā pamokkhasī’’ ti. " 524720,114,3488,2,6,1,26,3,Tattha {pāsā}ti dukkhapāsato. 524721,114,3489,2,17,1,106,14,"Iti tesaṃ sakuṇabhāsāya kathentānaṃ luddaputto na kiñci aññāsi, kevalaṃ pana te kājenādāya bārāṇasiṃ pāvisi. " 524722,114,3489,18,29,1,111,11,Acchariyabbhutajātena añjalinā mahājanena anuggacchamāno so rājadvāraṃ patvā attano āgatabhāvaṃ rañño ārocāpesi. 524723,114,3489,30,34,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha– 524724,114,3490,2,4,1,0,0,128. 524725,114,3491,2,11,1,39,6,"‘ ‘ So luddo haṃsakājena, rājadvāraṃ upāgami; " 524726,114,3492,2,10,1,44,5,"Paṭivedetha maṃ rañño, dhataraṭṭhāyamāgato’’ ti. " 524727,114,3493,2,12,1,66,10,Tattha paṭivedetha man ti khemako āgatoti evaṃ maṃ rañño nivedetha. 524728,114,3493,13,19,1,54,6,Dhataraṭṭhāyan ti ayaṃ dhataraṭṭho āgatoti paṭivedetha. 524729,114,3494,2,6,1,26,3,Dovāriko gantvā paṭivedesi. 524730,114,3494,7,42,1,251,27,Rājā sañjātasomanasso‘‘ khippaṃ āgacchatū’’ ti vatvā amaccagaṇaparivuto samussitasetacchatte rājapallaṅke nisinno khemakaṃ haṃsakājaṃ ādāya mahātalaṃ abhiruḷhaṃ disvā suvaṇṇavaṇṇe haṃse oloketvā‘‘ sampuṇṇo me manoratho’’ ti tassa kattabbakiccaṃ amacce āṇāpesi. 524731,114,3494,43,47,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha– 524732,114,3495,2,4,1,0,0,129. 524733,114,3496,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Te disvā puññasaṅkāse, ubho lakkhaṇasammate; " 524734,114,3497,2,8,1,41,5,"Khalu saṃyamano rājā, amacce ajjhabhāsatha. " 524735,114,3498,2,4,1,0,0,130. 524736,114,3499,2,11,1,46,7,"‘ ‘ Detha luddassa vatthāni, annaṃ pānañca bhojanaṃ; " 524737,114,3500,2,11,1,43,6,"Kāmaṃkaro hiraññassa, yāvanto esa icchatī’’ ti. " 524738,114,3501,2,7,1,40,4,Tattha {puññasaṅkāse}ti attano puññasadise. 524739,114,3501,8,12,1,41,3,{Lakkhaṇasammate}ti seṭṭhasammate abhiññāte. 524740,114,3501,13,28,1,61,9,"{Khalū}ti nipāto, tassa‘‘ te khalu disvā’’ ti purimapadena sambandho." 524741,114,3501,29,39,1,44,6,‘‘ Dethā’’ tiādīni rājā pasannākāraṃ karonto āha. 524742,114,3501,40,49,1,60,7,Tattha kāmaṃkaro {hiraññassā}ti hiraññaṃ assa kāmakiriyā atthu. 524743,114,3501,50,60,1,66,8,"{Yāvanto}ti yattakaṃ esa icchati, tattakaṃ hiraññamassa dethāti attho. " 524744,114,3502,2,16,1,90,10,Evaṃ pasannākāraṃ kāretvā pītisomanassāsamussahito‘‘ gacchatha naṃ alaṅkaritvā ānethā’’ ti āha. 524745,114,3502,17,28,1,115,11,Atha naṃ amaccā rājanivesanā otāretvā kappitakesamassuṃ nhātānulittaṃ sabbālaṅkārapaṭimaṇḍitaṃ katvā rañño dassesuṃ. 524746,114,3502,29,41,1,121,12,Athassa rājā saṃvacchare satasahassuṭṭhānake dvādasa gāme ājaññayuttaṃ rathaṃ alaṅkatamahāgehañcāti mahantaṃ yasaṃ dāpesi. 524747,114,3502,42,81,1,181,30,"So mahantaṃ yasaṃ labhitvā attano kammaṃ pakāsetuṃ‘‘ na te, deva, mayā yo vā so vā haṃso ānīto, ayaṃ pana navutiyā haṃsasahassānaṃ rājā dhataraṭṭho nāma, ayaṃ senāpati sumukho nāmā’’ ti āha . " 524748,114,3502,82,98,1,50,10,"Atha naṃ rājā‘‘ kathaṃ te, samma, ete gahitā’’ ti pucchi. " 524749,114,3502,99,103,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha– 524750,114,3503,2,4,1,0,0,131. 524751,114,3504,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Disvā luddaṃ pasannattaṃ, kāsirājā tadabravi; " 524752,114,3505,2,9,1,45,6,"Yadyāyaṃ samma khemaka, puṇṇā haṃsehi tiṭṭhati. " 524753,114,3506,2,4,1,0,0,132. 524754,114,3507,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Kathaṃ rucimajjhagataṃ, pāsahattho upāgami; " 524755,114,3508,2,11,1,48,6,"Okiṇṇaṃ ñātisaṅghehi, nimmajjhimaṃ kathaṃ gahī’’ ti. " 524756,114,3509,2,8,1,52,5,Tattha pasannattan ti pasannabhāvaṃ somanassappattaṃ. 524757,114,3509,9,22,1,90,11,"Yadyāyan ti, samma khemaka, yadi ayaṃ amhākaṃ pokkharaṇī navutihaṃsasahassehi puṇṇā tiṭṭhati. " 524758,114,3509,23,37,1,117,14,Kathaṃ rucimajjhagatan ti evaṃ sante tvaṃ tesaṃ rucīnaṃ piyadassanānaṃ haṃsānaṃ majjhagataṃ etaṃ ñātisaṅghehi okiṇṇaṃ. 524759,114,3509,38,51,1,107,13,Nimmajjhiman ti neva majjhimaṃ neva kaniṭṭhaṃ uttamaṃ haṃsarājānaṃ kathaṃ pāsahattho upāgami kathaṃ gaṇhīti. 524760,114,3510,2,6,1,21,4,So tassa kathento āha– 524761,114,3511,2,4,1,0,0,133. 524762,114,3512,2,11,1,37,7,"‘ ‘ Ajja me sattamā ratti, adanāni upāsato; " 524763,114,3513,2,7,1,40,4,"Padametassa anvesaṃ, appamatto ghaṭassito. " 524764,114,3514,2,4,1,0,0,134. 524765,114,3515,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Athassa padamaddakkhiṃ, carato adanesanaṃ; " 524766,114,3516,2,12,1,47,7,"Tatthāhaṃ odahiṃ pāsaṃ, evaṃ taṃ dijamaggahin’’ ti. " 524767,114,3517,2,14,1,71,8,"Tattha {adanānī}ti ādānāni, gocaraggahaṇaṭṭhānānīti attho, ayameva vā pāṭho. " 524768,114,3517,15,18,1,25,2,{Upāsato}ti upagacchantassa. 524769,114,3517,19,23,1,36,4,Padan ti gocarabhūmiyaṃ akkantapadaṃ. 524770,114,3517,24,29,1,38,4,{Ghaṭassito}ti cāṭipañjare nissito hutvā. 524771,114,3517,30,40,1,74,9,{Athassā}ti atha chaṭṭhe divase etassa adanesanaṃ carantassa padaṃ addakkhiṃ. 524772,114,3517,41,51,1,63,10,Evaṃ tan ti evaṃ taṃ dijaṃ aggahinti sabbaṃ gahitopāyaṃ ācikkhi. 524773,114,3518,2,30,1,165,22,"Taṃ sutvā rājā‘‘ ayaṃ dvāre ṭhatvā paṭivedentopi dhataraṭṭhassevāgamanaṃ paṭivedesi, idānipi etaṃ ekameva gaṇhinti vadati, kiṃ nu kho ettha kāraṇan’’ ti cintetvā gāthamāha– " 524774,114,3519,2,4,1,0,0,135. 524775,114,3520,2,12,1,39,8,"‘ ‘ Ludda dve ime sakuṇā, atha ekoti bhāsasi; " 524776,114,3521,2,14,1,48,9,"Cittaṃ nu te vipariyattaṃ, adu kiṃ nu jigīsasī’’ ti. " 524777,114,3522,2,7,1,35,4,Tattha vipariyattan ti vipallatthaṃ. 524778,114,3522,8,26,1,103,16,"Adu kiṃ nu {jigīsasī}ti udāhu kiṃ nu cintesi, kiṃ itaraṃ gahetvā aññassa dātukāmo hutvā cintesīti pucchati. " 524779,114,3523,2,34,1,138,24,"Tato luddo‘‘ na me, deva, cittaṃ vipallatthaṃ, nāpi ahaṃ itaraṃ aññassa dātukāmo, apica kho pana mayā ohite pāse ekova baddho’’ ti āvi karonto āha– " 524780,114,3524,2,4,1,0,0,136. 524781,114,3525,2,11,1,39,6,"‘ ‘ Yassa lohitakā tālā, tapanīyanibhā subhā; " 524782,114,3526,2,10,1,45,7,"Uraṃ saṃhacca tiṭṭhanti, so me bandhaṃ upāgami. " 524783,114,3527,2,4,1,0,0,137. 524784,114,3528,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Athāyaṃ bhassaro pakkhī, abaddho baddhamāturaṃ; " 524785,114,3529,2,12,1,47,7,"Ariyaṃ bruvāno aṭṭhāsi, cajanto mānusiṃ giran’’ ti. " 524786,114,3530,2,6,1,28,3,Tattha {lohitakā}ti rattavaṇṇā. 524787,114,3530,7,10,1,13,2,{Lātā}ti rājiyo. 524788,114,3530,11,16,1,27,4,Uraṃ {saṃhaccā}ti uraṃ āhacca. 524789,114,3530,17,40,1,159,20,"Idaṃ vuttaṃ hoti– mahārāja, yassetā rattasuvaṇṇasappaṭibhāgā tisso lohitakā rājiyo gīvaṃ parikkhipitvā uraṃ āhacca tiṭṭhanti, so ekova mama pāse bandhaṃ upāgatoti. " 524790,114,3530,41,45,1,35,3,{Bhassaro}ti parisuddho pabhāsampanno. 524791,114,3530,46,51,1,37,5,Āturan ti gilānaṃ dukkhitaṃ aṭṭhāsīti. 524792,114,3531,2,33,1,264,29,"Atha dhataraṭṭhassa baddhabhāvaṃ ñatvā nivattitvā etaṃ samassāsetvā mamāgamanakāle ca paccuggamanaṃ katvā ākāseyeva mayā saddhiṃ madhurapaṭisanthāraṃ katvā manussabhāsāya dhataraṭṭhassa guṇaṃ kathento aṭṭhāsi, mama hadayaṃ mudukaṃ katvā puna etasseva purato aṭṭhāsi. " 524793,114,3531,34,57,1,166,19,"Athāhaṃ, deva, sumukhassa subhāsitaṃ sutvā pasannacitto dhataraṭṭhaṃ vissajjesiṃ, iti dhataraṭṭhassa pāsato mokkho, ime haṃse ādāya mama idhāgamanañca sumukheneva katanti. " 524794,114,3531,58,63,1,37,5,Evaṃ so sumukhassa guṇakathaṃ kathesi. 524795,114,3531,64,71,1,53,7,Taṃ sutvā rājā sumukhassa dhammakathaṃ sotukāmo ahosi. 524796,114,3531,72,91,1,160,16,"Luddaputtassa sakkāraṃ karontasseva sūriyo atthaṅgato, dīpā pajjalitā, bahū khattiyādayo sannipatitā, khemā devīpi vividhanāṭakaparivārā rañño dakkhiṇapasse nisīdi. " 524797,114,3531,92,98,1,50,6,Tasmiṃ khaṇe rājā sumukhaṃ kathāpetukāmo gāthamāha– 524798,114,3532,2,4,1,0,0,138. 524799,114,3533,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Atha kiṃ dāni sumukha, hanuṃ saṃhacca tiṭṭhasi; " 524800,114,3534,2,14,1,46,9,"Adu me parisaṃ patto, bhayā bhīto na bhāsasī’’ ti. " 524801,114,3535,2,17,1,87,12,"Tattha hanuṃ {saṃhaccā}ti madhurakatho kira tvaṃ, atha kasmā idāni mukhaṃ pidhāya tiṭṭhasi. " 524802,114,3535,18,21,1,11,2,{Adū}ti kacci. 524803,114,3535,22,28,1,46,5,Bhayā {bhīto}ti parisasārajjabhayena bhīto hutvā. 524804,114,3536,2,8,1,49,6,Taṃ sutvā sumukho abhītabhāvaṃ dassento gāthamāha– 524805,114,3537,2,4,1,0,0,139. 524806,114,3538,2,12,1,40,7,"‘ ‘ Nāhaṃ kāsipati bhīto, ogayha parisaṃ tava; " 524807,114,3539,2,13,1,51,8,"Nāhaṃ bhayā na bhāsissaṃ, vākyaṃ atthasmiṃ tādise’’ ti. " 524808,114,3540,2,17,1,114,14,Tattha {tādise}ti apica kho pana tathārūpe atthe uppanne vākyaṃ bhāsissāmīti vacanokāsaṃ olokento nisinnomhīti attho. 524809,114,3541,2,11,1,66,9,Taṃ sutvā rājā tassa kathaṃ vaḍḍhetukāmatāya parihāsaṃ karonto āha– 524810,114,3542,2,4,1,0,0,140. 524811,114,3543,2,13,1,43,9,"‘ ‘ Na te abhisaraṃ passe, na rathe napi pattike; " 524812,114,3544,2,10,1,45,7,"Nāssa cammaṃva kīṭaṃ vā, vammite ca dhanuggahe. " 524813,114,3545,2,4,1,0,0,141. 524814,114,3546,2,12,1,44,8,"‘ ‘ Na hiraññaṃ suvaṇṇaṃ vā, nagaraṃ vā sumāpitaṃ; " 524815,114,3547,2,6,1,43,3,"Okiṇṇaparikhaṃ duggaṃ, daḷhamaṭṭālakoṭṭhakaṃ; " 524816,114,3548,2,12,1,49,7,"Yattha paviṭṭho sumukha, bhāyitabbaṃ na bhāyasī’’ ti. " 524817,114,3549,2,14,1,89,11,Tattha abhisaran ti rakkhaṇatthāya parivāretvā ṭhitaṃ āvudhahatthaṃ parisaṃ te na passāmi. 524818,114,3549,15,21,1,33,4,{Nāssā}ti ettha {assā}ti nipātamattaṃ. 524819,114,3549,22,25,1,29,3,Camman ti saraparittāṇacammaṃ. 524820,114,3549,26,31,1,35,5,Kīṭan ti kīṭaṃ cāṭikapālādi vuccati. 524821,114,3549,32,37,1,45,5,Cāṭikapālahatthāpi te santike natthīti dīpeti. 524822,114,3549,38,41,1,24,2,{Vammite}ti cammasannaddhe. 524823,114,3549,42,55,1,66,12,"Na hiraññan ti yaṃ nissāya na bhāyasi, taṃ hiraññampi te na passāmi. " 524824,114,3550,2,17,1,59,10,Evaṃ raññā‘‘ kiṃ te abhāyanakāraṇan’’ ti vutte taṃ kathento āha– 524825,114,3551,2,4,1,0,0,142. 524826,114,3552,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Na me abhisarenattho, nagarena dhanena vā; " 524827,114,3553,2,8,1,41,5,"Apathena pathaṃ yāma, antalikkhecarā mayaṃ. " 524828,114,3554,2,4,1,0,0,143. 524829,114,3555,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Sutā ca paṇḍitā tyamhā, nipuṇā catthacintakā; " 524830,114,3556,2,8,1,45,5,"Bhāsematthavatiṃ vācaṃ, sacce cassa patiṭṭhito. " 524831,114,3557,2,4,1,0,0,144. 524832,114,3558,2,11,1,43,6,"‘ ‘ Kiñca tuyhaṃ asaccassa, anariyassa karissati; " 524833,114,3559,2,10,1,45,5,"Musāvādissa luddassa, bhaṇitampi subhāsitan’’ ti. " 524834,114,3560,2,6,1,37,3,Tattha {abhisarenā}ti ārakkhaparivārena. 524835,114,3560,7,13,1,32,5,{Attho}ti etena mama kiccaṃ natthi. 524836,114,3560,14,15,1,5,1,Kasmā? 524837,114,3560,16,26,1,76,9,"Yasmā apathena tumhādisānaṃ amaggena pathaṃ māpetvā yāma, ākāsacārino mayanti. " 524838,114,3560,27,43,1,105,14,"Paṇḍitā {tyamhā}ti paṇḍitāti tayā sutāmhā, teneva kāraṇena amhākaṃ santikā dhammaṃ sotukāmo kira no gāhāpesi. " 524839,114,3560,44,58,1,93,12,"Sacce {cassā}ti sace pana tvaṃ sacce patiṭṭhito assa, atthavatiṃ kāraṇanissitaṃ vācaṃ bhāseyyāma. " 524840,114,3560,59,69,1,84,9,{Asaccassā}ti vacīsaccarahitassa tava subhāsitaṃ muṇḍassa dantasūci viya kiṃ karissati. 524841,114,3561,2,20,1,72,13,"Taṃ sutvā rājā‘‘ kasmā maṃ musāvādī anariyoti vadasi, kiṃ mayā katan’’ ti āha. " 524842,114,3561,21,37,1,53,10,"Atha naṃ sumukho‘‘ tena hi, mahārāja, suṇāhī’’ ti vatvā āha– " 524843,114,3562,2,4,1,0,0,145. 524844,114,3563,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Taṃ brāhmaṇānaṃ vacanā, imaṃ khemamakārayi; " 524845,114,3564,2,9,1,42,6,"Abhayañca tayā ghuṭṭhaṃ, imāyo dasadhā disā. " 524846,114,3565,2,4,1,0,0,146. 524847,114,3566,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Ogayha te pokkharaṇiṃ, vippasannodakaṃ suciṃ; " 524848,114,3567,2,9,1,46,6,"Pahūtaṃ cādanaṃ tattha, ahiṃsā cettha pakkhinaṃ. " 524849,114,3568,2,4,1,0,0,147. 524850,114,3569,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Idaṃ sutvāna nigghosaṃ, āgatamha tavantike; " 524851,114,3570,2,11,1,44,8,"Te te baddhasma pāsena, etaṃ te bhāsitaṃ musā. " 524852,114,3571,2,4,1,0,0,148. 524853,114,3572,2,9,1,43,5,"‘ ‘ Musāvādaṃ purakkhatvā, icchālobhañca pāpakaṃ; " 524854,114,3573,2,9,1,41,4,"Ubhosandhimatikkamma , asātaṃ upapajjatī’’ ti. " 524855,114,3574,2,6,1,18,4,Tattha tan ti tvaṃ. 524856,114,3574,7,11,1,33,4,Kheman ti evaṃnāmikaṃ pokkharaṇiṃ. 524857,114,3574,12,18,1,44,6,Ghuṭṭhan ti catūsu kaṇṇesu ṭhatvā ghosāpitaṃ. 524858,114,3574,19,28,1,60,8,{Dasadhā}ti imāsu dasadhā ṭhitāsu disāsu tayā abhayaṃ ghuṭṭhaṃ. 524859,114,3574,29,34,1,34,4,{Ogayhā}ti ogāhetvā āgatānaṃ santikā. 524860,114,3574,35,41,1,58,6,Pahūtaṃ cādanan ti pahūtañca padumapupphasāliādikaṃ adanaṃ. 524861,114,3574,42,62,1,143,18,Idaṃ {sutvānā}ti tesaṃ taṃ pokkharaṇiṃ ogāhetvā āgatānaṃ santikā idaṃ abhayaṃ sutvā tavantike tava samīpe tayā kāritapokkharaṇiṃ āgatāmhāti attho. 524862,114,3574,63,71,1,35,7,Te {te}ti te mayaṃ tava pāsena baddhā. 524863,114,3574,72,77,1,26,3,{Purakkhatvā}ti purato katvā . 524864,114,3574,78,83,1,44,5,Icchālobhan ti icchāsaṅkhātaṃ pāpakaṃ lobhaṃ. 524865,114,3574,84,103,1,163,19,Ubhosandhin ti ubhayaṃ devaloke ca manussaloke ca paṭisandhiṃ ime pāpadhamme purato katvā caranto puggalo sugatipaṭisandhiṃ atikkamitvā asātaṃ nirayaṃ upapajjatīti. 524866,114,3575,2,7,1,39,4,Evaṃ parisamajjheyeva rājānaṃ lajjāpesi. 524867,114,3575,8,35,1,147,20,"Atha naṃ rājā‘‘ nāhaṃ, sumukha, tumhe māretvā maṃsaṃ khāditukāmo gaṇhāpesiṃ, paṇḍitabhāvaṃ pana vo sutvā subhāsitaṃ sotukāmo gaṇhāpesin’’ ti pakāsento āha– " 524868,114,3576,2,4,1,0,0,149. 524869,114,3577,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Nāparajjhāma sumukha, napi lobhāva maggahiṃ; " 524870,114,3578,2,8,1,42,5,"Sutā ca paṇḍitātyattha, nipuṇā atthacintakā. " 524871,114,3579,2,4,1,0,0,150. 524872,114,3580,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Appevatthavatiṃ vācaṃ, byāhareyyuṃ idhāgatā; " 524873,114,3581,2,13,1,47,8,"Tathā taṃ samma nesādo, vutto sumukha maggahī’’ ti. " 524874,114,3582,2,12,1,62,8,"Tattha {nāparajjhāmā}ti mārento aparajjhati nāma, mayaṃ na mārema. " 524875,114,3582,13,23,1,72,10,Lobhāva maggahin ti maṃsaṃ khāditukāmo hutvā lobhāva tumhe nāhaṃ aggahiṃ. 524876,114,3582,24,29,1,37,4,{Paṇḍitātyatthā}ti paṇḍitāti sutā attha. 524877,114,3582,30,35,1,46,4,{Atthacintakā}ti paṭicchannānaṃ atthānaṃ cintakā. 524878,114,3582,36,39,1,28,3,Atthavatin ti kāraṇanissitaṃ. 524879,114,3582,40,44,1,21,3,{Tathā}ti tena kāraṇena. 524880,114,3582,45,50,1,24,4,{Vutto}ti mayā vutto hutvā. 524881,114,3582,51,62,1,58,7,"Sumukha, {maggahī}ti, sumukhāti ālapati, ma -kāro padasandhikaro. " 524882,114,3582,63,69,1,36,5,{Aggahī}ti dhammaṃ desetuṃ tumhe gaṇhi. 524883,114,3583,2,19,1,78,12,"Taṃ sutvā sumukho‘‘ subhāsitaṃ sotukāmena ayuttaṃ te kataṃ, mahārājā’’ ti vatvā āha– " 524884,114,3584,2,4,1,0,0,151. 524885,114,3585,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Neva bhītā kāsipati, upanītasmiṃ jīvite; " 524886,114,3586,2,7,1,45,4,"Bhāsematthavatiṃ vācaṃ, sampattā kālapariyāyaṃ. " 524887,114,3587,2,4,1,0,0,152. 524888,114,3588,2,13,1,46,9,"‘ ‘ Yo migena migaṃ hanti, pakkhiṃ vā pana pakkhinā; " 524889,114,3589,2,10,1,43,7,"Sutena vā sutaṃ kiṇyā, kiṃ anariyataraṃ tato. " 524890,114,3590,2,4,1,0,0,153. 524891,114,3591,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Yo cāriyarudaṃ bhāse, anariyadhammavassito; " 524892,114,3592,2,11,1,43,8,"Ubho so dhaṃsate lokā, idha ceva parattha ca. " 524893,114,3593,2,4,1,0,0,154. 524894,114,3594,2,13,1,47,8,"‘ ‘ Na majjetha yasaṃ patto, na byādhe pattasaṃsayaṃ; " 524895,114,3595,2,8,1,39,5,"Vāyametheva kiccesu, saṃvare vivarāni ca. " 524896,114,3596,2,4,1,0,0,155. 524897,114,3597,2,12,1,46,5,"‘‘ Ye vuddhā abbhatikkantā, sampattā kālapariyāyaṃ; " 524898,114,3598,2,9,1,42,6,"Idha dhammaṃ caritvāna, evaṃte tidivaṃ gatā. " 524899,114,3599,2,4,1,0,0,156. 524900,114,3600,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Idaṃ sutvā kāsipati, dhammamattani pālaya; " 524901,114,3601,2,10,1,47,5,"Dhataraṭṭhañca muñcāhi, haṃsānaṃ pavaruttaman’’ ti. " 524902,114,3602,2,7,1,44,5,Tattha upanītasmin ti maraṇasantikaṃ upanīte. 524903,114,3602,8,15,1,62,7,Kālapariyāyan ti maraṇakālavāraṃ sampattā samānā na bhāsissāma. 524904,114,3602,16,28,1,88,11,"Na hi dhammakathikaṃ bandhitvā maraṇabhayena tajjetvā dhammaṃ suṇanti, ayuttaṃ te katanti. " 524905,114,3602,29,34,1,41,4,{Migenā}ti suṭṭhu sikkhāpitena dīpakamigena. 524906,114,3602,35,38,1,14,2,{Hantī}ti hanati. 524907,114,3602,39,42,1,25,2,{Pakkhinā}ti dīpakapakkhinā. 524908,114,3602,43,50,1,75,6,{Sutenā}ti khemaṃ nibbhayanti vissutena dīpakamigapakkhisadisena padumasarena. 524909,114,3602,51,63,1,56,8,Sutan ti‘‘ paṇḍito citrakathī’’ ti evaṃ sutaṃ dhammakathikaṃ. 524910,114,3602,64,78,1,70,9,{Kiṇyā}ti‘‘ dhammaṃ sossāmī’’ ti pāsabandhanena yo kiṇeyya hiṃseyya bādheyya. 524911,114,3602,79,88,1,61,8,{Tato}ti tesaṃ kiriyato uttari aññaṃ anariyataraṃ nāma kimatthi. 524912,114,3603,2,8,1,57,6,Ariyarudan ti mukhena ariyavacanaṃ sundaravacanaṃ bhāsati. 524913,114,3603,9,14,1,54,4,{Anariyadhammavassito}ti kammena anariyadhammaṃ avassito. 524914,114,3603,15,22,1,45,6,{Ubho}ti devalokā ca manussalokā cāti ubhayamhā. 524915,114,3603,23,36,1,104,12,Idha {cevā}ti idha uppannopi parattha uppannopi evarūpo dvīhi sugatilokehi dhaṃsitvā nirayameva upapajjati. 524916,114,3603,37,44,1,67,7,Pattasaṃsayan ti jīvitasaṃsayamāpannampi dukkhaṃ patvā na kilameyya. 524917,114,3603,45,54,1,66,8,Saṃvare vivarāni {cā}ti attano chiddāni dvārāni saṃvareyya pidaheyya. 524918,114,3603,55,59,1,27,3,{Vuddhā}ti guṇavuddhā paṇḍitā. 524919,114,3603,60,65,1,43,4,{Abbhatikkantā}ti imaṃ manussalokaṃ atikkantā. 524920,114,3603,66,71,1,48,5,Kālapariyāyan ti maraṇakālapariyāyaṃ pattā hutvā. 524921,114,3603,72,76,1,17,3,{Evaṃte}ti evaṃ ete. 524922,114,3603,77,84,1,46,7,Idan ti idaṃ mayā vuttaṃ atthanissitaṃ vacanaṃ. 524923,114,3603,85,89,1,46,4,Dhamman ti paveṇiyadhammampi sucaritadhammampi. 524924,114,3604,2,6,1,18,4,Taṃ sutvā rājā āha– 524925,114,3605,2,4,1,0,0,157. 524926,114,3606,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Āharantudakaṃ pajjaṃ, āsanañca mahārahaṃ; " 524927,114,3607,2,7,1,44,4,"Pañjarato pamokkhāmi, dhataraṭṭhaṃ yasassinaṃ. " 524928,114,3608,2,4,1,0,0,158. 524929,114,3609,2,11,1,44,6,"‘ ‘ Tañca senāpatiṃ dhīraṃ, nipuṇaṃ atthacintakaṃ; " 524930,114,3610,2,10,1,45,7,"Yo sukhe sukhito rañño, dukkhite hoti dukkhito. " 524931,114,3611,2,4,1,0,0,159. 524932,114,3612,2,11,1,39,6,"‘ ‘ Ediso kho arahati, piṇḍamasnātu bhattuno; " 524933,114,3613,2,11,1,45,6,"Yathāyaṃ sumukho rañño, pāṇasādhāraṇo sakhā’’ ti. " 524934,114,3614,2,6,1,29,4,Tattha udakan ti pādadhovanaṃ. 524935,114,3614,7,10,1,24,3,Pajjan ti pādabbhañjanaṃ. 524936,114,3614,11,15,1,21,3,{Sukhe}ti sukhamhi sati. 524937,114,3615,2,16,1,117,14,Rañño vacanaṃ sutvā tesaṃ āsanāni āharitvā tattha nisinnānaṃ gandhodakena pāde dhovitvā satapākena telena abbhañjiṃsu. 524938,114,3615,17,22,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha– 524939,114,3616,2,4,1,0,0,160. 524940,114,3617,2,9,1,43,5,"‘ ‘ Pīṭhañca sabbasovaṇṇaṃ, aṭṭhapādaṃ manoramaṃ; " 524941,114,3618,2,7,1,44,4,"Maṭṭhaṃ kāsikamatthannaṃ, dhataraṭṭho upāvisi. " 524942,114,3619,2,4,1,0,0,161. 524943,114,3620,2,8,1,45,4,"‘ ‘ Kocchañca sabbasovaṇṇaṃ, veyyagghaparisibbitaṃ; " 524944,114,3621,2,6,1,43,3,"Sumukho ajjhupāvekkhi, dhataraṭṭhassanantarā. " 524945,114,3622,2,4,1,0,0,162. 524946,114,3623,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Tesaṃ kañcanapattahi, puthū ādāya kāsiyo; " 524947,114,3624,2,10,1,42,5,"Haṃsānaṃ abhihāresu, aggarañño pavāsitan’’ ti. " 524948,114,3625,2,6,1,37,4,Tattha maṭṭhan ti karaṇapariniṭṭhitaṃ. 524949,114,3625,7,11,1,43,4,Kāsikamatthannan ti kāsikavatthena atthataṃ. 524950,114,3625,12,16,1,28,4,Kocchan ti majjhe saṃkhittaṃ. 524951,114,3625,17,23,1,90,6,Veyyagghaparisibbitan ti byagghacammaparisibbitaṃ maṅgaladivase aggamahesiyā nisinnapīṭhaṃ. 524952,114,3625,24,27,1,33,2,{Kañcanapattehī}ti suvaṇṇabhājanehi. 524953,114,3625,28,32,1,17,3,{Puthū}ti bahū janā. 524954,114,3625,33,36,1,25,2,{Kāsiyo}ti kāsiraṭṭhavāsino. 524955,114,3625,37,40,1,25,3,Abhihāresun ti upanāmesuṃ. 524956,114,3625,41,50,1,124,9,Aggarañño pavāsitan ti aṭṭhasatapalasuvaṇṇapātiparikkhittaṃ haṃsarañño paṇṇākāratthāya kāsiraññā pesitaṃ nānaggarasabhojanaṃ. 524957,114,3626,2,13,1,92,11,Evaṃ upanīte pana tasmiṃ kāsirājā tesaṃ sampaggahatthaṃ sayaṃ suvaṇṇapātiṃ gahetvā upanāmesi. 524958,114,3626,14,20,1,49,6,Te tato madhulāje khāditvā madhurodakañca piviṃsu. 524959,114,3626,21,28,1,67,7,Atha mahāsatto rañño abhihārañca pasādañca disvā paṭisanthāramakāsi. 524960,114,3626,29,33,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha– 524961,114,3627,2,4,1,0,0,163. 524962,114,3628,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Disvā abhihaṭaṃ aggaṃ, kāsirājena pesitaṃ; " 524963,114,3629,2,8,1,43,5,"Kusalo khattadhammānaṃ, tato pucchi anantarā. " 524964,114,3630,2,4,1,0,0,164. 524965,114,3631,2,13,1,43,7,"‘ ‘ Kaccinnu bhoto kusalaṃ, kacci bhoto anāmayaṃ; " 524966,114,3632,2,8,1,44,5,"Kacci raṭṭhamidaṃ phītaṃ, dhammena manusāsasi. " 524967,114,3633,2,4,1,0,0,165. 524968,114,3634,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Kusalañceva me haṃsa, atho haṃsa anāmayaṃ; " 524969,114,3635,2,8,1,44,5,"Atho raṭṭhamidaṃ phītaṃ, dhammena manusāsahaṃ. " 524970,114,3636,2,4,1,0,0,166. 524971,114,3637,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Kacci bhoto amaccesu, doso koci na vijjati; " 524972,114,3638,2,9,1,44,6,"Kacci ca te tavatthesu, nāvakaṅkhanti jīvitaṃ. " 524973,114,3639,2,4,1,0,0,167. 524974,114,3640,2,12,1,39,8,"‘ ‘ Athopi me amaccesu, doso koci na vijjati; " 524975,114,3641,2,8,1,42,5,"Athopi te mamatthesu, nāvakaṅkhanti jīvitaṃ. " 524976,114,3642,2,4,1,0,0,168. 524977,114,3643,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Kacci te sādisī bhariyā, assavā piyabhāṇinī; " 524978,114,3644,2,6,1,37,3,"Puttarūpayasūpetā , tava chandavasānugā. " 524979,114,3645,2,4,1,0,0,169. 524980,114,3646,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Atho me sādisī bhariyā, assavā piyabhāṇinī; " 524981,114,3647,2,6,1,37,3,"Puttarūpayasūpetā , mama chandavasānugā. " 524982,114,3648,2,4,1,0,0,170. 524983,114,3649,2,10,1,40,5,"‘ ‘ Kacci raṭṭhaṃ anuppīḷaṃ, akutociupaddavaṃ; " 524984,114,3650,2,7,1,36,4,"Asāhasena dhammena, samena manusāsasi. " 524985,114,3651,2,4,1,0,0,171. 524986,114,3652,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Atho raṭṭhaṃ anuppīḷaṃ, akutociupaddavaṃ; " 524987,114,3653,2,7,1,37,4,"Asāhasena dhammena, samena manusāsahaṃ. " 524988,114,3654,2,4,1,0,0,172. 524989,114,3655,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Kacci santo apacitā, asanto parivajjitā; " 524990,114,3656,2,8,1,43,5,"No ce dhammaṃ niraṃkatvā, adhammamanuvattasi. " 524991,114,3657,2,4,1,0,0,173. 524992,114,3658,2,11,1,38,7,"‘ ‘ Santo ca me apacitā, asanto parivajjitā; " 524993,114,3659,2,7,1,40,4,"Dhammamevānuvattāmi , adhammo me niraṃkato. " 524994,114,3660,2,4,1,0,0,174. 524995,114,3661,2,11,1,44,6,"‘ ‘ Kacci nānāgataṃ dīghaṃ, samavekkhasi khattiya; " 524996,114,3662,2,8,1,40,5,"Kaccimatto madanīye, paralokaṃ na santasi. " 524997,114,3663,2,4,1,0,0,175. 524998,114,3664,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Nāhaṃ anāgataṃ dīghaṃ, samavekkhāmi pakkhima; " 524999,114,3665,2,9,1,42,6,"Ṭhito dasasu dhammesu, paralokaṃ na santase. " 525000,114,3666,2,4,1,0,0,176. 525001,114,3667,2,12,1,45,7,"‘ ‘ Dānaṃ sīlaṃ pariccāgaṃ, ajjavaṃ maddavaṃ tapaṃ; " 525002,114,3668,2,7,1,42,4,"Akkodhaṃ avihiṃsañca, khantiñca avirodhanaṃ. " 525003,114,3669,2,4,1,0,0,177. 525004,114,3670,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Iccete kusale dhamme, ṭhite passāmi attani; " 525005,114,3671,2,8,1,40,5,"Tato me jāyate pīti, sāmanassañcanappakaṃ. " 525006,114,3672,2,4,1,0,0,178. 525007,114,3673,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Sumukho ca acintetvā, visajji pharusaṃ giraṃ; " 525008,114,3674,2,6,1,38,3,"Bhāvadosamanaññāya , asmākāyaṃ vihaṅgamo. " 525009,114,3675,2,4,1,0,0,179. 525010,114,3676,2,11,1,43,7,"‘ ‘ So kuddho pharusaṃ vācaṃ, nicchāresi ayoniso; " 525011,114,3677,2,11,1,46,6,"Yānasmesu na vijjanti, nayidaṃ paññavatāmivā’’ ti. " 525012,114,3678,2,9,1,47,6,Tattha {disvā}ti taṃ bahuṃ aggapānabhojanaṃ disvā. 525013,114,3678,10,14,1,30,4,Pesitan ti āharāpetvā upanītaṃ. 525014,114,3678,15,19,1,56,4,Khattadhammānan ti paṭhamakāraṇesu paṭisanthāradhammānaṃ. 525015,114,3678,20,37,1,73,11,"Tato pucchi {anantarā}ti tasmiṃ kāle‘‘ kacci nu, bhoto’’ ti anupaṭipāṭiyā pucchi. " 525016,114,3678,38,44,1,40,6,Tā panetā cha gāthā heṭṭhā vuttatthāyeva. 525017,114,3678,45,55,1,70,10,Anuppīḷan ti kacci raṭṭhavāsino yante ucchuṃ viya na pīḷesīti pucchati. 525018,114,3678,56,60,1,38,4,Akutociupaddavan ti kutoci anupaddavaṃ. 525019,114,3678,61,71,1,73,9,Dhammena samena {manusāsasī}ti kacci tava raṭṭhaṃ dhammena samena anusāsasi. 525020,114,3678,72,76,1,36,3,{Santo}ti sīlādiguṇasaṃyuttā sappurisā. 525021,114,3678,77,80,1,22,2,{Niraṃkatvā}ti chaḍḍetvā. 525022,114,3678,81,101,1,129,15,"Nānāgataṃ dīghan ti anāgataṃ attano jīvitapavattiṃ‘‘ kacci dīghan’’ ti na samavekkhasi, āyusaṅkhārānaṃ parittabhāvaṃ jānāsīti pucchati. " 525023,114,3678,102,106,1,34,3,{Madanīye}ti madārahe rūpādiārammaṇe. 525024,114,3678,107,112,1,23,4,Na {santasī}ti na bhāyasi. 525025,114,3678,113,129,1,116,15,Idaṃ vuttaṃ hoti– kacci rūpādīsu kāmaguṇesu amatto appamatto hutvā dānādīnaṃ kusalānaṃ katattā paralokaṃ na bhāyasīti. 525026,114,3679,2,6,1,28,3,{Dasasū}ti dasasu rājadhammesu. 525027,114,3679,7,40,1,231,22,"Dānādīsu dasavatthukā cetanā dānaṃ, pañcasīladasasīlāni sīlaṃ , deyyadhammacāgo pariccāgo, ujubhāvo ajjavaṃ, mudubhāvo maddavaṃ, uposathakammaṃ tapo, mettāpubbabhāgo akkodho, karuṇāpubbabhāgo avihiṃsā, adhivāsanā khanti, avirodho avirodhanaṃ. " 525028,114,3679,41,47,1,45,5,{Acintetvā}ti mama imaṃ guṇasampattiṃ acintetvā. 525029,114,3679,48,51,1,24,3,Bhāvadosan ti cittadosaṃ. 525030,114,3679,52,55,1,19,2,{Anaññāyā}ti ajānitvā. 525031,114,3679,56,71,1,97,12,"Asmākañhi cittadoso nāma natthi, yamesa jāneyya, taṃ ajānitvāva pharusaṃ kakkhaḷaṃ giraṃ vissajjesi. " 525032,114,3679,72,75,1,19,2,{Ayoniso}ti anupāyena. 525033,114,3679,76,86,1,55,8,"{Yānasmesū}ti yāni vajjāni amhesu na vijjanti, tāni vadati. " 525034,114,3679,87,103,1,93,15,"Nayidan ti tasmāssa idaṃ vacanaṃ paññavataṃ iva na hoti, tenesa mama na paṇḍito viya upaṭṭhāti. " 525035,114,3680,2,23,1,98,15,"Taṃ sutvā sumukho‘‘ mayā guṇasampannova rājā apasādito, so me kuddho, khamāpessāmi nan’’ ti cintetvā āha– " 525036,114,3681,2,4,1,0,0,180. 525037,114,3682,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Atthi me taṃ atisāraṃ, vegena manujādhipa; " 525038,114,3683,2,10,1,48,7,"Dhataraṭṭhe ca baddhasmiṃ, dukkhaṃ me vipulaṃ ahu. " 525039,114,3684,2,4,1,0,0,181. 525040,114,3685,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Tvaṃ no pitāva puttānaṃ, bhūtānaṃ dharaṇīriva; " 525041,114,3686,2,10,1,44,5,"Asmākaṃ adhipannānaṃ, khamassu rājakuñjarā’’ ti. " 525042,114,3687,2,6,1,30,4,Tattha atisāran ti pakkhalitaṃ. 525043,114,3687,7,16,1,57,8,{Vegenā}ti ahaṃ etaṃ kathaṃ kathento vegena sahasā kathesiṃ. 525044,114,3687,17,36,1,108,16,"Dukkhan ti cetasikaṃ dukkhaṃ mama vipulaṃ ahosi, tasmā kodhavasena yaṃ mayā vuttaṃ, taṃ me khamatha, mahārājāti. " 525045,114,3687,37,44,1,43,7,Puttānan ti tvaṃ amhākaṃ puttānaṃ pitā viya. 525046,114,3687,45,54,1,70,8,{Dharaṇīrivā}ti pāṇabhūtānaṃ patiṭṭhā pathavī viya tvaṃ amhākaṃ avassayo. 525047,114,3687,55,69,1,107,14,Adhipannānan ti dosena aparādhena ajjhotthaṭānaṃ khamassūti idaṃ so āsanā oruyha pakkhehi añjaliṃ katvā āha. 525048,114,3688,2,12,1,86,10,Atha naṃ rājā āliṅgitvā ādāya suvaṇṇapīṭhe nisīdāpetvā accayadesanaṃ paṭiggaṇhanto āha– 525049,114,3689,2,4,1,0,0,182. 525050,114,3690,2,12,1,40,8,"‘ ‘ Etaṃ te anumodāma, yaṃ bhāvaṃ na nigūhasi; " 525051,114,3691,2,11,1,45,6,"Khilaṃ pabhindasi pakkhi, ujukosi vihaṅgamā’’ ti. " 525052,114,3692,2,10,1,40,6,Tattha {anumodāmā}ti etaṃ te dosaṃ khamāma. 525053,114,3692,11,19,1,59,8,Yan ti yasmā tvaṃ attano cittapaṭicchannabhāvaṃ na nigūhasi. 525054,114,3692,20,24,1,35,4,Khilan ti cittakhilaṃ cittakhāṇukaṃ. 525055,114,3693,2,27,1,170,21,Idañca pana vatvā rājā mahāsattassa dhammakathāya sumukhassa ca ujubhāve pasīditvā‘‘ pasannena nāma pasannākāro kātabbo’’ ti ubhinnampi tesaṃ attano rajjasiriṃ niyyādento āha– 525056,114,3694,2,4,1,0,0,183. 525057,114,3695,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Yaṃ kiñci ratanaṃ atthi, kāsirājanivesane; " 525058,114,3696,2,8,1,39,5,"Rajataṃ jātarūpañca, muttā veḷuriyā bahū. " 525059,114,3697,2,4,1,0,0,184. 525060,114,3698,2,12,1,44,6,"‘ ‘ Maṇayo saṅkhamuttā ca, vatthakaṃ haricandanaṃ; " 525061,114,3699,2,8,1,43,5,"Ajinaṃ dantabhaṇḍañca, lohaṃ kāḷāyasaṃ bahuṃ; " 525062,114,3700,2,13,1,45,8,"Etaṃ dadāmi vo vittaṃ, issaraṃ vissajāmi vo’’ ti. " 525063,114,3701,2,6,1,32,3,Tattha {muttā}ti viddhāviddhamuttā. 525064,114,3701,7,10,1,23,2,{Maṇayo}ti maṇibhaṇḍakāni. 525065,114,3701,11,16,1,72,4,Saṅkhamuttā {cā}ti dakkhiṇāvaṭṭasaṅkharatanañca āmalakavaṭṭamuttaratanañca. 525066,114,3701,17,20,1,34,3,Vatthakan ti sukhumakāsikavatthāni. 525067,114,3701,21,24,1,25,3,Ajinan ti ajinamigacammaṃ. 525068,114,3701,25,30,1,43,5,Lohaṃ kāḷāyasan ti tambalohañca kāḷalohañca. 525069,114,3701,31,39,1,84,8,Issaran ti kañcanamālena setacchattena saddhiṃ dvādasayojanike bārāṇasinagare rajjaṃ. 525070,114,3702,2,11,1,69,9,Evañca pana vatvā ubhopi te setacchattena pūjetvā rajjaṃ paṭicchāpesi. 525071,114,3702,12,18,1,43,6,Atha mahāsatto raññā saddhiṃ sallapanto āha– 525072,114,3703,2,4,1,0,0,185. 525073,114,3704,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Addhā apacitā tyamhā, sakkatā ca rathesabha; " 525074,114,3705,2,9,1,43,6,"Dhammesu vattamānānaṃ, tvaṃ no ācariyo bhava. " 525075,114,3706,2,4,1,0,0,186. 525076,114,3707,2,10,1,36,6,"‘ ‘ Ācariya manuññātā, tayā anumatā mayaṃ; " 525077,114,3708,2,11,1,46,6,"Taṃ padakkhiṇato katvā, ñātiṃ passemurindamā’’ ti. " 525078,114,3709,2,6,1,42,3,Tattha {dhammesū}ti kusalakammapathadhammesu. 525079,114,3709,7,39,1,229,27,"{Ācariyo}ti tvaṃ amhehi byattataro, tasmā no ācariyo hoti, apica dasannaṃ rājadhammānaṃ kathitattā sumukhassa dosaṃ dassetvā accayapaṭiggahaṇassa katattāpi tvaṃ amhākaṃ ācariyova, tasmā idānipi no ācārasikkhāpanena ācariyo bhavāti āha. " 525080,114,3709,40,44,1,33,3,{Passemurindamā}ti passemu arindama. 525081,114,3710,2,12,1,77,9,"So tesaṃ gamanaṃ anujāni, bodhisattassapi dhammaṃ kathentasseva aruṇaṃ uṭṭhahi. " 525082,114,3710,13,17,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha– 525083,114,3711,2,4,1,0,0,187. 525084,114,3712,2,9,1,45,5,"‘ ‘ Sabbarattiṃ cintayitvā, mantayitvā yathākathaṃ; " 525085,114,3713,2,10,1,42,5,"Kāsirājā anuññāsi, haṃsānaṃ pavaruttaman’’ ti. " 525086,114,3714,2,19,1,119,16,"Tattha yathākathan ti yaṃkiñci atthaṃ tehi saddhiṃ cintetabbaṃ mantetabbañca, sabbaṃ taṃ cintetvā ca mantetvā cāti attho. " 525087,114,3714,20,24,1,31,3,{Anuññāsī}ti gacchathāti anuññāsi. 525088,114,3715,2,21,1,110,14,Evaṃ tena anuññāto bodhisatto rājānaṃ‘‘ appamatto dhammena rajjaṃ kārehī’’ ti ovaditvā pañcasu sīlesu patiṭṭhāpesi. 525089,114,3715,22,41,1,180,17,"Rājā tesaṃ kañcanabhājanehi madhulājañca madhurodakañca upanāmetvā niṭṭhitāhārakicce gandhamālādīhi pūjetvā bodhisattaṃ suvaṇṇacaṅkoṭakena sayaṃ ukkhipi, khemā devī sumukhaṃ ukkhipi. " 525090,114,3715,42,55,1,83,9,Atha ne sīhapañjaraṃ ugghāṭetvā sūriyuggamanavelāya‘‘ gacchatha sāmino’’ ti vissajjesuṃ. 525091,114,3715,56,60,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha– 525092,114,3716,2,4,1,0,0,188. 525093,114,3717,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Tato ratyā vivasāne, sūriyuggamanaṃ pati; " 525094,114,3718,2,11,1,44,6,"Pekkhato kāsirājassa, bhavanā te vigāhisun’’ ti. " 525095,114,3719,2,7,1,39,5,Tattha vigāhisun ti ākāsaṃ pakkhandiṃsu. 525096,114,3720,2,28,1,169,20,"Tesu mahāsatto suvaṇṇacaṅkoṭakato uppatitvā ākāse ṭhatvā‘‘ mā cindayi, mahārāja, appamatto amhākaṃ ovāde vatteyyāsī’’ ti rājānaṃ samassāsetvā sumukhaṃ ādāya cittakūṭameva gato. " 525097,114,3720,29,42,1,125,13,Tānipi kho navuti haṃsasahassāni kañcanaguhato nikkhamitvā pabbatatale nisinnāni te āgacchante disvā paccuggantvā parivāresuṃ. 525098,114,3720,43,47,1,44,4,Te ñātigaṇaparivutā cittakūṭatalaṃ pavisiṃsu. 525099,114,3720,48,52,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha– 525100,114,3721,2,4,1,0,0,189. 525101,114,3722,2,12,1,38,7,"‘ ‘ Te aroge anuppatte, disvāna parame dije; " 525102,114,3723,2,8,1,40,5,"Kekāti makaruṃ haṃsā, puthusaddo ajāyatha. " 525103,114,3724,2,4,1,0,0,190. 525104,114,3725,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Te patītā pamuttena, bhattunā bhattugāravā; " 525105,114,3726,2,10,1,43,5,"Samantā parikiriṃsu, aṇḍajā laddhapaccayā’’ ti. " 525106,114,3727,2,18,1,70,11,"Evaṃ parivāretvā ca pana te haṃsā‘‘ kathaṃ muttosi, mahārājā’’ ti pucchiṃsu. " 525107,114,3727,19,26,1,83,7,Mahāsatto sumukhaṃ nissāya muttabhāvaṃ saṃyamarājaluddaputtehi katakammañca kathesi. 525108,114,3727,27,48,1,110,17,Taṃ sutvā tuṭṭhā haṃsagaṇā‘‘ sumukho senāpati ca rājā ca luddaputto ca sukhitā niddukkhā ciraṃ jīvantū’’ ti āhaṃsu. 525109,114,3727,49,54,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha– 525110,114,3728,2,4,1,0,0,191. 525111,114,3729,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Evaṃ mittavataṃ atthā, sabbe honti padakkhiṇā; " 525112,114,3730,2,10,1,46,5,"Haṃsā yathā dhataraṭṭhā, ñātisaṅghamupāgamun’’ ti. " 525113,114,3731,2,5,1,33,3,Taṃ cūḷahaṃsajātake vuttatthameva. 525114,114,3732,2,56,1,289,36,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi ānando mamatthāya attano jīvitaṃ pariccajī’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi‘‘ tadā luddaputto channo ahosi, khemā devī, khemā bhikkhunī, rājā sāriputto, sumukho ānando, sesaparisā buddhaparisā, dhataraṭṭhahaṃsarājā pana ahameva ahosin’’ ti. " 525115,114,3733,2,4,1,29,2,Mahāhaṃsajātakavaṇṇanā dutiyā. 525116,114,3735,2,7,1,25,2,[ 535]3. Sudhābhojanajātakavaṇṇanā 525117,114,3736,2,16,1,103,13,Neva kiṇāmi napi {vikkiṇāmī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ dānajjhāsayaṃ bhikkhuṃ ārabbha kathesi. 525118,114,3736,17,40,1,257,23,So kira sāvatthiyaṃ eko kulaputto hutvā satthu dhammakathaṃ sutvā pasannacitto pabbajitvā sīlesu paripūrakārī dhutaṅgaguṇasamannāgato sabrahmacārīsu pavattamettacitto divasassa tikkhattuṃ buddhadhammasaṅghupaṭṭhāne appamatto ācārasampanno dānajjhāsayo ahosi. 525119,114,3736,41,57,1,159,14,"Sāraṇīyadhammapūrako attanā laddhaṃ paṭiggāhakesu vijjamānesu chinnabhatto hutvāpi detiyeva, tasmā tassa dānajjhāsayadānābhiratabhāvo bhikkhusaṅghe pākaṭo ahosi. " 525120,114,3736,58,86,1,213,21,"Athekadivasaṃ bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ,‘‘ āvuso, asuko nāma bhikkhu dānajjhāsayo dānābhirato attanā laddhaṃ pasatamattapānīyampi lobhaṃ chinditvā sabrahmacārīnaṃ deti, bodhisattassevassa ajjhāsayo’’ ti. " 525121,114,3736,87,172,1,484,64,"Satthā taṃ kathaṃ dibbāya sotadhātuyā sutvā gandhakuṭito nikkhamitvā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ ayaṃ, bhikkhave, bhikkhu pubbe adānasīlo maccharī tiṇaggena telabindumpi adātā ahosi, atha naṃ ahaṃ dametvā nibbisevanaṃ katvā dānaphalaṃ vaṇṇetvā dāne patiṭṭhāpesiṃ, so‘ pasatamattaṃ udakampi labhitvā adatvā na pivissāmī’ ti mama santike varaṃ aggahesi, tassa phalena dānajjhāsayo dānābhirato jāto’’ ti vatvā tehi yācito atītaṃ āhari. " 525122,114,3737,2,12,1,86,10,Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente eko gahapati aḍḍho ahosi asītikoṭivibhavo. 525123,114,3737,13,18,1,32,4,Athassa rājā seṭṭhiṭṭhānaṃ adāsi . 525124,114,3737,19,28,1,85,9,So rājapūjito nāgarajānapadapūjito hutvā ekadivasaṃ attano sampattiṃ oloketvā cintesi– 525125,114,3737,29,58,1,159,21,"‘‘ ayaṃ yaso mayā atītabhave neva niddāyantena, na kāyaduccaritādīni karontena laddho, sucaritāni pana pūretvā laddho, anāgatepi mayā mama patiṭṭhaṃ kātuṃ vaṭṭatī’’ ti. " 525126,114,3737,59,113,1,209,35,"So rañño santikaṃ gantvā‘‘ deva, mama ghare asītikoṭidhanaṃ atthi, taṃ gaṇhāhī’’ ti vatvā‘‘ na mayhaṃ tava dhanenattho, bahuṃ me dhanaṃ, itopi yadicchasi, taṃ gaṇhāhī’’ ti vutte‘‘ kiṃ nu, deva, mama dhanaṃ dātuṃ labhāmī’’ ti āha. " 525127,114,3737,114,137,1,175,19,Atha raññā‘‘ yathāruci karohī’’ ti vutte catūsu nagaradvāresu nagaramajjhe nivesanadvāre cāti cha dānasālāyo kāretvā devasikaṃ chasatasahassapariccāgaṃ karonto mahādānaṃ pavattesi. 525128,114,3737,138,158,1,120,16,So yāvajīvaṃ dānaṃ datvā‘‘ imaṃ mama dānavaṃsaṃ mā upacchindathā’’ ti putte anusāsitvā jīvitapariyosāne sakko hutvā nibbatti. 525129,114,3737,159,195,1,252,32,"Puttopissa tatheva dānaṃ datvā cando hutvā nibbatti, tassa putto sūriyo hutvā nibbatti, tassa putto mātali hutvā nibbatti, tassa putto pañcasikho hutvā nibbatti, tassa pana putto chaṭṭho seṭṭhiṭṭhānaṃ laddhā macchariyakosiyo nāma ahosi asītikoṭivibhavoyeva. " 525130,114,3737,196,228,1,194,25,"So‘‘ mama pitupitāmahā bālā ahesuṃ, dukkhena sambhataṃ dhanaṃ chaḍḍesuṃ, ahaṃ pana dhanaṃ rakkhissāmi, kassaci kiñci na dassāmī’’ ti cintetvā dānasālā viddhaṃsetvā agginā jhāpetvā thaddhamaccharī ahosi. " 525131,114,3738,2,26,1,144,17,"Athassa gehadvāre yācakā sannipatitvā bāhā paggayha,‘‘ mahāseṭṭhi, mā attano pitupitāmahānaṃ dānavaṃsaṃ nāsayi, dānaṃ dehī’’ ti mahāsaddena parideviṃsu. " 525132,114,3738,27,42,1,79,10,Taṃ sutvā mahājano‘‘ macchariyakosiyena attano dānavaṃso upacchinno’’ ti taṃ garahi. 525133,114,3738,43,51,1,78,8,So lajjito nivesanadvāre yācakānaṃ āgatāgataṭṭhānaṃ nivāretuṃ ārakkhaṃ ṭhapesi. 525134,114,3738,52,60,1,53,8,Te nippaccayā hutvā puna tassa gehadvāraṃ na olokesuṃ. 525135,114,3738,61,89,1,247,23,"So tato paṭṭhāya dhanameva saṃharati, neva attanā paribhuñjati, na puttadārādīnaṃ deti, kañjikabilaṅgadutiyaṃ sakuṇḍakabhattaṃ bhuñjati, mūlaphalamattatantāni thūlavatthāni nivāseti, paṇṇachattaṃ matthake dhāretvā jaraggoṇayuttena jajjararathakena yāti. " 525136,114,3738,90,101,1,78,10,Iti tassa asappurisassa tattakaṃ dhanaṃ sunakhena laddhaṃ nāḷikeraṃ viya ahosi. 525137,114,3739,2,18,1,87,11,So ekadivasaṃ rājūpaṭṭhānaṃ gacchanto‘‘ anuseṭṭhiṃ ādāya gamissāmī’’ ti tassa gehaṃ agamāsi. 525138,114,3739,19,30,1,123,11,Tasmiṃ khaṇe anuseṭṭhi puttadhītādīhi parivuto navasappipakkamadhusakkharacuṇṇehi saṅkhataṃ pāyāsaṃ bhuñjamāno nisinno hoti. 525139,114,3739,31,52,1,107,14,"So macchariyakosiyaṃ disvā āsanā vuṭṭhāya‘‘ ehi, mahāseṭṭhi, imasmiṃ pallaṅke nisīda, pāyāsaṃ bhuñjissāmā’’ ti āha. " 525140,114,3739,53,66,1,78,11,"Tassa pāyāsaṃ disvāva mukhe kheḷā uppajji, bhuñjitukāmo ahosi, evaṃ pana cintesi–" 525141,114,3739,67,90,1,127,16,"‘‘ sacāhaṃ bhuñjissāmi, anuseṭṭhino mama gehaṃ āgatakāle paṭisakkāro kātabbo bhavissati, evaṃ me dhanaṃ nassissati, na bhuñjissāmī’’ ti. " 525142,114,3739,91,106,1,67,10,"Atha punappunaṃ yāciyamānopi‘‘ idāni me bhuttaṃ, suhitosmī’’ ti na icchi. " 525143,114,3739,107,131,1,229,24,Anuseṭṭhimhi bhuñjante pana olokento mukhe sañjāyamānena kheḷena nisīditvā tassa bhattakiccāvasāne tena saddhiṃ rājanivesanaṃ gantvā rājānaṃ passitvā rājanivesanato otaritvā attano gehaṃ anuppatto pāyāsataṇhāya pīḷiyamāno cintesi– 525144,114,3739,132,156,1,130,15,"‘‘ sacāhaṃ‘ pāyāsaṃ bhuñjitukāmomhī’ ti vakkhāmi, mahājano bhuñjitukāmo bhavissati, bahū taṇḍulādayo nassissanti, na kassaci kathessāmī’’ ti. " 525145,114,3739,157,173,1,165,15,"So rattindivaṃ pāyāsameva cintento vītināmetvāpi dhananāsanabhayena kassaci akathetvāva pipāsaṃ adhivāsesi, anukkamena adhivāsetuṃ asakkonto uppaṇḍuppaṇḍukajāto ahosi. " 525146,114,3739,174,184,1,93,10,Evaṃ santepi dhananāsanabhayena akathento aparabhāge dubbalo hutvā sayanaṃ upagūhitvā nipajji. 525147,114,3740,2,21,1,89,13,"Atha naṃ bhariyā upagantvā hatthena piṭṭhiṃ parimajjamānā‘‘ kiṃ te, sāmi, aphāsukan’’ ti pucchi." 525148,114,3740,22,35,1,55,8,"‘‘ Taveva sarīre aphāsukaṃ karohi, mama aphāsukaṃ natthī’’ ti." 525149,114,3740,36,68,1,134,23,"‘‘ Sāmi, uppaṇḍuppaṇḍukajātosi, kiṃ nu te kāci cintā atthi, udāhu rājā te kupito, adu puttehi avamāno kato, atha vā pana kāci taṇhā uppannā’’ ti?" 525150,114,3740,69,79,1,23,5,"‘‘ Āma, taṇhā me uppannā’’ ti." 525151,114,3740,80,88,1,15,3,"‘‘ Kathehi, sāmī’’ ti?" 525152,114,3740,89,99,1,39,5,"‘‘ Kathessāmi, sakkhissasi naṃ rakkhitun’’ ti." 525153,114,3740,100,109,1,36,4,"‘‘ Rakkhitabbayuttakā ce, rakkhissāmī’’ ti. " 525154,114,3740,110,116,1,44,5,Evampi dhananāsanabhayena kathetuṃ na ussahi. 525155,114,3740,117,121,1,34,4,Tāya punappunaṃ pīḷiyamāno kathesi– 525156,114,3740,122,144,1,149,16,"‘‘ bhadde, ahaṃ ekadivasaṃ anuseṭṭhiṃ navasappimadhusakkharacuṇṇehi saṅkhataṃ pāyāsaṃ bhuñjantaṃ disvā tato paṭṭhāya tādisaṃ pāyāsaṃ bhuñjitukāmo jāto’’ ti." 525157,114,3740,145,160,1,80,9,"‘‘ Asappurisa, kiṃ tvaṃ duggato, sakalamārāṇasivāsīnaṃ pahonakaṃ pāyāsaṃ pacissāmī’’ ti. " 525158,114,3740,161,168,1,44,6,Athassa sīse daṇḍena paharaṇakālo viya ahosi. 525159,114,3740,169,192,1,120,17,"So tassā kujjhitvā‘‘ jānāmahaṃ tava mahaddhanabhāvaṃ, sace te kulagharā ābhataṃ atthi, pāyāsaṃ pacitvā nāgarānaṃ dehī’’ ti āha." 525160,114,3740,193,204,1,49,7,‘‘ Tena hi ekavīthivāsīnaṃ pahonakaṃ katvā pacāmī’’ ti. 525161,114,3740,205,218,1,45,8,"‘‘ Kiṃ te etehi, attano pana santakaṃ khādantū’’ ti?" 525162,114,3740,219,233,1,68,10,‘‘ Tena hi ito cito ca sattasattagharavāsīnaṃ pahonakaṃ katvā pacāmī’’ ti. 525163,114,3740,234,242,1,15,4,‘‘ Kiṃ te etehī’’ ti. 525164,114,3740,243,253,1,35,6,‘‘ Tena hi imasmiṃ gehe parijanassā’’ ti. 525165,114,3740,254,262,1,15,4,‘‘ Kiṃ te etenā’’ ti? 525166,114,3740,263,274,1,49,7,‘‘ Tena hi bandhujanasseva pahonakaṃ katvā pacāmī’’ ti. 525167,114,3740,275,283,1,15,4,‘‘ Kiṃ te etenā’’ ti? 525168,114,3740,284,295,1,40,7,‘‘ Tena hi tuyhañca mayhañca pacāmi sāmī’’ ti. 525169,114,3740,296,307,1,30,6,"‘‘ Kāsi tvaṃ, na tuyhaṃ vaṭṭatī’’ ti?" 525170,114,3740,308,320,1,45,8,‘‘ Tena hi ekasseva te pahonakaṃ katvā pacāmī’’ ti. 525171,114,3740,321,359,1,245,31,"‘‘ Mayhañca tvaṃ mā paci, gehe pana pacante bahū paccāsīsanti, mayhaṃ pana patthaṃ taṇḍulānaṃ catubhāgaṃ khīrassa accharaṃ sakkharāya karaṇḍakaṃ sappissa karaṇḍakaṃ madhussa ekañca pacanabhājanaṃ dehi, ahaṃ araññaṃ pavisitvā tattha pacitvā bhuñjāmī’’ ti. " 525172,114,3740,360,363,1,14,3,Sā tathā akāsi. 525173,114,3740,364,418,1,347,45,"So taṃ sabbaṃ ceṭakena gāhāpetvā‘‘ gaccha asukaṭṭhāne tiṭṭhāhī’’ ti taṃ purato pesetvā ekakova oguṇṭhikaṃ katvā aññātakavesena tattha gantvā nadītīre ekasmiṃ gacchamūle uddhanaṃ kāretvā dārudakaṃ āharāpetvā‘‘ tvaṃ gantvā ekasmiṃ magge ṭhatvā kañcideva disvā mama saññaṃ dadeyyāsi, mayā pakkositakāleva āgaccheyyāsī’’ ti taṃ pesetvā aggiṃ katvā pāyāsaṃ paci. " 525174,114,3741,2,53,1,430,39,"Tasmiṃ khaṇe sakko devarājā dasasahassayojanaṃ alaṅkatadevanagaraṃ, saṭṭhiyojanaṃ suvaṇṇavīthiṃ, yojanasahassubbedhaṃ vejayantaṃ, pañcayojanasatikaṃ sudhammasabhaṃ, saṭṭhiyojanaṃ paṇḍukambalasilāsanaṃ, pañcayojanāvaṭṭaṃ kañcanamālasetacchattaṃ, aḍḍhateyyakoṭisaṅkhā devaccharā, alaṅkatapaṭiyattaṃ attabhāvanti imaṃ attano siriṃ oloketvā‘‘ kiṃ nu kho katvā mayā ayaṃ yaso laddho’’ ti cintetvā bārāṇasiyaṃ seṭṭhibhūtena pavattitaṃ dānaṃ addasa. " 525175,114,3741,54,106,1,253,35,"Tato‘‘ mama puttādayo kuhiṃ nibbattā’’ ti olokento‘‘ putto me cando devaputto hutvā nibbatti, tassa putto sūriyo, tassa putto, mātali, tassa putto, pañcasikho’’ ti sabbesaṃ nibbattiṃ disvā‘‘ pañcasikhassa putto kīdiso’’ ti olokento attano vaṃsassa upacchinnabhāvaṃ passi. " 525176,114,3741,107,109,1,17,2,Athassa etadahosi– 525177,114,3741,110,148,1,229,29,"‘‘ ayaṃ asappuriso maccharī hutvā neva attanā paribhuñjati , na paresaṃ deti, mama vaṃso tena upacchinno, kālaṃ katvā niraye nibbattissati, ovādamassa datvā mama vaṃsaṃ patiṭṭhāpetvā etassa imasmiṃ devanagare nibbattanākāraṃ karissāmī’’ ti. " 525178,114,3741,149,209,1,390,48,"So candādayo pakkosāpetvā‘‘ etha manussapathaṃ gamissāma, macchariyakosiyena amhākaṃ vaṃso upacchinno , dānasālā jhāpitā, neva attanā paribhuñjati, na paresaṃ deti, idāni pana pāyāsaṃ bhuñjitukāmo hutvā‘ ghare paccante aññassapi pāyāso dātabbo bhavissatī’ ti araññaṃ pavisitvā ekakova pacati, etaṃ dametvā dānaphalaṃ jānāpetvā āgamissāma, apica kho pana amhehi sabbehi ekato yāciyamāno tattheva mareyya. " 525179,114,3741,210,240,1,195,23,"Mama paṭhamaṃ gantvā pāyāsaṃ yācitvā nisinnakāle tumhe brāhmaṇavaṇṇena paṭipāṭiyā āgantvā yāceyyāthā’’ ti vatvā sayaṃ tāva brāhmaṇavaṇṇena taṃ upasaṅkamitvā‘‘ bho, kataro bārāṇasigamanamaggo’’ ti pucchi. " 525180,114,3741,241,263,1,97,15,"Atha naṃ macchariyakosiyo‘‘ kiṃ ummattakosi, bārāṇasimaggampi na jānāsi, kiṃ ito esi, etto yāhī’’ ti āha. " 525181,114,3742,2,17,1,72,11,Sakko tassa vacanaṃ sutvā asuṇanto viya‘‘ kiṃ kathesī’’ ti taṃ upagacchateva. 525182,114,3742,18,38,1,59,11,"Sopi,‘‘ are , badhira brāhmaṇa, kiṃ ito esi, purato yāhī’’ ti viravi. " 525183,114,3742,39,103,1,319,42,"Atha naṃ sakko,‘‘ bho, kasmā viravasi, dhūmo paññāyati, aggi paññāyati, pāyāso paccati, brāhmaṇānaṃ nimantanaṭṭhānena bhavitabbaṃ, ahampi brāhmaṇānaṃ bhojanakāle thokaṃ labhissāmi, kiṃ maṃ nicchubhasī’’ ti vatvā‘‘ natthettha brāhmaṇānaṃ nimantanaṃ, purato yāhī’’ ti vutte‘‘ tena hi kasmā kujjhasi, tava bhojanakāle thokaṃ labhissāmī’’ ti āha. " 525184,114,3742,104,139,1,203,28,"Atha naṃ so‘‘ ahaṃ te ekasitthampi na dassāmi, thokaṃ idaṃ mama yāpanamattameva, mayāpi cetaṃ yācitvāva laddhaṃ, tvaṃ aññato āhāraṃ pariyesāhī’’ ti vatvā bhariyaṃ yācitvā laddhabhāvaṃ sandhāyeva vatvā gāthamāha– " 525185,114,3743,2,4,1,0,0,192. 525186,114,3744,2,15,1,56,11,"‘ ‘ Neva kiṇāmi napi vikkiṇāmi, na cāpi me sannicayo ca atthi; " 525187,114,3745,2,12,1,63,7,"Sukiccharūpaṃ vatidaṃ parittaṃ, patthodano nālamayaṃ duvinnan’’ ti. " 525188,114,3746,2,34,1,147,22,"Taṃ sutvā sakko‘‘ ahampi te madhurasaddena ekaṃ silokaṃ kathessāmi, taṃ suṇāhī’’ ti vatvā‘‘ na me tava silokena attho’’ ti tassa vārentasseva gāthādvayamāha– " 525189,114,3747,2,4,1,0,0,193. 525190,114,3748,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Appamhā appakaṃ dajjā, anumajjhato majjhakaṃ; " 525191,114,3749,2,8,1,40,5,"Bahumhā bahukaṃ dajjā, adānaṃ nūpapajjati. " 525192,114,3750,2,4,1,0,0,194. 525193,114,3751,2,13,1,43,9,"‘ ‘ Taṃ taṃ vadāmi kosiya, dehi dānāni bhuñja ca; " 525194,114,3752,2,11,1,45,6,"Ariyamaggaṃ samāruha, nekāsī labhate sukhan’’ ti. " 525195,114,3753,2,25,1,175,22,Tattha anumajjhato majjhakan ti appamattakampi majjhe chetvā dve koṭṭhāse karitvā ekaṃ koṭṭhāsaṃ datvā tato avasesato anumajjhatopi puna majjhe chetvā eko koṭṭhāso dātabboyeva. 525196,114,3753,26,44,1,100,15,"Adānaṃ {nūpapajjatī}ti appaṃ vā bahuṃ vā dinnaṃ hotu, adānaṃ nāma na hoti, tampi dānameva mahapphalameva. " 525197,114,3754,2,26,1,98,15,"So tassa vacanaṃ sutvā‘‘ manāpaṃ te, brāhmaṇa, kathitaṃ, pāyāse pakke thokaṃ labhissasi, nisīdāhī’’ ti āha. " 525198,114,3754,27,30,1,21,3,Sakko ekamante nisīdi. 525199,114,3754,31,43,1,110,12,Tasmiṃ nisinne cando teneva niyāmena upasaṅkamitvā tatheva kathaṃ pavattetvā tassa vārentasseva gāthādvayamāha– 525200,114,3755,2,4,1,0,0,195. 525201,114,3756,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Moghañcassa hutaṃ hoti, moghañcāpi samīhitaṃ; " 525202,114,3757,2,9,1,47,6,"Atithismiṃ yo nisinnasmiṃ, eko bhuñjati bhojanaṃ. " 525203,114,3758,2,4,1,0,0,196. 525204,114,3759,2,11,1,43,8,"Taṃ taṃ vadāmi kosiya, dehi dānāni bhuñja ca; " 525205,114,3760,2,11,1,45,6,"Ariyamaggaṃ samāruha, nekāsī labhate sukhan’’ ti. " 525206,114,3761,2,6,1,39,4,Tattha samīhitan ti dhanuppādanavīriyaṃ. 525207,114,3762,2,20,1,80,13,"So tassa vacanaṃ sutvā kicchena kasirena‘‘ tena hi nisīda, thokaṃ labhissasī’’ ti āha. " 525208,114,3762,21,26,1,33,5,So gantvā sakkassa santike nisīdi. 525209,114,3762,27,38,1,99,11,Tato sūriyo teneva nayena upasaṅkamitvā tatheva kathaṃ pavattetvā tassa vārentasseva gāthādvayamāha– 525210,114,3763,2,4,1,0,0,197. 525211,114,3764,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Saccañcassa hutaṃ hoti, saccañcāpi samīhitaṃ; " 525212,114,3765,2,9,1,48,6,"Atithismiṃ yo nisinnasmiṃ, neko bhuñjati bhojanaṃ. " 525213,114,3766,2,4,1,0,0,198. 525214,114,3767,2,14,1,43,9,"‘ ‘ Taṃ taṃ vadāmi kosiya, dehi dānāni bhuñja ca; " 525215,114,3768,2,11,1,45,6,"Ariyamaggaṃ samāruha, nekāsī labhate sukhan’’ ti. " 525216,114,3769,2,19,1,79,12,"Tassapi vacanaṃ sutvā kicchena kasirena‘‘ tena hi nisīda, thokaṃ labhissasī’’ ti āha. " 525217,114,3769,20,25,1,33,5,So gantvā candassa santike nisīdi. 525218,114,3769,26,40,1,105,14,Atha naṃ mātali teneva nayena upasaṅkamitvā tatheva kathaṃ pavattetvā tassa vārentasseva imā gāthā abhāsi– 525219,114,3770,2,4,1,0,0,199. 525220,114,3771,2,12,1,38,7,"‘ ‘ Sarañca juhati poso, bahukāya gayāya ca; " 525221,114,3772,2,7,1,41,4,"Doṇe timbarutitthasmiṃ, sīghasote mahāvahe. " 525222,114,3773,2,4,1,0,0,200. 525223,114,3774,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Atra cassa hutaṃ hoti, atra cassa samīhitaṃ; " 525224,114,3775,2,9,1,48,6,"Atithismiṃ yo nisinnasmiṃ, neko bhuñjati bhojanaṃ. " 525225,114,3776,2,4,1,0,0,201. 525226,114,3777,2,13,1,43,9,"‘ ‘ Taṃ taṃ vadāmi kosiya, dehi dānāni bhuñja ca; " 525227,114,3778,2,11,1,45,6,"Ariyamaggaṃ samāruha, nekāsī labhate sukhan’’ ti. " 525228,114,3779,2,40,1,253,30,"Tāsaṃ attho– yo puriso‘‘ nāgayakkhādīnaṃ balikammaṃ karomī’’ ti samuddasoṇḍipokkharaṇīādīsu yaṃ kiñci sarañca upagantvā juhati, tattha balikammaṃ karoti , tathā bahukāya nadiyā gayāya pokkharaṇiyā doṇanāmake ca timbarunāmake ca titthe sīghasote mahante vārivahe. " 525229,114,3779,41,57,1,113,14,"Atra {cassā}ti yadi atrāpi etesu sarādīsu assa purisassa hutañceva samīhitañca hoti, saphalaṃ sukhudrayaṃ sampajjati. " 525230,114,3779,58,87,1,179,23,"Atithismiṃ yo nisinnasmiṃ neko bhuñjati bhojanaṃ, ettha vattabbameva natthi, tena taṃ vadāmi– kosiya, dānāni ca dehi, sayañca bhuñja, ariyānaṃ dānābhiratānaṃ buddhādīnaṃ maggaṃ abhiruha. " 525231,114,3779,88,96,1,50,8,Na hi ekāsī ekova bhuñjamāno sukhaṃ nāma labhatīti. 525232,114,3780,2,23,1,109,16,"So tassapi vacanaṃ sutvā pabbatakūṭena otthaṭo viya kicchena kasirena‘‘ tena hi nisīda, thokaṃ labhissasī’’ ti āha. " 525233,114,3780,24,29,1,38,5,Mātali gantvā sūriyassa santike nisīdi. 525234,114,3780,30,41,1,103,11,Tato pañcasikho teneva nayena upasaṅkamitvā tatheva kathaṃ pavattetvā tassa vārentasseva gāthādvayamāha– 525235,114,3781,2,4,1,0,0,202. 525236,114,3782,2,11,1,45,6,"‘ ‘ Baḷisañhi so nigilati, dīghasuttaṃ sabandhanaṃ; " 525237,114,3783,2,9,1,47,6,"Atithismiṃ yo nisinnasmiṃ, eko bhuñjati bhojanaṃ. " 525238,114,3784,2,4,1,0,0,203. 525239,114,3785,2,13,1,43,9,"‘ ‘ Taṃ taṃ vadāmi kosiya, dehi dānāni bhuñja ca; " 525240,114,3786,2,11,1,45,6,"Ariyamaggaṃ samāruha, nekāsī labhate sukhan’’ ti. " 525241,114,3787,2,19,1,91,12,"Macchariyakosiyo taṃ sutvā dukkhavedano nitthunanto‘‘ tena hi nisīda, thokaṃ labhissasī’’ ti āha. " 525242,114,3787,20,25,1,42,5,Pañcasikho gantvā mātalissa santike nisīdi. 525243,114,3787,26,34,1,58,7,Iti tesu pañcasu brāhmaṇesu nisinnamattesveva pāyāso pacci. 525244,114,3787,35,49,1,65,10,Atha naṃ kosiyo uddhanā otāretvā‘‘ tumhākaṃ pattāni āharathā’’ ti āha. 525245,114,3787,50,58,1,79,8,Te anuṭṭhāya yathānisinnāva hatthe pasāretvā himavantato māluvapattāni āhariṃsu. 525246,114,3787,59,77,1,98,13,"Kosiyo tāni disvā‘‘ tumhākaṃ etesu pattesu dātabbapāyāso natthi, khadirādīnaṃ pattāni āharathā’’ ti āha. " 525247,114,3787,78,81,1,18,3,Te tānipi āhariṃsu. 525248,114,3787,82,86,1,40,4,Ekekaṃ pattaṃ yodhaphalakappamāṇaṃ ahosi. 525249,114,3787,87,106,1,132,17,"So sabbesaṃ dabbiyā pāyāsaṃ adāsi, sabbantimassa dānakālepi ukkhaliyā ūnaṃ na paññāyi, pañcannampi datvā sayaṃ ukkhaliṃ gahetvā nisīdi. " 525250,114,3787,107,120,1,104,13,Tasmiṃ khaṇe pañcasikho uṭṭhāya attabhāvaṃ vijahitvā sunakho hutvā tesaṃ purato passāvaṃ karonto agamāsi. 525251,114,3787,121,126,1,41,5,Brāhmaṇā attano pāyāsaṃ pattena pidahiṃsu. 525252,114,3787,127,131,1,40,4,Kosiyassa hatthapiṭṭhe passāvabindu pati. 525253,114,3787,132,142,1,77,9,Brāhmaṇā kuṇḍikāhi udakaṃ gahetvā pāyāsaṃ abbhukiritvā bhuñjamānā viya ahesuṃ. 525254,114,3787,143,157,1,64,9,"Kosiyo‘‘ mayhampi udakaṃ detha, hatthaṃ dhovitvā bhuñjissāmī’’ ti āha." 525255,114,3787,158,168,1,37,6,‘‘ Tava udakaṃ āharitvā hatthaṃ dhovā’’ ti. 525256,114,3787,169,183,1,56,9,"‘‘ Mayā tumhākaṃ pāyāso dinno, mayhaṃ thokaṃ udakaṃ dethā’’ ti." 525257,114,3787,184,194,1,44,6,‘‘ Mayaṃ piṇḍapaṭipiṇḍakammaṃ nāma na karomā’’ ti. 525258,114,3787,195,211,1,73,11,"‘‘ Tena hi imaṃ ukkhaliṃ oloketha, hatthaṃ dhovitvā āgamissāmī’’ ti nadiṃ otari. " 525259,114,3787,212,218,1,47,6,Tasmiṃ khaṇe sunakho ukkhaliṃ passāvassa pūresi. 525260,114,3787,219,229,1,72,10,So taṃ passāvaṃ karontaṃ disvā mahantaṃ daṇḍamādāya taṃ tajjento āgacchi. 525261,114,3787,230,251,1,163,19,"So assājānīyamatto hutvā taṃ anubandhanto nānāvaṇṇo ahosi, kāḷopi hoti setopi suvaṇṇavaṇṇopi kabaropi uccopi nīcopi, evaṃ nānāvaṇṇo hutvā macchariyakosiyaṃ anubandhi. " 525262,114,3787,252,256,1,39,4,So maraṇabhayabhīto brāhmaṇe upasaṅkami. 525263,114,3787,257,261,1,26,4,Tepi uppatitvā ākāse ṭhitā. 525264,114,3787,262,268,1,35,6,So tesaṃ taṃ iddhiṃ disvā gāthamāha– 525265,114,3788,2,4,1,0,0,204. 525266,114,3789,2,15,1,57,10,"‘ ‘ Uḷāravaṇṇā vata brāhmaṇā ime, ayañca vo sunakho kissa hetu; " 525267,114,3790,2,15,1,67,10,"Uccāvacaṃ vaṇṇanibhaṃ vikubbati, akkhātha no brāhmaṇā ke nu tumhe’’ ti. " 525268,114,3791,2,6,1,24,4,Taṃ sutvā sakko devarājā– 525269,114,3792,2,4,1,0,0,205. 525270,114,3793,2,15,1,61,11,"‘ ‘ Cando ca sūriyo ca ubho idhāgatā, ayaṃ pana mātali devasārathi; " 525271,114,3794,2,4,1,26,2,Sakkohamasmi tidasānamindo; 525272,114,3794,5,13,1,34,6,Eso ca kho pañcasikhoti vuccatī’’ ti. 525273,114,3795,2,8,1,43,6,Gāthaṃ vatvā tassa yasaṃ vaṇṇento gāthamāha– 525274,114,3796,2,4,1,0,0,206. 525275,114,3797,2,11,1,39,6,"‘ ‘ Pāṇissarā mudiṅgā ca, murajālambarāni ca; " 525276,114,3798,2,11,1,46,6,"Suttamenaṃ pabodhenti, paṭibuddho ca nandatī’’ ti. " 525277,114,3799,2,19,1,82,12,"So tassa vacanaṃ sutvā‘‘ sakka, evarūpaṃ dibbasampattiṃ kinti katvā labhasī’’ ti pucchi. " 525278,114,3799,20,37,1,96,12,"Sakko‘‘ adānasīlā tāva pāpadhammā maccharino devalokaṃ na gacchanti, niraye nibbattantī’’ ti dassento– " 525279,114,3800,2,4,1,0,0,207. 525280,114,3801,2,12,1,59,7,"‘ ‘ Ye kecime maccharino kadariyā, paribhāsakā samaṇabrāhmaṇānaṃ; " 525281,114,3802,2,13,1,61,8,"Idheva nikkhippa sarīradehaṃ, kāyassa bhedā nirayaṃ vajantī’’ ti." 525282,114,3802,14,14,1,0,0,– 525283,114,3803,2,10,1,71,8,Imaṃ gāthaṃ vatvā dhamme ṭhitānaṃ devalokapaṭilābhaṃ dassetuṃ gāthamāha– 525284,114,3804,2,4,1,0,0,208. 525285,114,3805,2,12,1,57,8,"‘ ‘ Ye kecime suggatimāsamānā, dhamme ṭhitā saṃyame saṃvibhāge; " 525286,114,3806,2,13,1,61,8,"Idheva nikkhippa sarīradehaṃ, kāyassa bhedā sugatiṃ vajantī’’ ti. " 525287,114,3807,2,6,1,25,3,Tattha {āsamānā}ti āsīsantā. 525288,114,3807,7,32,1,192,23,"Ye keci sugatiṃ āsīsanti, sabbe te saṃyamasaṅkhāte dasasīladhamme saṃvibhāgasaṅkhāte dānadhamme ca ṭhitā hutvā idha sarīrasaṅkhātaṃ dehaṃ nikkhipitvā tassa kāyassa bhedā sugatiṃ vajantīti attho. " 525289,114,3808,2,29,1,130,20,"Evaṃ vatvā ca pana,‘‘ kosiya, na mayaṃ tava santike pāyāsatthāya āgatā, kāruññena pana taṃ anukampamānā āgatāmhā’’ ti tassa pakāsetuṃ āha– " 525290,114,3809,2,4,1,0,0,209. 525291,114,3810,2,14,1,60,10,"‘ ‘ Tvaṃ nosi ñāti purimāsu jātisu, so maccharī rosako pāpadhammo; " 525292,114,3811,2,13,1,60,8,"Taveva atthāya idhāgatamhā, mā pāpadhammo nirayaṃ gamitthā’’ ti. " 525293,114,3812,2,7,1,19,4,Tattha {so}ti so tvaṃ. 525294,114,3812,8,21,1,91,12,Mā {pāpadhammo}ti ayaṃ amhākaṃ ñāti pāpadhammo mā nirayaṃ agamāti etadatthaṃ āgatamhāti attho. 525295,114,3813,2,22,1,102,15,"Taṃ sutvā kosiyo‘‘ atthakāmā kira me, ete maṃ nirayā uddharitvā sagge patiṭṭhāpetukāmā’’ ti tuṭṭhacitto āha– " 525296,114,3814,2,4,1,0,0,210. 525297,114,3815,2,13,1,43,8,"‘ ‘ Addhā maṃ vo hitakāmā, yaṃ maṃ samanusāsatha; " 525298,114,3816,2,9,1,45,6,"Sohaṃ tathā karissāmi, sabbaṃ vuttaṃ hitesibhi. " 525299,114,3817,2,4,1,0,0,211. 525300,114,3818,2,12,1,51,8,"‘ ‘ Esāhamajjeva uparamāmi, na cāhaṃ kiñci kareyya pāpaṃ; " 525301,114,3819,2,13,1,56,9,"Na cāpi me kiñci adeyyamatthi, na cāpidatvā udakaṃ pivāmi. " 525302,114,3820,2,4,1,0,0,212. 525303,114,3821,2,13,1,56,9,"‘ ‘ Evañca me dadato sabbakālaṃ, bhogā ime vāsava khīyissanti; " 525304,114,3822,2,13,1,59,8,"Tato ahaṃ pabbajissāmi sakka, hitvāna kāmāni yathodhikānī’’ ti. " 525305,114,3823,2,6,1,18,4,Tattha man ti mama. 525306,114,3823,7,10,1,10,2,{Vo}ti tumhe. 525307,114,3823,11,22,1,56,10,"Yaṃ man ti yena maṃ samanusāsatha, tena me tumhe hitakāmā. " 525308,114,3823,23,30,1,39,5,"{Tathā}ti yathā vadatha, tatheva karissāmi. " 525309,114,3823,31,35,1,37,3,{Uparamāmī}ti maccharibhāvato uparamāmi. 525310,114,3823,36,58,1,139,18,"{Adeyyamatthī}ti ito paṭṭhāya ca mama ālopato upaḍḍhampi adeyyaṃ nāma natthi, na {cāpidatvā}ti udakapasatampi cāhaṃ labhitvā adatvā na pivissāmi. " 525311,114,3823,59,62,1,28,2,{Khīyissantī}ti vikkhīyissanti. 525312,114,3823,63,67,1,66,3,{Yathodhikānī}ti vatthukāmakilesakāmavasena yathāṭhitakoṭṭhāsāniyeva. 525313,114,3824,2,17,1,148,15,Sakko macchariyakosiyaṃ dametvā nibbisevanaṃ katvā dānaphalaṃ jānāpetvā dhammadesanāya pañcasu sīlesu patiṭṭhāpetvā saddhiṃ tehi devanagarameva gato. 525314,114,3824,18,55,1,293,32,"Macchariyakosiyopi nagaraṃ pavisitvā rājānaṃ anujānāpetvā‘‘ gahitagahitabhājanāni pūretvā gaṇhantū’’ ti yācakānaṃ dhanaṃ datvā tasmiṃ khīṇe nikkhamma himavantato dakkhiṇapasse gaṅgāya ceva ekassa ca jātassarassa antare paṇṇasālaṃ katvā pabbajitvā vanamūlaphalāhāro tattha ciraṃ vihāsi, jaraṃ pāpuṇi. " 525315,114,3824,56,65,1,58,9,Tadā sakkassa āsā saddhā sirī hirīti catasso dhītaro honti. 525316,114,3824,66,77,1,108,11,Tā bahuṃ dibbagandhamālaṃ ādāya udakakīḷanatthāya anotattadahaṃ gantvā tattha kīḷitvā manosilātale nisīdiṃsu. 525317,114,3824,78,99,1,250,21,Tasmiṃ khaṇe nārado nāma brāhmaṇatāpaso tāvatiṃsabhavanaṃ divāvihāratthāya gantvā nandanavanacittalatāvanesu divāvihāraṃ katvā pāricchattakapupphaṃ chattaṃ viya chāyatthāya dhārayamāno manosilātalamatthakena attano vasanaṭṭhānaṃ kañcanaguhaṃ gacchati. 525318,114,3824,100,108,1,46,8,Atha tā tassa hatthe taṃ pupphaṃ disvā yāciṃsu. 525319,114,3824,109,114,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha– 525320,114,3825,2,4,1,0,0,213. 525321,114,3826,2,11,1,60,7,"‘ ‘ Naguttame girivare gandhamādane, modanti tā devavarābhipālitā; " 525322,114,3827,2,8,1,60,5,"Athāgamā isivaro sabbalokagū, supupphitaṃ dumavarasākhamādiya. " 525323,114,3828,2,4,1,0,0,214. 525324,114,3829,2,13,1,66,8,"‘ ‘ Suciṃ sugandhaṃ tidasehi sakkataṃ, pupphuttamaṃ amaravarehi sevitaṃ; " 525325,114,3830,2,11,1,60,8,"Aladdha maccehiva dānavehi vā, aññatra devehi tadārahaṃ hidaṃ. " 525326,114,3831,2,4,1,0,0,215. 525327,114,3832,2,13,1,61,8,"‘ ‘ Tato catasso kanakattacūpamā, uṭṭhāya nāriyo pamadādhipā muniṃ; " 525328,114,3833,2,13,1,63,10,"Āsā ca saddhā ca sirī tato hirī, iccabravuṃ nāradadeva brāhmaṇaṃ. " 525329,114,3834,2,4,1,0,0,216. 525330,114,3835,2,13,1,64,9,"‘ ‘ Sace anuddiṭṭhaṃ tayā mahāmuni, pupphaṃ imaṃ pārichattassa bramhe; " 525331,114,3836,2,14,1,62,11,"Dadāhi no sabbā gati te ijjhatu, tuvampi no hohi yatheva vāsavo. " 525332,114,3837,2,4,1,0,0,217. 525333,114,3838,2,11,1,59,7,"‘ ‘ Taṃ yācamānābhisamekkha nārado, iccabravī saṃkalahaṃ udīrayi; " 525334,114,3839,2,16,1,69,11,"Na mayhamatthatthi imehi koci naṃ, yāyeva vo seyyasi sā piḷandhathā’’ ti. " 525335,114,3840,2,7,1,37,4,Tattha {girivare}ti purimassa vevacanaṃ. 525336,114,3840,8,12,1,36,3,{Devavarābhipālitā}ti sakkena rakkhitā. 525337,114,3840,13,21,1,65,7,{Sabbalokagū}ti devaloke ca manussaloke ca sabbattha gamanasamattho. 525338,114,3840,22,30,1,82,7,{Dumavarasākhamādiyā}ti sākhāya jātattā dumavarasākhanti laddhanāmaṃ pupphaṃ gahetvā. 525339,114,3840,31,34,1,24,3,Sakkatan ti katasakkāraṃ. 525340,114,3840,35,40,1,36,4,{Amaravarehī}ti sakkaṃ sandhāya vuttaṃ. 525341,114,3840,41,55,1,90,13,Aññatra {devehī}ti ṭhapetvā deve ca iddhimante ca aññehi manussehi vā yakkhādīhi vā aladdhaṃ. 525342,114,3840,56,64,1,55,8,Tadārahaṃ hidan ti tesaṃyeva hi taṃ arahaṃ anucchavikaṃ. 525343,114,3840,65,69,1,33,3,{Kanakattacūpamā}ti kanakūpamā tacā. 525344,114,3840,70,92,1,190,19,"{Uṭṭhāyā}ti ayyo mālāgandhavilepanādipaṭivirato pupphaṃ na piḷandhissati, ekasmiṃ padese chaḍḍessati, etha taṃ yācitvā pupphaṃ piḷandhissāmāti hatthe pasāretvā yācamānā ekappahāreneva uṭṭhahitvā. " 525345,114,3840,93,97,1,30,3,{Pamadādhipā}ti pamadānaṃ uttamā. 525346,114,3840,98,101,1,13,3,Munin ti isiṃ. 525347,114,3841,2,14,1,52,8,Anuddiṭṭhan ti‘‘ asukassa nāma dassāmī’’ ti na uddiṭṭhaṃ. 525348,114,3841,15,32,1,111,14,"Sabbā gati te {ijjhatū}ti sabbā te cittagati ijjhatu, patthitapatthitassa lābhī hohīti tassa thulimaṅgalaṃ vadanti. " 525349,114,3841,33,47,1,87,12,"Yatheva {vāsavo}ti yathā amhākaṃ pitā vāsavo icchiticchitaṃ deti, tatheva no tvampi hohīti. " 525350,114,3841,48,52,1,18,4,Tan ti taṃ pupphaṃ. 525351,114,3841,53,56,1,20,2,{Abhisamekkhā}ti disvā. 525352,114,3841,57,63,1,54,6,Saṃkalahan ti nānāgāhaṃ kalahavaḍḍhanaṃ kathaṃ udīrayi. 525353,114,3841,64,78,1,86,11,"{Imehī}ti imehi pupphehi nāma mayhaṃ attho natthi, paṭivirato ahaṃ mālādhāraṇatoti dīpeti. " 525354,114,3841,79,87,1,47,7,Yāyeva vo {seyyasī}ti yā tumhākaṃ antare jeṭṭhikā. 525355,114,3841,88,95,1,43,6,Sā {piḷandhathā}ti sā etaṃ piḷandhatūti attho. 525356,114,3842,2,9,1,45,6,Tā catassopi tassa vacanaṃ sutvā gāthamāhaṃsu– 525357,114,3843,2,4,1,0,0,218. 525358,114,3844,2,11,1,65,7,"‘ ‘ Tvaṃ nottamevābhisamekkha nārada, yassicchasi tassā anuppavecchasu; " 525359,114,3845,2,16,1,67,11,"Yassā hi no nārada tvaṃ padassasi, sāyeva no hehiti seṭṭhasammatā’’ ti. " 525360,114,3846,2,10,1,60,7,Tattha tvaṃ {nottamevā}ti uttamamahāmuni tvameva no upadhārehi. 525361,114,3846,11,18,1,48,7,Tāsaṃ vacanaṃ sutvā nārado tā ālapanto gāthamāha– 525362,114,3847,2,4,1,0,0,219. 525363,114,3848,2,12,1,58,8,"‘ ‘ Akallametaṃ vacanaṃ sugatte, ko brāhmaṇo saṃkalahaṃ udīraye; " 525364,114,3849,2,13,1,68,8,"Gantvāna bhūtādhipameva pucchatha, sace na jānātha idhuttamādhamen’’ ti. " 525365,114,3850,2,34,1,199,27,"Tassattho – bhadde sugatte, idaṃ tumhehi vuttaṃ vacanaṃ mama ayuttaṃ, evañhi sati mayā tumhesu ekaṃ seṭṭhaṃ, sesā hīnā karontena kalaho vaḍḍhito bhavissati, ko bāhitapāpo brāhmaṇo kalahaṃ udīraye vaḍḍheyya. " 525366,114,3850,35,56,1,148,19,"Evarūpassa hi kalahavaḍḍhanaṃ nāma ayuttaṃ, tasmā ito gatvā attano pitaraṃ bhūtādhipaṃ sakkameva pucchatha, sace attano uttamaṃ adhamañca na jānāthāti. " 525367,114,3851,2,5,1,21,3,Tato satthā gāthamāha– 525368,114,3852,2,4,1,0,0,220. 525369,114,3853,2,11,1,53,7,"‘ ‘ Tā nāradena paramappakopitā, udīritā vaṇṇamadena mattā; " 525370,114,3854,2,14,1,70,9,"Sakāse gantvāna sahassacakkhuno, pucchiṃsu bhūtādhipaṃ kā nu seyyasī’’ ti. " 525371,114,3855,2,13,1,77,9,Tattha {paramappakopitā}ti pupphaṃ adadantena ativiya kopitā tassa kupitā hutvā. 525372,114,3855,14,24,1,43,5,{Udīritā}ti‘‘ bhūtādhipameva pucchathā’’ ti vuttā. 525373,114,3855,25,30,1,42,4,{Sahassacakkhuno}ti sakkassa santikaṃ gantvā. 525374,114,3855,31,39,1,48,7,Kā {nū}ti amhākaṃ antare katamā uttamāti pucchiṃsu. 525375,114,3856,2,6,1,20,3,Evaṃ pucchitvā ṭhitā– 525376,114,3857,2,4,1,0,0,221. 525377,114,3858,2,12,1,58,8,"‘ ‘ Tā disvā āyattamanā purindado, iccabravī devavaro katañjalī; " 525378,114,3859,2,15,1,64,10,"Sabbāva vo hotha sugatte sādisī, koneva bhadde kalahaṃ udīrayī’’ ti. " 525379,114,3860,2,15,1,65,9,"Tattha tā {disvā}ti, bhikkhave, catassopi attano santikaṃ āgatā disvā. " 525380,114,3860,16,20,1,37,3,{Āyattamanā}ti ussukkamanā byāvaṭacittā. 525381,114,3860,21,26,1,49,4,{Katañjalī}ti namassamānāhi devatāhi paggahitañjalī. 525382,114,3860,27,32,1,31,4,{Sādisī}ti sabbāva tumhe sādisiyo. 525383,114,3860,33,39,1,20,5,Ko {nevā}ti ko nu evaṃ. 525384,114,3860,40,48,1,58,7,Kalahaṃ {udīrayī}ti idaṃ nānāgāhaṃ viggahaṃ kathesi vaḍḍhesi. 525385,114,3861,2,6,1,35,4,Athassa tā kathayamānā gāthamāhaṃsu– 525386,114,3862,2,4,1,0,0,222. 525387,114,3863,2,12,1,61,8,"‘ ‘ Yo sabbalokaccarito mahāmuni, dhamme ṭhito nārado saccanikkamo; " 525388,114,3864,2,10,1,66,7,"So nobravi girivare gandhamādane, gantvāna bhūtādhipameva pucchatha; " 525389,114,3865,2,9,1,34,5,Sace na jānātha idhuttamādhaman’’ ti. 525390,114,3866,2,6,1,36,3,Tattha {saccanikkamo}ti tathaparakkamo. 525391,114,3867,2,92,1,512,68,"Taṃ sutvā sakko‘‘ imā catassopi mayhaṃ dhītarova, sacāhaṃ‘ etāsu ekā guṇasampannā uttamā’ ti vakkhāmi, sesā kujjhissanti, na sakkā ayaṃ aḍḍo vinicchinituṃ, imā himavante kosiyatāpasassa santikaṃ pesesāmi, so etāsaṃ aḍḍaṃ vinicchinissatī’’ ti cintetvā‘‘ ahaṃ tumhākaṃ aḍḍaṃ na vinicchinissāmi, himavante kosiyo nāma tāpaso atthi, tassāhaṃ attano sudhābhojanaṃ pesessāmi, so parassa adatvā na bhuñjati, dadanto ca vicinitvā guṇavantānaṃ deti, yā tumhesu tassa hatthato bhattaṃ labhissati, sā uttamā bhavissatī’’ ti ācikkhanto gāthamāha– " 525392,114,3868,2,4,1,0,0,223. 525393,114,3869,2,12,1,62,8,"‘ ‘ Asu brahāraññacaro mahāmuni, nādatvā bhattaṃ varagatte bhuñjati; " 525394,114,3870,2,6,1,28,4,"Viceyya dānāni dadāti kosiyo, " 525395,114,3871,2,11,1,35,7,Yassā hi so dassati sāva seyyasī’’ ti. 525396,114,3872,2,7,1,39,3,Tattha {brahāraññadharo}ti mahāaraññavāsī. 525397,114,3873,2,14,1,97,12,Iti so tāpasassa santikaṃ pesetvā mātaliṃ pakkosāpetvā tassa santikaṃ pesento anantaraṃ gāthamāha– 525398,114,3874,2,4,1,0,0,224. 525399,114,3875,2,15,1,63,10,"‘ ‘ Asū hi yo sammati dakkhiṇaṃ disaṃ, gaṅgāya tīre himavantapassani; " 525400,114,3876,2,13,1,64,8,"Sa kosiyo dullabhapānabhojano, tassa sudhaṃ pāpaya devasārathī’’ ti. " 525401,114,3877,2,6,1,23,3,Tattha {sammatī}ti vasati. 525402,114,3877,7,12,1,43,5,Dakkhiṇan ti himavantassa dakkhiṇāya disāya. 525403,114,3877,13,16,1,15,2,{Passanī}ti passe. 525404,114,3878,2,5,1,15,3,Tato satthā āha– 525405,114,3879,2,4,1,0,0,225. 525406,114,3880,2,12,1,60,8,"‘ ‘ Sa mātalī devavarena pesito, sahassayuttaṃ abhiruyha sandanaṃ; " 525407,114,3881,2,13,1,61,8,"Sukhippameva upagamma assamaṃ, adissamāno munino sudhaṃ adā’’ ti. " 525408,114,3882,2,39,1,301,33,"Tattha {adissamāno}ti, bhikkhave, so mātali devarājassa vacanaṃ sampaṭicchitvā taṃ assamaṃ gantvā adissamānakāyo hutvā tassa sudhaṃ adāsi, dadamāno ca rattiṃ padhānamanuyuñjitvā paccūsasamaye aggiṃ paricaritvā vibhātāya rattiyā udentaṃ sūriyaṃ namassamānassa ṭhitassa tassa hatthe sudhābhojanapātiṃ ṭhapesi. " 525409,114,3883,2,8,1,43,5,Kosiyo taṃ gahetvā ṭhitakova gāthādvayamāha– 525410,114,3884,2,4,1,0,0,226. 525411,114,3885,2,11,1,61,7,"‘ ‘ Udaggihuttaṃ upatiṭṭhato hi me, pabhaṅkaraṃ lokatamonuduttamaṃ; " 525412,114,3886,2,6,1,30,4,Sabbāni bhūtāni adhicca vāsavo; 525413,114,3887,2,8,1,31,6,Ko neva me pāṇisu kiṃ sudhodahi. 525414,114,3888,2,4,1,0,0,227. 525415,114,3889,2,10,1,65,6,"‘ ‘ Saṅkhūpamaṃ setamatulyadassanaṃ, suciṃ sugandhaṃ piyarūpamabbhutaṃ; " 525416,114,3890,2,15,1,67,10,"Adiṭṭhapubbaṃ mama jātu cakkhubhi, kā devatā pāṇisu kiṃ sudhodahī’’ ti. " 525417,114,3891,2,33,1,258,31,Tattha udaggihuttan ti udakaaggihuttaṃ paricaritvā aggisālato nikkhamma paṇṇasāladvāre ṭhatvā pabhaṅkaraṃ lokatamonudaṃ uttamaṃ ādiccaṃ upatiṭṭhato mama sabbāni bhūtāni adhicca atikkamitvā vattamāno vāsavo nu kho evaṃ mama pāṇīsu kiṃ sudhaṃ kiṃ nāmetaṃ odahi. 525418,114,3891,34,43,1,45,5,‘‘ Saṅkhūpaman’’ tiādīhi ṭhitakova sudhaṃ vaṇṇeti. 525419,114,3892,2,6,1,15,3,Tato mātali āha– 525420,114,3893,2,4,1,0,0,228. 525421,114,3894,2,13,1,58,8,"‘ ‘ Ahaṃ mahindena mahesi pesito, sudhābhihāsiṃ turito mahāmuni; " 525422,114,3895,2,10,1,63,7,"Jānāsi maṃ mātali devasārathi, bhuñjassu bhattuttama mābhivārayi. " 525423,114,3896,2,4,1,0,0,229. 525424,114,3897,2,15,1,66,11,"‘ ‘ Bhuttā ca sā dvādasa hanti pāpake, khudaṃ pipāsaṃ aratiṃ daraklamaṃ; " 525425,114,3898,2,12,1,64,7,"Kodhūpanāhañca vivādapesuṇaṃ, sītuṇha tandiñca rasuttamaṃ idan’’ ti. " 525426,114,3899,2,9,1,59,7,Tattha sudhābhihāsin ti imaṃ sudhābhojanaṃ tuyhaṃ abhihariṃ. 525427,114,3899,10,21,1,61,9,"{Jānāsī}ti jānāhi maṃ tvaṃ, ahaṃ mātali nāma devasārathīti attho. " 525428,114,3899,22,31,1,66,8,{Mābhivārayī}ti na bhuñjāmīti appaṭikkhipitvā bhuñja mā papañca kari. 525429,114,3899,32,41,1,54,7,{Pāpake}ti ayañhi sudhā bhuttā dvādasa pāpadhamme hanati. 525430,114,3899,42,91,1,332,37,"Khudan ti paṭhamaṃ tāva chātabhāvaṃ hanati, dutiyaṃ pānīyapipāsaṃ, tatiyaṃ ukkaṇṭhitaṃ, catutthaṃ kāyadarathaṃ, pañcamaṃ kilantabhāvaṃ, chaṭṭhaṃ kodhaṃ, sattamaṃ upanāhaṃ, aṭṭhamaṃ vivādaṃ, navamaṃ pesuṇaṃ, dasamaṃ sītaṃ, ekādasamaṃ uṇhaṃ, dvādasamaṃ tandiṃ ālasiyabhāvaṃ, idaṃ rasuttamaṃ uttamarasaṃ sudhābhojanaṃ ime dvādasa pāpadhamme hanati. " 525431,114,3900,2,8,1,48,6,Taṃ sutvā kosiyo attano vatasamādānaṃ āvikaronto– 525432,114,3901,2,4,1,0,0,230. 525433,114,3902,2,15,1,64,11,"‘ ‘ Na kappatī mātali mayha bhuñjituṃ, pubbe adatvā iti me vatuttamaṃ; " 525434,114,3903,2,14,1,63,9,"Na cāpi ekāsnamariyapūjitaṃ, asaṃvibhāgī ca sukhaṃ na vindatī’’ ti." 525435,114,3903,15,15,1,0,0,– 525436,114,3904,2,25,1,111,17,"Gāthaṃ vatvā,‘‘ bhante, tumhehi parassa adatvā bhojane kaṃ dosaṃ disvā idaṃ vataṃ samādinnan’’ ti mātalinā puṭṭho āha– " 525437,114,3905,2,4,1,0,0,231. 525438,114,3906,2,14,1,62,10,"‘ ‘ Thīghātakā ye cime pāradārikā, mittadduno ye ca sapanti subbate; " 525439,114,3907,2,11,1,62,8,"Sabbe ca te maccharipañcamādhamā, tasmā adatvā udakampi nāsniye. " 525440,114,3908,2,4,1,0,0,232. 525441,114,3909,2,14,1,63,9,"‘ ‘ Sohitthiyā vā purisassa vā pana, dassāmi dānaṃ vidusampavaṇṇitaṃ; " 525442,114,3910,2,13,1,66,8,"Saddhā vadaññū idha vītamaccharā, bhavanti hete sucisaccasammatā’’ ti. " 525443,114,3911,2,20,1,107,16,"Tattha {pubbe}ti paṭhamaṃ adatvā, atha vā iti me pubbe vatuttamaṃ idaṃ pubbeva mayā vataṃ samādinnanti dasseti. " 525444,114,3911,21,32,1,76,10,Na cāpi ekāsnamariyapūjitan ti ekakassa asanaṃ na ariyehi buddhādīhi pūjitaṃ. 525445,114,3911,33,39,1,42,6,Sukhan ti dibbamānusikaṃ sukhaṃ na labhati. 525446,114,3911,40,43,1,25,2,{Thīghātakā}ti itthighātakā. 525447,114,3911,44,50,1,19,5,Ye {cime}ti ye ca ime. 525448,114,3911,51,54,1,19,2,{Sapantī}ti akkosanti. 525449,114,3911,55,58,1,32,2,{Subbate}ti dhammikasamaṇabrāhmaṇe. 525450,114,3911,59,65,1,59,5,{Maccharipañcamā}ti maccharī pañcamo etesanti maccharipañcamā. 525451,114,3911,66,72,1,30,5,{Adhamā}ti ime pañca adhamā nāma. 525452,114,3911,73,87,1,110,12,{Tasmā}ti yasmā ahaṃ pañcamaadhamabhāvabhayena adatvā udakampi nāsniye na paribhuñjissāmīti imaṃ vataṃ samādiyiṃ. 525453,114,3911,88,95,1,34,6,Sohitthiyā {vā}ti so ahaṃ itthiyā vā. 525454,114,3911,96,102,1,57,6,Vidusampavaṇṇitan ti vidūhi paṇḍitehi buddhādīhi vaṇṇitaṃ. 525455,114,3911,103,117,1,122,13,{Sucisaccasammatā}ti ete okappaniyasaddhāya samannāgatā vadaññū vītamaccharā purisā sucī ceva uttamasammatā ca hontīti attho. 525456,114,3912,2,7,1,40,5,Taṃ sutvā mātali dissamānakāyena aṭṭhāsi. 525457,114,3912,8,28,1,140,16,"Tasmiṃ khaṇe tā catasso devakaññāyo catuddisaṃ aṭṭhaṃsu, sirī pācīnadisāya aṭṭhāsi, āsā dakkhiṇadisāya, saddhā pacchimadisāya, hirī uttaradisāya. " 525458,114,3912,29,33,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha– 525459,114,3913,2,4,1,0,0,233. 525460,114,3914,2,12,1,56,8,"‘ ‘ Ato matā devavarena pesitā, kaññā catasso kanakattacūpamā; " 525461,114,3915,2,15,1,63,12,"Āsā ca saddhā ca sirī tato hirī, taṃ assamaṃ āgamu yattha kosiyo. " 525462,114,3916,2,4,1,0,0,234. 525463,114,3917,2,12,1,61,8,"‘ ‘ Tā disvā sabbo paramappamodito, subhena vaṇṇena sikhārivaggino; " 525464,114,3918,2,11,1,61,8,"Kaññā catasso caturo catuddisā, iccabravī mātalino ca sammukhā. " 525465,114,3919,2,4,1,0,0,235. 525466,114,3920,2,14,1,63,10,"‘ ‘ Purimaṃ disaṃ kā tvaṃ pabhāsi devate, alaṅkatā tāravarāva osadhī; " 525467,114,3921,2,11,1,64,8,"Pucchāmi taṃ kañcanavelliviggahe, ācikkha me tvaṃ katamāsi devatā. " 525468,114,3922,2,4,1,0,0,236. 525469,114,3923,2,12,1,53,7,"‘ ‘ Sirāha devī manujehi pūjitā, apāpasattūpanisevinī sadā; " 525470,114,3924,2,10,1,61,7,"Sudhāvivādena tavantimāgatā, taṃ maṃ sudhāya varapañña bhājaya. " 525471,114,3925,2,4,1,0,0,237. 525472,114,3926,2,12,1,60,8,"‘ ‘ Yassāhamicchāmi sudhaṃ mahāmuni, so sabbakāmehi naro pamodati; " 525473,114,3927,2,15,1,66,10,"Sirīti maṃ jānahi jūhatuttama, taṃ maṃ sudhāya varapañña bhājayā’’ ti. " 525474,114,3928,2,7,1,17,3,Tattha {ato}ti tato. 525475,114,3928,8,19,1,61,9,"{Matā}ti anumatā, atha devavarena anumatā ceva pesitā cāti attho. " 525476,114,3928,20,26,1,51,5,Sabbo {paramappamodito}ti anavaseso hutvā atipamodito. 525477,114,3928,27,41,1,47,8,"‘‘ Sāman’’ tipi pāṭho, tā devatā sāmaṃ disvāti attho. " 525478,114,3928,42,45,1,15,2,{Caturo}ti caturā. 525479,114,3928,46,53,1,47,6,"Ayameva vā pāṭho, cāturiyena samannāgatāti attho. " 525480,114,3928,54,58,1,25,3,{Tāravarā}ti tārakānaṃ varā. 525481,114,3928,59,62,1,45,2,{Kañcanavelliviggahe}ti kañcanarūpasadisasarīre. 525482,114,3928,63,67,1,18,3,{Sirāhā}ti sirī ahaṃ. 525483,114,3928,68,73,1,35,4,{Tavantimāgatā}ti tava santikaṃ āgatā. 525484,114,3928,74,88,1,69,11,"{Bhājayā}ti yathā maṃ sudhā bhajati, tathā karohi, sudhaṃ me dehīti attho. " 525485,114,3928,89,92,1,13,2,{Jānahī}ti jāna. 525486,114,3928,93,98,1,37,4,{Jūhatuttamā}ti aggiṃ juhantānaṃ uttama. 525487,114,3929,2,6,1,20,4,Taṃ sutvā kosiyo āha– 525488,114,3930,2,4,1,0,0,238. 525489,114,3931,2,12,1,58,8,"‘ ‘ Sippena vijjācaraṇena buddhiyā, narā upetā paguṇā sakammunā; " 525490,114,3932,2,14,1,68,11,"Tayā vihīnā na labhanti kiñcanaṃ, tayidaṃ na sādhu yadidaṃ tayā kataṃ. " 525491,114,3933,2,4,1,0,0,239. 525492,114,3934,2,12,1,62,8,"‘ ‘ Passāmi posaṃ alasaṃ mahagghasaṃ, sudukkulīnampi arūpimaṃ naraṃ; " 525493,114,3935,2,11,1,59,8,"Tayānugutto siri jātimāmapi, peseti dāsaṃ viya bhogavā sukhī. " 525494,114,3936,2,4,1,0,0,240. 525495,114,3937,2,12,1,62,8,"‘ ‘ Taṃ taṃ asaccaṃ avibhajjaseviniṃ, jānāmi mūḷhaṃ vidurānupātiniṃ; " 525496,114,3938,2,16,1,66,11,"Na tādisī arahati āsanūdakaṃ, kuto sudhā gaccha na mayha ruccasī’’ ti. " 525497,114,3939,2,6,1,46,3,Tattha {sippenā}ti hatthiassarathadhanusippādinā. 525498,114,3939,7,14,1,58,6,{Vijjācaraṇenā}ti vedattayasaṅkhātāya vijjāya ceva sīlena ca. 525499,114,3939,15,21,1,61,5,Paguṇā {sakammunā}ti attano purisakārena padhānaguṇasamannāgatā. 525500,114,3939,22,32,1,63,10,Kiñcanan ti kiñci appamattakampi yasaṃ vā sukhaṃ vā na labhanti. 525501,114,3939,33,51,1,100,15,"Yadidan ti yaṃ etaṃ issariyatthāya sippāni uggaṇhitvā carantānaṃ tayā vekallaṃ kataṃ, taṃ te na sādhu. " 525502,114,3939,52,55,1,19,3,Arūpiman ti virūpaṃ. 525503,114,3939,56,60,1,30,3,{Tayānugutto}ti tayā anurakkhito. 525504,114,3939,61,66,1,70,4,{Jātimāmapī}ti jātisampannampi sippavijjācaraṇabuddhikammehi sampannampi. 525505,114,3939,67,71,1,29,3,{Pesetī}ti pesanakārakaṃ karoti. 525506,114,3939,72,77,1,20,5,Taṃ tan ti tasmā taṃ. 525507,114,3939,78,85,1,72,7,Asaccan ti sabhāvasaṅkhāte sacce avattanatāya asaccaṃ uttamabhāvarahitaṃ. 525508,114,3939,86,94,1,88,8,Avibhajjasevinin ti avibhajitvā yuttāyuttaṃ ajānitvā sippādisampannepi itarepi sevamānaṃ. 525509,114,3939,95,103,1,81,8,Vidurānupātinin ti paṇḍitānupātiniṃ paṇḍite pātetvā pothetvā viheṭhetvā caramānaṃ. 525510,114,3939,104,120,1,88,13,"Kuto {sudhā}ti tādisāya nigguṇāya kuto sudhābhojanaṃ, na me ruccasi, gaccha mā idha tiṭṭhāti. " 525511,114,3940,2,6,1,38,4,Sā tena paṭikkhittā tatthevantaradhāyi. 525512,114,3940,7,13,1,36,6,Tato so āsāya saddhiṃ sallapanto āha– 525513,114,3941,2,4,1,0,0,241. 525514,114,3942,2,11,1,62,6,"‘ ‘ Kā sukkadāṭhā paṭimukkakuṇḍalā, cittaṅgadā kambuvimaṭṭhadhārinī; " 525515,114,3943,2,9,1,62,6,"Osittavaṇṇaṃ paridayha sobhasi, kusaggirattaṃ apiḷayha mañjariṃ. " 525516,114,3944,2,4,1,0,0,242. 525517,114,3945,2,11,1,59,7,"‘ ‘ Migīva bhantā saracāpadhārinā, virādhitā mandamiva udikkhasi; " 525518,114,3946,2,16,1,60,11,"Ko te dutīyo ida mandalocane, na bhāyasi ekikā kānane vane’’ ti. " 525519,114,3947,2,8,1,48,5,Tattha {cittaṅgadā}ti citrehi aṅgadehi samannāgatā. 525520,114,3947,9,13,1,73,3,{Kambuvimaṭṭhadhārinī}ti karaṇapariniṭṭhitena vimaṭṭhasuvaṇṇālaṅkāradhārinī. 525521,114,3947,14,18,1,53,4,Osittavaṇṇan ti avasittaudakadhāravaṇṇaṃ dibbadukūlaṃ. 525522,114,3947,19,25,1,39,5,{Paridayhā}ti nivāsetvā ceva pārupitvā ca. 525523,114,3947,26,29,1,39,3,Kusaggirattan ti kusatiṇaggisikhāvaṇṇaṃ. 525524,114,3947,30,39,1,77,9,Apiḷayha mañjarin ti sapallavaṃ asokakaṇṇikaṃ kaṇṇe piḷandhitvāti vuttaṃ hoti. 525525,114,3947,40,43,1,25,2,{Saracāpadhārinā}ti luddena. 525526,114,3947,44,47,1,26,2,{Virādhitā}ti viraddhapahārā. 525527,114,3947,48,63,1,87,13,"{Mandamivā}ti yathā sā migī bhītā vanantare ṭhatvā taṃ mandaṃ mandaṃ oloketi, evaṃ olokesi. " 525528,114,3948,2,6,1,12,3,Tato āsā āha– 525529,114,3949,2,4,1,0,0,243. 525530,114,3950,2,13,1,61,9,"‘ ‘ Na me dutīyo idha matthi kosiya, masakkasārappabhavamhi devatā; " 525531,114,3951,2,14,1,64,9,"Āsā sudhāsāya tavantimāgatā, taṃ maṃ sudhāya varapañña bhājayā’’ ti. " 525532,114,3952,2,7,1,54,4,Tattha {masakkasārappabhavā}ti tāvatiṃsabhavane sambhavā. 525533,114,3953,2,37,1,161,26,"Taṃ sutvā kosiyo‘‘ tvaṃ kira yo te ruccati, tassa āsāphalanipphādanena āsaṃ desi, yo te na ruccati, tassa na desi, natthi tayā samā patthitatthavināsikā’’ ti dīpento āha– " 525534,114,3954,2,4,1,0,0,244. 525535,114,3955,2,13,1,59,9,"‘ ‘ Āsāya yanti vāṇijā dhanesino, nāvaṃ samāruyha parenti aṇṇave; " 525536,114,3956,2,11,1,61,8,"Te tattha sīdanti athopi ekadā, jīnādhanā enti vinaṭṭhapābhatā. " 525537,114,3957,2,4,1,0,0,245. 525538,114,3958,2,12,1,59,8,"‘ ‘ Āsāya khettāni kasanti kassakā, vapanti bījāni karontupāyaso; " 525539,114,3959,2,11,1,60,8,"Ītīnipātena avuṭṭhitāya vā, na kiñci vindanti tato phalāgamaṃ. " 525540,114,3960,2,4,1,0,0,246. 525541,114,3961,2,13,1,62,8,"‘ ‘ Athattakārāni karonti bhattusu, āsaṃ purakkhatvā narā sukhesino; " 525542,114,3962,2,11,1,64,8,"Te bhatturatthā atigāḷhitā puna, disā panassanti aladdha kiñcanaṃ. " 525543,114,3963,2,4,1,0,0,247. 525544,114,3964,2,12,1,62,8,"‘ ‘ Hitvāna dhaññañca dhanañca ñātake, āsāya saggādhimanā sukhesino; " 525545,114,3965,2,10,1,65,7,"Tapanti lūkhampi tapaṃ cirantaraṃ, kumaggamāruyha parenti duggatiṃ. " 525546,114,3966,2,4,1,0,0,248. 525547,114,3967,2,13,1,56,8,"‘ ‘ Āsā visaṃvādikasammatā ime, āse sudhāsaṃ vinayassu attani; " 525548,114,3968,2,16,1,66,11,"Na tādisī arahati āsanūdakaṃ, kuto sudhā gaccha na mayha ruccasī’’ ti. " 525549,114,3969,2,6,1,29,3,Tattha {parentī}ti pakkhandanti. 525550,114,3969,7,10,1,21,2,{Jīnādhanā}ti jīnadhanā. 525551,114,3969,11,24,1,85,12,"Iti tava vasena eke sampajjanti eke vipajjanti, natthi tayā sadisā pāpadhammāti vadati. " 525552,114,3969,25,32,1,46,6,{Karontupāyaso}ti taṃ taṃ kiccaṃ upāyena karonti. 525553,114,3969,33,39,1,102,5,{Ītīnipātenā}ti visamavātamūsikasalabhasukapāṇakasetaṭṭhikarogādīnaṃ sassupaddavānaṃ aññataranipātena vā. 525554,114,3969,40,55,1,97,13,"{Tato}ti tato sassato te kiñci phalaṃ na vindanti, tesampi āsacchedanakammaṃ tvameva karosīti vadati. " 525555,114,3969,56,60,1,40,3,{Athattakārānī}ti yuddhabhūmīsu purisakāre. 525556,114,3969,61,67,1,43,5,Āsaṃ {purakkhatvā}ti issariyāsaṃ purato katvā. 525557,114,3969,68,72,1,29,3,{Bhatturatthā}ti sāmino atthāya. 525558,114,3969,73,80,1,76,6,{Atigāḷitā}ti paccatthikehi atipīḷitā viluttasāpateyyā ddhastasenavāhanā hutvā. 525559,114,3969,81,84,1,22,2,{Panassantī}ti palāyanti. 525560,114,3969,85,92,1,45,6,Aladdha kiñcanan ti kiñci issariyaṃ alabhitvā . 525561,114,3969,93,99,1,51,6,Iti etesampi issariyālābhaṃ tvameva karosīti vadati. 525562,114,3969,100,104,1,35,3,{Saggādhimanā}ti saggaṃ adhigantumanā. 525563,114,3969,105,110,1,47,5,Lūkhan ti nirojaṃ pañcatapādikaṃ kāyakilamathaṃ. 525564,114,3969,111,114,1,23,3,Cirantaran ti cirakālaṃ. 525565,114,3969,115,134,1,138,17,"Āsā visaṃvādikasammatā {ime}ti evaṃ ime sattā saggāsāya duggatiṃ gacchanti, tasmā tvaṃ āsā nāma visaṃvādikasammatā visaṃvādikāti saṅkhaṃ gatā. " 525566,114,3969,135,139,1,17,3,{Āse}ti taṃ ālapati. 525567,114,3970,2,6,1,33,4,Sāpi tena paṭikkhittā antaradhāyi. 525568,114,3970,7,12,1,42,5,Tato saddhāya saddhiṃ sallapanto gāthamāha– 525569,114,3971,2,4,1,0,0,249. 525570,114,3972,2,11,1,61,7,"‘ ‘ Daddallamānā yasasā yasassinī, jighaññanāmavhayanaṃ disaṃ pati; " 525571,114,3973,2,14,1,67,9,"Pucchāmi taṃ kañcanavelliviggahe, ācikkha me tvaṃ katamāsi devate’’ ti. " 525572,114,3974,2,6,1,30,3,Tattha {daddallamānā}ti jalamānā. 525573,114,3974,7,22,1,124,15,Jighaññanāmavhayanan ti aparāti ca pacchimāti ca evaṃ jighaññena lāmakena nāmena vuccamānaṃ disaṃ pati daddallamānā tiṭṭhasi. 525574,114,3975,2,7,1,17,3,Tato sā gāthamāha– 525575,114,3976,2,4,1,0,0,250. 525576,114,3977,2,11,1,55,7,"‘ ‘ Saddhāha devī manujehi pūjitā, apāpasattūpanisevinī sadā; " 525577,114,3978,2,14,1,65,9,"Sudhāvivādena tavanti māgatā, taṃ maṃ sudhāya varapañña bhājayā’’ ti. " 525578,114,3979,2,11,1,73,8,Tattha {saddhā}ti yassa kassaci vacanapattiyāyanā sāvajjāpi hoti anavajjāpi. 525579,114,3979,12,16,1,38,3,{Pūjitā}ti anavajjakoṭṭhāsavasena pūjitā. 525580,114,3979,17,26,1,126,8,{Apāpasattūpanisevinī}ti anavajjasaddhāya ca ekantapattiyāyanusabhāvāra paresupi pattiyāyanavidahanasamatthāya devatāyetaṃ nāmaṃ. 525581,114,3980,2,32,1,169,25,"Athaṃ naṃ kosiyo‘‘ ime sattā yassa kassaci vacanaṃ saddahitvā taṃ taṃ karontā kattabbato akattabbameva bahutaraṃ karonti, taṃ sabbaṃ tayā kāritaṃ nāma hotī’’ ti vatvā evamāha– " 525582,114,3981,2,4,1,0,0,251. 525583,114,3982,2,13,1,62,9,"‘ ‘ Dānaṃ damaṃ cāgamathopi saṃyamaṃ, ādāya saddhāya karonti hekadā; " 525584,114,3983,2,13,1,63,9,"Theyyaṃ musā kūṭamathopi pesuṇaṃ, karonti heke puna viccutā tayā. " 525585,114,3984,2,4,1,0,0,252. 525586,114,3985,2,11,1,60,7,"‘ ‘ Bhariyāsu poso sadisīsu pekkhavā, sīlūpapannāsu patibbatāsupi; " 525587,114,3986,2,10,1,65,7,"Vinetvāna chandaṃ kulitthirāsupi, karoti saddhaṃ puna kumbhadāsiyā. " 525588,114,3987,2,4,1,0,0,253. 525589,114,3988,2,12,1,60,8,"‘ ‘ Tvameva saddhe paradārasevinī, pāpaṃ karosi kusalampi riñcasi; " 525590,114,3989,2,16,1,66,11,"Na tādisī arahati āsanūdakaṃ, kuto sudhā gaccha na mayha ruccasī’’ ti. " 525591,114,3990,2,7,1,42,5,Tattha dānan ti dasavatthukaṃ puññacetanaṃ. 525592,114,3990,8,11,1,23,3,Daman ti indriyadamanaṃ. 525593,114,3990,12,15,1,30,3,Cāgan ti deyyadhammapariccāgaṃ. 525594,114,3990,16,19,1,17,3,Saṃyaman ti sīlaṃ. 525595,114,3990,20,39,1,109,13,Ādāya {saddhāyā}ti‘‘ etāni dānādīni mahānisaṃsāni kattabbānī’’ ti vadataṃ vacanaṃ saddhāya ādiyitvāpi karonti ekadā. 525596,114,3990,40,47,1,49,7,Kūṭan ti tulākūṭādikaṃ vā gāmakūṭādikaṃ kammaṃ vā. 525597,114,3990,48,65,1,132,16,Karonti {heke}ti eke manussā evarūpesu nāma kālesu imesañca atthāya theyyādīni kattabbānīti kesañci vacanaṃ saddahitvā etānipi karonti. 525598,114,3990,66,80,1,119,13,Puna viccutā {tayā}ti puna tayā visuttā sāvajjadukkhavipākānetāni na kattabbānīti vadataṃ vacanaṃ apattiyāyitvāpi karonti. 525599,114,3990,81,88,1,55,7,Iti tava vasena sāvajjampi anavajjampi kareyyāsi vadati. 525600,114,3991,2,7,1,37,3,{Sadisīsū}ti jātigottasīlādīhi sadisīsu. 525601,114,3991,8,16,1,47,6,"{Pekkhavā}ti pekkhā vuccati taṇhā, sataṇhoti attho. " 525602,114,3991,17,20,1,22,3,Chandan ti chandarāgaṃ. 525603,114,3991,21,58,1,262,31,"Karoti saddhan ti kumbhadāsiyāpi vacane saddhaṃ karoti, tassā‘‘ ahaṃ tumhākaṃ idaṃ nāma upakāraṃ karissāmī’’ ti vadantiyā pattiyāyitvā kulitthiyopi chaḍḍetvā tameva paṭisevati, asukā nāma tumhesu paṭibaddhacittāti kumbhadāsiyāpi vacane saddhaṃ katvāva paradāraṃ sevati. " 525604,114,3991,59,96,1,248,32,"Tvameva saddhe {paradārasevinī}ti yasmā taṃ taṃ pattiyāyitvā tava vasena paradāraṃ sevanti pāpaṃ karonti kusalaṃ jahanti, tasmā tvameva paradārasevinī tvaṃ pāpāni karosi, kusalampi riñcasi, natthi tayā samā lokavināsikā pāpadhammā, gaccha na me ruccasīti. " 525605,114,3992,2,5,1,23,3,Sā tattheva antaradhāyi. 525606,114,3992,6,13,1,66,7,Kosiyopi uttarato ṭhitāya hiriyā saddhiṃ sallapanto gāthādvayamāha– 525607,114,3993,2,4,1,0,0,254. 525608,114,3994,2,10,1,58,6,"‘ ‘ Jighaññarattiṃ aruṇasmimūhate, yā dissati uttamarūpavaṇṇinī; " 525609,114,3995,2,13,1,63,9,"Tathūpamā maṃ paṭibhāsi devate, ācikkha me tvaṃ katamāsi accharā. " 525610,114,3996,2,4,1,0,0,255. 525611,114,3997,2,10,1,55,6,"‘ ‘ Kāḷā nidāgheriva aggijāriva, anileritā lohitapattamālinī; " 525612,114,3998,2,13,1,64,8,"Kā tiṭṭhasi mandamigāvalokayaṃ, bhāsesamānāva giraṃ na muñcasī’’ ti. " 525613,114,3999,2,9,1,63,6,"Tattha jighaññarattin ti pacchimarattiṃ, rattipariyosāneti attho. " 525614,114,3999,10,14,1,20,3,{Ūhate}ti aruṇe uggate. 525615,114,3999,15,25,1,70,8,{Yā}ti yā puratthimā disā rattasuvaṇṇatāya uppamarūpadharā hutvā dissati. 525616,114,3999,26,32,1,47,5,Kāḷā {nidāgherivā}ti nidāghasamaye kāḷavalli viya. 525617,114,3999,33,43,1,83,8,"{Aggijārivā}ti aggijālā iva, sāpi nijjhāmakhettesu taruṇauṭṭhitakāḷavalli viyāti attho. " 525618,114,3999,44,49,1,50,4,{Lohitapattamālinī}ti lohitavaṇṇehi pattehi parivutā. 525619,114,3999,50,66,1,104,14,"Kā {tiṭṭhasī}ti yathā sā taruṇakāḷavalli vāteritā vilāsamānā sobhamānā tiṭṭhati, evaṃ kā nāma tvaṃ tiṭṭhasi. " 525620,114,3999,67,79,1,70,10,"{Bhāsesamānāvā}ti mayā saddhiṃ bhāsitukāmā viya hosi, na ca giraṃ muñcasi. " 525621,114,4000,2,5,1,17,3,Tato sā gāthamāha– 525622,114,4001,2,4,1,0,0,256. 525623,114,4002,2,12,1,53,7,"‘ ‘ Hirāha devī manujehi pūjitā, apāpasattūpanisevinī sadā; " 525624,114,4003,2,10,1,61,7,"Sudhāvivādena tavantimāgatā, sāhaṃ na sakkomi sudhampi yācituṃ; " 525625,114,4004,2,8,1,31,4,Kopīnarūpā viya yācanitthiyā’’ ti. 525626,114,4005,2,7,1,27,5,Tattha hirāhan ti hirī ahaṃ. 525627,114,4005,8,17,1,57,8,{Sudhampī}ti sā ahaṃ sudhābhojanaṃ taṃ yācitumpi na sakkomi. 525628,114,4005,18,19,1,9,1,Kiṃkāraṇā? 525629,114,4005,20,37,1,127,15,"Kopīnarūpā viya yācanitthiyā, yasmā itthiyā yācanā nāma kopīnarūpā viya rahassaṅgavivaraṇasadisā hoti, nillajjā viya hotīti attho. " 525630,114,4006,2,8,1,33,6,Taṃ sutvā tāpaso dve gāthā abhāsi– 525631,114,4007,2,4,1,0,0,257. 525632,114,4008,2,16,1,65,12,"‘ ‘ Dhammena ñāyena sugatte lacchasi, eso hi dhammo na hi yācanā sudhā. " 525633,114,4009,2,12,1,66,9,"Taṃ taṃ ayācantimahaṃ nimantaye, sudhāya yañcicchasi tampi dammi te. " 525634,114,4010,2,4,1,0,0,258. 525635,114,4011,2,14,1,62,9,"‘ ‘ Sā tvaṃ mayā ajja sakamhi assame, nimantitā kañcanavelliviggahe; " 525636,114,4012,2,14,1,64,9,"Tuvañhi me sabbarasehi pūjiyā, taṃ pūjayitvāna sudhampi asniye’’ ti. " 525637,114,4013,2,6,1,27,3,Tattha {dhammenā}ti sabhāvena. 525638,114,4013,7,10,1,17,2,{Ñāyenā}ti kāraṇena. 525639,114,4013,11,28,1,89,14,"Na hi yācanā {sudhā}ti na hi yācanāya sudhā labbhati, teneva kāraṇena itarā tisso nalabhiṃsu. " 525640,114,4013,29,34,1,20,5,Taṃ tan ti tasmā taṃ. 525641,114,4013,35,48,1,74,10,"{Yañcicchasī}ti na kevalaṃ nimantemiyeva, yañca sudhaṃ icchasi, tampi dammi te. " 525642,114,4013,49,52,1,48,2,{Kañcanavelliviggahe}ti kañcanarāsisassirikasarīre. 525643,114,4013,53,64,1,77,9,"{Pūjiyā}ti na kevalaṃ sudhāya, aññehipi sabbarasehi tvaṃ mayā pūjetabbayuttakāva. " 525644,114,4013,65,76,1,72,9,"{Asniye}ti taṃ pūjetvā sace sudhāya avasesaṃ bhavissati, ahampi bhuñjissāmi. " 525645,114,4014,2,5,1,29,3,Tato aparā abhisambuddhagāthā– 525646,114,4015,2,4,1,0,0,259. 525647,114,4016,2,13,1,60,9,"‘ ‘ Sā kosiyenānumatā jutīmatā, addhā hiri rammaṃ pāvisi yassamaṃ; " 525648,114,4017,2,7,1,57,4,"Udakavantaṃ phalamariyapūjitaṃ, apāpasattūpanisevitaṃ sadā. " 525649,114,4018,2,4,1,0,0,260. 525650,114,4019,2,13,1,63,9,"‘ ‘ Rukkhaggahānā bahukettha pupphitā, ambā piyālā panasā ca kiṃsukā; " 525651,114,4020,2,11,1,65,8,"Sobhañjanā loddamathopi paddhakā, kekā ca bhaṅgā tilakā supupphitā. " 525652,114,4021,2,4,1,0,0,261. 525653,114,4022,2,11,1,60,6,"‘ ‘ Sālā karerī bahukettha jambuyo, assatthanigrodhamadhukavetasā; " 525654,114,4023,2,8,1,57,5,"Uddālakā pāṭali sinduvārakā, manuññagandhā mucalindaketakā. " 525655,114,4024,2,4,1,0,0,262. 525656,114,4025,2,11,1,55,7,"‘ ‘ Hareṇukā veḷukā keṇu tindukā, sāmākanīvāramathopi cīnakā; " 525657,114,4026,2,11,1,58,8,"Mocā kadalī bahukettha sāliyo, pavīhayo ābhūjino ca taṇḍulā. " 525658,114,4027,2,4,1,0,0,263. 525659,114,4028,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Tassevuttarapassena, jātā pokkharaṇī sivā; " 525660,114,4029,2,7,1,39,4,"Akakkasā apabbhārā, sādhu appaṭigandhikā. " 525661,114,4030,2,4,1,0,0,264. 525662,114,4031,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Tattha macchā sanniratā, khemino bahubhojanā; " 525663,114,4032,2,9,1,41,6,"Siṅgū savaṅkā saṃkulā, satavaṅkā ca rohitā; " 525664,114,4033,2,6,1,38,3,"Āḷigaggarakākiṇṇā , pāṭhīnā kākamacchakā. " 525665,114,4034,2,4,1,0,0,265. 525666,114,4035,2,12,1,43,6,"‘ ‘ Tattha pakkhī sanniratā, khemino bahubhojanā; " 525667,114,4036,2,10,1,42,7,"Haṃsā koñcā mayūrā ca, cakkavākā ca kukkuhā; " 525668,114,4037,2,8,1,39,5,"Kuṇālakā bahū citrā, sikhaṇḍī jīvajīvakā. " 525669,114,4038,2,4,1,0,0,266. 525670,114,4039,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Tattha pānāya māyanti, nānā migagaṇā bahū; " 525671,114,4040,2,8,1,42,5,"Sīhā byagghā varāhā ca, acchakokataracchayo. " 525672,114,4041,2,4,1,0,0,267. 525673,114,4042,2,11,1,38,7,"‘ ‘ Palāsādā gavajā ca, mahiṃsā rohitā rurū; " 525674,114,4043,2,9,1,37,6,"Eṇeyyā ca varāhā ca, gaṇino nīkasūkarā; " 525675,114,4044,2,7,1,40,4,"Kadalimigā bahukettha, biḷārā sasakaṇṇikā. " 525676,114,4045,2,4,1,0,0,268. 525677,114,4046,2,12,1,66,6,"‘ ‘ Chamāgirī pupphavicitrasanthatā, dijābhighuṭṭhā dijasaṅghasevitā’’ ti. " 525678,114,4047,2,6,1,36,3,Tattha {jutīmatā}ti ānubhāvasampannena. 525679,114,4047,7,16,1,60,8,"Pāvisi yassaman ti pāvisi assamaṃ, ya -kāro byañjanasandhikaro. " 525680,114,4047,17,23,1,47,6,Udakavantan ti tesu tesu ṭhānesu udakasampannaṃ. 525681,114,4047,24,27,1,29,3,Phalan ti anekaphalasampannaṃ. 525682,114,4047,28,35,1,75,7,Ariyapūjitan ti nīvaraṇadosarahitehi jhānalābhīhi ariyehi pūjitaṃ pasatthaṃ. 525683,114,4047,36,39,1,47,2,{Rukkhaggahānā}ti pupphūpagaphalūpagarukkhagahanā. 525684,114,4047,40,43,1,24,2,{Sobhañjanā}ti siggurukkhā. 525685,114,4047,44,52,1,54,6,Loddamathopi {paddhakā}ti loddarukkhā ca padumarukkhā ca. 525686,114,4047,53,60,1,38,6,Kekā ca {bhaṅgā}ti evaṃnāmakā rukkhā eva. 525687,114,4047,61,64,1,21,2,{Karerī}ti karerirukkhā. 525688,114,4047,65,68,1,22,2,{Uddālakā}ti vātaghātakā. 525689,114,4047,69,75,1,50,5,{Mucalindaketakā}ti mucalindā ca pañcavidhaketakā ca. 525690,114,4047,76,79,1,23,2,{Hareṇukā}ti aparaṇṇajāti. 525691,114,4047,80,83,1,21,2,{Veḷukā}ti vaṃsabhedakā. 525692,114,4047,84,87,1,17,2,{Keṇū}ti araññamāsā. 525693,114,4047,88,91,1,23,2,{Tindukā}ti timbarurukkhā. 525694,114,4047,92,95,1,25,2,{Cīnakā}ti khuddakarājamāsā. 525695,114,4047,96,99,1,22,2,{Mocā}ti aṭṭhikakadaliyo. 525696,114,4047,100,107,1,54,6,{Sāliyo}ti nānappakārā jātassaraṃ upanissāya jātā sāliyo. 525697,114,4047,108,112,1,29,3,{Pavīhayo}ti nānappakārā vīhayo. 525698,114,4047,113,116,1,21,2,{Ābhūjino}ti bhujapattā. 525699,114,4047,117,121,1,50,3,{Taṇḍulā}ti nikkuṇḍakathusāni sayaṃjātataṇḍulasīsāni. 525700,114,4048,2,10,1,53,5,"{Tassevā}ti , bhikkhave, tasseva assamassa uttaradisābhāge. " 525701,114,4048,11,15,1,58,3,{Pokkharaṇī}ti pañcavidhapadumasañchannā jātassarapokkharaṇī. 525702,114,4048,16,19,1,45,2,{Akakkasā}ti macchasippikasevālādikakkasarahitā. 525703,114,4048,20,24,1,35,3,{Apabbhārā}ti acchinnataṭā samatitthā. 525704,114,4048,25,30,1,55,4,{Appaṭigandhikā}ti apaṭikkūlagandhena udakena samannāgatā. 525705,114,4048,31,35,1,27,3,{Tatthā}ti tassā pokkharaṇiyā. 525706,114,4048,36,39,1,16,2,{Khemino}ti abhayā. 525707,114,4048,40,50,1,37,5,‘‘ Siṅgū’’ tiādīni tesaṃ macchānaṃ nāmāni. 525708,114,4048,51,54,1,17,2,{Kuṇālakā}ti kokilā. 525709,114,4048,55,58,1,18,2,{Citrā}ti citrapattā. 525710,114,4048,59,69,1,66,8,"{Sikhaṇḍī}ti uṭṭhitasikhā morā, aññepi vā matthake jātasikhā pakkhino. " 525711,114,4048,70,75,1,30,4,Pānāya {māyantī}ti pānāya āyanti. 525712,114,4048,76,79,1,17,2,{Palāsādā}ti khaggā. 525713,114,4048,80,83,1,15,2,{Gavajā}ti gavayā. 525714,114,4048,84,87,1,16,2,{Gaṇino}ti gokaṇṇā. 525715,114,4048,88,91,1,21,2,{Kaṇṇikā}ti kaṇṇikamigā. 525716,114,4048,92,96,1,42,3,{Chamāgirī}ti bhūmisamapatthaṭā piṭṭhipāsāṇā. 525717,114,4048,97,100,1,45,2,{Pupphavicitrasanthatā}ti vicitrapupphasanthatā. 525718,114,4048,101,106,1,50,4,{Dijābhighuṭṭhā}ti madhurassarehi dijehi abhighuṭṭhā. 525719,114,4048,107,115,1,68,8,Evarūpā tattha bhūmipabbatāti evaṃ bhagavā kosiyassa assamaṃ vaṇṇeti. 525720,114,4049,2,8,1,49,6,Idāni hirideviyā tattha pavisanādīni dassetuṃ āha– 525721,114,4050,2,4,1,0,0,269. 525722,114,4051,2,11,1,59,6,"‘ ‘ Sā suttacā nīladumābhilambitā, vijjū mahāmegharivānupajjatha; " 525723,114,4052,2,9,1,63,6,"Tassā susambandhasiraṃ kusāmayaṃ, suciṃ sugandhaṃ ajinūpasevitaṃ; " 525724,114,4053,2,9,1,63,6,"Atricca kocchaṃ hirimetadabravi, nisīda kalyāṇi sukhayidamāsanaṃ. " 525725,114,4054,2,4,1,0,0,270. 525726,114,4055,2,11,1,60,7,"‘ ‘ Tassā tadā kocchagatāya kosiyo, yadicchamānāya jaṭājinandharo; " 525727,114,4056,2,10,1,59,7,"Navehi pattehi sayaṃ sahūdakaṃ, sudhābhihāsī turito mahāmuni. " 525728,114,4057,2,4,1,0,0,271. 525729,114,4058,2,13,1,62,9,"‘ ‘ Sā taṃ paṭiggayha ubhohi pāṇibhi, iccabravi attamanā jaṭādharaṃ; " 525730,114,4059,2,11,1,63,8,"Handāhaṃ etarahi pūjitā tayā, gaccheyyaṃ brahme tidivaṃ jitāvinī. " 525731,114,4060,2,4,1,0,0,272. 525732,114,4061,2,12,1,52,7,"‘ ‘ Sā kosiyenānumatā jutīmatā, udīritā vaṇṇamadena mattā; " 525733,114,4062,2,12,1,63,9,"Sakāse gantvāna sahassacakkhuno, ayaṃ sudhā vāsava dehi me jayaṃ. " 525734,114,4063,2,4,1,0,0,273. 525735,114,4064,2,12,1,57,7,"‘ ‘ Tamena sakkopi tadā apūjayi, sahindadevā surakaññamuttamaṃ; " 525736,114,4065,2,13,1,62,8,"Sā pañjalī devamanussapūjitā, navamhi kocchamhi yadā upāvisī’’ ti. " 525737,114,4066,2,6,1,25,3,Tattha {suttacā}ti succhavī. 525738,114,4066,7,19,1,95,10,"{Nīladumābhilambitā}ti nīlesu dumesu abhilambitā hutvā, taṃ taṃ nīladumasākhaṃ parāmasantīti attho. " 525739,114,4066,20,30,1,75,9,{Mahāmegharivā}ti tena nimantitā mahāmeghavijju viya tassa taṃ assamaṃ pāvisi. 525740,114,4066,31,35,1,20,3,{Tassā}ti tassā hiriyā. 525741,114,4066,36,40,1,41,4,Susambandhasiran ti suṭṭhu sambandhasīsaṃ. 525742,114,4066,41,44,1,40,3,Kusāmayan ti usīrādimissakakusatiṇamayaṃ. 525743,114,4066,45,54,1,71,9,Sugandhan ti usīrena ceva aññena sugandhatiṇena ca missakattā sugandhaṃ. 525744,114,4066,55,60,1,56,5,Ajinūpasevitan ti upariatthatena ajinacammena upasevitaṃ. 525745,114,4066,61,68,1,65,7,Atricca kocchan ti evarūpaṃ kocchāsanaṃ paṇṇasāladvāre attharitvā. 525746,114,4066,69,74,1,44,5,Sukhayidamāsanan ti sukhaṃ nisīda idamāsanaṃ. 525747,114,4067,2,5,1,18,3,Yan ti yāvadatthaṃ. 525748,114,4067,6,10,1,31,3,{Icchamānāyā}ti sudhaṃ icchantiyā. 525749,114,4067,11,18,1,72,6,Navehi {pattehī}ti taṅkhaṇaññeva pokkharaṇito ābhatehi allapaduminipattehi. 525750,114,4067,19,22,1,19,3,Sayan ti sahatthena. 525751,114,4067,23,27,1,32,3,Sahūdakan ti dakkhiṇodakasahitaṃ. 525752,114,4067,28,32,1,30,3,{Sudhābhihāsī}ti sudhaṃ abhihari. 525753,114,4067,33,37,1,31,3,{Turito}ti somanassavegena turito. 525754,114,4067,38,42,1,29,3,{Handā}ti vavassaggatthe nipāto. 525755,114,4067,43,47,1,29,3,{Jitāvinī}ti vijayappattā hutvā. 525756,114,4068,2,8,1,44,5,{Anumatā}ti idāni yathāruciṃ gacchāti anuññātā. 525757,114,4068,9,18,1,66,8,{Udīritā}ti tidasapuraṃ gantvā sakkassa santike ayaṃ sudhāti udīrayi. 525758,114,4068,19,22,1,26,3,Surakaññan ti devadhītaraṃ. 525759,114,4068,23,26,1,18,3,Uttaman ti pavaraṃ. 525760,114,4068,27,37,1,68,9,Sā pañjalī {devamanussapūjitā}ti pañjalī devehi ca manussehi ca pūjitā. 525761,114,4068,38,60,1,167,20,"{Yadā}ti yadā nisīdanatthāya sakkena dāpite nave kañcanapīṭhasaṅkhāte kocche sā upāvisi, tadā naṃ tattha nisinnaṃ sakko ca sesadevatā ca pāricchattakapupphādīhi pūjayiṃsu. " 525762,114,4069,2,7,1,30,5,Evaṃ sakko taṃ pūjetvā cintesi– 525763,114,4069,8,23,1,67,11,‘‘ kena nu kho kāraṇena kosiyo sesānaṃ adatvā imissāva sudhaṃ adāsī’’ ti. 525764,114,4069,24,31,1,51,7,So tassa kāraṇassa jānanatthāya puna mātaliṃ pesesi. 525765,114,4069,32,37,1,32,5,Tamatthaṃ āvi karonto satthā āha– 525766,114,4070,2,4,1,0,0,274. 525767,114,4071,2,13,1,56,7,"‘ ‘ Tameva saṃsī punadeva mātaliṃ, sahassanetto tidasānamindo; " 525768,114,4072,2,13,1,64,10,"Gantvāna vākyaṃ mama brūhi kosiyaṃ, āsāya saddhā siriyā ca kosiya; " 525769,114,4073,2,10,1,35,6,Hirī sudhaṃ kena malattha hetunā’’ ti. 525770,114,4074,2,6,1,21,3,Tattha {saṃsī}ti abhāsi. 525771,114,4074,7,14,1,39,6,Vākyaṃ {mamā}ti mama vākyaṃ kosiyaṃ brūhi. 525772,114,4074,15,30,1,92,14,Āsāya saddhā siriyā {cā}ti āsāto ca saddhāto ca sirito ca hirīyeva kena hetunā sudhamalatthāti. 525773,114,4075,2,8,1,61,6,So tassa vacanaṃ sampaṭicchitvā vejayantarathamāruyha agamāsi. 525774,114,4075,9,13,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha– 525775,114,4076,2,4,1,0,0,275. 525776,114,4077,2,11,1,64,7,"‘ ‘ Taṃ suplavatthaṃ udatārayī rathaṃ, daddallamānaṃ upakāriyasādisaṃ; " 525777,114,4078,2,7,1,63,4,"Jambonadīsaṃ tapaneyyasannibhaṃ, alaṅkataṃ kañcanacittasannibhaṃ. " 525778,114,4079,2,4,1,0,0,276. 525779,114,4080,2,11,1,63,7,"‘ ‘ Suvaṇṇacandettha bahū nipātitā, hatthī gavāssā kikibyagghadīpiyo; " 525780,114,4081,2,10,1,65,7,"Eṇeyyakā laṅghamayettha pakkhino, migettha veḷuriyamayā yudhā yutā. " 525781,114,4082,2,4,1,0,0,277. 525782,114,4083,2,9,1,54,5,"‘ ‘ Tatthassarājaharayo ayojayuṃ, dasasatāni susunāgasādise; " 525783,114,4084,2,9,1,55,5,"Alaṅkate kañcanajāluracchade, āveḷine saddagame asaṅgite. " 525784,114,4085,2,4,1,0,0,278. 525785,114,4086,2,12,1,58,8,"‘ ‘ Taṃ yānaseṭṭhaṃ abhiruyha mātali, disā imāyo abhinādayittha; " 525786,114,4087,2,9,1,64,6,"Nabhañca selañca vanappatiniñca, sasāgaraṃ pabyathayittha mediniṃ. " 525787,114,4088,2,4,1,0,0,279. 525788,114,4089,2,12,1,58,7,"‘ ‘ Sa khippameva upagamma assamaṃ, pāvāramekaṃsakato katañjalī; " 525789,114,4090,2,9,1,62,6,"Bahussutaṃ vuddhaṃ vinītavantaṃ, iccabravi mātali devabrāhmaṇaṃ. " 525790,114,4091,2,4,1,0,0,280. 525791,114,4092,2,14,1,63,10,"‘ ‘ Indassa vākyaṃ nisāmehi kosiya, dūto ahaṃ pucchati taṃ purindado; " 525792,114,4093,2,16,1,65,11,"Āsāya saddhā siriyā ca kosiya, hirī sudhaṃ kena malattha hetunā’’ ti. " 525793,114,4094,2,10,1,67,8,Tattha taṃ suplavatthan ti taṃ vejayantarathaṃ sukhena plavanatthaṃ. 525794,114,4094,11,16,1,49,4,{Udatārayī}ti uttāresi ukkhipitvā gamanasajjamakāsi. 525795,114,4094,17,33,1,127,13,"Upakāriyasādisan ti upakaraṇabhaṇḍehi sadisaṃ, yathā tassa aggisikhāya samānavaṇṇāni upakaraṇāni jalanti, tatheva jalitanti attho. " 525796,114,4094,34,39,1,57,5,Jambonadīsan ti jambunadasaṅkhātaṃ rattasuvaṇṇamayaṃ īsaṃ. 525797,114,4094,40,47,1,87,6,"Kañcanacittasannibhan ti, kañcanamayena sattaratanavicittena aṭṭhamaṅgalena samannāgataṃ. " 525798,114,4094,48,54,1,50,5,{Suvaṇṇacandetthā}ti suvaṇṇamayā candakā ettha rathe. 525799,114,4094,55,59,1,37,3,{Hatthī}ti suvaṇṇarajatamaṇimayā hatthī. 525800,114,4094,60,64,1,22,4,Gavā dīsupi eseva nayo. 525801,114,4094,65,75,1,93,9,Laṅghamayettha {pakkhino}ti ettha rathe laṅghamayā nānāratanamayā pakkhigaṇāpi paṭipāṭiyā ṭhitā. 525802,114,4094,76,86,1,62,9,Yudhā {yutā}ti attano attano yudhena saddhiṃ yuttā hutvā dassitā. 525803,114,4095,2,5,1,44,2,{Assarājaharayo}ti harivaṇṇamanomayaassarājāno. 525804,114,4095,6,10,1,48,3,{Susunāgasādise}ti balasampattiyā taruṇanāgasadise. 525805,114,4095,11,16,1,70,4,{Kañcanajāluracchade}ti kañcanajālamayena uracchadālaṅkārena samannāgate. 525806,114,4095,17,22,1,46,4,{Āveḷine}ti āveḷasaṅkhātehi kaṇṇālaṅkārehi yutte. 525807,114,4095,23,29,1,57,5,{Saddagame}ti patodappahāraṃ vinā saddamatteneva gamanasīle. 525808,114,4095,30,39,1,69,8,{Asaṅgīte}ti nissaṅge sīghajave evarūpe assarāje tattha yojesunti attho. 525809,114,4096,2,7,1,46,4,{Abhinādayitthā}ti yānasaddena ekaninnādaṃ akāsi. 525810,114,4096,8,15,1,52,6,{Vanappatiniñcā}ti vanappatinī ca vanasaṇḍe cāti attho. 525811,114,4096,16,19,1,28,2,{Pabyathayitthā}ti kampayittha. 525812,114,4096,20,24,1,58,4,Tattha ākāsaṭṭhakavimānakampanena nabhakampanaṃ veditabbaṃ. 525813,114,4096,25,28,1,47,2,{Pāvāramekaṃsakato}ti ekaṃsakatapāvāradibbavattho. 525814,114,4096,29,32,1,22,3,Vuddhan ti guṇavuddhaṃ. 525815,114,4096,33,39,1,50,5,Vinītavantan ti vinītena ācāravattena samannāgataṃ. 525816,114,4096,40,48,1,54,7,{Iccabravī}ti rathaṃ ākāse ṭhapetvā otaritvā evaṃ abravi. 525817,114,4096,49,53,1,36,4,Devabrāhmaṇan ti devasamaṃ brāhmaṇaṃ. 525818,114,4097,2,8,1,32,5,So tassa vacanaṃ sutvā gāthamāha– 525819,114,4098,2,4,1,0,0,281. 525820,114,4099,2,14,1,62,10,"‘ ‘ Andhā sirī maṃ paṭibhāti mātali, saddhā aniccā pana devasārathi. " 525821,114,4100,2,15,1,64,10,"Āsā visaṃvādikasammatā hi me, hirī ca ariyamhi guṇe patiṭṭhitā’’ ti. " 525822,114,4101,2,16,1,77,9,Tattha {andhā}ti sippādisampannepi asampannepi bhajanato‘‘ andhā’’ ti maṃ paṭibhāti. 525823,114,4101,17,38,1,116,16,{Aniccā}ti saddhā pana taṃ taṃ vatthuṃ pahāya aññasmiṃ aññasmiṃ uppajjanato hutvā abhāvākārena‘‘ aniccā’’ ti maṃ paṭibhāti. 525824,114,4101,39,60,1,132,15,"{Visaṃvādikasammatā}ti āsā pana yasmā dhanatthikā nāvāya samuddaṃ pakkhanditvā vinaṭṭhapābhatā enti, tasmā‘‘ visaṃvādikā’’ ti maṃ paṭibhāti. " 525825,114,4101,61,70,1,85,8,Ariyamhi {guṇe}ti hirī pana hirottappasabhāvasaṅkhāte parisuddhe ariyaguṇe patiṭṭhitāti. 525826,114,4102,2,8,1,30,5,Idāni tassā guṇaṃ vaṇṇento āha– 525827,114,4103,2,4,1,0,0,282. 525828,114,4104,2,14,1,63,10,"‘ ‘ Kumāriyo yācimā gottarakkhitā, jiṇṇā ca yā yā ca sabhattuitthiyo; " 525829,114,4105,2,10,1,63,7,"Tā chandarāgaṃ purisesu uggataṃ, hiriyā nivārenti sacittamattano. " 525830,114,4106,2,4,1,0,0,283. 525831,114,4107,2,10,1,58,6,"‘ ‘ Saṅgāmasīse sarasattisaṃyute, parājitānaṃ patataṃ palāyinaṃ; " 525832,114,4108,2,11,1,65,8,"Hiriyā nivattanti jahitva jīvitaṃ, te sampaṭicchanti punā hirīmanā. " 525833,114,4109,2,4,1,0,0,284. 525834,114,4110,2,12,1,56,8,"‘ ‘ Velā yathā sāgaravegavārinī, hirāya hi pāpajanaṃ nivārinī; " 525835,114,4111,2,13,1,65,8,"Taṃ sabbaloke hirimariyapūjitaṃ, indassa taṃ vedaya devasārathī’’ ti. " 525836,114,4112,2,7,1,22,3,Tattha {jiṇṇā}ti vidhavā. 525837,114,4112,8,12,1,32,3,{Sabhattū}ti sasāmikā taruṇitthiyo. 525838,114,4112,13,36,1,138,17,"{Attano}ti tā sabbāpi parapurisesu attano chandarāgaṃ uggataṃ viditvā‘‘ ayuttametaṃ amhākan’’ ti hiriyā sacittaṃ nivārenti, pāpakammaṃ na karonti. " 525839,114,4112,37,43,1,55,6,Patataṃ palāyinan ti patantānañca palāyantānañca antare. 525840,114,4112,44,72,1,181,25,"Jahitva jīvitan ti ye hirimanto honti, te attano jīvitaṃ cajitvā hiriyā nivattanti, evaṃ nivattā ca pana te hirīmanā puna attano sāmikaṃ sampaṭicchanti, amittahatthato mocetvā gaṇhanti. " 525841,114,4112,73,84,1,59,8,"Pāpajanaṃ {nivārinī}ti pāpato janaṃ nivārinī, ayameva vā pāṭho . " 525842,114,4112,85,89,1,16,4,Tan ti taṃ hiriṃ. 525843,114,4112,90,95,1,42,5,Ariyapūjitan ti ariyehi buddhādīhi pūjitaṃ. 525844,114,4112,96,112,1,105,14,"Indassa taṃ {vedayā}ti yasmā evaṃ mahāguṇā ariyapūjitāvesā, tasmā taṃ evaṃ uttamā nāmesāti indassa kathehīti. " 525845,114,4113,2,6,1,26,4,Taṃ sutvā mātali gāthamāha– 525846,114,4114,2,4,1,0,0,285. 525847,114,4115,2,15,1,62,11,"‘ ‘ Ko te imaṃ kosiya diṭṭhimodahi, brahmā mahindo atha vā pajāpati; " 525848,114,4116,2,14,1,65,9,"Hirāya devesu hi seṭṭhasammatā, dhītā mahindassa mahesi jāyathā’’ ti. " 525849,114,4117,2,15,1,59,9,Tattha diṭṭhin ti‘‘ hirī nāma mahāguṇā ariyapūjitā’’ ti laddhiṃ. 525850,114,4117,16,20,1,23,3,{Odahī}ti hadaye pavesesi. 525851,114,4117,21,36,1,143,14,{Seṭṭhasammatā}ti tava santike sudhāya laddhakālato paṭṭhāya indassa santike kañcanāsanaṃ labhitvā sabbadevatāhi pūjiyamānā uttamasammatā jāyatha. 525852,114,4118,2,9,1,66,7,Evaṃ tasmiṃ kathenteyeva kosiyassa taṅkhaṇaññeva cavanadhammo jāto. 525853,114,4118,10,40,1,148,20,"Atha naṃ, mātali,‘‘ kosiya āyusaṅkhāro te ossaṭṭho, cavanadhammopi te sampatto, kiṃ te manussalokena, devalokaṃ gacchāmā’’ ti tattha netukāmo hutvā gāthamāha– " 525854,114,4119,2,4,1,0,0,286. 525855,114,4120,2,13,1,61,9,"‘ ‘ Handehi dāni tidivaṃ apakkama, rathaṃ samāruyha mamāyitaṃ imaṃ; " 525856,114,4121,2,15,1,67,10,"Indo ca taṃ indasagotta kaṅkhati, ajjeva tvaṃ indasahabyataṃ vajā’’ ti. " 525857,114,4122,2,8,1,33,5,Tattha mamāyitan ti piyaṃ manāpaṃ. 525858,114,4122,9,14,1,44,4,{Indasagottā}ti purimabhave indena samānagotta. 525859,114,4122,15,20,1,40,4,{Kaṅkhatī}ti tavāgamanaṃ icchanto kaṅkhati. 525860,114,4123,2,15,1,107,13,Iti tasmiṃ kosiyena saddhiṃ kathenteyeva kosiyo cavitvā opapātiko devaputto hutvā āruyha dibbarathe aṭṭhāsi. 525861,114,4123,16,24,1,38,6,"Atha naṃ, mātali, sakkassa santikaṃ nesi. " 525862,114,4123,25,40,1,117,14,"Sakko taṃ disvāva tuṭṭhamānaso attano dhītaraṃ hirideviṃ tassa aggamahesiṃ katvā adāsi, aparimāṇamassa issariyaṃ ahosi. " 525863,114,4123,41,55,1,84,10,Tamatthaṃ viditvā‘‘ anomasattānaṃ kammaṃ nāma evaṃ visujjhatī’’ ti satthā osānagāthamāha– 525864,114,4124,2,4,1,0,0,287. 525865,114,4125,2,13,1,63,9,"‘ ‘ Evaṃ visujjhanti apāpakammino, atho suciṇṇassa phalaṃ na nassati; " 525866,114,4126,2,16,1,68,10,"Ye keci maddakkhu sudhāya bhojanaṃ, sabbeva te indasahabyataṃ gatā’’ ti. " 525867,114,4127,2,24,1,167,20,Tattha {apāpakammino}ti apāpakammā sattā evaṃ visujjhanti ye keci {maddakkhū}ti ye keci sattā tasmiṃ himavantapadese tadā kosiyena hiriyā dīyamānaṃ sudhābhojanaṃ addasaṃsu. 525868,114,4127,25,37,1,83,11,Sabbeva {te}ti te sabbepi taṃ dānaṃ anumoditvā cittaṃ pasādetvā indasahabyataṃ gatāti. 525869,114,4128,2,59,1,320,39,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepetaṃ adānābhirataṃ thaddhamacchariyaṃ samānaṃ ahaṃ damesiṃyevā’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi‘‘ tadā hirī devatā uppalavaṇṇā ahosi, kosiyo dānapati bhikkhu, pañcasikho anuruddho, mātali ānando, sūriyo kassapo, cando moggallāno, nārado sāriputto, sakko ahameva ahosin’’ ti. " 525870,114,4129,2,4,1,32,2,Sudhābhojanajātakavaṇṇanā tatiyā. 525871,114,4131,2,7,1,19,2,[ 536]4. Kuṇālajātakavaṇṇanā 525872,114,4132,2,14,1,99,10,{Evamakkhāyatī}ti idaṃ satthā kuṇāladahe viharanto anabhiratipīḷite pañcasate bhikkhū ārabbha kathesi. 525873,114,4132,15,33,1,154,16,Tatrāyaṃ anupubbikathā– sākiyakoliyā kira kapilavatthunagarassa ca koliyanagarassa ca antare rohiṇiṃ nāma nadiṃ ekenevāvaraṇena bandhāpetvā sassāni kārenti. 525874,114,4132,34,41,1,84,7,Atha jeṭṭhamūlamāse sassesu milāyantesu ubhayanagaravāsīnampi kammakārā sannipatiṃsu. 525875,114,4132,42,45,1,33,3,Tattha koliyanagaravāsino vadiṃsu– 525876,114,4132,46,72,1,146,19,"‘‘ idaṃ udakaṃ ubhayato nīhariyamānaṃ neva tumhākaṃ, na amhākaṃ pahossati, amhākaṃ pana sassaṃ ekaudakeneva nipphajjissati, idaṃ udakaṃ amhākaṃ dethā’’ ti. " 525877,114,4132,73,75,1,26,2,Kapilavatthuvāsino vadiṃsu– 525878,114,4132,76,105,1,223,23,"‘‘ tumhesu koṭṭhe pūretvā ṭhitesu mayaṃ rattasuvaṇṇanīlamaṇikāḷakahāpaṇe gahetvā na sakkhissāma pacchipasibbakādihatthā tumhākaṃ gharadvāre vicarituṃ, amhākampi sassaṃ ekeneva udakena nipphajjissati, idaṃ udakaṃ amhākaṃ dethā’’ ti." 525879,114,4132,106,114,1,19,4,‘‘ Na mayaṃ dassāmā’’ ti? 525880,114,4132,115,123,1,21,4,‘‘ Mayampi na dassāmā’’ ti. 525881,114,4132,124,143,1,143,18,"Evaṃ kalahaṃ vaḍḍhetvā eko uṭṭhāya ekassa pahāraṃ adāsi, sopi aññassāti evaṃ aññamaññaṃ paharitvā rājakulānaṃ jātiṃ ghaṭṭetvā kalahaṃ pavattesuṃ. " 525882,114,4133,2,4,1,23,2,Koliyakammakārā vadanti– 525883,114,4133,5,33,1,180,21,"‘‘ tumhe kapilavatthuvāsike sākiyadārake gahetvā gajjatha , ye soṇasiṅgālādayo viya attano bhaginīhi saddhiṃ vasiṃsu, etesaṃ hatthiassādayo vā phalakāvudhāni vā amhākaṃ kiṃ karissantī’’ ti? " 525884,114,4133,34,36,1,23,2,Sākiyakammakārā vadanti– 525885,114,4133,37,65,1,167,22,"‘‘ tumhe dāni kuṭṭhino dārake gahetvā gajjatha, ye anāthā niggatikā tiracchānā viya kolarukkhe vasiṃsu, etesaṃ hatthiassādayo vā phalakāvudhāni vā amhākaṃ kiṃ karissantī’’ ti? " 525886,114,4133,66,76,1,76,9,"Te gantvā tasmiṃ kamme niyuttaamaccānaṃ kathesuṃ, amaccā rājakulānaṃ kathesuṃ. " 525887,114,4133,77,92,1,97,11,Tato sākiyā‘‘ bhaginīhi saddhiṃ saṃvāsikānaṃ thāmañca balañca dassessāmā’’ ti yuddhasajjā nikkhamiṃsu. 525888,114,4133,93,105,1,81,8,Koliyāpi‘‘ kolarukkhavāsīnaṃ thāmañca balañca dassessāmā’’ ti yuddhasajjā nikkhamiṃsu. 525889,114,4133,106,151,1,340,37,"Apare panācariyā‘‘ sākiyakoliyānaṃ dāsīsu udakatthāya nadiṃ gantvā cumbaṭāni bhūmiyaṃ nikkhipitvā sukhakathāya sannisinnāsu ekissā cumbaṭaṃ ekā sakasaññāya gaṇhi, taṃ nissāya‘ mama cumbaṭaṃ, tava cumbaṭan’ ti kalahe pavatte kamena ubhayanagaravāsino dāsakammakārā ceva sevakagāmabhojakāmaccauparājāno cāti sabbe yuddhasajjā nikkhamiṃsū’’ ti vadanti. " 525890,114,4133,152,164,1,86,11,"Imamhā pana nayā purimanayova bahūsu aṭṭhakathāsu āgato, yuttarūpo cāti sveva gahetabbo. " 525891,114,4134,2,117,1,836,90,"Te pana sāyanhasamaye yuddhasajjā nikkhamissantīti tasmiṃ samaye bhagavā sāvatthiyaṃ viharanto paccūsasamaye lokaṃ volokento ime evaṃ yuddhasajje nikkhante addasa, disvā ca‘‘ mayi gate esa kalaho vūpasamissati nu kho, no’’ ti upadhārento‘‘ ahamettha gantvā kalahavūpasamatthaṃ tīṇi jātakāni kathessāmi, tato kalaho vūpasamissati, atha sāmaggidīpanatthāya dve jātakāni kathetvā attadaṇḍasuttaṃ( su. ni.941 ādayo) desessāmi, desanaṃ sutvā ubhayanagaravāsino aḍḍhateyyāni aḍḍhateyyāni kumārasatāni dassanti, ahaṃ te pabbājessāmi, mahanto samāgamo bhavissatī’’ ti sanniṭṭhānaṃ katvā pātova sarīrapaṭijagganaṃ katvā sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā piṇḍapātapaṭikkanto sāyanhasamaye gandhakuṭito nikkhamitvā kassaci anārocetvā sayameva pattacīvaramādāya dvinnaṃ senānaṃ antare ākāse pallaṅkaṃ ābhujitvā tesaṃ saṃvegajananatthaṃ divā andhakāraṃ kātuṃ kesaraṃsiyo vissajjento nisīdi. " 525892,114,4134,118,126,1,80,8,Atha nesaṃ saṃviggamānasānaṃ attānaṃ dassento chabbaṇṇā buddharaṃsiyo vissajjesi. 525893,114,4134,127,173,1,268,35,"Kapilavatthuvāsinopi bhagavantaṃ disvā‘‘ amhākaṃ ñātiseṭṭho satthā āgato, diṭṭho nu kho tena amhākaṃ kalahakaraṇabhāvo’’ ti cintetvā‘‘ na kho pana sakkā satthari āgate amhehi parassa sarīre satthaṃ pātetuṃ, koliyanagaravāsino amhe hanantu vā bajjhantu vā’’ ti āvudhāni chaḍḍesuṃ. " 525894,114,4134,174,177,1,35,3,Koliyanagaravāsinopi tatheva akaṃsu. 525895,114,4135,2,13,1,114,11,Atha bhagavā otaritvā ramaṇīye padese vālukapuline paññattavarabuddhāsane nisīdi anopamāya buddhasiriyā virocamāno. 525896,114,4135,14,19,1,42,5,Tepi rājāno bhagavantaṃ vanditvā nisīdiṃsu. 525897,114,4135,20,34,1,59,9,"Atha ne satthā jānantova‘‘ kasmā āgatattha, mahārājā’’ ti pucchi." 525898,114,4135,35,57,1,112,14,"‘‘ Neva, bhante, nadidassanatthāya, na kīḷanatthāya, apica kho pana imasmiṃ ṭhāne saṅgāmaṃ paccupaṭṭhāpetvā āgatamhā’’ ti." 525899,114,4135,58,69,1,33,6,"‘‘ Kiṃ nissāya vo kalaho, mahārājā’’ ti?" 525900,114,4135,70,78,1,24,4,‘‘ Udakaṃ nissāya bhante’’ ti. 525901,114,4135,79,88,1,30,5,‘‘ Udakaṃ kiṃ agghati mahārājā’’ ti? 525902,114,4135,89,97,1,19,3,"‘‘ Appagghaṃ, bhante’’ ti." 525903,114,4135,98,109,1,36,6,"‘‘ Pathavī nāma kiṃ agghati, mahārājā’’ ti?" 525904,114,4135,110,118,1,17,3,"‘‘ Anagghā, bhante’’ ti." 525905,114,4135,119,129,1,33,5,"‘‘ Khattiyā kiṃ agghanti, mahārājā’’ ti?" 525906,114,4135,130,140,1,31,5,"‘‘ Khattiyā nāma anagghā, bhante’’ ti." 525907,114,4135,141,187,1,242,28,"‘‘ Appagghaṃ udakaṃ nissāya kasmā anagghe khattiye nāsetha, mahārāja, kalahasmiñhi assādo nāma natthi, kalahavasena hi mahārājā ekāya rukkhadevatāya kāḷasīhena saddhiṃ baddhāghāto sakalampi imaṃ kappaṃ anuppattoyevā’’ ti vatvā phandanajātakaṃ( jā.1.13.14 ādayo) kathesi. " 525908,114,4135,188,240,1,238,26,"Tato‘‘ parapattiyena nāma mahārājā na bhavitabbaṃ, parapattiyā hi hutvā ekassa sasassa kathāya tiyojanasahassavitthate himavante catuppadagaṇā mahāsamuddaṃ pakkhandino ahesuṃ, tasmā parapattiyena na bhavitabban’’ ti vatvā daddarajātakaṃ( jā.1.243-44;1.4.13-16;1.9.105 ādayo) kathesi. " 525909,114,4135,241,279,1,181,21,"Tato‘‘ kadāci mahārājā dubbalopi mahabbalassa randhaṃ passati, kadāci mahabbalopi dubbalassa randhaṃ passati, laṭukikāpi hi sakuṇikā hatthināgaṃ ghātesī’’ ti vatvā laṭukikajātakaṃ( jā.1.5.39 ādayo) kathesi. " 525910,114,4135,280,289,1,95,9,Evaṃ kalahavūpasamanatthāya tīṇi jātakāni kathetvā sāmaggiparidīpanatthāya dve jātakāni kathesi. 525911,114,4135,290,315,1,95,12,‘‘ Samaggānañhi mahārājā koci otāraṃ nāma passituṃ na sakkotī’’ ti vatvā rukkhadhammajātakaṃ( jā.1.1.74) kathesi. 525912,114,4135,316,367,1,205,27,"Tato‘‘ samaggānaṃ mahārājā koci vivaraṃ passituṃ nāsakkhi, yadā pana aññamaññaṃ vivādamakaṃsu, atha ne eko nesādaputto jīvitakkhayaṃ pāpetvā ādāya gato, vivāde assādo nāma natthī’’ ti vatvā vaṭṭakajātakaṃ( jā.1.1.35,118;1.6.128-133) kathesi. " 525913,114,4135,368,384,1,66,8,Evaṃ imāni pañca jātakāni kathetvā avasāne attadaṇḍasuttaṃ( su. ni.941 ādayo) kathesi. 525914,114,4136,2,22,1,131,16,"Atha rājāno pasannā‘‘ sace satthā nāgamissa, mayaṃ aññamaññaṃ vadhitvā lohitanadiṃ pavattayissāma, satthāraṃ nissāya no jīvitaṃ laddhaṃ. " 525915,114,4136,23,65,1,347,34,"Sace pana satthā agāraṃ ajjhāvasissa, dvisahassadīpaparivāraṃ catumahādīparajjaṃ hatthagataṃ abhavissa, atirekasahassaṃ kho panassa puttā abhavissaṃsu, tato khattiyaparivārova avicarissa, taṃ kho panesa sampattiṃ pahāya nikkhamitvā sambodhiṃ patto, idānipi khattiyaparivārova vicaratū’’ ti ubhayanagaravāsino aḍḍhateyyāni aḍḍhateyyāni kumārasatāni adaṃsu. " 525916,114,4136,66,71,1,39,5,Bhagavā te pabbājetvā mahāvanaṃ agamāsi. 525917,114,4136,72,84,1,111,12,Punadivasato paṭṭhāya tehi parivuto ekadā kapilavatthunagare ekadā koliyanagareti dvīsu nagaresu piṇḍāya carati. 525918,114,4136,85,88,1,39,3,Ubhayanagaravāsino mahāsakkāraṃ kariṃsu. 525919,114,4136,89,97,1,67,8,Tesaṃ garugāravena na attano ruciyā pabbajitānaṃ anabhirati uppajji. 525920,114,4136,98,107,1,77,8,Purāṇadutiyikāyopi nesaṃ anabhiratijananatthāya taṃ taṃ vatvā sāsanaṃ pesesuṃ. 525921,114,4136,108,111,1,27,3,Te atirekataraṃ ukkaṇṭhiṃsu. 525922,114,4136,112,141,1,196,24,"Bhagavā āvajjento tesaṃ anabhiratabhāvaṃ ñatvā‘‘ ime bhikkhū mādisena buddhena saddhiṃ ekato vasantā ukkaṇṭhanti, kathaṃ rūpā nu kho tesaṃ dhammakathā sappāyā’’ ti upadhārento kuṇāladhammadesanaṃ passi. " 525923,114,4136,142,144,1,17,2,Athassa etadahosi– 525924,114,4136,145,163,1,124,14,‘‘ ahaṃ ime bhikkhū himavantaṃ netvā kuṇālakathāya nesaṃ mātugāmadosaṃ pakāsetvā anabhiratiṃ haritvā sotāpattimaggaṃ dassāmī’’ ti. 525925,114,4137,2,29,1,223,21,"So pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya kapilavatthuṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto bhattakiccavelāyameva te pañcasate bhikkhū āmantetvā‘‘ diṭṭhapubbo vo, bhikkhave, ramaṇīyo himavantapadeso’’ ti pucchi." 525926,114,4137,30,38,1,17,3,"‘‘ Nohetaṃ, bhante’’ ti." 525927,114,4137,39,47,1,37,4,‘‘ Gacchissatha pana himavantacārikan’’ ti? 525928,114,4137,48,59,1,45,6,"‘‘ Bhante, aniddhimanto mayaṃ kathaṃ gamissāmā’’ ti." 525929,114,4137,60,73,1,51,8,"‘‘ Sace pana vo koci gahetvā gaccheyya, gaccheyyāthā’’ ti?" 525930,114,4137,74,82,1,13,3,"‘‘ Āma, bhante’’ ti. " 525931,114,4137,83,121,1,363,35,"Satthā sabbepi te attano iddhiyā gahetvā ākāse uppatitvā himavantaṃ gantvā gaganatale ṭhitova ramaṇīye himavantapadese kañcanapabbataṃ rajatapabbataṃ maṇipabbataṃ hiṅgulikapabbataṃ añjanapabbataṃ sānupabbataṃ phalikapabbatanti nānāvidhe pabbate, pañca mahānadiyo, kaṇṇamuṇḍakaṃ rathakāraṃ sīhapapātaṃ chaddantaṃ tiyaggaḷaṃ anotattaṃ kuṇāladahanti satta dahe dassesi. " 525932,114,4137,122,136,1,124,13,"Himavanto ca nāma mahā pañcayojanasatubbedho tiyojanasahassavitthato, tassa imaṃ ramaṇīyaṃ ekadesaṃ attano ānubhāvena dassesi. " 525933,114,4137,137,143,1,77,6,Tattha katanivāsāni sīhabyagghahatthikulādīni catuppadānipi ekadesato dassesi. 525934,114,4137,144,158,1,176,13,"Tattha ārāmarāmaṇeyyakādīni pupphūpagaphalūpage rukkhe nānāvidhe sakuṇasaṅghe jalajathalajapupphāni himavantassa puratthimapasse suvaṇṇatalaṃ, pucchimapasse hiṅgulatalaṃ dassesi. " 525935,114,4137,159,168,1,95,9,Imesaṃ rāmaṇeyyakānaṃ diṭṭhakālato paṭṭhāya tesaṃ bhikkhūnaṃ purāṇadutiyikāsu chandarāgo pahīno. 525936,114,4138,2,35,1,329,31,Atha satthā te bhikkhū gahetvā ākāsato otaritvā himavantapacchimapasse saṭṭhiyojanike manosilātale sattayojanikassa kappaṭṭhikasālarukkhassa heṭṭhā tiyojanikāya manosilātalāya tehi bhikkhūhi parivuto chabbaṇṇarasmiyo vissajjento aṇṇavakucchiṃ khobhetvā jalamāno sūriyo viya nisīditvā madhurassaraṃ nicchārento te bhikkhū āmantesi– 525937,114,4138,36,48,1,62,7,"‘‘ bhikkhave, imasmiṃ himavante tumhehi adiṭṭhapubbaṃ pucchathā’’ ti. " 525938,114,4138,49,86,1,257,32,"Tasmiṃ khaṇe dve citrakokilā ubhosu koṭīsu daṇḍakaṃ mukhena ḍaṃsitvā majjhe attano sāmikaṃ nisīdāpetvā aṭṭha citrakokilā purato, aṭṭha pacchato, aṭṭha vāmato, aṭṭha dakkhiṇato, aṭṭha heṭṭhā, aṭṭha upari chāyaṃ katvā evaṃ citrakokilaṃ parivāretvā ākāsenāgacchanti. " 525939,114,4138,87,95,1,59,8,Atha te bhikkhū taṃ sakuṇasaṅghaṃ disvā satthāraṃ pucchiṃsu– 525940,114,4138,96,106,1,26,5,"‘‘ ke nāmete, bhante sakuṇā’’ ti?" 525941,114,4138,107,136,1,166,22,"‘‘ Bhikkhave, esa mama porāṇako vaṃso, mayā ṭhapitā paveṇī, maṃ tāva pubbe evaṃ paricariṃsu, tadā panesa sakuṇagaṇo mahā ahosi, aḍḍhuḍḍhāni dijakaññāsahassāni maṃ paricariṃsu. " 525942,114,4138,137,145,1,43,6,Anupubbena parihāyitvā idāni ettako jāto’’ ti. 525943,114,4138,146,162,1,73,10,"‘‘ Kathaṃ evarūpe pana, bhante, vanasaṇḍe etā dijakaññāyo tumhe paricariṃsū’’ ti? " 525944,114,4138,163,183,1,94,14,"Atha nesaṃ satthā‘‘ tena hi, bhikkhave, suṇāthā’’ ti satiṃ upaṭṭhāpetvā atītaṃ āharitvā dassento āha–" 525945,114,4139,2,37,1,704,27,"‘ ‘ Evamakkhāyati evamanusūyati, sabbosadhadharaṇidhare nekapupphamālyavitate gajagavajamahiṃsarurucamarapasadakhaggagokaṇṇasīhabyagghadīpiacchakokataracchauddārakadali- migabiḷārasasakaṇṇikānucarite ākiṇṇanelamaṇḍalamahāvarāhanāgakulakareṇusaṅghādhivuṭṭhe issamigasākhamigasarabhamigaeṇīmigavātamigapasadamigapurisālukimpurisayakkharakkha- sanisevite amajjavamañjarīdharapahaṭṭhapupphaphusitaggānekapādapagaṇavitake kuraracakoravāraṇamayūraparabhatajīvañjīvakacelāvakabhiṅkārakaravīkamattavihaṅgagaṇasatatasampaghuṭṭhe añjanamanosilāharitālahiṅgulakahemarajatakanakānekadhātu- satavinaddhapaṭimaṇḍitapadese evarūpe khalu, bho, ramme vanasaṇḍe kuṇālo nāma sakuṇo paṭivasati ativiya citto ativiya cittapattacchadano’’." 525946,114,4140,2,41,1,257,31,"‘ ‘ Tasseva khalu, bho, kuṇālassa sakuṇassa aḍḍhuḍḍhāni itthisahassāni paricārikā dijakaññāyo, atha khalu, bho, dve dijakaññāyo kaṭṭhaṃ mukhena ḍaṃsitvā taṃ kuṇālaṃ sakuṇaṃ majjhe nisīdāpetvā uḍḍentimā naṃ kuṇālaṃ sakuṇaṃ addhānapariyāyapathe kilamatho ubbāhetthā’’ ti." 525947,114,4141,2,23,1,126,16,"‘ ‘ Pañcasatā dijakaññāyo heṭṭhato heṭṭhato uḍḍenti‘ sacāyaṃ kuṇālo sakuṇo āsanā paripatissati, mayaṃ taṃ pakkhehi paṭiggahessāmā’ ti." 525948,114,4142,2,17,1,82,12,‘ ‘ Pañcasatā dijakaññāyo uparūpari uḍḍenti‘ mā naṃ kuṇālaṃ sakuṇaṃ ātapo paritāpesī’ ti. 525949,114,4143,2,28,1,132,23,‘ ‘ Pañcasatā dijakaññāyo ubhatopassena uḍḍenti‘ mā naṃ kuṇālaṃ sakuṇaṃ sītaṃ vā uṇhaṃ vā tiṇaṃ vā rajo vā vāto vā ussāvo vā upapphusī’ ti. 525950,114,4144,2,62,1,362,56,"‘ ‘ Pañcasatā dijakaññāyo purato purato uḍḍenti‘ mā naṃ kuṇālaṃ sakuṇaṃ gopālakā vā pasupālakā vā tiṇahārakā vā kaṭṭhahārakā vā vanakammikā vā kaṭṭhena vā kaṭhalena vā pāṇinā vā leḍḍunā vā daṇḍena vā satthena vā sakkharāhi vā pahāraṃ adaṃsu, māyaṃ kuṇālo sakuṇo gacchehi vā latāhi vā rukkhehi vā sākhāhi vā thambhehi vā pāsāṇehi vā balavantehi vā pakkhīhi saṅgamesī’ ti." 525951,114,4145,2,23,1,149,18,‘ ‘ Pañcasatā dijakaññāyo pacchato pacchato uḍḍenti saṇhāhi sakhilāhi mañjūhi madhurāhi vācāhi samudācarantiyo‘ māyaṃ kuṇālo sakuṇo āsane pariyukkaṇṭhī’ ti. 525952,114,4146,2,18,1,126,12,‘ ‘ Pañcasatā dijakaññāyo disodisaṃ uḍḍenti anekarukkhavividhavikatiphalamāharantiyo‘ māyaṃ kuṇālo sakuṇo khudāya parikilamitthā’ ti. 525953,114,4147,2,40,1,299,28,"‘ ‘ Atha khalu, bho, tā dijakaññāyo taṃ kuṇālaṃ sakuṇaṃ ārāmeneva ārāmaṃ, uyyāneneva uyyānaṃ, nadītittheneva nadītitthaṃ, pabbatasikhareneva pabbatasikharaṃ, ambavaneneva ambavanaṃ, jambuvaneneva jambuvanaṃ, labujavaneneva labujavanaṃ, nāḷikerasañcāriyeneva nāḷikerasañcāriyaṃ khippameva abhisambhonti ratitthāya." 525954,114,4148,2,40,1,218,28,"‘ ‘ Atha khalu, bho, kuṇālo sakuṇo tāhi dijakaññāhi divasaṃ paribyūḷho evaṃ apasādeti ‘ nassatha tumhe vasaliyo, vinassatha tumhe vasiliyo coriyo dhuttiyo asatiyo lahucittāyo katassa appaṭikārikāyo anilo viya yenakāmaṃgamāyo’’’ ti. " 525955,114,4149,2,13,1,76,9,"Tatrāyaṃ atthavaṇṇanā– bhikkhave, so vanasaṇḍo evaṃ akkhāyati evañca anusūyati. " 525956,114,4149,14,15,1,5,1,Kinti? 525957,114,4149,16,18,1,33,2,Sabbosadhadharaṇidhareti vitthāro. 525958,114,4149,19,30,1,132,9,"Tattha {sabbosadhadharaṇidhare}ti mūlatacapattapupphādisabbosadhadharāya dharaṇiyā samannāgateti attho, sabbosadhayutto vā dharaṇidharo. " 525959,114,4149,31,43,1,99,11,"So hi padeso sabbosadhadharaṇidharoti evamakkhāyati evañca anusūyati, tasmiṃ vanasaṇḍeti vuttaṃ hoti. " 525960,114,4149,44,47,1,29,3,Sesapadayojanāyapi eseva nayo. 525961,114,4149,48,57,1,92,8,{Nekapupphamālyavitate}ti anekehi phalatthāya uppannapupphehi ceva piḷandhanamālyehi ca vitate. 525962,114,4149,58,62,1,24,3,{Rurū}ti suvaṇṇavaṇṇā migā. 525963,114,4149,63,66,1,13,2,{Uddārā}ti uddā. 525964,114,4149,67,70,1,19,2,{Biḷārā}ti mahābiḷārā. 525965,114,4149,71,74,1,47,3,Nelamaṇḍalaṃ vuccati taruṇabhiṅkacchāpamaṇḍalaṃ. 525966,114,4149,75,88,1,138,11,"{Mahāvarāhā}ti mahāhatthino, ākiṇṇanelamaṇḍalamahāvarāhena gocariyādibhedena dasavidhena nāgakulena ceva kareṇusaṅghena ca adhivuṭṭheti attho. " 525967,114,4149,89,92,1,19,2,{Issamigā}ti kāḷasīhā. 525968,114,4149,93,96,1,23,2,{Vātamigā}ti mahāvātamigā. 525969,114,4149,97,100,1,22,2,{Pasadamigā}ti citramigā. 525970,114,4149,101,104,1,32,2,{Purisālū}ti vaḷavāmukhayakkhiniyo. 525971,114,4149,105,110,1,99,4,{Kimpurisā}ti devakinnaracandakinnaradumakinnaradaṇḍamāṇavakakonti- sakuṇakaṇṇapāvuraṇādibhedā kinnarā. 525972,114,4149,111,124,1,170,12,{Amajjavamañjarīdharapahaṭṭhapupphaphusitaggānekapādapagaṇavitate}ti makuladharehi ceva mañjarīdharehi ca supupphitehi ca aggamattapupphitehi ca anekehi pādapagaṇehi vitate. 525973,114,4149,125,128,1,29,3,Vāraṇā nāma hatthiliṅgasakuṇā. 525974,114,4149,129,133,1,28,4,Celāvakā tipi ete sakuṇāyeva. 525975,114,4149,134,139,1,37,4,Hemañca {kanakañcā}ti dve suvaṇṇajātiyo. 525976,114,4149,140,146,1,84,6,Etehi añjanādīhi anekadhātusatehi anekehi vaṇṇadhāturāsīhi vinaddhapaṭimaṇḍitapadese. 525977,114,4149,147,150,1,28,2,{Bho}ti dhammālapanamattametaṃ. 525978,114,4149,151,156,1,49,4,{Citto}ti mukhatuṇḍakepi heṭṭhāudarabhāgepi citrova. 525979,114,4150,2,12,1,67,7,"{Aḍḍhuḍḍhānī}ti aḍḍhacatutthāni, tīṇi sahassāni pañceva satānīti attho. " 525980,114,4150,13,17,1,50,3,{Addhānapariyāyapathe}ti addhānasaṅkhāte gamanamagge. 525981,114,4150,18,22,1,24,2,{Ubbāhetthā}ti bādhayittha. 525982,114,4150,23,27,1,27,3,{Upapphusī}ti upagantvā phusi. 525983,114,4150,28,43,1,67,10,Pahāraṃ {adaṃsū}ti ettha‘‘ mā nan’’ ti padassa sāmivasena attho veditabbo. 525984,114,4150,44,47,1,22,2,{Saṅgamesī}ti samāgacchi. 525985,114,4150,48,51,1,18,2,{Saṇhāhī}ti maṭṭhāhi. 525986,114,4150,52,55,1,18,2,{Sakhilāhī}ti piyāhi. 525987,114,4150,56,59,1,19,2,{Mañjūhī}ti sakhilāhi. 525988,114,4150,60,63,1,26,2,{Madhurāhī}ti madhurassarāhi. 525989,114,4150,64,68,1,53,3,{Samudācarantiyo}ti gandhabbakaraṇavasena paricarantiyo. 525990,114,4150,69,74,1,70,5,Anekarukkhavividhavikatiphalan ti anekehi rukkhehi vividhavikatiphalaṃ. 525991,114,4150,75,85,1,86,10,Ārāmeneva ārāman ti pupphārāmādīsu aññatarena ārāmeneva aññataraṃ ārāmaṃ nentīti attho. 525992,114,4150,86,90,1,24,4,Uyyānā dīsupi eseva nayo. 525993,114,4150,91,96,1,60,4,{Nāḷikerasañcāriyenevā}ti nāḷikeravaneneva aññaṃ nāḷikeravanaṃ. 525994,114,4150,97,107,1,69,8,{Atisambhontī}ti evaṃ netvā tattha naṃ khippaññeva ratitthāya pāpuṇanti. 525995,114,4151,2,7,1,45,4,Divasaṃ {paribyūḷho}ti sakaladivasaṃ paribyūḷho. 525996,114,4151,8,37,1,221,24,{Apasādetī}ti tā kira taṃ evaṃ divasaṃ paricaritvā nivāsarukkhe otāretvā parivāretvā rukkhasākhāsu nisīditvā‘‘ appeva nāma madhuravacanaṃ labheyyāmā’’ ti patthayantiyo iminā uyyojitakāle attano vasanaṭṭhānaṃ gamissāmāti vasanti. 525997,114,4151,38,49,1,62,7,Kuṇālarājā pana tā uyyojento‘‘ nassathā’’ tiādivacanehi apasādeti. 525998,114,4151,50,54,1,27,3,Tattha {nassathā}ti gacchatha. 525999,114,4151,55,59,1,36,3,{Vinassathā}ti sabbatobhāgena nassatha. 526000,114,4151,60,79,1,172,14,"Gehe dhanadhaññādīnaṃ nāsanena coriyo, bahumāyatāya dhuttiyo, naṭṭhassatitāya asatiyo, anavaṭṭhitacittatāya lahucittāyo, katavināsanena mittadubbhitāya katassa {appaṭikārikāyo}ti. " 526001,114,4152,2,42,1,252,33,"Evañca pana vatvā‘‘ iti kho, bhikkhave, ahaṃ tiracchānagatopi itthīnaṃ akataññutaṃ bahumāyataṃ anācārataṃ dussīlatañca jānāmi, tadāpāhaṃ tāsaṃ vase avattitvā tā eva attano vase vattemī’’ ti imāya kathāya tesaṃ bhikkhūnaṃ anabhiratiṃ haritvā satthā tuṇhī ahosi. " 526002,114,4152,43,57,1,115,14,Tasmiṃ khaṇe dve kāḷakokilā sāmikaṃ daṇḍakena ukkhipitvā heṭṭhābhāgādīsu catasso catasso hutvā taṃ padesaṃ āgamiṃsu. 526003,114,4152,58,64,1,41,6,Te bhikkhū tāpi disvā satthāraṃ pucchiṃsu. 526004,114,4152,65,90,1,136,18,"Satthā‘‘ pubbe, bhikkhave, mama sahāyo puṇṇamukho nāma phussakokilo ahosi, tassāyaṃ vaṃso’’ ti vatvā purimanayeneva tehi bhikkhūhi pucchito āha–" 526005,114,4153,2,17,1,109,9,"‘ ‘ Tasseva khalu, bho, himavato pabbatarājassa puratthimadisābhāge susukhumasunipuṇagirippabhavaharitupayantiyo’’ ti. " 526006,114,4154,2,27,1,262,20,"Tattha suṭṭhu sukhumasaṇhasalilatāya susukhumasunipuṇā, giri etāsaṃ pabhavoti girippabhavā , himavantato sandamānaharitatiṇamissaoghatāya haritā, kuṇāladahaṃ upagamanena upayantiyoti susukhumasunipuṇagirippabhavaharitupayantiyo, evarūpā nadiyo yasmiṃ sandantīti attho. " 526007,114,4155,2,12,1,62,9,"Idāni yaṃ kuṇāladahaṃ tā upayanti, tattha pupphāni vaṇṇento āha–" 526008,114,4156,2,9,1,100,4,‘ ‘ Uppalapadumakumudanalinasatapattasogandhikamandālakasampativiruḷha- suciganṭhamanuññamāvakappadese’’ ti. 526009,114,4157,2,6,1,28,4,Tattha uppalan ti nīluppalaṃ. 526010,114,4157,7,10,1,22,3,Nalinan ti setapadumaṃ. 526011,114,4157,11,14,1,39,3,Satapattan ti paripuṇṇasatapattapadumaṃ. 526012,114,4157,15,30,1,146,14,{Sampatī}ti etehi sampativiruḷhehi abhinavajātehi sucigandhena ceva manuññena ca hadayabandhanasamatthatāya māvakena ca padesena samannāgateti attho. 526013,114,4158,2,8,1,41,6,Idāni tasmiṃ dahe rukkhādayo vaṇṇento āha– 526014,114,4159,2,32,1,716,25,"‘ ‘ Kuravakamucalindaketakavedisavañjulapunnāgabakulatilakapiyakahasanasālasaḷala- campakaasokanāgarukkhatirīṭibhujapattaloddacandanoghavane kāḷāgarupadmakapiyaṅgudevadārukacocagahane kakudhakuṭajaaṅkolakaccikārakaṇikārakaṇṇikāra- kanaverakoraṇḍakakoviḷārakiṃsukayodhikavanamallikamanaṅgaṇamanavajjabhaṇḍisurucira- bhaginimālāmalyadhare jātisumanamadhugandhikadhanutakkāritālīsatagaramusīrakoṭṭhakacchavitate atimuttakasaṃkusumitalatāvitatapaṭimaṇḍitappadese haṃsapilavakādambakāraṇḍavābhinadite vijjādharasiddhasamaṇatāpasagaṇādhivuṭṭhe varadevayakkharakkhasadānavagandhabbakinnaramahoragānuciṇṇappadese– evarūpe khalu, bho, ramme vanasaṇḍe puṇṇamukho nāma phussakokilo pativasati ativiya madhuragiro vilāsitanayano mattakkho." 526015,114,4160,2,16,1,94,10,"‘ ‘ Tasseva khalu, bho, puṇṇamukhassa phussakokilassa aḍḍhuḍḍhāni itthisatāni paricārikā dijakaññāyo. " 526016,114,4160,17,43,1,190,22,"Atha khalu, bho, dve dijakaññāyo kaṭṭhaṃ mukhena ḍaṃsitvā taṃ puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ majjhe nisīdāpetvā uḍḍenti‘ mā naṃ puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ addhānapariyāyapathe kilamatho ubbāhetthā’ ti." 526017,114,4161,2,24,1,141,17,"‘ ‘ Paññāsa dijakaññāyo heṭṭhato heṭṭhato uḍḍenti‘ sacāyaṃ puṇṇamukho phussakokilo sakuṇo āsanā paripatissati, mayaṃ taṃ pakkhehi paṭiggahessāmā’ ti." 526018,114,4162,2,17,1,90,12,‘ ‘ Paññāsa dijakaññāyo uparūpari uḍḍenti‘ mā naṃ puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ ātapo paritāpesī’ ti. 526019,114,4163,2,28,1,147,23,‘ ‘ Paññāsa paññāsa dijakaññāyo ubhatopassena uḍḍenti‘ mānaṃ puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ sītaṃ vā uṇhaṃ vā tiṇaṃ vā rajo vā vāto vā ussāvo vā upapphusī’ ti. 526020,114,4164,2,61,1,379,55,"‘ ‘ Paññāsa dijakaññāyo purato purato uḍḍenti‘ mā naṃ puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ gopālakā vā pasupālakā vā tiṇahārakā vā kaṭṭhahārakā vā vanakammikā vā kaṭṭhena vā kaṭhalāya vā pāṇinā vā leḍḍunā vā daṇḍena vā satthena vā sakkharāhi vā pahāramadaṃsu, māyaṃ puṇṇamukho phussakokilo gacchehi vā latāhi vā rukkhehi vā sākhāhi vā thambhehi vā pāsāṇehi vā balavantehi vā pakkhīhi saṅgamesī’ ti." 526021,114,4165,2,24,1,157,18,‘ ‘ Paññāsa dijakaññāyo pacchato pacchato uḍḍenti saṇhāhi sakhilāhi mañjūhi madhurāhi vācāhi samudācarantiyo‘ māyaṃ puṇṇamukho phussakokilo āsane pariyukkaṇṭhī’ ti. 526022,114,4166,2,17,1,134,12,‘ ‘ Paññāsa dijakaññāyo disodisaṃ uḍḍenti anekarukkhavividhavikatiphalamāharantiyo‘ māyaṃ puṇṇamukho phussakokilo khudāya parikilamitthā’ ti. 526023,114,4167,2,41,1,309,28,"‘ ‘ Atha khalu, bho, tā dijakaññāyo taṃ puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ ārāmeneva ārāmaṃ, uyyāneneva uyyānaṃ, nadītittheneva nadītitthaṃ, pabbatasikhareneva pabbatasikharaṃ, ambavaneneva ambavanaṃ, jambuvaneneva jambuvanaṃ, labujavaneneva labujavanaṃ, nāḷikerasañcāriyeneva nāḷikerasañcāriyaṃ khippameva abhisambhonti ratitthāya." 526024,114,4168,2,37,1,200,26,"‘ ‘ Atha khalu, bho, puṇṇamukho phussakokilo tāhi dijakaññāhi divasaṃ paribyūḷho evaṃ pasaṃsati‘ sādhu sādhu, bhaginiyo, etaṃ kho bhaginiyo tumhākaṃ patirūpaṃ kuladhītānaṃ, yaṃ tumhe bhattāraṃ paricareyyāthā’ ti." 526025,114,4169,2,15,1,71,10,"‘ ‘ Atha khalu, bho, puṇṇamukho phussakokilo yena kuṇālo sakuṇo tenupasaṅkami. " 526026,114,4169,16,39,1,216,21,"Addasaṃsu kho kuṇālassa sakuṇassa paricārikā dijakaññāyo taṃ puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ dūratova āgacchantaṃ, disvāna yena puṇṇamukho phussakokilo tenupasaṅkamiṃsu, upasaṅkamitvā taṃ puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ etadavocuṃ–" 526027,114,4169,40,61,1,122,16,"‘ ayaṃ, samma puṇṇamukha, kuṇālo sakuṇo ativiya pharuso ativiya pharusavāco, appeva nāma tavampi āgamma piyavācaṃ labheyyāmā’ ti." 526028,114,4169,62,91,1,211,25,"‘ Appeva nāma bhaginiyo’ ti vatvā yena kuṇālo sakuṇo tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā kuṇālena sakuṇena saddhiṃ paṭisammoditvā ekamantaṃ nisīdi, ekamantaṃ nisinno kho puṇṇamukho phussakokilo taṃ kuṇālaṃ sakuṇaṃ etadavoca–" 526029,114,4169,92,120,1,194,20,"‘ kissa tvaṃ, samma kuṇāla, itthīnaṃ sujātānaṃ kuladhītānaṃ sammāpaṭipannānaṃ micchāpaṭipannosi, amanāpabhāṇīnampi kira, samma kuṇāla, itthīnaṃ manāpabhāṇinā bhavitabbaṃ, kimaṅgaṃ pana manāpabhāṇīnan’ ti." 526030,114,4170,2,13,1,69,10,‘ ‘ Evaṃ vutte kuṇālo sakuṇo taṃ puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ evaṃ apasādesi– 526031,114,4170,14,36,1,94,16,"‘ nassa tvaṃ, samma jamma vasala, vinassa tvaṃ, samma jamma vasala, ko nu tayā viyatto jāyājinenā’ ti. " 526032,114,4170,37,46,1,67,8,Evaṃ apasādito ca pana puṇṇamukho phussakokilo tatoyeva paṭinivatti. 526033,114,4171,2,24,1,146,17,"‘ ‘ Atha khalu, bho, puṇṇamukhassa phussakokilassa aparena samayena nacirasseva kharo ābādho uppajji, lohitapakkhandikā bāḷhā vedanā vattanti māraṇantikā. " 526034,114,4171,25,35,1,81,8,"Atha khalu, bho, puṇṇamukhassa phussakokilassa paricārikānaṃ dijakaññānaṃ etadahosi–" 526035,114,4171,36,57,1,138,18,"‘ ābādhiko kho ayaṃ puṇṇamukho phussakokilo, appeva nāma imamhā ābādhā vuṭṭhaheyyā’ ti ekaṃ adutiyaṃ ohāya yena kuṇālo sakuṇo tenupasaṅkamiṃsu. " 526036,114,4171,58,71,1,94,12,"Addasā kho kuṇālo sakuṇo tā dijakaññāyo dūratova āgacchantiyo, disvāna tā dijakaññāyo etadavoca–" 526037,114,4171,72,80,1,36,6,‘ kahaṃ pana tumhaṃ vasaliyo bhattā’ ti. 526038,114,4171,81,97,1,89,12,"‘ Ābādhiko kho, samma kuṇāla, puṇṇamukho phussakokilo appeva nāma tamhā ābādhā vuṭṭhaheyyā’ ti. " 526039,114,4171,98,106,1,54,8,Evaṃ vutte kuṇālo sakuṇo tā dijakaññāyo evaṃ apasādesi– 526040,114,4171,107,138,1,241,26,"‘ nassatha tumhe vasaliyo, vinassatha tumhe vasaliyo coriyo dhuttiyo asatiyo lahucittāyo katassa appaṭikārikāyo anilo viya yenakāmaṃgamāyo’ ti vatvā yena puṇṇamukho phussakokilo tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā taṃ puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ etadavoca–" 526041,114,4171,139,147,1,23,4,"‘ haṃ, samma, puṇṇamukhā’ ti." 526042,114,4171,148,156,1,19,4,"‘ Haṃ, samma, kuṇālā’ ti." 526043,114,4172,2,22,1,137,17,"‘ ‘ Atha khalu, bho, kuṇālo sakuṇo taṃ puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ pakkhehi ca mukhatuṇḍakena ca pariggahetvā vuṭṭhāpetvā nānābhesajjāni pāyāpesi. " 526044,114,4172,23,36,1,72,9,"Atha khalu, bho, puṇṇamukhassa phussakokilassa so ābādho paṭippassambhī’’ ti. " 526045,114,4173,2,6,1,26,3,Tattha {piyakā}ti setapupphā. 526046,114,4173,7,14,1,37,5,"{Hasanā}ti ha -kāro sandhikaro, asanāyeva. " 526047,114,4173,15,19,1,23,3,{Tirīṭī}ti ekā rukkhajāti. 526048,114,4173,20,23,1,29,2,{Candanā}ti rattasurabhicandanā. 526049,114,4173,24,30,1,48,5,{Oghavane}ti etesaṃ oghena ghaṭāya samannāgatavane. 526050,114,4173,31,38,1,63,6,{Devadārukacocagahane}ti devadārurukkhehi ceva kadalīhi ca gahane. 526051,114,4173,39,43,1,26,3,{Kaccikārā}ti ekā rukkhajāti. 526052,114,4173,44,47,1,21,2,{Kaṇikārā}ti mahāpupphā. 526053,114,4173,48,51,1,26,2,{Kaṇṇikārā}ti khuddakapupphā. 526054,114,4173,52,55,1,21,2,{Kiṃsukā}ti vātaghātakā. 526055,114,4173,56,59,1,17,2,{Yodhikā}ti yūthikā. 526056,114,4173,60,71,1,166,9,{Vanamallikamanaṅgaṇamanavajjabhaṇḍisurucirabhaginimālāmalyadhare}ti mallikānañca anaṅgaṇānaṃ anavajjānañca bhaṇḍīnaṃ surucirānañca bhaginīnaṃ pupphehi mālyadhārayamāne. 526057,114,4173,72,75,1,26,2,{Dhanutakkārī}ti dhanupāṭali. 526058,114,4173,76,79,1,26,2,{Tālīsā}ti tālīsapattarukkhā. 526059,114,4173,80,86,1,66,5,{Kacchavitate}ti etehi jātisumanādīhi vitate nadikacchapabbatakacche. 526060,114,4173,87,98,1,111,10,{Saṃkusumitalatā}ti tesu tesu ṭhānesu suṭṭhu kusumitaatimuttakehi ceva nānāvidhalatāhi ca vitatapaṭimaṇḍitapadese. 526061,114,4173,99,105,1,56,5,{Gaṇādhivuṭṭhe}ti etesaṃ vijjādharādīnaṃ gaṇehi adhivuṭṭhe. 526062,114,4173,106,110,1,42,3,{Puṇṇamukho}ti mukhaparipuṇṇatāya puṇṇamukho. 526063,114,4173,111,115,1,31,3,Parehi phuṭṭhatāya phussakokilo. 526064,114,4173,116,119,1,30,2,{Vilāsitanayano}ti vilāsitanetto. 526065,114,4173,120,133,1,83,10,"{Mattakkho}ti yathā mattānaṃ akkhīni rattāni honti, evaṃ rattakkho, pamāṇayuttanetto vā. " 526066,114,4174,2,6,1,34,3,{Bhaginiyo}ti ariyavohārena ālapanaṃ. 526067,114,4174,7,12,1,51,4,{Paricareyyāthā}ti sakaladivasaṃ gahetvā vicareyyātha. 526068,114,4174,13,18,1,35,5,Iti so piyakathaṃ kathetvā uyyojeti. 526069,114,4174,19,32,1,107,12,"Kadāci pana kuṇālo saparivāro puṇṇamukhaṃ dassanāya gacchati, kadāci puṇṇamukho kuṇālassa santikaṃ āgacchati. " 526070,114,4174,33,43,1,24,5,"Tenāha‘‘ atha khalu, bho’’ ti. " 526071,114,4174,44,47,1,15,2,{Sammā}ti vayassa. 526072,114,4174,48,52,1,27,3,{Āgammā}ti paṭicca upanissāya. 526073,114,4174,53,59,1,53,5,{Labheyyāmā}ti kuṇālassa santikā piyavacanaṃ labheyyāma. 526074,114,4174,60,69,1,49,7,"Appeva {nāmā}ti api nāma labheyyātha, vakkhāmi nanti. " 526075,114,4174,70,73,1,26,3,Sujātānan ti samajātikānaṃ. 526076,114,4175,2,5,1,14,2,{Nassā}ti palāya. 526077,114,4175,6,9,1,14,2,{Jammā}ti lāmaka. 526078,114,4175,10,20,1,50,9,{Viyatto}ti ko nu tayā sadiso añño byatto nāma atthi. 526079,114,4175,21,28,1,40,5,"{Jāyājinenā}ti jāyājitena, ayameva vā pāṭho. " 526080,114,4175,29,44,1,110,14,Evaṃ itthiparājitena tayā sadiso ko nāma byatto atthīti taṃ puna evarūpassa vacanassa abhaṇanatthāya apasādeti. 526081,114,4175,45,65,1,117,14,"{Tatoyevā}ti‘‘ kuddho me kuṇālo’’ ti cintetvā tatoyeva paṭinivatti, so nivattitvā saparivāro attano nivāsaṭṭhānameva agamāsi. " 526082,114,4176,2,18,1,104,14,"Appeva {nāmā}ti saṃsayaparivitakko, imamhā ābādhā vuṭṭhaheyya vā no vāti evaṃ cintetvā taṃ ohāya pakkamiṃsu. " 526083,114,4176,19,22,1,18,3,Tumhan ti tumhākaṃ. 526084,114,4176,23,37,1,81,12,"Appeva {nāmā}ti tamhā ābādhā vuṭṭhaheyya vā no vā, amhākaṃ āgatakāle mato bhavissati. " 526085,114,4176,38,47,1,75,9,Mayañhi idāneva so marissatīti ñatvā tumhākaṃ pādaparicārikā bhavituṃ āgatā. 526086,114,4176,48,79,1,246,28,"{Tenupasaṅkamī}ti imā itthiyo sāmikassa matakāle āgatā paṭikkūlā bhavissāmāti taṃ pahāya āgatā, ahaṃ gantvā mama sahāyakaṃ pupphaphalādīni nānābhesajjāni saṃharitvā arogaṃ karissāmīti cintetvā nāgabalo mahāsatto ākāse uppatitvā yena so tenupasaṅkami. " 526087,114,4176,80,94,1,47,8,"Han ti nipāto,‘‘ jīvasi, sammā’’ ti pucchanto evamāha. " 526088,114,4176,95,111,1,45,8,Itaropissa‘‘ jīvāmī’’ ti vadanto‘‘ haṃ sammā’’ ti āha. 526089,114,4176,112,115,1,17,2,{Pāyāpesī}ti pāyesi. 526090,114,4176,116,119,1,27,2,{Paṭippassambhī}ti vūpasamīti. 526091,114,4177,2,8,1,39,6,Tāpi dijakaññāyo asmiṃ aroge jāte āgatā. 526092,114,4177,9,38,1,176,21,"Kuṇālopi puṇṇamukhaṃ katipāhaṃ phalāphalāni khādāpetvā tassa balappattakāle,‘‘ samma, idāni tvaṃ arogo, attano paricārikāhi saddhiṃ vasa, ahampi attano vasanaṭṭhānaṃ gamissāmī’’ ti āha. " 526093,114,4177,39,62,1,89,16,"Atha naṃ so‘‘ imā, samma, maṃ bāḷhagilānaṃ pahāya palāyanti, na me etāhi dhuttīhi attho’’ ti āha. " 526094,114,4177,63,88,1,175,19,"Taṃ sutvā mahāsatto‘‘ tena hi te, samma, itthīnaṃ pāpabhāvaṃ ācikkhissāmī’’ ti puṇṇamukhaṃ gahetvā himavantapasse manosilātalaṃ netvā sattayojanikasālarukkhamūle manosilāsane nisīdi. " 526095,114,4177,89,94,1,42,5,Ekasmiṃ passe puṇṇamukho saparivāro nisīdi. 526096,114,4177,95,98,1,32,3,Sakalahimavante devaghosanā cari– 526097,114,4177,99,116,1,101,12,"‘‘ ajja kuṇālo sakuṇarājā himavante manosilāsane nisīditvā buddhalīlāya dhammaṃ desessati, taṃ suṇāthā’’ ti. " 526098,114,4177,117,125,1,72,7,Paramparaghosena cha kāmāvacaradevā sutvā yebhuyyena tattha sannipatiṃsu. 526099,114,4177,126,130,1,67,4,Bahunāgasupaṇṇakinnaravijjādharādīnampi devatā tamatthaṃ ugghosesuṃ. 526100,114,4177,131,138,1,78,7,Tadā ānando nāma gijjharājā dasasahassagijjhaparivāro gijjhapabbate paṭivasati. 526101,114,4177,139,154,1,81,11,Sopi taṃ kolāhalaṃ sutvā‘‘ dhammaṃ suṇissāmī’’ ti saparivāro āgantvā ekamantaṃ nisīdi. 526102,114,4177,155,192,1,278,31,"Nāradopi pañcābhiñño tāpaso dasasahassatāpasaparivuto himavantapadese viharanto taṃ devaghosanaṃ sutvā‘‘ sahāyo kira me kuṇālo itthīnaṃ aguṇaṃ kathessati, mahāsamāgamo bhavissati, mayāpi taṃ desanaṃ sotuṃ vaṭṭatī’’ ti tāpasadasasahassena saddhiṃ iddhiyā tattha gantvā ekamantaṃ nisīdi. " 526103,114,4177,193,197,1,50,4,Buddhānaṃ desanāsannipātasadiso mahāsamāgamo ahosi. 526104,114,4177,198,210,1,116,10,Atha mahāsatto jātissarañāṇena itthidosapaṭisaṃyuttaṃ atītabhave diṭṭhakāraṇaṃ puṇṇamukhaṃ kāyasakkhiṃ katvā kathesi. 526105,114,4177,211,215,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha– 526106,114,4178,2,18,1,107,13,"‘ ‘ Atha khalu, bho, kuṇālo sakuṇo taṃ puṇṇamukhaṃ phussakokilaṃ gilānavuṭṭhitaṃ aciravuṭṭhitaṃ gelaññā etadavoca–" 526107,114,4179,2,26,1,130,16,"‘ ‘‘ Diṭṭhā mayā, samma puṇṇamukha, kaṇhā dvepitikā pañcapatikāya chaṭṭhe purise cittaṃ paṭibandhantiyā, yadidaṃ kabandhe pīṭhasappimhī’’’ ti. " 526108,114,4179,27,31,1,31,4,Bhavati ca panuttarettha vākyaṃ– 526109,114,4180,2,4,1,0,0,290. 526110,114,4181,2,12,1,55,8,"‘ ‘ Athajjuno nakulo bhīmaseno, yudhiṭṭhilo sahadevo ca rājā; " 526111,114,4182,2,13,1,59,9,"Ete patī pañca maticca nārī, akāsi khujjavāmanakena pāpan’ ti." 526112,114,4183,2,19,1,130,14,"‘ ‘ Diṭṭhā mayā, samma puṇṇamukha, saccatapāpī nāma samaṇī susānamajjhe vasantī catutthabhattaṃ pariṇāmayamānā surādhuttakena pāpamakāsi." 526113,114,4184,2,19,1,114,14,"‘ ‘ Diṭṭhā mayā, samma puṇṇamukha, kākavatī nāma devī samuddamajjhe vasantī bhariyā venateyyassa naṭakuverena pāpamakāsi." 526114,114,4185,2,18,1,121,12,"‘ ‘ Diṭṭhā mayā, samma puṇṇamukha, kuruṅgadevī nāma lomasuddarī eḷikakumāraṃ kāmayamānā chaḷaṅgakumāradhanantevāsinā pāpamakāsi." 526115,114,4186,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Evañhetaṃ mayā ñātaṃ, brahmadattassa mātaraṃ; " 526116,114,4187,2,7,1,43,4,"Ohāya kosalarājaṃ, pañcālacaṇḍena pāpamakāsi. " 526117,114,4188,2,4,1,0,0,291. 526118,114,4189,2,15,1,66,11,"‘ ‘ Etā ca aññā ca akaṃsu pāpaṃ, tasmāhamitthīnaṃ na vissase nappasaṃse; " 526119,114,4190,2,9,1,58,6,"Mahī yathā jagati samānarattā, vasundharā itarītarāpatiṭṭhā; " 526120,114,4191,2,11,1,59,8,"Sabbasahā aphandanā akuppā, tathitthiyo tāyo na vissase naro. " 526121,114,4192,2,4,1,0,0,292. 526122,114,4193,2,13,1,58,7,"‘ ‘ Sīho yathā lohitamaṃsabhojano, vāḷamigo pañcāvudho suruddho; " 526123,114,4194,2,11,1,62,8,"Pasayhakhādī parahiṃsane rato, tathitthiyo tāyo na vissase naro." 526124,114,4195,2,30,1,127,20,"‘ ‘ Na khalu, samma puṇṇamukha, vesiyo nāriyo gamaniyo, na hetā bandhakiyo nāma, vadhikāyo nāma etāyo, yadidaṃ vesiyo nāriyo gamaniyo’’ ti." 526125,114,4196,2,16,1,109,13,‘ ‘ Coro viya veṇikatā madirāva diddhā vāṇijo viya vācāsanthutiyo issasiṅgamiva viparivattāyo uragamiva dujivhāyo. 526126,114,4196,17,25,1,81,8,Sobbhamiva paṭicchannā pātālamiva duppūrā rakkhasī viya duttosā yamovekantahāriyo. 526127,114,4196,26,39,1,121,13,Sikhīriva sabbabhakkhā nadīriva sabbavāhī anilo viya yenakāmaṃcarā neru viya avisesakarā visarukkho viya niccaphalitāyoti. 526128,114,4196,40,44,1,31,4,Bhavati ca panuttarettha vākyaṃ– 526129,114,4197,2,4,1,0,0,293. 526130,114,4198,2,12,1,43,7,"‘ ‘‘ Yathā coro yathā diddho, vāṇijova vikatthanī; " 526131,114,4199,2,8,1,42,5,"Issasiṅgamiva parivattā, dujivhā urago viya. " 526132,114,4200,2,4,1,0,0,294. 526133,114,4201,2,10,1,41,5,"‘ ‘‘ Sobbhamiva paṭicchannā, pātālamiva duppurā; " 526134,114,4202,2,7,1,39,4,"Rakkhasī viya duttosā, yamovekantahāriyo. " 526135,114,4203,2,4,1,0,0,295. 526136,114,4204,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Yathā sikhī nadī vāto, nerunāva samāgatā; " 526137,114,4205,2,9,1,49,6,"Visarukkho viya niccaphalā, nāsayanti ghare bhogaṃ; " 526138,114,4206,2,7,1,22,2,Ratanantakaritthiyo ’’’ ti. 526139,114,4207,2,9,1,59,7,Tattha gilānavuṭṭhitan ti paṭhamaṃ gilānaṃ pacchā vuṭṭhitaṃ. 526140,114,4207,10,33,1,193,21,Diṭṭhā {mayā}ti atīte kira brahmadatto kāsirājā sampannabalavāhanatāya kosalarajjaṃ gahetvā kosalarājānaṃ māretvā tassa aggamahesiṃ sagabbhaṃ gahetvā bārāṇasiṃ gantvā taṃ attano aggamahesiṃ akāsi. 526141,114,4207,34,38,1,29,4,Sā aparabhāge dhītaraṃ vijāyi. 526142,114,4207,39,61,1,84,15,"Rañño pana pakatiyā dhītā vā putto vā natthi, so tussitvā,‘‘ bhadde, varaṃ gaṇhāhī’’ ti āha. " 526143,114,4207,62,67,1,26,4,Sā gahitakaṃ katvā ṭhapesi. 526144,114,4207,68,79,1,44,7,Tassā pana kumārikāya‘‘ kaṇhā’’ ti nāmaṃ kariṃsu. 526145,114,4207,80,85,1,33,5,Athassā vayappattāya mātā taṃ āha– 526146,114,4207,86,106,1,83,13,"‘‘ amma, pitarā tava varo dinno, tamahaṃ gahetvā ṭhapesiṃ, tava ruccanakaṃ varaṃ gaṇhā’’ ti. " 526147,114,4207,107,131,1,133,17,"Sā‘‘ amma, mayhaṃ aññaṃ avijjamānaṃ natthi, patiggahaṇatthāya me sayaṃ varaṃ kārehī’’ ti kilesabahulatāya hirottappaṃ bhinditvā mātaraṃ āha. " 526148,114,4207,132,135,1,16,3,Sā rañño ārocesi. 526149,114,4207,136,149,1,62,9,Rājā‘‘ yathārucitaṃ patiṃ gaṇhatū’’ ti vatvā sayaṃ varaṃ ghosāpesi. 526150,114,4207,150,155,1,58,5,Rājaṅgaṇe sabbālaṅkārapaṭimaṇḍitā bahū purisā sannipatiṃsu. 526151,114,4207,156,165,1,76,9,Kaṇhā pupphasamuggaṃ ādāya uttarasīhapañjare ṭhitā olokentī ekampi na rocesi. 526152,114,4208,2,46,1,340,36,Tadā paṇḍurājagottato ajjuno nakulo bhīmaseno yudhiṭṭhilo sahadevoti ime pañca paṇḍurājaputtā takkasilāyaṃ disāpāmokkhassa ācariyassa santike sippaṃ uggahetvā‘‘ desacārittaṃ jānissāmā’’ ti vicarantā bārāṇasiṃ patvā antonagare kolāhalaṃ sutvā pucchitvā tamatthaṃ ñatvā‘‘ mayampi gamissāmā’’ ti kañcanarūpasamānarūpā tattha gantvā paṭipāṭiyā aṭṭhaṃsu. 526153,114,4208,47,71,1,129,18,"Kaṇhā te disvā pañcasupi tesu paṭibaddhacittā hutvā pañcannampi sīsesu mālācumbaṭakāni khipitvā,‘‘ amma, ime pañca jane varemī’’ ti āha. " 526154,114,4208,72,75,1,18,3,Sāpi rañño ārocesi. 526155,114,4208,76,105,1,167,21,Rājā varassa dinnattā‘‘ na labhissatī’’ ti avatvā anattamanova‘‘ kiṃjātikā kassa puttā’’ ti pucchitvā paṇḍurājaputtabhāvaṃ ñatvā tesaṃ sakkāraṃ katvā taṃ pādaparicārikaṃ adāsi. 526156,114,4209,2,7,1,46,5,Sā sattabhūmikapāsāde te kilesavasena saṅgaṇhi. 526157,114,4209,8,14,1,46,6,Eko panassā paricārako khujjo pīṭhasappī atthi. 526158,114,4209,15,36,1,161,20,"Sā pañca rājaputte kilesavasena saṅgaṇhitvā tesaṃ bahi nikkhantakāle okāsaṃ labhitvā kilesena anuḍayhamānā khujjena saddhiṃ pāpaṃ karoti, tena ca saddhiṃ kathentī–" 526159,114,4209,37,56,1,103,14,"‘‘ mayhaṃ tayā sadiso piyo natthi, rājaputte mārāpetvā tesaṃ galalohitena tava pāde makkhāpessāmī’’ ti vadati. " 526160,114,4209,57,60,1,40,3,Itaresupi jeṭṭhabhātikena missībhūtakāle– 526161,114,4209,61,84,1,131,17,"‘‘ imehi catūhi tvameva mayhaṃ piyataro, mayā jīvitampi tavatthāya pariccattaṃ, mama pitu accayena tuyhaññeva rajjaṃ dāpessāmī’’ ti vadati. " 526162,114,4209,85,91,1,43,5,Itarehi saddhiṃ missībhūtakālepi eseva nayo. 526163,114,4209,92,110,1,81,13,"Te‘‘ ayaṃ amhe piyāyati, issariyañca no etaṃ nissāya jātan’’ ti tassā ativiya tussanti. " 526164,114,4210,2,6,1,28,4,Sā ekadivasaṃ ābādhikā ahosi. 526165,114,4210,7,20,1,81,12,"Atha naṃ te parivāretvā eko sīsaṃ sambāhanto nisīdi, sesā ekekaṃ hatthañca pādañca. " 526166,114,4210,21,25,1,27,4,Khujjo pana pādamūle nisīdi. 526167,114,4210,26,31,1,56,5,Sā sīsaṃ sambāhamānassa jeṭṭhabhātikassa ajjunakumārassa– 526168,114,4210,32,62,1,175,23,"‘‘ mayhaṃ tayā piyataro natthi, jīvamānā tuyhaṃ jīvissāmi, pitu accayena tuyhaṃ rajjaṃ dāpessāmī’’ ti sīsena saññaṃ dadamānā taṃ saṅgaṇhi, itaresampi hatthapādehi tatheva saññaṃ adāsi. " 526169,114,4210,63,65,1,14,2,Khujjassa pana– 526170,114,4210,66,81,1,68,10,"‘‘ tvaññeva mama piyo, tavatthāya ahaṃ jīvissāmī’’ ti jivhāya saññaṃ adāsi. " 526171,114,4210,82,91,1,62,8,Te sabbepi pubbe kathitabhāvena tāya saññāya tamatthaṃ jāniṃsu. 526172,114,4210,92,97,1,39,5,Tesu sesā attano dinnasaññāyeva jāniṃsu. 526173,114,4210,98,104,1,51,5,Ajjunakumāro pana tassā hatthapādajivhāvikāre disvā– 526174,114,4210,105,132,1,162,21,"‘‘ yathā mayhaṃ, evaṃ sesānampi imāya saññā dinnā bhavissati, khujjena cāpi saddhiṃ etissāya santhavena bhavitabban’’ ti cintetvā bhātaro gahetvā bahi nikkhamitvā pucchi–" 526175,114,4210,133,144,1,50,7,‘‘ diṭṭhā vo pañcapatikā mama sīsavikāraṃ dassentī’’ ti? 526176,114,4210,145,153,1,13,3,"‘‘ Āma, diṭṭhā’’ ti." 526177,114,4210,154,161,1,21,3,‘‘ Kiṃkāraṇaṃ jānāthā’’ ti? 526178,114,4210,162,169,1,12,3,‘‘ Na jānāmā’’ ti. 526179,114,4210,170,185,1,80,10,"‘‘ Idaṃ nāmettha kāraṇaṃ, tumhākaṃ pana hatthapādehi dinnasaññāya kāraṇaṃ jānāthā’’ ti?" 526180,114,4210,186,194,1,13,3,"‘‘ Āma, jānāmā’’ ti." 526181,114,4210,195,210,1,87,10,"‘‘ Amhākampi teneva kāraṇena adāsi, khujjassa jivhāvikārena saññādānassa kāraṇaṃ jānāthā’’ ti?" 526182,114,4210,211,218,1,12,3,‘‘ Na jānāmā’’ ti. 526183,114,4210,219,238,1,114,15,Atha nesaṃ ācikkhitvā‘‘ imināpi saddhiṃ etāya pāpakammaṃ katan’’ ti vatvā tesu asaddahantesu khujjaṃ pakkositvā pucchi. 526184,114,4210,239,243,1,26,4,So sabbaṃ pavattiṃ kathesi. 526185,114,4211,2,9,1,52,7,Te tassa vacanaṃ sutvā tassā vigatacchandarāgā hutvā– 526186,114,4211,10,63,1,377,43,"‘‘ aho mātugāmo nāma pāpo dussīlo, mādise nāma jātisampanne sobhaggappatte pahāya evarūpena jegucchapaṭikūlena khujjena saddhiṃ pāpakammaṃ karoti, ko nāma paṇḍitajātiko evaṃ nillajjāhi pāpadhammāhi itthīhi saddhiṃ ramissatī’’ ti anekapariyāyena mātugāmaṃ garahitvā‘‘ alaṃ no gharāvāsenā’’ ti pañca janā himavantaṃ pavisitvā pabbajitvā kasiṇaparikammaṃ katvā āyupariyosāne yathākammaṃ gatā. " 526187,114,4211,64,70,1,46,6,Kuṇālo pana sakuṇarājā tadā ajjunakumāro ahosi. 526188,114,4211,71,82,1,58,7,Tasmā attanā diṭṭhakāraṇaṃ dassento‘‘ diṭṭhā mayā’’ tiādimāha. 526189,114,4212,2,12,1,63,8,Tattha {dvepitikā}ti kosalarañño ca kāsirañño ca vasenetaṃ vuttaṃ. 526190,114,4212,13,20,1,47,5,"{Pañcapatikāyā}ti pañcapatikā, ya -kāro nipātamatto. " 526191,114,4212,21,24,1,32,2,{Paṭibandhantiyā}ti paṭibandhamānā. 526192,114,4212,25,38,1,77,11,"{Kabandhe}ti tassa kira gīvā onamitvā uraṃ allīnā, tasmā chinnasīso viya khāyati. " 526193,114,4212,39,45,1,37,5,Pañca {maticcā}ti ete pañca atikkamitvā. 526194,114,4212,46,50,1,38,3,{Khujjavāmanakenā}ti khujjena vāmanakena. 526195,114,4213,2,14,1,66,8,Idaṃ vatvā aparānipi diṭṭhapubbāni dassento puna‘‘ diṭṭhā’’ tiādimāha. 526196,114,4213,15,46,1,232,29,"Tattha dutiyavatthusmiṃ tāva ayaṃ vibhāvanā– atīte kira bārāṇasiṃ nissāya saccatapāpī nāma setasamaṇī susāne paṇṇasālaṃ kāretvā tattha vasamānā cattāri bhattāni atikkamitvā bhuñjati, sakalanagare cando viya sūriyo viya ca pākaṭā ahosi. " 526197,114,4213,47,58,1,66,7,Bārāṇasivāsino khipitvāpi khalitvāpi‘‘ namo saccatapāpiyā’’ ti vadanti. 526198,114,4213,59,74,1,153,14,Athekasmiṃ chaṇakāle paṭhamadivase tāva suvaṇṇakārā gaṇabandhena ekasmiṃ padese maṇḍapaṃ katvā macchamaṃsasurāgandhamālādīni āharitvā surāpānaṃ ārabhiṃsu. 526199,114,4213,75,79,1,42,4,Atheko suvaṇṇakāro surāpiṭṭhakaṃ chaḍḍento– 526200,114,4213,80,90,1,43,6,‘‘ namo saccatapāpiyā’’ ti vatvā ekena paṇḍitena– 526201,114,4213,91,107,1,65,10,"‘‘ ambho andhabāla, calacittāya itthiyā namo karosi, aho bālo’’ ti vutte–" 526202,114,4213,108,124,1,61,10,"‘‘ samma, mā evaṃ avaca, mā nirayasaṃvattanikaṃ kammaṃ karī’’ ti āha. " 526203,114,4213,125,162,1,221,29,"Atha naṃ so‘‘ dubbuddhi tuṇhī hohi, sahassena abbhutaṃ karohi, ahaṃ te saccatapāpiṃ ito sattame divase alaṅkatapaṭiyattaṃ imasmiṃyeva ṭhāne nisinno surāpiṭṭhakaṃ gāhāpetvā suraṃ pivissāmi , mātugāmo dhuvasīlo nāma natthī’’ ti āha. " 526204,114,4213,163,176,1,63,9,So‘‘ na sakkhissasī’’ ti vatvā tena saddhiṃ sahassena abbhutamakāsi. 526205,114,4213,177,193,1,144,16,So taṃ aññesaṃ suvaṇṇakārānaṃ ārocetvā punadivase pātova tāpasavesena susānaṃ pavisitvā tassā vasanaṭṭhānassa avidūre sūriyaṃ namassanto aṭṭhāsi. 526206,114,4214,2,7,1,33,5,Sā bhikkhāya gacchamānā naṃ disvā– 526207,114,4214,8,34,1,163,18,"‘‘ mahiddhiko tāpaso bhavissati, ahaṃ tāva susānapasse vasāmi, ayaṃ majjhe susānassa vasati, bhavitabbamassabbhantare santadhammena, vandissāmi nan’’ ti upasaṅkamitvā vandi. " 526208,114,4214,35,40,1,24,5,So neva olokesi na ālapi. 526209,114,4214,41,44,1,28,3,Dutiyadivasepi tatheva akāsi. 526210,114,4214,45,56,1,57,7,Tatiyadivase pana vanditakāle adhomukhova‘‘ gacchāhī’’ ti āha. 526211,114,4214,57,69,1,64,7,Catutthadivase ‘‘ kacci bhikkhāya na kilamasī’’ ti paṭisanthāramakāsi. 526212,114,4214,70,81,1,43,7,Sā‘‘ paṭisanthāro me laddho’’ ti tuṭṭhā pakkāmi. 526213,114,4214,82,89,1,68,7,Pañcamadivase bahutaraṃ paṭisanthāraṃ labhitvā thokaṃ nisīditvā gatā. 526214,114,4214,90,97,1,49,7,Chaṭṭhe divase pana taṃ āgantvā vanditvā nisinnaṃ– 526215,114,4214,98,112,1,64,9,"‘‘ bhagini, kiṃ nu kho ajja bārāṇasiyaṃ mahāgītavāditasaddo’’ ti vatvā–" 526216,114,4214,113,133,1,79,13,"‘‘ ayya, tumhe na jānātha, nagare chaṇo ghuṭṭho, tattha kīḷantānaṃ esa saddo’’ ti vutte–" 526217,114,4214,134,145,1,41,7,‘‘ ettha nāmeso saddo’’ ti ajānanto viya hutvā– 526218,114,4214,146,157,1,42,6,"‘‘ bhagini, kati bhattāni atikkamesī’’ ti pucchi." 526219,114,4214,158,171,1,43,7,"‘‘ Cattāri, ayya, tumhe pana kati atikkamethā’’ ti?" 526220,114,4214,172,179,1,16,3,‘‘ Satta bhaginī’’ ti. 526221,114,4214,180,184,1,19,4,Idaṃ so musā abhāsi. 526222,114,4214,185,189,1,30,4,Devasikaṃ hesa rattiṃ bhuñjati. 526223,114,4214,190,231,1,147,25,So taṃ‘‘ kati te bhagini vassāni pabbajitāyā’’ ti pucchitvā tāya‘‘ dvādasa vassānī’’ ti vatvā‘‘ tumhākaṃ kati vassānī’’ ti vutto‘‘ idaṃ me chaṭṭhaṃ vassan’’ ti āha. 526224,114,4214,232,266,1,128,20,"Atha naṃ‘‘ atthi pana te bhagini santadhammādhigamo’’ ti pucchitvā‘‘ natthi, ayya, tumhākaṃ pana atthī’’ ti vutte‘‘ mayhampi natthī’’ ti vatvā–" 526225,114,4214,267,306,1,200,28,"‘‘ bhagini, mayaṃ neva kāmasukhaṃ labhāma, na nekkhammasukhaṃ, kiṃ amhākaṃyeva uṇho nirayo, mahājanassa kiriyaṃ karoma, ahaṃ gihī bhavissāmi, atthi me mātu santakaṃ dhanaṃ, na sakkomi dukkhaṃ anubhavitun’’ ti āha. " 526226,114,4214,307,316,1,72,9,Sā tassa vacanaṃ sutvā attano calacittatāya tasmiṃ paṭibaddhacittā hutvā– 526227,114,4214,317,337,1,84,13,"‘‘ ayya, ahampi ukkaṇṭhitā, sace pana maṃ na chaḍḍessatha, ahampi gihinī bhavissāmī’’ ti āha. " 526228,114,4214,338,366,1,156,22,"Atha naṃ so‘‘ ehi taṃ na chaḍḍessāmi, bhariyā me bhavissasī’’ ti taṃ nagaraṃ pavesetvā saṃvasitvā surāpānamaṇḍapaṃ gantvā tāya surāpiṭṭhakaṃ gāhāpetvā suraṃ pivi. " 526229,114,4214,367,370,1,19,3,Itaro sahassaṃ jito. 526230,114,4214,371,376,1,34,5,Sā taṃ paṭicca puttadhītāhi vaḍḍhi. 526231,114,4214,377,381,1,30,4,Tadā kuṇālo surādhuttako ahosi. 526232,114,4214,382,393,1,53,7,Tasmā attanā diṭṭhaṃ pakāsento‘‘ diṭṭhā mayā’’ tiādimāha. 526233,114,4215,2,18,1,77,5,Tatiyavatthusmiṃ atītakathā catukkanipāte kākavatījātakavaṇṇanāyaṃ( jā. aṭṭha.3.4. kākavatījātakavaṇṇanā) vitthāritā. 526234,114,4215,19,24,1,29,5,Tadā pana kuṇālo garuḷo ahosi. 526235,114,4215,25,36,1,53,7,Tasmā attanā diṭṭhaṃ pakāsento‘‘ diṭṭhā mayā’’ tiādimāha. 526236,114,4216,2,21,1,183,19,Catutthavatthusmiṃ atīte brahmadatto kosalarājānaṃ vadhitvā rajjaṃ gahetvā tassa aggamahesiṃ gabbhiniṃ ādāya bārāṇasiṃ paccāgantvā tassā gabbhinibhāvaṃ jānantopi taṃ aggamahesiṃ akāsi. 526237,114,4216,22,27,1,56,5,Sā paripakkagabbhā suvaṇṇarūpakasadisaṃ puttaṃ vijāyitvā– 526238,114,4216,28,58,1,137,20,"‘‘ vuddhippattampi naṃ bārāṇasirājā‘ esa me paccāmittassa putto, kiṃ iminā’ ti mārāpessati, mā me putto parahatthe maratū’’ ti cintetvā dhātiṃ āha–" 526239,114,4216,59,73,1,70,9,"‘‘ amma, imaṃ dārakaṃ pilotikaṃ attharitvā āmakasusāne nipajjāpetvā ehī’’ ti. " 526240,114,4216,74,79,1,34,5,Dhātī tathā katvā nhatvā paccāgami. 526241,114,4216,80,86,1,58,6,Kosalarājāpi maritvā puttassa ārakkhadevatā hutvā nibbatti. 526242,114,4216,87,112,1,184,25,Tassānubhāvena ekassa eḷakapālakassa tasmiṃ padese eḷake cārentassa ekā eḷikā taṃ kumāraṃ disvā sinehaṃ uppādetvā khīraṃ pāyetvā thokaṃ caritvā puna gantvā dve tayo cattāro vāre pāyesi. 526243,114,4216,113,129,1,126,16,Eḷakapālako tassā kiriyaṃ disvā taṃ ṭhānaṃ gantvā taṃ dārakaṃ disvā puttasinehaṃ paccupaṭṭhapetvā netvā attano bhariyāya adāsi. 526244,114,4216,130,142,1,70,10,"Sā pana aputtikā, tenassā thaññaṃ natthi, atha naṃ eḷikakhīrameva pāyesi. " 526245,114,4216,143,151,1,52,8,Tato paṭṭhāya pana devasikaṃ dve tisso eḷikā maranti. 526246,114,4216,152,153,1,9,1,Eḷakapālo– 526247,114,4216,154,180,1,180,21,"‘‘ imasmiṃ paṭijaggiyamāne sabbā eḷikā marissanti, kiṃ no iminā’’ ti taṃ ekasmiṃ mattikābhājane nipajjāpetvā aparena pidahitvā māsacuṇṇena mukhaṃ nibbivaraṃ vilimpitvā nadiyaṃ vissajjesi. " 526248,114,4216,181,207,1,196,22,Tamenaṃ vuyhamānaṃ heṭṭhātitthe rājanivesane jiṇṇapaṭisaṅkhārako eko caṇḍālo sapajāpatiko makaciṃ dhovanto disvāva vegena gantvā āharitvā tīre ṭhapetvā‘‘ kimetthā’’ ti vivaritvā olokento dārakaṃ passi. 526249,114,4216,208,221,1,86,11,"Bhariyāpissa aputtikā, tassā tasmiṃ puttasineho nibbatti, atha naṃ gehaṃ netvā paṭijaggi. " 526250,114,4216,222,230,1,80,8,Taṃ sattaṭṭhavassakālato paṭṭhāya mātāpitaro rājakulaṃ gacchantā ādāya gacchanti. 526251,114,4216,231,239,1,80,8,Soḷasavassakālato pana paṭṭhāya sveva bahulaṃ gantvā jiṇṇapaṭisaṅkharaṇaṃ karoti. 526252,114,4217,2,10,1,66,8,Rañño ca aggamahesiyā kuruṅgadevī nāma dhītā ahosi uttamarūpadharā. 526253,114,4217,11,24,1,117,12,Sā tassa diṭṭhakālato paṭṭhāya tasmiṃ paṭibaddhacittā hutvā aññattha anabhiratā tassa kammakaraṇaṭṭhānameva āgacchati. 526254,114,4217,25,33,1,103,8,Tesaṃ abhiṇhadassanena aññamaññaṃ paṭibaddhacittānaṃ antorājakuleyeva paṭicchannokāse ajjhācāro pavatti. 526255,114,4217,34,40,1,48,6,Gacchante kāle paricārikāyo ñatvā rañño ārocesuṃ. 526256,114,4217,41,45,1,34,4,Rājā kujjhitvā amacce sannipātetvā– 526257,114,4217,46,61,1,68,10,"‘‘ iminā caṇḍālaputtena idaṃ nāma kataṃ, imassa kattabbaṃ jānāthā’’ ti āha. " 526258,114,4217,62,77,1,85,10,"Amaccā‘‘ mahāparādho esa, nānāvidhakammakāraṇā kāretvā pacchā māretuṃ vaṭṭatī’’ ti vadiṃsu. " 526259,114,4217,78,89,1,81,10,Tasmiṃ khaṇe kumārassa pitā ārakkhadevatā tasseva kumārassa mātu sarīre adhimucci. 526260,114,4217,90,95,1,44,5,Sā devatānubhāvena rājānaṃ upasaṅkamitvā āha– 526261,114,4217,96,169,1,412,56,"‘‘ mahārāja, nāyaṃ kumāro caṇḍālo, esa kumāro mama kucchimhi nibbatto kosalarañño putto, ahaṃ‘ putto me mato’ ti tumhākaṃ musā avacaṃ, ahametaṃ‘ tumhākaṃ paccāmittassa putto’ ti dhātiyā datvā āmakasusāne chaḍḍāpesiṃ, atha naṃ eko eḷakapālako paṭijaggi, so attano eḷikāsu marantīsu nadiyā pavāhesi, atha naṃ vuyhamānaṃ tumhākaṃ gehe jiṇṇapaṭisaṅkhārako caṇḍālo disvā posesi, sace na saddahatha, te sabbe pakkosāpetvā pucchathā’’ ti. " 526262,114,4218,2,27,1,161,21,Rājā dhātiṃ ādiṃ katvā sabbe pakkosāpetvā pucchitvā tatheva taṃ pavattiṃ sutvā‘‘ jātisampannoyaṃ kumāro’’ ti tuṭṭho taṃ nhāpetvā alaṅkārāpetvā tasseva dhītaraṃ adāsi. 526263,114,4218,28,41,1,57,8,Tassa pana eḷikānaṃ māritattā ‘‘ eḷikakumāro’’ ti nāmaṃ akaṃsu. 526264,114,4218,42,46,1,32,4,Athassa rājā sasenavāhanaṃ datvā– 526265,114,4218,47,60,1,56,9,‘‘ gaccha attano pitu santakaṃ rajjaṃ gaṇhā’’ ti taṃ uyyojesi. 526266,114,4218,61,67,1,47,6,Sopi kuruṅgadeviṃ ādāya gantvā rajje patiṭṭhāsi. 526267,114,4218,68,82,1,102,10,Athassa bārāṇasirājā‘‘ anuggahitasippo ayan’’ ti sippasikkhāpanatthaṃ chaḷaṅgakumāraṃ nāma ācariyaṃ pesesi. 526268,114,4218,83,94,1,44,7,So tassa‘‘ ācariyo me’’ ti senāpatiṭṭhānaṃ adāsi. 526269,114,4218,95,100,1,49,5,Aparabhāge kuruṅgadevī tena saddhiṃ anācāramakāsi. 526270,114,4218,101,106,1,47,5,Senāpatinopi paricārako dhanantevāsī nāma atthi. 526271,114,4218,107,113,1,54,6,So tassa hatthe kuruṅgadeviyā vatthālaṅkārādīni pesesi. 526272,114,4218,114,118,1,28,4,Sā tenapi saddhiṃ pāpamakāsi. 526273,114,4218,119,131,1,59,8,Kuṇālo taṃ kāraṇaṃ āharitvā dassento‘‘ diṭṭhā mayā’’ tiādimāha. 526274,114,4219,2,7,1,44,4,Tattha {lomasuddarī}ti lomarājiyā maṇḍitaudarā. 526275,114,4219,8,20,1,146,11,{Chaḷaṅgakumāradhanantevāsinā}ti eḷikakumārakaṃ patthayamānāpi chaḷaṅgakumārasenāpatinā ca tasseva paricārakena dhanantevāsinā ca saddhiṃ pāpamakāsi. 526276,114,4219,21,35,1,104,13,"Evaṃ anācārā itthiyo dussīlā pāpadhammā, tenāhaṃ tā nappasaṃsāmīti idaṃ mahāsatto atītaṃ āharitvā dassesi. " 526277,114,4219,36,46,1,64,9,"So hi tadā chaḷaṅgakumāro ahosi, tasmā attanā diṭṭhakāraṇaṃ āhari. " 526278,114,4220,2,16,1,135,12,Pañcamavatthusmimpi atīte kosalarājā bārāṇasirajjaṃ gahetvā bārāṇasirañño aggamahesiṃ gabbhinimpi aggamahesiṃ katvā sakanagarameva gato . 526279,114,4220,17,21,1,27,4,Sā aparabhāge puttaṃ vijāyi. 526280,114,4220,22,41,1,123,15,Rājā aputtakattā taṃ puttasinehena posetvā sabbasippāni sikkhāpetvā vayappattaṃ‘‘ attano pitu santakaṃ rajjaṃ gaṇhā’’ ti pesesi. 526281,114,4220,42,47,1,30,5,So tattha gantvā rajjaṃ kāresi. 526282,114,4220,48,69,1,149,17,Athassa mātā‘‘ puttaṃ passitukāmāmhī’’ ti kosalarājānaṃ āpucchitvā mahāparivārā bārāṇasiṃ gacchantī dvinnaṃ raṭṭhānaṃ antare ekasmiṃ nigame nivāsaṃ gaṇhi. 526283,114,4220,70,76,1,58,6,Tattheveko pañcālacaṇḍo nāma brāhmaṇakumāro atthi abhirūpo. 526284,114,4220,77,81,1,29,4,So tassā paṇṇākāraṃ upanāmesi. 526285,114,4220,82,111,1,236,29,Sā taṃ disvā paṭibaddhacittā tena saddhiṃ pāpakammaṃ katvā katipāhaṃ tattheva vītināmetvā bārāṇasiṃ gantvā puttaṃ disvā khippaṃ nivattitvā puna tasmiṃyeva nigame nivāsaṃ gahetvā katipāhaṃ tena saddhiṃ anācāraṃ caritvā kosalanagaraṃ gatā. 526286,114,4220,112,141,1,183,25,Sā tato paṭṭhāya nacirasseva taṃ taṃ kāraṇaṃ vatvā‘‘ puttassa santikaṃ gacchāmī’’ ti rājānaṃ āpucchitvā gacchantī ca āgacchantī ca tasmiṃ nigame aḍḍhamāsamattaṃ tena saddhiṃ anācāraṃ cari. 526287,114,4220,142,159,1,108,12,"Samma puṇṇamukha, itthiyo nāmetā dussīlā musāvādiniyoti idampi atītaṃ dassento mahāsatto‘‘ evañhetan’’ tiādimāha. " 526288,114,4221,2,10,1,87,8,Tattha brahmadattassa mātaran ti bārāṇasirajjaṃ kārentassa brahmadattakumārassa mātaraṃ. 526289,114,4221,11,23,1,81,11,"Tadā kira kuṇālo pañcālacaṇḍo ahosi, tasmā taṃ attanā ñātakāraṇaṃ dassento evamāha. " 526290,114,4222,2,28,1,129,21,"Etā {cā}ti, samma puṇṇamukha, etāva pañca itthiyo pāpamakaṃsu, na aññāti saññaṃ mā kari, atha kho etā ca aññā ca bahū pāpakammakārikāti. " 526291,114,4222,29,36,1,60,7,Imasmiṃ ṭhāne ṭhatvā loke aticārinīnaṃ vatthūni kathetabbāni. 526292,114,4222,37,63,1,227,23,"{Jagatī}ti yathā jagatisaṅkhātā mahī samānarattā paṭighābhāvena sabbesu samānarattā hutvā sā vasundharā itarītarāpatiṭṭhā uttamānañca adhamānañca patiṭṭhā hoti, tathā itthiyopi kilesavasena sabbesampi uttamādhamānaṃ patiṭṭhā honti. " 526293,114,4222,64,73,1,63,9,Itthiyo hi okāsaṃ labhamānā kenaci saddhiṃ pāpakaṃ karonti nāma. 526294,114,4222,74,94,1,126,18,"{Sabbasahā}ti yathā ca sā sabbameva sahati na phandati na kuppati na calati, tathā itthiyo sabbepi purise lokassādavasena sahanti. " 526295,114,4222,95,113,1,109,16,"Sace tāsaṃ koci puriso citte patiṭṭhito hoti, tassa rakkhaṇatthaṃ na phandanti na calanti na kolāhalaṃ karonti . " 526296,114,4222,114,134,1,108,18,"Yathā ca sā na kuppati na calati, evaṃ itthiyopi methunadhammena na kuppanti na calanti, na sakkā tena pūretuṃ. " 526297,114,4223,2,5,1,21,2,{Vāḷamigo}ti duṭṭhamigo. 526298,114,4223,6,14,1,64,7,{Pañcāvudho}ti mukhassa ceva catunnañca caraṇānaṃ vasenetaṃ vuttaṃ. 526299,114,4223,15,19,1,29,3,{Suruddho}ti suluddho supharuso. 526300,114,4223,20,36,1,140,13,"{Tathitthiyo}ti yathā hi sīhassa mukhañceva cattāro ca hatthapādāti pañcāvudhāni, tathā itthīnampi rūpasaddagandharasaphoṭṭhabbāni pañcāvudhāni. " 526301,114,4223,37,54,1,129,16,"Yathā so attano bhakkhaṃ gaṇhanto tehipi pañcahi gaṇhāti, tathā tāpi kilesabhakkhaṃ gaṇhamānā rūpādīhi āvudhehi paharitvā gaṇhanti. " 526302,114,4223,55,66,1,69,10,"Yathā so kakkhaḷo pasayha khādati, evaṃ etāpi kakkhaḷā pasayha khādikā. " 526303,114,4223,67,77,1,82,10,Tathā hetā thirasīlepi purise attano balena pasayhakāraṃ katvā sīlavināsaṃ pāpenti. 526304,114,4223,78,87,1,65,8,"Yathā so parahiṃsane rato, evametāpi kilesavasena parahiṃsane ratā. " 526305,114,4223,88,96,1,48,7,{Tāyo}ti tā evaṃ aguṇasammannāgatā na vissase naro. 526306,114,4224,2,5,1,19,2,{Gamaniyo}ti gaṇikāyo. 526307,114,4224,6,27,1,103,14,"Idaṃ vuttaṃ hoti– samma puṇṇamukha, yānetāni itthīnaṃ‘‘ vesiyo’’ tiādīni nāmāni, na etāni tāsaṃ sabhāvanāmāni. " 526308,114,4224,28,49,1,130,19,"Na hetā vesiyo nāma gamaniyo nāma bandhakiyo nāma, sabhāvanāmato pana vadhikāyo nāma etāyo, yā etā vesiyo nāriyo gamaniyoti vuccanti. " 526309,114,4224,50,53,1,27,2,{Vadhikāyo}ti sāmikaghātikāyo. 526310,114,4224,54,57,1,39,3,Svāyamattho mahāhaṃsajātakena dīpetabbo. 526311,114,4224,58,59,1,11,1,Vuttañhetaṃ– 526312,114,4225,2,12,1,39,8,"‘ ‘ Māyā cetā marīcī ca, sokā rogā cupaddavā; " 526313,114,4226,2,9,1,41,6,"Kharā ca bandhanā cetā, maccupāsā guhāsayā; " 526314,114,4227,2,23,1,43,8,"Tāsu yo vissase poso, so naresu narādhamo’’ ti.( jā.2.21.118); " 526315,114,4228,2,5,1,21,2,{Veṇikatā}ti kataveṇiyo. 526316,114,4228,6,20,1,106,13,"Yathā hi moḷiṃ bandhitvā aṭaviyaṃ ṭhitacoro dhanaṃ vilumpati, evametāpi kilesavasaṃ netvā dhanaṃ vilumpanti. " 526317,114,4228,21,27,1,39,5,Madirāva {diddhā}ti visamissakā surā viya. 526318,114,4228,28,45,1,135,16,"Yathā sā vikāraṃ dasseti, evametāpi aññesu purisesu sārattā kiccākiccaṃ ajānantiyo aññasmiṃ kattabbe aññameva karontiyo vikāraṃ dassenti. " 526319,114,4228,46,62,1,121,13,"{Vācāsanthutiyo}ti yathā vāṇijo attano bhaṇḍassa vaṇṇameva bhaṇati, evametāpi attano aguṇaṃ paṭicchādetvā guṇameva pakāsenti. " 526320,114,4228,63,75,1,101,10,"{Viparivattāyo}ti yathā issamigassa siṅgaṃ parivattitvā ṭhitaṃ, evaṃ lahucittatāya viparivattāyova honti. " 526321,114,4228,76,84,1,48,6,{Uragamivā}ti urago viya musāvāditāya dujivhā nāma. 526322,114,4228,85,95,1,92,8,"{Sobbhamivā}ti yathā padarapaṭicchanno gūthakūpo, evaṃ vatthālaṅkārapaṭicchannā hutvā vicaranti. " 526323,114,4228,96,108,1,98,11,"Yathā ca kacavarehi paṭicchanno āvāṭo akkanto pādadukkhaṃ janeti, evametāpi vissāsena upaseviyamānā. " 526324,114,4228,109,122,1,104,11,"{Pātālamivā}ti yathā mahāsamudde pātālaṃ duppūraṃ, evametāpi methunena vijāyanena alaṅkārenāti tīhi duppūrā. " 526325,114,4228,123,124,1,8,1,Tenevāha– 526326,114,4228,125,137,1,49,6,"‘‘ tiṇṇaṃ, bhikkhave, dhammānaṃ atitto mātugāmo’’ tiādi. " 526327,114,4229,2,32,1,219,25,"Rakkhasī {viyā}ti yathā rakkhasī nāma maṃsagiddhatāya dhanena na sakkā tosetuṃ, bahumpi dhanaṃ paṭikkhipitvā maṃsameva pattheti, evametāpi methunagiddhatāya bahunāpi dhanena na tussanti, dhanaṃ agaṇetvā methunameva patthenti. " 526328,114,4229,33,55,1,173,19,"{Yamovā}ti yathā yamo ekantaharo na kiñci pariharati, evametāpi jātisampannādīsu na kañci pariharanti, sabbaṃ kilesavasena sīlādivināsaṃ pāpetvā dutiyacittavāre nirayaṃ upanenti. " 526329,114,4229,56,69,1,93,11,"{Sikhīrivā}ti yathā sikhī sucimpi asucimpi sabbaṃ bhakkhayati, tathetāpi hīnuttame sabbe sevanti. " 526330,114,4229,70,73,1,25,3,Nadīupamāyampi eseva nayo. 526331,114,4229,74,87,1,83,10,"Yenakā {maṃcarā}ti bhummatthe karaṇavacanaṃ, yattha etāsaṃ kāmo hoti, tattheva dhāvanti. " 526332,114,4229,88,99,1,74,9,"{Nerū}ti himavati eko suvaṇṇapabbato, taṃ upagatā kākāpi suvaṇṇavaṇṇāva honti. " 526333,114,4229,100,111,1,76,10,"Yathā so, evaṃ etāpi nibbisesakarā attānaṃ upagataṃ ekasadisaṃ katvā passanti. " 526334,114,4230,2,6,1,38,3,{Visarukkho}ti ambasadiso kiṃpakkarukkho. 526335,114,4230,7,28,1,147,18,"So niccameva phalati, vaṇṇādisampanno ca hoti, tena naṃ nirāsaṅkā paribhuñjitvā maranti, evameva tāpi rūpādivasena niccaphalitā ramaṇīyā viya khāyanti. " 526336,114,4230,29,35,1,49,6,Seviyamānā pana pamādaṃ uppādetvā apāyesu pātenti. 526337,114,4230,36,38,1,11,2,Tena vuttaṃ– 526338,114,4231,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Āyatiṃ dosaṃ naññāya, yo kāme paṭisevati; " 526339,114,4232,2,21,1,48,6,"Vipākante hananti naṃ, kiṃpakkamiva bhakkhitan’’ ti.( jā.1.1.85); " 526340,114,4233,2,12,1,85,9,"Yathā vā visarukkho niccaphalito sadā anatthāvaho hoti, evametāpi sīlādivināsanavasena. " 526341,114,4233,13,35,1,167,18,"Yathā visarukkhassa mūlampi tacopi pattampi pupphampi phalampi visamevāti niccaphalo, tatheva tāsaṃ rūpampi… pe… phoṭṭhabbampi visamevāti visarukkho viya niccaphalitāyoti." 526342,114,4234,2,13,1,62,8,‘ ‘ Panuttaretthā’’ ti gāthābandhena tamatthaṃ pākaṭaṃ kātuṃ evamāha. 526343,114,4234,14,27,1,123,12,Tattha {ratanantakaritthiyo}ti sāmikehi dukkhasambhatānaṃ ratanānaṃ antarāyakarā itthiyo etāni paresaṃ datvā anācāraṃ caranti. 526344,114,4235,2,9,1,62,7,Ito paraṃ nānappakārena attano dhammakathāvilāsaṃ dassento āha– 526345,114,4236,2,26,1,132,18,"‘ ‘ Cattārimāni, samma puṇṇamukha, yāni vatthūni kicce jāte anatthacarāni bhavanti , tāni parakule na vāsetabbāni, goṇaṃ dhenuṃ yānaṃ bhariyā. " 526346,114,4236,27,34,1,50,7,Cattāri etāni paṇḍito dhanāni gharā na vippavāsaye. 526347,114,4236,35,39,1,31,4,Bhavati ca panuttarettha vākyaṃ– 526348,114,4237,2,4,1,0,0,296. 526349,114,4238,2,12,1,50,8,"‘ Goṇaṃ dhenuñca yānañca, bhariyaṃ ñātikule na vāsaye; " 526350,114,4239,2,9,1,51,6,"Bhañjanti rathaṃ ayānakā, ativāhena hananti puṅgavaṃ; " 526351,114,4240,2,13,1,54,7,"Dohena hananti vacchakaṃ, bhariyā ñātikule padussatī’’’ ti." 526352,114,4241,2,16,1,74,11,"‘ ‘ Cha imāni, samma puṇṇamukha, yāni vatthūni kicce jāte anatthacarāni bhavanti– " 526353,114,4242,2,4,1,0,0,297. 526354,114,4243,2,13,1,64,10,"‘ Aguṇaṃ dhanu ñātikule ca bhariyā, pāraṃ nāvā akkhabhaggañca yānaṃ; " 526355,114,4244,2,15,1,63,9,"Dūre mitto pāpasahāyako ca, kicce jāte anatthacarāni bhavantī’’’ ti." 526356,114,4245,2,30,1,168,18,"‘ ‘ Aṭṭhahi khalu, samma puṇṇamukha ṭhānehi itthī sāmikaṃ avajānāti– daliddatā, āturatā, jiṇṇatā, surāsoṇḍatā, muddhatā, pamattatā, sabbakiccesu anuvattanatā, sabbadhanaanuppadānena. " 526357,114,4245,31,42,1,68,9,"Imehi khalu, samma puṇṇamukha, aṭṭhahi ṭhānehi itthī sāmikaṃ avajānāti. " 526358,114,4245,43,47,1,31,4,Bhavati ca panuttarettha vākyaṃ– 526359,114,4246,2,4,1,0,0,298. 526360,114,4247,2,11,1,41,5,"‘ ‘‘ Daliddaṃ āturañcāpi, jiṇṇakaṃ surasoṇḍakaṃ; " 526361,114,4248,2,7,1,44,4,"Pamattaṃ muddhapattañca, sabbakiccesu hāpanaṃ; " 526362,114,4249,2,10,1,39,4,"Sabbakāmappadānena , avajānāti sāmikan’’’ ti." 526363,114,4250,2,48,1,301,35,"‘ ‘ Navahi khalu, samma puṇṇamukha ṭhānehi itthī padosamāharati– ārāmagamanasīlā ca hoti, uyyānagamanasīlā ca hoti, nadītitthagamanasīlā ca hoti, ñātikulagamanasīlā ca hoti, parakulagamanasīlā ca hoti, ādāsadussamaṇḍanānuyogamanuyuttasīlā ca hoti, majjapāyinī ca hoti, nillokanasīlā ca hoti, sadvāraṭṭhāyinī ca hoti. " 526364,114,4250,49,59,1,64,8,"Imehi khalu, samma puṇṇamukha, navahi ṭhānehi itthī padosamāharati. " 526365,114,4250,60,64,1,31,4,Bhavati ca panuttarettha vākyaṃ– 526366,114,4251,2,4,1,0,0,299. 526367,114,4252,2,11,1,40,7,"‘ Ārāmasīlā ca uyyānaṃ, nadī ñāti parakulaṃ; " 526368,114,4253,2,7,1,48,4,"Ādāsadussamaṇḍanamanuyuttā , yā citthī majjapāyinī. " 526369,114,4254,2,4,1,0,0,300. 526370,114,4255,2,12,1,40,7,"‘ ‘‘ Yā ca nillokanasīlā, yā ca sadvāraṭhāyinī; " 526371,114,4256,2,11,1,45,5,"Navahetehi ṭhānehi, padosamāharanti itthiyo’’’ ti." 526372,114,4257,2,121,1,681,80,"‘ ‘ Cattālīsāya khalu, samma puṇṇamukha, ṭhānehi itthī purisaṃ accācarati– vijambhati, vinamati, vilasati, vilajjati, nakhena nakhaṃ ghaṭṭeti, pādena pādaṃ akkamati, kaṭṭhena pathaviṃ vilikhati, dārakaṃ ullaṅghati ullaṅghāpeti , kīḷati kīḷāpeti, cumbati cumbāpeti, bhuñjati bhuñjāpeti, dadāti, yācati, katamanukaroti, uccaṃ bhāsati, nīcaṃ bhāsati, aviccaṃ bhāsati, viviccaṃ bhāsati, naccena gītena vāditena rodanena vilasitena vibhūsitena jagghati, pekkhati, kaṭiṃ cāleti, guyhabhaṇḍakaṃ sañcāleti, ūruṃ vivarati, ūruṃ pidahati, thanaṃ dasseti, kacchaṃ dasseti, nābhiṃ dasseti, akkhiṃ nikhanati, bhamukaṃ ukkhipati, oṭṭhaṃ upalikhati, jivhaṃ nillāleti, dussaṃ muñcati, dussaṃ paṭibandhati, sirasaṃ muñcati, sirasaṃ bandhati. " 526373,114,4257,122,133,1,73,9,"Imehi khalu, samma puṇṇamukha, cattālīsāya ṭhānehi itthī purisaṃ accācarati." 526374,114,4258,2,120,1,740,90,"‘ ‘ Pañcavīsāya khalu, samma puṇṇamukha, ṭhānehi itthī paduṭṭhā veditabbā bhavati– sāmikassa pavāsaṃ vaṇṇeti, pavuṭṭhaṃ na sarati, āgataṃ nābhinandati, avaṇṇaṃ tassa bhaṇati, vaṇṇaṃ tassa na bhaṇati, anatthaṃ tassa carati, atthaṃ tassa na carati, akiccaṃ tassa karoti, kiccaṃ tassa na karoti, paridahitvā sayati, parammukhī nipajjati, parivattakajātā kho pana hoti kuṅkumiyajātā, dīghaṃ assasati, dukkhaṃ vedayati, uccārapassāvaṃ abhiṇhaṃ gacchati, vilomamācarati, parapurisasaddaṃ sutvā kaṇṇasotaṃ vivaramodahati, nihatabhogā kho pana hoti, paṭivissakehi santhavaṃ karoti, nikkhantapādā kho pana hoti visikhānucārinī, aticārinī kho pana hoti niccaṃ sāmike agāravā paduṭṭhamanasaṅkappā, abhiṇhaṃ dvāre tiṭṭhati, kacchāni aṅgāni thanāni dasseti, disodisaṃ gantvā pekkhati. " 526375,114,4258,121,132,1,81,10,"Imehi khalu samma puṇṇamukha, pañcavīsāya ṭhānehi itthī paduṭṭhā veditabbā bhavati. " 526376,114,4258,133,137,1,31,4,Bhavati ca panuttarettha vākyaṃ– 526377,114,4259,2,4,1,0,0,301. 526378,114,4260,2,12,1,43,8,"‘ Pavāsaṃ tassa vaṇṇeti, gataṃ tassa na socati; " 526379,114,4261,2,10,1,65,7,"Disvāna patimāgataṃ nābhinandati, bhattāravaṇṇaṃ na kadāci bhāsati; " 526380,114,4262,2,6,1,32,4,Ete paduṭṭhāya bhavanti lakkhaṇā. 526381,114,4263,2,4,1,0,0,302. 526382,114,4264,2,11,1,59,8,"‘ Anatthaṃ tassa carati asaññatā, atthañca hāpeti akiccakārinī; " 526383,114,4265,2,10,1,62,7,"Paridahitvā sayati parammukhī, ete paduṭṭhāya bhavanti lakkhaṇā. " 526384,114,4266,2,4,1,0,0,303. 526385,114,4267,2,12,1,63,8,"‘ Parivattajātā ca bhavati kuṅkumī, dīghañca assasati dukkhavedinī; " 526386,114,4268,2,9,1,64,6,"Uccārapassāvamabhiṇhaṃ gacchati, ete paduṭṭhāya bhavanti lakkhaṇā. " 526387,114,4269,2,4,1,0,0,304. 526388,114,4270,2,11,1,59,7,"‘ Vilomamācarati akiccakārinī, saddaṃ nisāmeti parassa bhāsato; " 526389,114,4271,2,11,1,64,8,"Nihatabhogā ca karoti santhavaṃ, ete paduṭṭhāya bhavanti lakkhaṇā. " 526390,114,4272,2,4,1,0,0,305. 526391,114,4273,2,12,1,71,9,"‘ Kicchena laddhaṃ kasirābhataṃ dhanaṃ, vittaṃ vināseti dukkhena sambhataṃ; " 526392,114,4274,2,11,1,66,8,"Paṭivissakehi ca karoti santhavaṃ, ete paduṭṭhāya bhavanti lakkhaṇā. " 526393,114,4275,2,4,1,0,0,306. 526394,114,4276,2,9,1,61,6,"‘ Nikkhantapādā visikhānucārinī, niccañca sāmimhi paduṭṭhamānasā; " 526395,114,4277,2,10,1,59,7,"Aticārinī hoti apetagāravā, ete paduṭṭhāya bhavanti lakkhaṇā. " 526396,114,4278,2,4,1,0,0,307. 526397,114,4279,2,11,1,61,8,"‘ Abhikkhaṇaṃ tiṭṭhati dvāramūle, thanāni kacchāni ca dassayantī; " 526398,114,4280,2,10,1,63,7,"Disodisaṃ pekkhati bhantacittā, ete paduṭṭhāya bhavanti lakkhaṇā. " 526399,114,4281,2,4,1,0,0,308. 526400,114,4282,2,10,1,42,7,"‘ Sabbā nadī vaṅkagatī, sabbe kaṭṭhamayā vanā; " 526401,114,4283,2,8,1,41,5,"Sabbitthiyo kare pāpaṃ, labhamāne nivātake. " 526402,114,4284,2,4,1,0,0,309. 526403,114,4285,2,14,1,63,11,"‘ Sace labhetha khaṇaṃ vā raho vā, nivātakaṃ vāpi labhetha tādisaṃ; " 526404,114,4286,2,12,1,67,9,"Sabbāva itthī kayiruṃ nu pāpaṃ, aññaṃ alattha pīṭhasappināpi saddhiṃ. " 526405,114,4287,2,4,1,0,0,310. 526406,114,4288,2,9,1,52,6,"‘ Narānamārāmakarāsu nārisu, anekacittāsu aniggahāsu ca; " 526407,114,4289,2,16,1,65,10,"Sabbattha nāpītikarāpi ce siyā, na vissase titthasamā hi nāriyo’’’ ti. " 526408,114,4290,2,9,1,46,6,Tattha goṇaṃ dhenun ti liṅgavipallāsena vuttaṃ. 526409,114,4290,10,38,1,197,24,"Ñātikule {padussatī}ti tattha sā nibbhayā hutvā taruṇakālato paṭṭhāya vissāsakehi dāsādīhipi saddhiṃ anācāraṃ carati, ñātakā ñatvāpi niggahaṃ na karonti, attano akittiṃ pariharamānā ajānantā viya honti. " 526410,114,4290,39,46,1,57,5,"{Anatthacarānī}ti acaritabbāni atthāni, akiccakārānīti attho. " 526411,114,4290,47,50,1,21,3,Aguṇan ti jiyārahitaṃ. 526412,114,4290,51,54,1,23,2,{Pāpasahāyako}ti dummitto. 526413,114,4291,2,5,1,23,2,{Daliddatā}ti daliddatāya. 526414,114,4291,6,9,1,23,3,Sesapadesupi eseva nayo. 526415,114,4291,10,20,1,85,10,Tattha daliddo alaṅkārādīnaṃ abhāvato kilesena saṅgaṇhituṃ na sakkotīti taṃ avajānāti. 526416,114,4291,21,26,1,52,5,Gilāno vatthukāmakilesakāmehi saṅgaṇhituṃ na sakkoti. 526417,114,4291,27,31,1,50,4,Jarājiṇṇo kāyikavācasikakhiḍḍāratisamattho na hoti. 526418,114,4291,32,38,1,62,5,Surāsoṇḍo tassā hatthapiḷandhanādīnipi surāgharaññeva paveseti. 526419,114,4291,39,44,1,35,5,Muddho andhabālo ratikusalo na hoti. 526420,114,4291,45,60,1,107,13,"Pamatto dāsisoṇḍo hutvā gharadāsīhi saddhiṃ saṃvasati, bhariyaṃ pana akkosati paribhāsati, tena naṃ avajānāti. " 526421,114,4291,61,76,1,84,10,"Sabbakiccesu anuvattantaṃ‘‘ ayaṃ nittejo, mameva anuvattatī’’ ti taṃ akkosati paribhāsati. " 526422,114,4291,77,108,1,177,25,"Yo pana sabbaṃ dhanaṃ anuppadeti kuṭumbaṃ paṭicchāpeti, tassa bhariyā sabbaṃ dhanasāraṃ hatthe katvā taṃ dāsaṃ viya avajānāti, icchamānā‘‘ ko tayā attho’’ ti gharatopi naṃ nikkaḍḍhati. " 526423,114,4291,109,112,1,34,3,Muddhapattan ti muddhabhāvappattaṃ. 526424,114,4292,2,12,1,73,8,"{Padosamāharatī}ti sāmike padosaṃ āharati dussati, pāpakammaṃ karotīti attho. " 526425,114,4292,13,41,1,199,23,{Ārāmagamanasīlā}ti sāmikaṃ āpucchā vā anāpucchā vā abhiṇhaṃ pupphārāmādīsu aññataraṃ gantvā tattha anācāraṃ caritvā‘‘ ajja mayā ārāme rukkhadevatāya balikammaṃ katan’’ tiādīni vatvā bālasāmikaṃ saññāpeti. 526426,114,4292,42,59,1,74,13,Paṇḍito pana‘‘ addhā esā tattha anācāraṃ caratī’’ ti puna tassā gantuṃ na deti. 526427,114,4292,60,64,1,34,4,Evaṃ sabbapadesupi attho veditabbo. 526428,114,4292,65,69,1,42,4,Parakulan ti sandiṭṭhasambhattādīnaṃ gehaṃ. 526429,114,4292,70,91,1,104,15,"Taṃ sā‘‘ asukakule me vaḍḍhi payojitā atthi, tāvakālikaṃ dinnakaṃ atthi, taṃ sādhemī’’ tiādīni vatvā gacchati. " 526430,114,4292,92,96,1,45,3,{Nillokanasīlā}ti vātapānantarādīhi olokanasīlā. 526431,114,4292,97,104,1,65,6,{Sadvāraṭṭhāyinī}ti attano aṅgapaccaṅgāni dassentī sadvāre tiṭṭhati. 526432,114,4293,2,14,1,88,10,"{Accācaratī}ti atikkamma carati, sāmikassa santike ṭhitāva aññassa nimittaṃ dassetīti attho. " 526433,114,4293,15,58,1,242,31,"{Vijambhatī}ti‘‘ ahaṃ taṃ disvā vijambhissāmi, tāya saññāya okāsassa atthibhāvaṃ vā natthibhāvaṃ vā jāneyyāsī’’ ti paṭhamameva katasaṅketā vā hutvā akatasaṅketā vāpi‘‘ evaṃ esa mayi bajjhissatī’’ ti sāmikassa passe ṭhitāva vijambhati vijambhanaṃ dasseti. " 526434,114,4293,59,70,1,82,10,{Vinamatī}ti kiñcideva bhūmiyaṃ pātetvā taṃ ukkhipantī viya onamitvā piṭṭhiṃ dasseti. 526435,114,4293,71,80,1,67,8,{Vilasatī}ti gamanādīhi vā iriyāpathehi alaṅkārena vā vilāsaṃ dasseti. 526436,114,4293,81,94,1,81,11,"{Vilajjatī}ti lajjantī viya vatthena sarīraṃ chādeti, kavāṭaṃ vā bhittiṃ vā allīyati. " 526437,114,4293,95,103,1,68,6,"{Nakhenā}ti pādanakhena pādanakhaṃ, hatthanakhena hatthanakhaṃ ghaṭṭeti. " 526438,114,4293,104,107,1,20,2,{Kaṭṭhenā}ti daṇḍakena. 526439,114,4293,108,121,1,81,13,Dārakan ti attano vā puttaṃ aññassa vā puttaṃ gahetvā ukkhipati vā ukkhipāpeti vā. 526440,114,4293,122,131,1,44,7,"{Kīḷatī}ti sayaṃ vā kīḷati, dārakaṃ vā kīḷāpeti. " 526441,114,4293,132,136,1,25,4,Cumbanā dīsupi eseva nayo. 526442,114,4293,137,146,1,50,8,{Dadātī}ti tassa kiñcideva phalaṃ vā pupphaṃ vā deti. 526443,114,4293,147,151,1,26,3,{Yācatī}ti tameva paṭiyācati. 526444,114,4293,152,158,1,42,5,{Anukarotī}ti dārakena kataṃ kataṃ anukaroti. 526445,114,4293,159,166,1,50,7,Uccan ti mahāsaddavasena vā thomanavasena vā uccaṃ. 526446,114,4293,167,176,1,74,9,Nīcan ti mandasaddavasena vā amanāpavacanena vā paribhavavacanena vā nīcaṃ. 526447,114,4293,177,181,1,40,4,Aviccan ti bahujanamajjhe appaṭicchannaṃ. 526448,114,4293,182,186,1,29,4,Viviccan ti raho paṭicchannaṃ. 526449,114,4293,187,193,1,41,5,{Naccenā}ti etehi naccādīhi nimittaṃ karoti. 526450,114,4293,194,208,1,139,14,Tattha roditena nimittakaraṇena rattiṃ deve vassante vātapānena hatthiṃ āropetvā seṭṭhiputtena nītāya purohitabrāhmaṇiyā vatthu kathetabbaṃ. 526451,114,4293,209,218,1,52,6,"{Jagghatī}ti mahāhasitaṃ hasati, evampi nimittaṃ karoti . " 526452,114,4293,219,222,1,23,3,Kacchan ti upakacchakaṃ. 526453,114,4293,223,227,1,31,3,{Upalikhatī}ti dantehi upalikhati. 526454,114,4293,228,231,1,21,3,Sirasan ti kesavaṭṭiṃ. 526455,114,4293,232,246,1,125,13,"Evaṃ kesānaṃ mocanabandhanehipi parapurisānaṃ nimittaṃ karoti, niyāmetvā vā aniyāmetvā vā kocideva sārajjissatītipi karotiyeva. " 526456,114,4294,2,19,1,121,15,"Paduṭṭhā veditabbā {bhavatī}ti ayaṃ mayi paduṭṭhā kuddhā, kujjhitvā ca pana micchācāraṃ caratīti paṇḍitena veditabbā bhavati. " 526457,114,4294,20,45,1,141,19,"Pavāsan ti‘‘ asukagāme payuttaṃ dhanaṃ nassati, gaccha taṃ sādhehi, vohāraṃ karohī’’ tiādīni vatvā tasmiṃ gate anācāraṃ caritukāmā pavāsaṃ vaṇṇeti. " 526458,114,4294,46,49,1,20,3,Anatthan ti avaḍḍhiṃ. 526459,114,4294,50,53,1,28,3,Akiccan ti akattabbayuttakaṃ. 526460,114,4294,54,58,1,30,3,{Paridahitvā}ti gāḷhaṃ nivāsetvā. 526461,114,4294,59,65,1,43,5,{Parivattakajātā}ti ito cito ca parivattamānā. 526462,114,4294,66,84,1,136,14,"{Kuṅkumiyajātā}ti kolāhalajātā pādamūle nipannā paricārikā uṭṭhāpeti, dīpaṃ jālāpeti, nānappakāraṃ kolāhalaṃ karoti, tassa kilesaratiṃ nāseti. " 526463,114,4294,85,92,1,49,6,Dukkhaṃ {vedayatī}ti sīsaṃ me rujjatītiādīni vadati. 526464,114,4294,93,104,1,89,9,{Vilomamācaratī}ti āhāraṃ sītalaṃ icchantassa uṇhaṃ detītiādīnaṃ vasena paccanīkavutti hoti. 526465,114,4294,105,112,1,73,6,{Nihatabhogā}ti sāmikena dukkhasambhatānaṃ bhogānaṃ surālolatādīhi vināsikā. 526466,114,4294,113,118,1,42,5,Santhavan ti kilesavasena santhavaṃ karoti. 526467,114,4294,119,124,1,54,4,{Nikkhantapādā}ti jārassa upadhāraṇatthāya nikkhantapādā. 526468,114,4294,125,134,1,64,8,{Sāmike}ti patimhi agāravena ca paduṭṭhamānasāya ca aticārinī hoti. 526469,114,4295,2,12,1,83,9,{Sabbitthiyo}ti ṭhapetvā vipassanāya tanukatakilesā sesā sabbā itthiyo pāpaṃ kareyyuṃ. 526470,114,4295,13,19,1,43,4,"{Labhamāne}ti labbhamāne, saṃvijjamāneti attho. " 526471,114,4295,20,24,1,36,3,{Nivātake}ti rahomantanake paribhedake. 526472,114,4295,25,36,1,68,9,Khaṇaṃ vā raho {vā}ti pāpakaraṇatthāya okāsaṃ vā paṭicchannaṭṭhānaṃ vā. 526473,114,4295,37,44,1,36,5,Kayiruṃ {nū}ti ettha {nū}-ti nipātamattaṃ. 526474,114,4295,45,48,1,17,2,{Alatthā}ti aladdhā. 526475,114,4295,49,61,1,101,11,"Ayameva vā pāṭho, aññaṃ sampannapurisaṃ alabhitvā pīṭhasappināpi tato paṭikkūlatarenāpi pāpaṃ kareyyuṃ. " 526476,114,4295,62,65,1,30,2,{Ārāmakarāsū}ti abhiratikārikāsu. 526477,114,4295,66,71,1,44,4,{Aniggahāsū}ti niggahena vinetuṃ asakkuṇeyyāsu. 526478,114,4295,72,94,1,135,20,"{Titthasamā}ti yathā titthaṃ uttamādhamesu na kañci nhāyantaṃ vāreti, tathā etāpi raho vā khaṇe vā nivātake vā sati na kañci paṭikkhipanti. " 526479,114,4296,2,11,1,66,9,Tathā hi atīte bārāṇasiyaṃ kaṇḍarī nāma rājā ahosi uttamarūpadharo. 526480,114,4296,12,17,1,55,5,Tassa devasikaṃ amaccā gandhakaraṇḍakasahassaṃ āharanti. 526481,114,4296,18,28,1,93,10,Tenassa nivesane paribhaṇḍaṃ katvā gandhakaraṇḍake phāletvā gandhadārūni katvā āhāraṃ pacanti. 526482,114,4296,29,35,1,47,6,Bhariyāpissa abhirūpā ahosi nāmena kinnarā nāma. 526483,114,4296,36,42,1,61,6,Purohitopissa samavayo pañcālacaṇḍo nāma buddhisampanno ahosi. 526484,114,4296,43,55,1,94,11,"Rañño pana pāsādaṃ nissāya antopākāre jamburukkho nibbatti, tassa sākhā pākāramatthake olambati. " 526485,114,4296,56,62,1,52,6,Tassa chāyāya jeguccho dussaṇṭhāno pīṭhasappī vasati. 526486,114,4296,63,108,1,391,43,Athekadivasaṃ kinnarā devī vātapānena olokentī taṃ ditvā paṭibaddhacittā hutvā rattiṃ rājānaṃ ratiyā saṅgaṇhitvā tasmiṃ niddaṃ okkante saṇikaṃ uṭṭhāyāsanā nānaggarasabhojanaṃ suvaṇṇasarake pakkhipitvā ucchaṅge katvā sāṭakarajjuyā vātapānena otaritvā jambuṃ āruyha sākhāya oruyha pīṭhasappiṃ bhojetvā pāpaṃ katvā āgatamaggeneva pāsādaṃ āruyha gandhehi sarīraṃ ubbaṭṭetvā raññā saddhiṃ nipajji. 526487,114,4296,109,115,1,47,6,Etenupāyena nibaddhaṃ tena saddhiṃ pāpaṃ karoti. 526488,114,4296,116,120,1,19,4,Rājā pana na jānāti. 526489,114,4297,2,16,1,133,14,So ekadivasaṃ nagaraṃ padakkhiṇaṃ katvā nivesanaṃ pavesanto jambuchāyāya sayitaṃ paramakāruññappattaṃ pīṭhasappiṃ disvā purohitaṃ āha– 526490,114,4297,17,24,1,24,3,‘‘ passetaṃ manussapetan’’ ti. 526491,114,4297,25,34,1,19,4,"‘‘ Āma, passāmi devā’’ ti." 526492,114,4297,35,52,1,80,11,"‘‘ Api nu kho, samma, evarūpaṃ paṭikkūlaṃ kāci itthī chandarāgavasena upagaccheyyā’’ ti. " 526493,114,4297,53,99,1,238,35,"Taṃ kathaṃ sutvā pīṭhasappī mānaṃ janetvā‘‘ ayaṃ rājā kiṃ katheti, attano deviyā mama santikaṃ āgamanaṃ na jānāti maññe’’ ti jamburukkhassa añjaliṃ paggahetvā‘‘ suṇa sāmi, jamburukkhe nibbattadevate, ṭhapetvā taṃ añño etaṃ kāraṇaṃ na jānātī’’ ti āha. " 526494,114,4297,100,105,1,36,5,Purohito tassa kiriyaṃ disvā cintesi– 526495,114,4297,106,120,1,73,10,‘‘ addhā rañño aggamahesī jamburukkhena gantvā iminā saddhiṃ pāpaṃ karotī’’ ti. 526496,114,4297,121,124,1,17,3,So rājānaṃ pucchi– 526497,114,4297,125,138,1,60,8,"‘‘ mahārāja, deviyā te rattibhāge sarīrasamphasso kīdiso hotī’’ ti?" 526498,114,4297,139,155,1,67,10,"‘‘ Samma, aññaṃ na passāmi, majjhimayāme panassā sarīraṃ sītalaṃ hotī’’ ti." 526499,114,4297,156,178,1,88,14,"‘‘ Tena hi, deva, tiṭṭhatu aññā itthī, aggamahesī te kinnarādevī iminā saddhiṃ pāpaṃ karotī’’ ti." 526500,114,4297,179,196,1,97,11,"‘‘ Samma, kiṃ vadesi, evarūpā paramavilāsasampannā kiṃ iminā paramajegucchena saddhiṃ abhiramissatī’’ ti?" 526501,114,4297,197,209,1,32,6,"‘‘ Tena hi naṃ, deva, pariggaṇhāhī’’ ti. " 526502,114,4298,2,26,1,133,16,So ‘‘ sādhū’’ ti rattiṃ bhuttasāyamāso tāya saddhiṃ nippajjitvā‘‘ pariggaṇhissāmi nan’’ ti pakatiyā niddupagamanavelāya niddupagato viya ahosi. 526503,114,4298,27,31,1,26,4,Sāpi uṭṭhāya tatheva akāsi. 526504,114,4298,32,39,1,58,7,Rājā tassā anupadaññeva gantvā jambuchāyaṃ nissāya aṭṭhāsi. 526505,114,4298,40,55,1,92,11,Pīṭhasappī deviyā kujjhitvā‘‘ tvaṃ ajja aticirāyitvā āgatā’’ ti hatthena kaṇṇasaṅkhalikaṃ pahari. 526506,114,4298,56,78,1,103,16,"Atha naṃ‘‘ mā maṃ kujjhi, sāmi, rañño niddupagamanaṃ olokesin’’ ti vatvā tassa gehe pādaparicārikā viya ahosi. " 526507,114,4298,79,88,1,75,9,Tena panassā pahārena sīhamukhakuṇḍalaṃ kaṇṇato gaḷitvā rañño pādamūle pati. 526508,114,4298,89,100,1,43,7,Rājā‘‘ vaṭṭissati ettakan’’ ti taṃ gahetvā gato. 526509,114,4298,101,111,1,84,10,Sāpi tena saddhiṃ aticaritvā purimaniyāmeneva gantvā raññā saddhiṃ nipajjituṃ ārabhi. 526510,114,4298,112,127,1,94,11,Rājā paṭikkhipitvā punadivase‘‘ kinnarādevī mayā dinnaṃ sabbālaṅkāraṃ alaṅkaritvā etū’’ ti āṇāpesi. 526511,114,4298,128,148,1,103,14,"Sā‘‘ sīhamukhakuṇḍalaṃ me suvaṇṇakārassa santike’’ ti vatvā nāgami, puna pesite ca pana ekakuṇḍalāva āgamāsi . " 526512,114,4298,149,151,1,11,2,Rājā pucchi– 526513,114,4298,152,160,1,20,4,‘‘ kahaṃ te kuṇḍalan’’ ti? 526514,114,4298,161,169,1,25,3,‘‘ Suvaṇṇakārassa santike’’ ti . 526515,114,4298,170,183,1,66,9,Suvaṇṇakāraṃ pakkosāpetvā‘‘ kiṃkāraṇā imissā kuṇḍalaṃ na desī’’ ti āha. 526516,114,4298,184,192,1,21,4,‘‘ Nāhaṃ gaṇhāmi devā’’ ti. 526517,114,4298,193,215,1,130,18,Rājā tassā kujjhitvā‘‘ pāpe caṇḍāli mādisena te suvaṇṇakārena bhavitabban’’ ti vatvā taṃ kuṇḍalaṃ tassā puratho khipitvā purohitaṃ āha– 526518,114,4298,216,230,1,54,8,"‘‘ samma, saccaṃ tayā vuttaṃ, gaccha sīsamassā chedāpehī’’ ti. " 526519,114,4298,231,239,1,65,8,So taṃ rājageheyeva ekasmiṃ padese ṭhapetvā rājānaṃ upasaṅkamitvā– 526520,114,4298,240,251,1,58,7,"‘‘ deva, mā kinnarādeviyā kujjhittha, sabbā itthiyo evarūpāyeva. " 526521,114,4298,252,271,1,133,15,"Sacepi itthīnaṃ dussīlabhāvaṃ ñātukāmosi, dassessāmi te etāsaṃ pāpakañceva bahumāyābhāvañca, ehi aññātakavesena janapadaṃ carāmā’’ ti āha. " 526522,114,4299,2,16,1,71,10,Rājā ‘‘ sādhū’’ ti mātaraṃ rajjaṃ paṭicchāpetvā tena saddhiṃ cārikaṃ pakkāmi. 526523,114,4299,17,35,1,169,18,Tesaṃ yojanaṃ maggaṃ gantvā mahāmagge nisinnānaṃyeva eko kuṭumbiko puttassatthāya maṅgalaṃ katvā ekaṃ kumārikaṃ paṭicchannayāne nisīdāpetvā mahantena parivārena gacchati. 526524,114,4299,36,41,1,30,5,Taṃ disvā purohito rājānaṃ āha– 526525,114,4299,42,58,1,68,11,"‘‘ sace icchasi, imaṃ kumārikaṃ tayā saddhiṃ pāpaṃ kāretuṃ sakkā devā’’ ti." 526526,114,4299,59,73,1,46,8,"‘‘ Kiṃ kathesi, mahāparivārā esā, na sakkā sammā’’ ti? " 526527,114,4299,74,98,1,139,19,"Purohito‘‘ tena hi passa, devā’’ ti purato gantvā maggato avidūre sāṇiyā parikkhipitvā rājānaṃ antosāṇiyaṃ katvā sayaṃ maggapasse rodanto nisīdi. " 526528,114,4299,99,115,1,55,10,"Atha naṃ so kuṭumbiko disvā‘‘ tāta, kasmā rodasī’’ ti pucchi." 526529,114,4299,116,162,1,236,33,"‘‘ Bhariyā me garubhārā, taṃ kulagharaṃ netuṃ maggapaṭipannosmi, tassā antarāmaggeyeva gabbho cali, esā antosāṇiyaṃ kilamati, kācissā itthī santike natthi, mayāpi tattha gantuṃ na sakkā, na jānāmi‘ kiṃ bhavissatī’ ti, ekaṃ itthiṃ laddhuṃ vaṭṭatī’’ ti?" 526530,114,4299,163,177,1,40,8,"‘‘ Mā rodi, bahū me itthiyo, ekā gamissatī’’ ti." 526531,114,4299,178,192,1,65,9,"‘‘ Tena hi ayameva kumārikā gacchatu, etissāpi maṅgalaṃ bhavissatī’’ ti. " 526532,114,4299,193,195,1,10,2,So cintesi– 526533,114,4299,196,216,1,103,14,"‘‘ saccaṃ vadati, suṇisāyapi me maṅgalameva, iminā hi nimittena sā puttadhītāhi vaḍḍhissatī’’ ti tameva pesesi. " 526534,114,4299,217,225,1,68,8,Sā tattha pavisitvā rājānaṃ disvāva paṭibaddhacittā hutvā pāpamakāsi. 526535,114,4299,226,229,1,30,3,Rājāpissā aṅgulimuddikaṃ adāsi. 526536,114,4299,230,236,1,48,6,Atha naṃ katakiccaṃ nikkhamitvā āgataṃ pucchiṃsu– 526537,114,4299,237,244,1,13,3,‘‘ kiṃ vijātā’’ ti? 526538,114,4299,245,252,1,23,3,‘‘ Suvaṇṇavaṇṇaṃ puttan’’ ti. 526539,114,4299,253,258,1,26,4,Kuṭumbiko taṃ ādāya pāyāsi . 526540,114,4299,259,287,1,122,20,"Purohitopi rañño santikaṃ gantvā‘‘ diṭṭhā te, deva, kumārikāpi evaṃ pāpā, kimaṅgaṃ pana aññā, api pana te kiñci dinnan’’ ti pucchi." 526541,114,4299,288,297,1,26,4,"‘‘ Āma, aṅgulimuddikā dinnā’’ ti." 526542,114,4299,298,337,1,154,24,"‘‘ Nāssā taṃ dassāmī’’ ti vegena gantvā yānakaṃ gaṇhitvā‘‘ kimetan’’ ti vutte‘‘ ayaṃ me brāhmaṇiyā ussīsake ṭhapitaṃ muddikaṃ gahetvā āgatā, dehi, amma, muddikan’’ ti āha. " 526543,114,4299,338,354,1,70,11,Sā taṃ dadamānā brāhmaṇaṃ hatthe nakhena vijjhitvā‘‘ gaṇha corā’’ ti adāsi. 526544,114,4300,2,26,1,126,18,"Evaṃ brāhmaṇo nānāvidhehi upāyehi aññāpi bahū aticāriniyo rañño dassetvā‘‘ idha tāva ettakaṃ hotu, aññattha gamissāma, devā’’ ti āha. " 526545,114,4300,27,47,1,116,14,"Rājā‘‘ sakalajambudīpe caritepi sabbā itthiyo evarūpāva bhavissanti, kiṃ no etāhi, nivattāmā’’ ti bārāṇasimeva paccāgantvā–" 526546,114,4300,48,83,1,196,25,"‘‘ mahārāja, itthiyo nāma evaṃ pāpadhammā, pakati esā etāsaṃ, khamatha, deva, kinnarādeviyā’’ ti purohitena yācito khamitvā rājanivesanato naṃ nikkaḍḍhāpesi, ṭhānato pana taṃ apanetvā aññaṃ aggamahesiṃ akāsi. " 526547,114,4300,84,89,1,54,5,Tañca pīṭhasappiṃ nikkaḍḍhāpetvā jambusākhaṃ chedāpesi. 526548,114,4300,90,94,1,30,4,Tadā kuṇālo pañcālacaṇḍo ahosi. 526549,114,4300,95,101,1,55,6,Iti attanā diṭṭhakāraṇameva āharitvā dassento gāthamāha– 526550,114,4301,2,4,1,0,0,311. 526551,114,4302,2,13,1,59,9,"‘ ‘ Yaṃ ve disvā kaṇḍarīkinnarānaṃ, sabbitthiyo na ramanti agāre; " 526552,114,4303,2,15,1,69,10,"Taṃ tādisaṃ maccaṃ cajitvā bhariyā, aññaṃ disvā purisaṃ pīṭhasappin’’ ti. " 526553,114,4304,2,27,1,167,21,"Tassattho – yaṃ ve kaṇḍarissa rañño kinnarāya deviyā cāti imesaṃ kaṇḍarikinnarānaṃ virāgakāraṇaṃ ahosi, taṃ disvā jānitabbaṃ– sabbitthiyo attano sāmikānaṃ na ramanti agāre . " 526554,114,4304,28,45,1,135,17,Tathā hi aññaṃ pīṭhasappiṃ purisaṃ disvā taṃ rājānaṃ tādisaṃ ratikusalaṃ maccaṃ cajitvā bhariyā tena manussapetena saddhiṃ pāpamakāsīti. 526555,114,4305,2,11,1,63,9,Aparopi atīte bārāṇasiyaṃ bako nāma rājā dhammena rajjaṃ kāresi. 526556,114,4305,12,21,1,78,9,Tadā bārāṇasiyā pācīnadvāravāsino ekassa daliddassa pañcapāpī nāma dhītā ahosi. 526557,114,4305,22,32,1,73,10,Sā kira pubbepi ekā daliddadhītā mattikaṃ madditvā gehe bhittiṃ vilimpati. 526558,114,4305,33,63,1,194,21,Atheko paccekabuddho attano pabbhāraparibhaṇḍakaraṇatthaṃ ‘‘ kahaṃ mattikaṃ labhissāmī’’ ti cintetvā‘‘ bārāṇasiyaṃ laddhuṃ sakkā’’ ti cīvaraṃ pārupitvā pattahattho nagaraṃ pavisitvā tassā avidūre aṭṭhāsi. 526559,114,4305,64,77,1,70,9,Sā kujjhitvā ullokentī paduṭṭhena manasā‘‘ mattikampi bhikkhatī’’ ti avoca. 526560,114,4305,78,81,1,29,3,Paccekabuddho niccalova ahosi. 526561,114,4305,82,107,1,145,19,"Atha sā paccekabuddhaṃ niccalitaṃ disvā puna cittaṃ pasādetvā,‘‘ samaṇa, mattikampi na labhasī’’ ti vatvā mahantaṃ mattikāpiṇḍaṃ āharitvā patte ṭhapesi. " 526562,114,4305,108,113,1,43,5,So tāya mattikāya pabbhāre paribhaṇḍamakāsi. 526563,114,4305,114,125,1,101,11,Sā nacirasseva tato cavitvā tasmiṃyeva nagare bahidvāragāme duggatitthiyā kucchimhi paṭisandhiṃ gaṇhi. 526564,114,4305,126,131,1,41,5,Sā dasamāsaccayena mātu kucchito nikkhami. 526565,114,4305,132,146,1,132,12,"Tassā mattikāpiṇḍaphalena sarīraṃ phassasampannaṃ ahosi, kujjhitvā ullokitattā pana hatthapādamukhaakkhināsāni pāpāni virūpāni ahesuṃ. " 526566,114,4305,147,156,1,35,5,Tena taṃ‘‘ pañcapāpī’’ tveva sañjāniṃsu. 526567,114,4306,2,11,1,87,9,Athekadivasaṃ bārāṇasirājā rattiṃ aññātakavesena nagaraṃ pariggaṇhanto taṃ padesaṃ gato. 526568,114,4306,12,20,1,65,8,Sāpi gāmadārikāhi saddhiṃ kīḷantī ajānitvāva rājānaṃ hatthe gaṇhi. 526569,114,4306,21,32,1,93,10,"So tassā hatthasamphassena sakabhāvena saṇṭhātuṃ nāsakkhi, dibbasamphassena phuṭṭho viya ahosi. " 526570,114,4306,33,70,1,188,24,"So phassarāgaratto tathāvirūpampi taṃ hatthe gahetvā‘‘ kassa dhītāsī’’ ti pucchitvā‘‘ dvāravāsino’’ ti vutte assāmikabhāvaṃ pucchitvā‘‘ ahaṃ te sāmiko bhavissāmi, gaccha mātāpitaro anujānāpehī’’ ti āha. " 526571,114,4306,71,106,1,163,23,"Sā mātāpitaro upagantvā‘‘ eko, amma, puriso maṃ icchatī’’ ti vatvā‘‘ sopi duggato bhavissati, sace tādisampi icchati, sādhū’’ ti vutte gantvā mātāpitūhi anuññātabhāvaṃ ārocesi. " 526572,114,4306,107,116,1,67,9,So tasmiṃyeva gehe tāya saddhiṃ vasitvā pātova rājanivesanaṃ pāvisi. 526573,114,4306,117,129,1,91,11,"Tato paṭṭhāyeva aññātakavesena nibaddhaṃ tattha gacchati, aññaṃ itthiṃ oloketumpi na icchati. " 526574,114,4307,2,7,1,50,5,Athekadivasaṃ tassā pitu lohitapakkhandikā uppajji. 526575,114,4307,8,19,1,104,9,"Asambhinnakhīrasappimadhusakkharayuttapāyāsova etassa bhesajjaṃ, taṃ te daliddatāya uppādetuṃ na sakkonti . " 526576,114,4307,20,24,1,31,4,Tato pañcapāpimātā dhītaraṃ āha– 526577,114,4307,25,39,1,53,8,"‘‘ kiṃ, amma, tava sāmiko pāyāsaṃ uppādetuṃ sakkhissatī’’ ti?" 526578,114,4307,40,66,1,142,18,"‘‘ Amma, mama sāmikena amhehipi duggatatarena bhavitabbaṃ, evaṃ santepi pucchissāmi naṃ, mā cintayī’’ ti vatvā tassāgamanavelāyaṃ dummanā hutvā nisīdi. " 526579,114,4307,67,79,1,45,8,Atha naṃ rājā āgantvā‘‘ kiṃ dummanāsī’’ ti pucchi. 526580,114,4307,80,83,1,20,3,Sā tamatthaṃ ārocesi. 526581,114,4307,84,100,1,76,11,"Taṃ sutvā rājā‘‘ bhadde idaṃ atirasabhesajjaṃ, kuto labhissāmī’’ ti vatvā cintesi–" 526582,114,4307,101,144,1,264,33,"‘‘ na sakkā mayā niccakālaṃ evaṃ carituṃ, antarāmagge parissayopi daṭṭhabbo, sace kho pana etaṃ antepuraṃ nessāmi, etissā phassasampadaṃ ajānantā‘ amhākaṃ rājā yakkhiniṃ gahetvā āgato’ ti keḷiṃ karissanti, sakalanagaravāsino etissā samphassaṃ jānāpetvā garahaṃ mocessāmī’’ ti. " 526583,114,4307,145,148,1,13,3,Atha naṃ rājā– 526584,114,4307,149,216,1,370,50,"‘‘ bhadde, mā cintayi, āharissāmi te pitu pāyāsan’’ ti vatvā tāya saddhiṃ abhiramitvā rājanivesanaṃ gantvā punadivase tādisaṃ pāyāsaṃ pacāpetvā paṇṇāni āharāpetvā dve puṭe katvā ekasmiṃ pāyāsaṃ pakkhipitvā ekasmiṃ cūḷāmaṇiṃ ṭhapetvā bandhitvā rattibhāge gantvā,‘‘ bhadde, mayaṃ daliddā, kicchena sampāditaṃ, tava pitaraṃ‘ ajja imamhā puṭā pāyāsaṃ bhuñja, sve imamhā’ ti vadeyyāsī’’ ti āha. " 526585,114,4307,217,220,1,14,3,Sā tathā akāsi. 526586,114,4307,221,229,1,69,8,Athassā pitā ojasampannattā pāyāsassa thokameva bhuñjitvā suhito jāto. 526587,114,4307,230,236,1,31,5,Sesaṃ mātu datvā sayampi bhuñji. 526588,114,4307,237,240,1,20,3,Tayopi suhitā ahesuṃ. 526589,114,4307,241,245,1,44,4,Cūḷāmaṇipuṭaṃ pana punadivasatthāya ṭhapesuṃ. 526590,114,4308,2,34,1,126,19,"Rājā nivesanaṃ gantvā mukhaṃ dhovitvāva‘‘ cūḷāmaṇiṃ me āharathā’’ ti vatvā‘‘ na passāma, devā’’ ti vutte‘‘ sakalanagaraṃ vicinathā’’ ti āha. " 526591,114,4308,35,39,1,26,4,Te vicinitvāpi na passiṃsu. 526592,114,4308,40,47,1,68,7,Tena hi bahinagare daliddagehesu bhattapaṇṇapuṭe upādāya vicinathāti. 526593,114,4308,48,63,1,81,11,Vicinantā tasmiṃ ghaṭe cūḷāmaṇiṃ disvā tassā mātāpitaro‘‘ corā’’ ti bandhitvā nayiṃsu. 526594,114,4308,64,114,1,146,27,"Athassā pitā,‘‘ sāmi, na mayaṃ corā, aññenāyaṃ maṇi ābhato’’ ti vatvā‘‘ kenā’’ ti vutte‘‘ jāmātarā me’’ ti ācikkhitvā‘‘ kahaṃ so’’ ti pucchito‘‘ dhītā me jānātī’’ ti āha. " 526595,114,4308,115,119,1,28,4,Tato dhītāya saddhiṃ kathesi– 526596,114,4308,120,130,1,25,5,"‘‘ amma, sāmikaṃ te jānāsī’’ ti?" 526597,114,4308,131,138,1,12,3,‘‘ Na jānāmī’’ ti. 526598,114,4308,139,149,1,36,6,‘‘ Evaṃ sante amhākaṃ jīvitaṃ natthī’’ ti. 526599,114,4308,150,174,1,114,17,"‘‘ Tāta, so andhakāre āgantvā andhakāre eva yāti, tenassa rūpaṃ na jānāmi, hatthasamphassena pana naṃ jānituṃ sakkomī’’ ti. " 526600,114,4308,175,178,1,24,3,So rājapurisānaṃ ārocesi. 526601,114,4308,179,182,1,19,3,Tepi rañño ārocesuṃ. 526602,114,4308,183,210,1,176,22,Rājā ajānanto viya hutvā‘‘ tena hi taṃ itthiṃ rājaṅgaṇe antosāṇiyaṃ ṭhapetvā sāṇiyā hatthappamāṇaṃ chiddaṃ katvā nagaravāsino sannipātetvā hatthasamphassena coraṃ gaṇhathā’’ ti āha. 526603,114,4308,211,221,1,78,10,Rājapurisā tathā kātuṃ tassā santikaṃ gantvā rūpaṃ disvāva vippaṭisārino hutvā– 526604,114,4308,222,245,1,130,16,"‘‘ dhī, dhī pisācī’’ ti jigucchitvā phusituṃ na ussahiṃsu, ānetvā pana naṃ rājaṅgaṇe antosāṇiyaṃ ṭhapetvā sakalanagaravāsino sannipātesuṃ. " 526605,114,4308,246,259,1,67,9,Sā āgatāgatassa chiddena pasāritahatthaṃ gahetvāva‘‘ no eso’’ ti vadati. 526606,114,4308,260,285,1,170,19,"Purisā tassā dibbaphassasadise phasse bajjhitvā apagantuṃ na sakkhiṃsu,‘‘ sacāyaṃ daṇḍārahā, daṇḍaṃ datvāpi dāsakammakārabhāvaṃ upagantvāpi etaṃ ghare karissāmā’’ ti cintayiṃsu. " 526607,114,4308,286,292,1,45,6,Atha ne rājapurisā daṇḍehi koṭṭetvā palāpesuṃ. 526608,114,4308,293,300,1,49,7,Uparājānaṃ ādiṃ katvā sabbe ummattakā viya ahesuṃ. 526609,114,4309,2,4,1,9,2,Atha rājā– 526610,114,4309,5,15,1,40,6,‘‘ kacci ahaṃ bhaveyyan’’ ti hatthaṃ pasāresi. 526611,114,4309,16,29,1,54,9,Taṃ hatthe gahetvāva‘‘ coro me gahito’’ ti mahāsaddaṃ kari. 526612,114,4309,30,33,1,16,3,Rājā tepi pucchi– 526613,114,4309,34,45,1,44,7,‘‘ tumhe etāya hatthe gahitā kiṃ cintayitthā’’ ti. 526614,114,4309,46,49,1,23,3,Te yathābhūtaṃ ārocesuṃ. 526615,114,4309,50,54,1,16,4,Atha ne rājā āha– 526616,114,4309,55,93,1,177,28,"‘‘ ahaṃ etaṃ attano gehaṃ ānetuṃ evaṃ kāresiṃ‘ etissā phassaṃ ajānantā maṃ paribhaveyyun’ ti cintetvā, tasmā mayā sabbe tumhe jānāpitā, vadatha, bho dāni, sā kassa gehe bhavituṃ yuttā’’ ti?" 526617,114,4309,94,102,1,16,3,"‘‘ Tumhākaṃ, devā’’ ti. " 526618,114,4309,103,108,1,39,5,Atha naṃ abhisiñcitvā aggamahesiṃ akāsi. 526619,114,4309,109,113,1,33,3,Mātāpitūnampissā issariyaṃ dāpesi. 526620,114,4309,114,128,1,87,13,"Tato paṭṭhāya ca pana tāya sammatto neva vinicchayaṃ paṭṭhapesi, na aññaṃ itthiṃ olokesi. " 526621,114,4309,129,133,1,28,4,Tā tassā antaraṃ pariyesiṃsu. 526622,114,4309,134,144,1,84,10,Sā ekadivasaṃ dvinnaṃ rājūnaṃ aggamahesibhāvassa supine nimittaṃ disvā rañño ārocesi. 526623,114,4309,145,159,1,72,10,Rājā supinapāṭhake pakkosāpetvā‘‘ evarūpe supine diṭṭhe kiṃ hotī’’ ti pucchi. 526624,114,4309,160,166,1,43,6,Te itarāsaṃ itthīnaṃ santikā lañjaṃ gahetvā– 526625,114,4309,167,218,1,308,36,"‘‘ mahārāja, deviyā sabbasetassa hatthino khandhe nisinnabhāvo tumhākaṃ maraṇassa pubbanimittaṃ, hatthikhandhagatāya pana candaparāmasanaṃ tumhākaṃ paccāmittarājānayanassa pubbanimittan’’ ti vatvā‘‘ idāni kiṃ kātabban’’ ti vutte‘‘ deva imaṃ māretuṃ na sakkā, nāvāya pana naṃ ṭhapetvā nadiyaṃ vissajjetuṃ vaṭṭatī’’ ti vadiṃsu. " 526626,114,4309,219,228,1,83,9,Rājā āhāravatthālaṅkārehi saddhiṃ rattibhāge naṃ nāvāya ṭhapetvā nadiyaṃ vissajjesi. 526627,114,4310,2,13,1,94,10,Sā nadiyā vuyhamānā heṭṭhānadiyā nāvāya udakaṃ kīḷantassa bāvarikarañño abhimukhaṭṭhānaṃ pattā. 526628,114,4310,14,27,1,50,9,Tassa senāpati nāvaṃ disvā‘‘ ayaṃ nāvā mayhan’’ ti āha. 526629,114,4310,28,52,1,96,16,Rājā‘‘ nāvāya bhaṇḍaṃ mayhan’’ ti vatvā āgatāya nāvāya taṃ disvā‘‘ kā nāma tvaṃ pisācīsadisā’’ ti pucchi. 526630,114,4310,53,65,1,88,12,Sā sitaṃ katvā bakassa rañño aggamahesibhāvaṃ kathetvā sabbaṃ taṃ pavattiṃ tassa kathesi. 526631,114,4310,66,71,1,42,5,Sā pana pañcapāpīti sakalajambudīpe pākaṭā. 526632,114,4310,72,90,1,131,16,"Atha naṃ rājā hatthe gahetvā ukkhipi, saha gahaṇeneva phassarāgaratto aññāsu itthīsu itthisaññaṃ akatvā taṃ aggamahesiṭṭhāne ṭhapesi. " 526633,114,4310,91,95,1,23,4,Sā tassa pāṇasamā ahosi. 526634,114,4310,96,118,1,130,18,Bako taṃ pavattiṃ sutvā‘‘ nāhaṃ tassa aggamahesiṃ kātuṃ dassāmī’’ ti senaṃ saṅkaḍḍhitvā tassa paṭititthe nivesanaṃ katvā paṇṇaṃ pesesi– 526635,114,4310,119,130,1,33,7,‘‘ bhariyaṃ vā me detu yuddhaṃ vā’’ ti. 526636,114,4310,131,145,1,57,9,"So‘‘ yuddhaṃ dassāmi, na bhariyan’’ ti vatvā yuddhasajjo ahosi. " 526637,114,4310,146,178,1,201,25,"Ubhinnaṃ amaccā‘‘ mātugāmaṃ nissāya maraṇakiccaṃ natthi, purimasāmikattā esā bakassa pāpuṇāti, nāvāya laddhattā bāvarikassa, tasmā ekekassa gehe satta satta divasāni hotū’’ ti mantetvā dvepi rājāno saññāpesuṃ. " 526638,114,4310,179,187,1,66,8,Te ubhopi attamanā hutvā titthapaṭititthe nagarāni māpetvā vasiṃsu. 526639,114,4310,188,193,1,40,5,Sā dvinnampi tesaṃ aggamahesittaṃ kāresi. 526640,114,4310,194,198,1,27,4,Dvepi tassā sammattā ahesuṃ. 526641,114,4310,199,218,1,155,19,Sā pana ekassa ghare sattāhaṃ vasitvā nāvāya itarassa gharaṃ gacchantī nāvaṃ pājetvā nentena ekena mahallakakhujjakevaṭṭena saddhiṃ nadīmajjhe pāpaṃ karoti. 526642,114,4310,219,233,1,93,12,"Tadā kuṇālo sakuṇarājā bako ahosi, tasmā idaṃ attanā diṭṭhakāraṇaṃ āharitvā dassento gāthamāha– " 526643,114,4311,2,4,1,0,0,312. 526644,114,4312,2,12,1,60,8,"‘ ‘ Bakassa ca bāvarikassa ca rañño, accantakāmānugatassa bhariyā; " 526645,114,4313,2,13,1,61,8,"Avācarī paṭṭhavasānugassa, kaṃ vāpi itthī nāticare tadaññan’’ ti. " 526646,114,4314,2,8,1,55,5,Tattha {accantakāmānugatassā}ti accantaṃ kāmaṃ anugatassa. 526647,114,4314,9,13,1,23,3,{Avācarī}ti anācāraṃ cari. 526648,114,4314,14,24,1,87,8,"{Paṭṭhavasānugassā}ti paṭṭhassa attano vasānugatassa, attano pesanakārassa santiketi attho. " 526649,114,4314,25,35,1,63,8,"Karaṇatthe vā sāmivacanaṃ , tena saddhiṃ pāpamakāsīti vuttaṃ hoti. " 526650,114,4314,36,44,1,57,8,Tadaññan ti kataraṃ taṃ aññaṃ purisaṃ nāticareyyāti attho. 526651,114,4315,2,30,1,255,28,Aparāpi atīte brahmadattassa bhariyā piṅgiyānī nāma aggamahesī sīhapañjaraṃ vivaritvā olokentī maṅgalaassagopakaṃ disvā rañño niddupagamanakāle vātapānena oruyha tena saddhiṃ aticaritvā puna pāsādaṃ āruyha gandhehi sarīraṃ ubbaṭṭetvā raññā saddhiṃ nipajji. 526652,114,4315,31,65,1,236,29,"Athekadivasaṃ rājā‘‘ kiṃ nu kho deviyā aḍḍharattasamaye niccaṃ sarīraṃ sītaṃ hoti, pariggaṇhissāmi nan’’ ti ekadivasaṃ niddupagato viya hutvā taṃ uṭṭhāya gacchantiṃ anugantvā assabandhena saddhiṃ aticarantiṃ disvā nivattitvā sayanaṃ abhiruhi. " 526653,114,4315,66,71,1,44,5,Sāpi aticaritvā āgantvā cūḷasayanake nipajji. 526654,114,4315,72,97,1,191,21,Punadivase rājā amaccagaṇamajjheyeva taṃ pakkosāpetvā taṃ kiccaṃ āvikatvā‘‘ sabbāva itthiyo pāpadhammā’’ ti tassā vadhabandhachejjabhejjārahaṃ dosaṃ khamitvā ṭhānā cāvetvā aññaṃ aggamahesiṃ akāsi. 526655,114,4315,98,111,1,86,12,"Tadā kuṇālo rājā brahmadatto ahosi, tena taṃ attanā diṭṭhaṃ āharitvā dassento gāthamāha– " 526656,114,4316,2,4,1,0,0,313. 526657,114,4317,2,12,1,61,7,"‘ ‘ Piṅgiyānī sabbalokissarassa, rañño piyā brahmadattassa bhariyā; " 526658,114,4318,2,13,1,60,8,"Avācarī paṭṭhavasānugassa, taṃ vāpi sā nājjhagā kāmakāminī’’ ti. " 526659,114,4319,2,21,1,120,17,"Tattha taṃ {vā}ti sā evaṃ aticarantī taṃ vā assabandhaṃ taṃ vā aggamahesiṭṭhānanti ubhayampi nājjhagā, ubhato bhaṭṭhā ahosi. " 526660,114,4319,22,26,1,30,3,{Kāmakāminī}ti kāme patthayamānā. 526661,114,4320,2,16,1,112,13,Evaṃ pāpadhammā itthiyoti atītavatthūhi itthīnaṃ dosaṃ kathetvā aparenapi pariyāyena tāsaṃ dosameva kathento āha– 526662,114,4321,2,4,1,0,0,314. 526663,114,4322,2,9,1,43,5,"‘ ‘ Luddhānaṃ lahucittānaṃ, akataññūna dubbhinaṃ; " 526664,114,4323,2,7,1,42,4,"Nādevasatto puriso, thīnaṃ saddhātumarahati. " 526665,114,4324,2,4,1,0,0,315. 526666,114,4325,2,16,1,62,12,"‘ ‘ Na tā pajānanti kataṃ na kiccaṃ, na mātaraṃ pitaraṃ bhātaraṃ vā; " 526667,114,4326,2,9,1,57,6,"Anariyā samatikkantadhammā, sasseva cittassa vasaṃ vajanti. " 526668,114,4327,2,4,1,0,0,316. 526669,114,4328,2,12,1,61,7,"‘ ‘ Cirānuvuṭṭhampi piyaṃ manāpaṃ, anukampakaṃ pāṇasamampi bhattuṃ; " 526670,114,4329,2,11,1,58,8,"Āvāsu kiccesu ca naṃ jahanti, tasmāhamitthīnaṃ na vissasāmi. " 526671,114,4330,2,4,1,0,0,317. 526672,114,4331,2,12,1,64,8,"‘ ‘ Thīnañhi cittaṃ yathā vānarassa, kannappakannaṃ yathā rukkhachāyā; " 526673,114,4332,2,9,1,58,6,"Calācalaṃ hadayamitthiyānaṃ, cakkassa nemi viya parivattati. " 526674,114,4333,2,4,1,0,0,318. 526675,114,4334,2,12,1,58,8,"‘ ‘ Yadā tā passanti samekkhamānā, ādeyyarūpaṃ purisassa vittaṃ; " 526676,114,4335,2,10,1,55,7,"Saṇhāhi vācāhi nayanti menaṃ, kambojakā jalajeneva assaṃ. " 526677,114,4336,2,4,1,0,0,319. 526678,114,4337,2,12,1,58,8,"‘ ‘ Yadā na passanti samekkhamānā, ādeyyarūpaṃ purisassa vittaṃ; " 526679,114,4338,2,9,1,56,6,"Samantato naṃ parivajjayanti, tiṇṇo nadīpāragatova kullaṃ. " 526680,114,4339,2,4,1,0,0,320. 526681,114,4340,2,11,1,63,7,"‘ ‘ Silesūpamā sikhiriva sabbabhakkhā, tikkhamāyā nadīriva sīghasotā; " 526682,114,4341,2,10,1,55,7,"Sevanti hetā piyamappiyañca, nāvā yathā orakulaṃ parañca. " 526683,114,4342,2,4,1,0,0,321. 526684,114,4343,2,13,1,40,8,"‘ ‘ Na tā ekassa na dvinnaṃ, āpaṇova pasārito; " 526685,114,4344,2,10,1,44,7,"Yo tā mayhanti maññeyya, vātaṃ jālena bādhaye. " 526686,114,4345,2,4,1,0,0,322. 526687,114,4346,2,14,1,44,9,"‘ ‘ Yathā nadī ca pantho ca, pānāgāraṃ sabhā papā; " 526688,114,4347,2,10,1,42,7,"Evaṃ lokitthiyo nāma, velā tāsaṃ na vijjati. " 526689,114,4348,2,4,1,0,0,323. 526690,114,4349,2,8,1,36,4,"‘ ‘ Ghatāsanasamā etā, kaṇhasappasirūpamā; " 526691,114,4350,2,9,1,40,6,"Gāvo bahi tiṇasseva, omasanti varaṃ varaṃ. " 526692,114,4351,2,4,1,0,0,324. 526693,114,4352,2,13,1,63,8,"‘ ‘ Ghatāsanaṃ kuñjaraṃ kaṇhasappaṃ, muddhābhisittaṃ pamadā ca sabbā; " 526694,114,4353,2,11,1,57,8,"Ete naro niccayato bhajetha, tesaṃ have dubbidu sabbabhāvo. " 526695,114,4354,2,4,1,0,0,325. 526696,114,4355,2,13,1,58,9,"‘ ‘ Naccantavaṇṇā na bahūna kantā, na dakkhiṇā pamadā sevitabbā; " 526697,114,4356,2,16,1,67,11,"Na parassa bhariyā na dhanassa hetu, etitthiyo pañca na sevitabbā’’ ti. " 526698,114,4357,2,6,1,29,4,Tattha luddhānan ti lubbhānaṃ. 526699,114,4357,7,22,1,62,6,Kaṇaverajātake( jā.1.4.69-72) viya baddhacorepi sārajjanaṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ. 526700,114,4357,23,27,1,47,4,Lahucittānan ti muhuttameva parivattanacittānaṃ. 526701,114,4357,28,41,1,38,3,Cūḷadhanuggahajātakena( jā.1.5.128 ādayo) etaṃ dīpetabbaṃ. 526702,114,4357,42,58,1,62,6,Akataññutā pana etāsaṃ ekakanipāte takkāriyajātakena( jā.1.13.104 ādayo) dīpetabbā. 526703,114,4357,59,76,1,146,15,"{Nādevasatto}ti na adevasatto devena anāsatto ayakkhagahitako abhūtaviṭṭho puriso thīnaṃ sīlavantataṃ saddhātuṃ nārahati, bhūtaviṭṭho pana saddaheyya. " 526704,114,4357,77,82,1,30,5,Katan ti attano kataṃ upakāraṃ. 526705,114,4357,83,88,1,33,5,Kiccan ti attanā kattabbaṃ kiccaṃ. 526706,114,4357,89,108,1,140,18,"Na mātaran ti sabbepi ñātake chaḍḍetvā yasmiṃ paṭibaddhacittā honti, taññeva anubandhanato ete mātādayo na jānanti nāma mahāpanthakamātā viya. " 526707,114,4357,109,112,1,18,2,{Anariyā}ti nillajjā. 526708,114,4357,113,116,1,17,2,{Sassevā}ti sakassa. 526709,114,4357,117,120,1,15,2,{Āvāsū}ti āpadāsu. 526710,114,4357,121,126,1,30,4,{Kiccesū}ti tesu tesu karaṇīyesu. 526711,114,4358,2,5,1,30,3,Kannappakannan ti otiṇṇotiṇṇaṃ. 526712,114,4358,6,23,1,122,15,"Yathā hi visame padese rukkhachāyā ninnampiorohati, thalampi abhiruhati, tathā etāsampi cittaṃ na kañci uttamādhamaṃ vajjeti. " 526713,114,4358,24,28,1,37,4,Calācalan ti ekasmiṃyeva apatiṭṭhitaṃ. 526714,114,4358,29,36,1,45,6,Nemi {viyā}ti sakaṭassa gacchato cakkanemi viya. 526715,114,4358,37,40,1,31,3,Ādeyyarūpan ti gahetabbajātikaṃ. 526716,114,4358,41,44,1,16,3,Vittan ti dhanaṃ. 526717,114,4358,45,50,1,28,4,{Nayantī}ti attano vasaṃ nenti. 526718,114,4358,51,54,1,27,2,{Jalajenā}ti jalajātasevālena. 526719,114,4358,55,99,1,342,40,"Kambojaraṭṭhavāsino kira yadā aṭavito asse gaṇhitukāmā honti, tadā ekasmiṃ ṭhāne vatiṃ parikkhipitvā dvāraṃ yojetvā assānaṃ udakapānatitthe sevālaṃ madhunā makkhetvā sevālasambandhāni tīre tiṇāni ādiṃ katvā yāva parikkhepadvārā makkhenti, assā pānīyaṃ pivitvā rasagiddhena madhunā makkhitāni tāni tiṇāni khādantā anukkamena taṃ ṭhānaṃ pavisanti. " 526720,114,4358,100,122,1,138,20,"Iti yathā te jalajena palobhetvā asse vasaṃ nenti, tathā etāpi dhanaṃ disvā tassa gahaṇatthāya saṇhāhi vācāhipi purisaṃ vasaṃ nentīti attho. " 526721,114,4358,123,129,1,40,6,Kullan ti taraṇatthāya gahitaṃ yaṃ kiñci. 526722,114,4359,2,7,1,51,4,{Silesūpamā}ti purisānaṃ cittabandhanena silesasadisā. 526723,114,4359,8,12,1,34,3,{Tikkhamāyā}ti tikhiṇamāyā sīghamāyā. 526724,114,4359,13,23,1,65,8,"{Nadīrivā}ti yathā pabbateyyā nadī sīghasotā, evaṃ sīghamāyāti attho. " 526725,114,4359,24,38,1,80,11,"{Āpaṇovā}ti yathā ca pasāritāpaṇo yesaṃ mūlaṃ atthi, tesaññeva upakāro, tatheva tāpi. " 526726,114,4359,39,46,1,28,6,Yo {tā}ti yo puriso tā itthiyo. 526727,114,4359,47,53,1,34,5,{Bādhaye}ti so vātaṃ jālena bādheyya. 526728,114,4359,54,88,1,224,25,"Velā tāsaṃ na {vijjatī}ti yathā etesaṃ nadīādīnaṃ‘‘ asukavelāyameva ettha gantabban’’ ti velā natthi, rattimpi divāpi icchiticchitakkhaṇe upagantabbāneva, asukenevātipi mariyādā natthi, atthikena upagantabbāneva, tathā tāsampīti attho. " 526729,114,4360,2,13,1,74,9,"Ghatāsanasamā {etā}ti yathā aggi indhanena na tappati, evametāpi kilesaratiyā. " 526730,114,4360,14,24,1,126,9,{Kaṇhasappasirūpamā}ti kodhanatāya upanāhitāya ghoravisatāya dujivhatāya mittadubbhitāyāti pañcahi kāraṇehi kaṇhasappasirasadisā. 526731,114,4360,25,35,1,90,8,"Tattha bahularāgatāya ghoravisatā, pisuṇatāya dujivhatā, aticāritāya mittadubbhitā veditabbā. " 526732,114,4360,36,59,1,181,21,"Gāvo bahi {tiṇassevā}ti yathā gāvo khāditaṭṭhānaṃ chaḍḍetvā bahi manāpamanāpassa tiṇassa varaṃ varaṃ omasanti khādanti, evametāpi niddhanaṃ chaḍḍetvā aññaṃ sadhanameva bhajantīti attho. " 526733,114,4360,60,63,1,26,3,Muddhābhisittan ti rājānaṃ. 526734,114,4360,64,71,1,34,6,Pamadā ca {sabbā}ti sabbā ca itthiyo. 526735,114,4360,72,77,1,20,4,{Ete}ti ete pañca jane. 526736,114,4360,78,86,1,65,6,"{Niccayato}ti niccasaññato, upaṭṭhitassati appamattova hutvāti attho. " 526737,114,4360,87,90,1,17,2,{Dubbidū}ti dujjāno. 526738,114,4360,91,94,1,22,2,{Sabbabhāvo}ti ajjhāsayo. 526739,114,4360,95,118,1,173,19,"Cirapariciṇṇopi hi aggi dahati, ciravissāsikopi kuñjaro ghāteti, ciraparicitopi sappo ḍaṃsati, ciravissāsikopi rājā anatthakaro hoti, evaṃ cirāciṇṇāpi itthiyo vikāraṃ dassentīti. " 526740,114,4361,2,5,1,28,2,{Naccantavaṇṇā}ti abhirūpavatī. 526741,114,4361,6,15,1,58,8,Na bahūna {kantā}ti aḍḍhakāsigaṇikā viya bahūnaṃ piyā manāpā. 526742,114,4361,16,20,1,29,3,Na {dakkhiṇā}ti naccagītakusalā. 526743,114,4361,21,32,1,60,8,"Tathārūpā hi bahupatthitā bahumittā honti, tasmā na sevitabbā. " 526744,114,4361,33,45,1,72,10,"Na dhanassa {hetū}ti yā dhanahetuyeva bhajati, sā apariggahāpi na sevitabbā. " 526745,114,4361,46,51,1,34,5,Sā hi dhanaṃ alabhamānā kujjhatīti. 526746,114,4362,2,14,1,66,8,Evaṃ vutte mahājano mahāsattassa‘‘ aho sukathitan’’ ti sādhukāramadāsi. 526747,114,4362,15,23,1,59,8,Sopi ettakehi kāraṇehi itthīnaṃ aguṇaṃ kathetvā tuṇhī ahosi. 526748,114,4362,24,46,1,120,16,"Taṃ sutvā ānando gijjharājā,‘‘ samma kuṇāla, ahampi attano ñāṇabalena itthīnaṃ aguṇaṃ kathessāmī’’ ti vatvā aguṇakathaṃ ārabhi. " 526749,114,4362,47,51,1,23,4,Taṃ dassento satthā āha– 526750,114,4363,2,19,1,107,14,"‘ ‘ Atha khalu, bho, ānando gijjharājā kuṇālassa ādimajjhakathāpariyosānaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthā abhāsi– " 526751,114,4364,2,4,1,0,0,326. 526752,114,4365,2,13,1,60,8,"‘ ‘ Puṇṇampi cemaṃ pathaviṃ dhanena, dajjitthiyā puriso sammatāya; " 526753,114,4366,2,12,1,62,9,"Laddhā khaṇaṃ atimaññeyya tampi, tāsaṃ vasaṃ asatīnaṃ na gacche. " 526754,114,4367,2,4,1,0,0,327. 526755,114,4368,2,11,1,57,7,"‘ ‘ Uṭṭhāhakaṃ cepi alīnavuttiṃ, komārabhattāraṃ piyaṃ manāpaṃ; " 526756,114,4369,2,11,1,58,8,"Āvāsu kiccesu ca naṃ jahanti, tasmāhamitthīnaṃ na vissasāmi. " 526757,114,4370,2,4,1,0,0,328. 526758,114,4371,2,20,1,58,12,"‘ ‘ Na vissase‘ icchati man’ ti poso, na vissase‘ rodati me sakāse’; " 526759,114,4372,2,10,1,55,7,"Sevanti hetā piyamappiyañca, nāvā yathā orakūlaṃ parañca. " 526760,114,4373,2,4,1,0,0,329. 526761,114,4374,2,11,1,59,7,"‘ ‘ Na vissase sākhapurāṇasanthataṃ, na vissase mittapurāṇacoraṃ; " 526762,114,4375,2,16,1,66,11,"Na vissase rājānaṃ‘ sakhā maman’ ti, na vissase itthi dasanna mātaraṃ. " 526763,114,4376,2,4,1,0,0,330. 526764,114,4377,2,12,1,53,7,"‘ ‘ Na vissase rāmakarāsu nārisu, accantasīlāsu asaññatāsu; " 526765,114,4378,2,10,1,60,7,"Accantapemānugatassa bhariyā, na vissase titthasamā hi nāriyo. " 526766,114,4379,2,4,1,0,0,331. 526767,114,4380,2,12,1,67,8,"‘ ‘ Haneyyuṃ chindeyyuṃ chedāpeyyumpi, kaṇṭhepi chetvā rudhiraṃ piveyyuṃ; " 526768,114,4381,2,9,1,54,6,"Mā dīnakāmāsu asaññatāsu, bhāvaṃ kare gaṅgatitthūpamāsu. " 526769,114,4382,2,4,1,0,0,332. 526770,114,4383,2,14,1,47,9,"‘ ‘ Musā tāsaṃ yathā saccaṃ, saccaṃ tāsaṃ yathā musā; " 526771,114,4384,2,9,1,40,6,"Gāvo bahi tiṇasseva, omasanti varaṃ varaṃ. " 526772,114,4385,2,4,1,0,0,333. 526773,114,4386,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Gatenetā palobhenti, pekkhitena mhitena ca; " 526774,114,4387,2,8,1,41,5,"Athopi dunnivatthena, mañjunā bhaṇitena ca. " 526775,114,4388,2,4,1,0,0,334. 526776,114,4389,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Coriyo kathinā hetā, vāḷā ca lapasakkharā; " 526777,114,4390,2,11,1,45,8,"Na tā kiñci na jānanti, yaṃ manussesu vañcanaṃ. " 526778,114,4391,2,4,1,0,0,335. 526779,114,4392,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Asā lokitthiyo nāma, velā tāsaṃ na vijjati; " 526780,114,4393,2,10,1,45,7,"Sārattā ca pagabbhā ca, sikhī sabbaghaso yathā. " 526781,114,4394,2,4,1,0,0,336. 526782,114,4395,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Natthitthīnaṃ piyo nāma, appiyopi na vijjati; " 526783,114,4396,2,10,1,55,7,"Sevanti hetā piyamappiyañca, nāvā yathā orakūlaṃ parañca. " 526784,114,4397,2,4,1,0,0,337. 526785,114,4398,2,12,1,43,7,"‘ ‘ Natthitthīnaṃ piyo nāma, appiyopi na vijjati; " 526786,114,4399,2,7,1,40,4,"Dhanattā paṭivallanti, latāva dumanissitā. " 526787,114,4400,2,4,1,0,0,338. 526788,114,4401,2,9,1,46,5,"‘ ‘ Hatthibandhaṃ assabandhaṃ, gopurisañca maṇḍalaṃ; " 526789,114,4402,2,7,1,54,4,"Chavaḍāhakaṃ pupphachaḍḍakaṃ, sadhanamanupatanti nāriyo. " 526790,114,4403,2,4,1,0,0,339. 526791,114,4404,2,9,1,51,5,"‘ ‘ Kulaputtampi jahanti akiñcanaṃ, chavakasamasadisampi; " 526792,114,4405,2,11,1,46,6,"Anugacchanti anupatanti, dhanahetu hi nāriyo’’ ti. " 526793,114,4406,2,8,1,64,5,Tattha ādimajjhakathāpariyosānan ti kathāya ādimajjhapariyosānaṃ. 526794,114,4406,9,14,1,32,5,Laddhā khaṇan ti okāsaṃ labhitvā. 526795,114,4406,15,25,1,60,10,Icchati man ti maṃ esā icchatīti puriso itthiṃ na vissaseyya. 526796,114,4406,26,41,1,128,14,"Sākhapurāṇasanthatan ti hiyyo vā pare vā santhataṃ purāṇasākhāsanthataṃ na vissase, apapphoṭetvā apaccavekkhitvā na paribhuñjeyya. " 526797,114,4406,42,53,1,77,10,"Tatra hi dīghajātiko vā pavisitvā tiṭṭheyye, paccāmitto vā satthaṃ nikkhipeyya. " 526798,114,4406,54,68,1,83,10,Mittapurāṇacoran ti panthadūhanaṭṭhāne ṭhitaṃ coraṃ‘‘ purāṇamitto me’’ ti na vissaseyya. 526799,114,4406,69,75,1,36,6,Corā hi ye sañjānanti teyeva mārenti. 526800,114,4406,76,96,1,77,14,"Sakhā maman ti so hi khippameva kujjhati, tasmā rājānaṃ‘‘ sakhā me’’ ti na vissase. " 526801,114,4406,97,115,1,97,13,"Dasannamātaran ti‘‘ ayaṃ mahallikā idāni maṃ na aticarissati, attānaṃ rakkhissatī’’ ti na vissasetabbā. " 526802,114,4406,116,120,1,31,3,{Rāmakarāsū}ti bālānaṃ ratikarāsu. 526803,114,4406,121,124,1,31,2,{Accantasīlāsū}ti atikkantasīlāsu. 526804,114,4406,125,136,1,78,9,"{Accantapemānugatassā}ti sacepi accantaṃ anugatapemā assa, tathāpi taṃ na vissase. " 526805,114,4406,137,138,1,9,1,Kiṃkāraṇā? 526806,114,4406,139,148,1,68,8,"Titthasamā hi nāriyoti sambandho, titthaṃ viya sabbasādhāraṇāti attho. " 526807,114,4407,2,12,1,78,10,Haneyyun ti kuddhā vā aññapurisasārattā vā hutvā sabbametaṃ hananādiṃ kareyyuṃ. 526808,114,4407,13,18,1,49,4,Mā {dīnakāmāsū}ti hīnajjhāsayāsu saṃkiliṭṭhaāsayāsu. 526809,114,4407,19,25,1,35,6,Bhāvan ti evarūpāsu sinehaṃ mā kare. 526810,114,4407,26,30,1,60,3,{Gaṅgatitthūpamāsū}ti sabbasādhāraṇaṭṭhena gaṅgātitthasadisāsu. 526811,114,4407,31,36,1,35,4,{Musā}ti musāvādo tāsaṃ saccasadisova. 526812,114,4407,37,87,1,171,16,"{Gatenā}tiādīsu pekkhitena palobhane ummādantījātakaṃ,( jā.2.18.57 ādayo) dunnivatthena niḷinikājātakaṃ,( jā.2.18.1 ādayo) mañjunā bhaṇitena‘‘ tuvaṭaṃ kho, ayyaputta, āgaccheyyāsī’’ ti nandattherassa vatthu( udā.22) kathetabbaṃ. " 526813,114,4407,88,94,1,47,5,{Coriyo}ti sambhatassa dhanassa vināsanena coriyo. 526814,114,4407,95,98,1,23,2,{Kathinā}ti thaddhahadayā. 526815,114,4407,99,104,1,37,4,{Vāḷā}ti duṭṭhā appakeneva kujjhanasīlā. 526816,114,4407,105,111,1,55,5,{Lapasakkharā}ti niratthakalapanena sakkharā viya madhurā. 526817,114,4407,112,116,1,20,3,{Asā}ti asatiyo lāmakā. 526818,114,4407,117,121,1,25,3,{Sārattā}ti sabbadā sārattā. 526819,114,4407,122,126,1,38,3,{Pagabbhā}ti kāyapāgabbhiyādīhi pagabbhā. 526820,114,4407,127,135,1,51,6,"{Yathā}ti yathā sikhī sabbaghaso, evametāpi sabbaghasā. " 526821,114,4407,136,141,1,47,4,{Paṭivallantī}ti parissajanti upagūhanti veṭhenti. 526822,114,4407,142,154,1,84,10,"{Latāvā}ti yathā latā rukkhanissitā rukkhaṃ veṭhenti, evametā purisaṃ parissajanti nāma. " 526823,114,4408,2,8,1,48,5,Hatthibandhan tiādīsu gopuriso vuccati gopālako. 526824,114,4408,9,17,1,58,7,"Chavaḍāhakan ti chavānaṃ ḍāhakaṃ, susānapālanti vuttaṃ hoti. " 526825,114,4408,18,21,1,38,3,Pupphachaḍḍakan ti vaccaṭṭhānasodhakaṃ. 526826,114,4408,22,28,1,45,5,Sadhanan ti etesupi sadhanaṃ anugacchantiyeva . 526827,114,4408,29,32,1,20,3,Akiñcanan ti adhanaṃ. 526828,114,4408,33,44,1,107,10,"Chavakasamasadisan ti sunakhamaṃsakhādacaṇḍālena samaṃ sadisaṃ, tena nibbisesampi purisaṃ gacchanti bhajanti. " 526829,114,4408,45,46,1,5,1,Kasmā? 526830,114,4408,47,52,1,35,4,Yasmā anupatanti dhanahetu {nāriyo}ti. 526831,114,4409,2,13,1,78,11,Evaṃ attano ñāṇe ṭhatvā ānando gijjharājā itthīnaṃ aguṇaṃ kathetvā tuṇhī ahosi. 526832,114,4409,14,24,1,68,10,Tassa vacanaṃ sutvā nāradopi attano ñāṇe ṭhatvā tāsaṃ aguṇaṃ kathesi. 526833,114,4409,25,29,1,23,4,Taṃ dassento satthā āha– 526834,114,4410,2,20,1,123,15,"‘ ‘ Atha khalu, bho, nārado devabrāhmaṇo ānandassa gijjharājassa ādimajjhakathāpariyosānaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthā abhāsi– " 526835,114,4411,2,4,1,0,0,340. 526836,114,4412,2,14,1,42,8,"‘ ‘‘ Cattārome na pūrenti, te me suṇātha bhāsato; " 526837,114,4413,2,9,1,42,6,"Samuddo brāhmaṇo rājā, itthī cāpi dijampati. " 526838,114,4414,2,4,1,0,0,341. 526839,114,4415,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Saritā sāgaraṃ yanti, yā kāci pathavissitā; " 526840,114,4416,2,11,1,42,8,"Tā samuddaṃ na pūrenti, ūnattā hi na pūrati. " 526841,114,4417,2,4,1,0,0,342. 526842,114,4418,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Brāhmaṇo ca adhīyāna, vedamakkhānapañcamaṃ; " 526843,114,4419,2,9,1,42,6,"Bhiyyopi sutamiccheyya, ūnattā hi na pūrati. " 526844,114,4420,2,4,1,0,0,343. 526845,114,4421,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Rājā ca pathaviṃ sabbaṃ, sasamuddaṃ sapabbataṃ; " 526846,114,4422,2,6,1,38,3,"Ajjhāvasaṃ vijinitvā, anantaratanocitaṃ; " 526847,114,4423,2,9,1,43,7,Pāraṃ samuddaṃ pattheti ūnattā hi na pūrati. 526848,114,4424,2,4,1,0,0,344. 526849,114,4425,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Ekamekāya itthiyā, aṭṭhaṭṭha patino siyā; " 526850,114,4426,2,8,1,38,5,"Sūrā ca balavanto ca, sabbakāmarasāharā; " 526851,114,4427,2,10,1,42,7,"Kareyya navame chandaṃ, ūnattā hi na pūrati. " 526852,114,4428,2,4,1,0,0,345. 526853,114,4429,2,11,1,65,7,"‘ ‘ Sabbitthiyo sikhīriva sabbabhakkhā, sabbitthiyo nadīriva sabbavāhī; " 526854,114,4430,2,9,1,60,6,"Sabbitthiyo kaṇṭakānaṃva sākhā, sabbitthiyo dhanahetu vajanti. " 526855,114,4431,2,4,1,0,0,346. 526856,114,4432,2,12,1,54,7,"‘ ‘ Vātañca jālena naro parāmase, osiñcaye sāgaramekapāṇinā; " 526857,114,4433,2,11,1,61,8,"Sakena hatthena kareyya ghosaṃ, yo sabbabhāvaṃ pamadāsu ossaje. " 526858,114,4434,2,4,1,0,0,347. 526859,114,4435,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Corīnaṃ bahubuddhīnaṃ, yāsu saccaṃ sudullabhaṃ; " 526860,114,4436,2,8,1,43,5,"Thīnaṃ bhāvo durājāno, macchassevodake gataṃ. " 526861,114,4437,2,4,1,0,0,348. 526862,114,4438,2,11,1,38,6,"‘ ‘ Analā mudusambhāsā, duppūrā tā nadīsamā; " 526863,114,4439,2,8,1,39,5,"Sīdanti naṃ viditvāna, ārakā parivajjaye. " 526864,114,4440,2,4,1,0,0,349. 526865,114,4441,2,9,1,38,4,"‘ ‘ Āvaṭṭanī mahāmāyā, brahmacariyavikopanā; " 526866,114,4442,2,8,1,39,5,"Sīdanti naṃ viditvāna, ārakā parivajjaye. " 526867,114,4443,2,4,1,0,0,350. 526868,114,4444,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Yaṃ etā upasevanti, chandasā vā dhanena vā; " 526869,114,4445,2,12,1,46,6,"Jātavedova saṃṭhānaṃ, khippaṃ anudahanti nan’’’ ti. " 526870,114,4446,2,8,1,48,5,Tattha {dijampatī}ti dijajeṭṭhakaṃ kuṇālaṃ ālapati. 526871,114,4446,9,18,1,49,5,‘‘ Saritā’’ tiādi ṭhapitamātikāya bhājanatthaṃ vuttaṃ. 526872,114,4446,19,25,1,47,5,{Ūnattā}ti udakapatiṭṭhānassa mahantatāya ūnā eva. 526873,114,4446,26,29,1,22,2,{Adhīyānā}ti sajjhāyitvā. 526874,114,4446,30,34,1,52,4,Vedamakkhānapañcaman ti itihāsapañcamaṃ vedacatukkaṃ. 526875,114,4446,35,43,1,60,7,{Ūnattā}ti so hi ajjhāsayamahantatāya sikkhitabbassa na pūrati. 526876,114,4446,44,49,1,51,5,Anantaratanocitan ti nānāratanehi ocitaṃ paripuṇṇaṃ. 526877,114,4446,50,57,1,41,6,{Ūnattā}ti so hi taṇhāmahantatāya na pūrati. 526878,114,4446,58,65,1,29,5,"{Siyā}ti siyuṃ, ayameva vā pāṭho. " 526879,114,4446,66,71,1,48,4,{Sabbakāmarasāharā}ti sabbesaṃ kāmarasānaṃ āharakā. 526880,114,4446,72,81,1,48,5,‘‘ Navame’’ ti aṭṭhahi atittabhāvadassanatthaṃ vuttaṃ. 526881,114,4446,82,90,1,62,8,Sā pana dasamepi vīsatimepi tato uttaritarepi chandaṃ karoteva. 526882,114,4446,91,99,1,48,7,{Ūnattā}ti sā hi kāmataṇhāya mahantatāya na pūrati. 526883,114,4446,100,105,1,53,4,Kaṇḍakānaṃva {sākhā}ti sambādhamagge kaṇṭakasākhasadisā. 526884,114,4446,106,116,1,63,9,"Yathā hi sākhā laggitvā ākaḍḍhati, evaṃ etāpi rūpādīhi kaḍḍhanti. " 526885,114,4446,117,131,1,121,13,"Yathā sākhā hatthādīsu vijjhitvā dukkhaṃ uppādeti, evaṃ etāpi phuṭṭhamattā sarīrasamphassena vijjhitvā mahāvināsaṃ pāpenti. " 526886,114,4446,132,136,1,29,3,{Vajantī}ti parapurisaṃ vajanti. 526887,114,4447,2,5,1,19,2,{Parāmase}ti gaṇheyya. 526888,114,4447,6,16,1,87,9,{Osiñcaye}ti nhāyituṃ otiṇṇo ekena pāṇinā sakalasamuddaudakaṃ osiñceyya gahetvā chaḍḍeyya. 526889,114,4447,17,28,1,70,9,{Sakenā}ti ekena attano hatthena tameva hatthaṃ haritvā ghosaṃ uppādeyya. 526890,114,4447,29,62,1,180,24,"Sabbabhāvan ti‘‘ tvameva iṭṭho kanto piyo manāpo’’ ti vuccamāno yo puriso‘‘ evametan’’ ti saddahanto sabbaṃ attano ajjhāsayaṃ pamadāsu ossajeyya, so jālādīhi vātaggahaṇādīni kareyyāti attho. " 526891,114,4447,63,66,1,16,3,Gatan ti gamanaṃ. 526892,114,4447,67,73,1,43,5,{Analā}ti tīhi dhammehi alanti vacanavirahitā. 526893,114,4447,74,85,1,64,9,"Duppurā {tā}ti yathā mahānadī udakena, evaṃ kilesaratiyā tā duppūrā. " 526894,114,4447,86,101,1,97,13,"Sīdanti naṃ {viditvānā}ti ettha nan ti nipātamattaṃ, itthiyo allīnā catūsu apāyesu sīdantīti viditvā. " 526895,114,4447,102,115,1,91,11,"{Āvaṭṭanī}ti yathā āvaṭṭanī mahājanassa hadayaṃ mohetvā attano vase vatteti, evametāpīti attho. " 526896,114,4447,116,124,1,65,7,{Vikopanā}ti nāsanatthena ca garahatthena ca brahmacariyassa kopikā. 526897,114,4447,125,130,1,30,4,Chandasā {vā}ti piyasaṃvāsena vā. 526898,114,4447,131,136,1,25,4,Dhanena {vā}ti dhanahetu vā. 526899,114,4447,137,165,1,171,25,"Saṃṭhānan ti yathā jātavedo attano ṭhānaṃ yaṃ yaṃ padesaṃ allīyati, taṃ taṃ dahati, tathā etāpi yaṃ yaṃ purisaṃ kilesavasena allīyanti, taṃ taṃ anudahanti mahāvināsaṃ pāpenti. " 526900,114,4448,2,14,1,84,11,Evaṃ nāradena itthīnaṃ aguṇe pakāsite puna mahāsatto visesetvā tāsaṃ aguṇaṃ pakāseti. 526901,114,4448,15,20,1,23,4,Taṃ dassetuṃ satthā āha– 526902,114,4449,2,20,1,125,15,"‘ ‘ Atha khalu, bho, kuṇālo sakuṇo nāradassa devabrāhmaṇassa ādimajjhakathāpariyosānaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo ajjhabhāsi– " 526903,114,4450,2,4,1,0,0,351. 526904,114,4451,2,11,1,51,6,"‘ ‘‘ Sallape nisitakhaggapāṇinā, paṇḍito api pisācadosinā; " 526905,114,4452,2,9,1,49,6,"Uggatejamuragampi āside, eko ekāya pamadāya nālape. " 526906,114,4453,2,4,1,0,0,352. 526907,114,4454,2,9,1,53,5,"‘ ‘ Lokacittamathanā hi nāriyo, naccagītabhaṇitamhitāvudhā; " 526908,114,4455,2,8,1,55,5,"Bādhayanti anupaṭṭhitassatiṃ, dīpe rakkhasigaṇova vāṇije. " 526909,114,4456,2,4,1,0,0,353. 526910,114,4457,2,13,1,56,8,"‘ ‘ Natthi tāsaṃ vinayo na saṃvaro, majjamaṃsaniratā asaññatā; " 526911,114,4458,2,10,1,56,7,"Tā gilanti purisassa pābhataṃ, sāgareva makaraṃ timiṅgalo. " 526912,114,4459,2,4,1,0,0,354. 526913,114,4460,2,9,1,48,5,"‘ ‘ Pañcakāmaguṇasātagocarā, uddhatā aniyatā asaññatā; " 526914,114,4461,2,8,1,49,5,"Osaranti pamadā pamādinaṃ, loṇatoyavatiyaṃva āpakā. " 526915,114,4462,2,4,1,0,0,355. 526916,114,4463,2,14,1,57,10,"‘ ‘ Yaṃ naraṃ upalapenti nāriyo, chandasā vā ratiyā dhanena vā; " 526917,114,4464,2,8,1,53,5,"Jātavedasadisampi tādisaṃ, rāgadosavadhiyo dahanti naṃ. " 526918,114,4465,2,4,1,0,0,356. 526919,114,4466,2,12,1,60,8,"‘ ‘ Aḍḍhaṃ ñatvā purisaṃ mahaddhanaṃ, osaranti sadhanaṃ sahattanā; " 526920,114,4467,2,8,1,53,5,"Rattacittamativeṭhayanti naṃ, sāla māluvalatāva kānane. " 526921,114,4468,2,4,1,0,0,357. 526922,114,4469,2,11,1,55,7,"‘ ‘ Tā upenti vividhena chandasā, citrabimbamukhiyo alaṅkatā; " 526923,114,4470,2,8,1,50,5,"Uhasanti pahasanti nāriyo, sambarova satamāyakovidā. " 526924,114,4471,2,4,1,0,0,358. 526925,114,4472,2,9,1,50,5,"‘ ‘ Jātarūpamaṇimuttabhūsitā, sakkatā patikulesu nāriyo; " 526926,114,4473,2,9,1,54,5,"Rakkhitā aticaranti sāmikaṃ, dānavaṃva hadayantarassitā. " 526927,114,4474,2,4,1,0,0,359. 526928,114,4475,2,13,1,54,8,"‘ ‘ Tejavāpi hi naro vicakkhaṇo, sakkato bahujanassa pūjito; " 526929,114,4476,2,10,1,52,7,"Nārinaṃ vasagato na bhāsati, rāhunā upahatova candimā. " 526930,114,4477,2,4,1,0,0,360. 526931,114,4478,2,14,1,58,9,"‘ ‘ Yaṃ kareyya kupito diso disaṃ, duṭṭhacitto vasamāgataṃ ariṃ; " 526932,114,4479,2,10,1,58,7,"Tena bhiyyo byasanaṃ nigacchati, nārinaṃ vasagato apekkhavā. " 526933,114,4480,2,4,1,0,0,361. 526934,114,4481,2,7,1,50,3,"‘ ‘ Kesalūnanakhachinnatajjitā, pādapāṇikasadaṇḍatāḷitā; " 526935,114,4482,2,10,1,53,7,"Hīnamevupagatā hi nāriyo, tā ramanti kuṇapeva makkhikā. " 526936,114,4483,2,4,1,0,0,362. 526937,114,4484,2,12,1,53,8,"‘ ‘ Tā kulesu visikhantaresu vā, rājadhāninigamesu vā puna; " 526938,114,4485,2,8,1,56,5,"Oḍḍitaṃ namucipāsavākaraṃ, cakkhumā parivajje sukhatthiko. " 526939,114,4486,2,4,1,0,0,363. 526940,114,4487,2,11,1,53,7,"‘ ‘ Ossajitva kusalaṃ tapoguṇaṃ, yo anariyacaritāni mācari; " 526941,114,4488,2,8,1,52,5,"Devatāhi nirayaṃ nimissati, chedagāmimaṇiyaṃva vāṇijo. " 526942,114,4489,2,4,1,0,0,364. 526943,114,4490,2,13,1,54,9,"‘ ‘ So idha garahito parattha ca, dummatī upahato sakammunā; " 526944,114,4491,2,8,1,56,5,"Gacchatī aniyato gaḷāgaḷaṃ, duṭṭhagadrabharathova uppathe. " 526945,114,4492,2,4,1,0,0,365. 526946,114,4493,2,11,1,53,7,"‘ ‘ So upeti nirayaṃ patāpanaṃ, sattisimbalivanañca āyasaṃ; " 526947,114,4494,2,8,1,53,5,"Āvasitvā tiracchānayoniyaṃ, petarājavisayaṃ na muñcati. " 526948,114,4495,2,4,1,0,0,366. 526949,114,4496,2,10,1,55,6,"‘ ‘ Dibyakhiḍḍaratiyo ca nandane, cakkavatticaritañca mānuse; " 526950,114,4497,2,9,1,55,6,"Nāsayanti pamadā pamādinaṃ, duggatiñca paṭipādayanti naṃ. " 526951,114,4498,2,4,1,0,0,367. 526952,114,4499,2,12,1,56,6,"‘ ‘ Dibyakhiḍḍaratiyo na dullabhā, cakkavatticaritañca mānuse; " 526953,114,4500,2,9,1,56,6,"Soṇṇabyamhanilayā ca accharā, ye caranti pamadāhanatthikā. " 526954,114,4501,2,4,1,0,0,368. 526955,114,4502,2,11,1,55,7,"‘ ‘ Kāmadhātusamatikkamā gati, rūpadhātuyā bhāvo na dullabho; " 526956,114,4503,2,8,1,52,5,"Vītarāgavisayūpapatti yā, ye caranti pamadāhanatthikā. " 526957,114,4504,2,4,1,0,0,369. 526958,114,4505,2,10,1,58,5,"‘ ‘ Sabbadukkhasamattikkamaṃ sivaṃ, accantamacalitaṃ asaṅkhataṃ; " 526959,114,4506,2,14,1,60,8,"Nibbutehi sucihī na dullabhaṃ, ye caranti pamadāhanatthikā’’’ ti. " 526960,114,4507,2,39,1,206,26,"Tattha {sallape}ti‘‘ sace mayā saddhiṃ sallapessasi, sīsaṃ te pātessāmī’’ ti vatvā khaggaṃ ādāya ṭhitenāpi,‘‘ sallapitamatteyeva taṃ khāditvā jīvitavināsaṃ pāpessāmī’’ ti dosinā hutvā ṭhitenāpi pisācena saddhiṃ sallape." 526961,114,4507,40,52,1,62,8,‘‘ Upagataṃ ḍaṃsitvā nāsessāmī’’ ti ṭhitaṃ uggatejaṃ uragampi āside. 526962,114,4507,53,62,1,46,9,Eko pana hutvā raho ekāya pamadāya na hi ālape. 526963,114,4507,63,67,1,39,3,{Lokacittamathanā}ti lokassa cittaghātikā. 526964,114,4507,68,94,1,188,24,"Dīpe {rakkhasigaṇo}ti yathā dīpe rakkhasigaṇo manussavesena vāṇije upalāpetvā attano vase gate katvā khādati, evaṃ imāpi pañcahi kāmaguṇehi attano vase katvā satte mahāvināsaṃ pāpentīti attho. " 526965,114,4507,95,98,1,14,2,{Vinayo}ti ācāro. 526966,114,4507,99,102,1,18,2,{Saṃvaro}ti mariyādo. 526967,114,4507,103,110,1,60,7,Purisassa pābhatan ti dukkhasambhataṃ dhanaṃ gilanti nāsenti. 526968,114,4508,2,5,1,22,2,{Aniyatā}ti aniyatacittā. 526969,114,4508,6,11,1,50,5,Loṇatoyavatiyan ti loṇatoyavantaṃ samuddanti attho. 526970,114,4508,12,19,1,30,5,"{Āpakā}ti āpagā, ayameva vā pāṭho. " 526971,114,4508,20,29,1,60,8,"Yathā samuddaṃ nadiyo osaranti, evaṃ pamādinaṃ pamadāti attho. " 526972,114,4508,30,33,1,17,2,{Chandasā}ti pemena. 526973,114,4508,34,37,1,28,2,{Ratiyā}ti pañcakāmaguṇaratiyā. 526974,114,4508,38,43,1,25,4,Dhanena {vā}ti dhanahetu vā. 526975,114,4508,44,49,1,52,5,Jātavedasadisan ti guṇasampattiyā aggimiva jalitampi. 526976,114,4508,50,55,1,40,3,{Rāgadosavadhiyo}ti kāmarāgadosehi vadhikā. 526977,114,4508,56,58,1,24,2,Rāgadosagatiyotipi pāṭho. 526978,114,4508,59,66,1,73,6,{Osarantī}ti dhanagahaṇatthāya madhuravacanena taṃ bandhantiyo upagacchanti. 526979,114,4508,67,70,1,19,3,Sadhanan ti sadhanā. 526980,114,4508,71,82,1,81,10,"Ayameva vā pāṭho, vatthālaṅkāratthāya kiñci attano dhanaṃ datvāpi osarantīti attho. " 526981,114,4508,83,92,1,78,8,{Sahattanā}ti attabhāvena saddhiṃ attabhāvampi tasseva pariccajantiyo viya honti. 526982,114,4508,93,99,1,58,5,{Ativeṭhayantī}ti dhanagahaṇatthāya ativiya veṭhenti pīḷenti. 526983,114,4509,2,7,1,40,4,Vividhena {chandasā}ti nānāvidhena ākārena. 526984,114,4509,8,14,1,65,5,{Citrabimbamukhiyo}ti alaṅkāravasena citrasarīrā citramukhiyo hutvā. 526985,114,4509,15,19,1,30,3,{Uhasantī}ti mahāhasitaṃ hasanti. 526986,114,4509,20,24,1,32,3,{Pahasantī}ti mandahasitaṃ hasanti. 526987,114,4509,25,33,1,48,6,{Sambarovā}ti māyākārapuriso viya asurindo viya ca . 526988,114,4509,34,69,1,153,17,"Dānavaṃva {hadayantarassitā}ti yathā‘‘ kuto nu āgacchatha, bho, tayo janā’’ ti karaṇḍakajātake( jā.1.9.87 ādayo) hadayantaranissitā antoudaragatāpi dānavaṃ aticari, evaṃ aticaranti. " 526989,114,4509,70,73,1,23,3,Arakkhitā hetāti dīpeti. 526990,114,4509,74,81,1,61,6,Na {bhāsatī}ti na virocati haritacalomasakassapakusarājāno viya. 526991,114,4509,82,91,1,64,8,{Tenā}ti tamhā amittena katā byasanā atirekataraṃ byasananti attho. 526992,114,4509,92,95,1,19,2,{Apekkhavā}ti sataṇho. 526993,114,4510,2,14,1,103,10,{Kesalūnanakhachinnatajjitā}ti ākaḍḍhitvā lūnakesā nakhehi chinnagattā tajjitā pādādīhi ca tāḷitāva hutvā. 526994,114,4510,15,37,1,147,19,"Yo kilesavasena etepi vippakāre karoti, tādisaṃ hīnameva upagatā nāriyo ramanti, na ete vippakāre pariharanti, madhurasamācāre kiṃkāraṇā tā na ramanti. " 526995,114,4510,38,49,1,93,10,Kuṇapeva {makkhikā}ti yasmā jegucchahatthikuṇapādimhi makkhikā viya tā hīneyeva ramantīti attho. 526996,114,4510,50,75,1,212,24,"Oḍḍitan ti na etā itthiyo nāma, atha kho imesu ṭhānesu namucino kilesamārassa migapakkhigahaṇatthaṃ luddakehi oḍḍitaṃ pāsañca vākarañcāti maññamāno paññācakkhumā puriso dibbamānusikena sukhena atthiko parivajjeyya. " 526997,114,4511,2,8,1,65,5,{Ossajitvā}ti devamanussesu mahāsampattidāyakaṃ tapoguṇaṃ chaḍḍetvā. 526998,114,4511,9,18,1,74,8,{Yo}ti yo puriso anariyesu aparisuddhesu kāmaguṇesu kāmaraticaritāni ācarati. 526999,114,4511,19,28,1,74,8,Devatāhi nirayaṃ {nimissatī}ti so devalokena parivattitvā nirayaṃ gaṇhissati. 527000,114,4511,29,44,1,126,12,"Chedagāmimaṇiyaṃva {vāṇijo}ti yathā bālavāṇijo satasahassagghabhaṇḍaṃ datvā chedagāmimaṇikaṃ gaṇhāti, tathārūpo ayaṃ hotīti attho. " 527001,114,4511,45,51,1,27,5,{So}ti so itthīnaṃ vasaṃ gato. 527002,114,4511,52,60,1,57,7,{Aniyato}ti ettakaṃ nāma kālaṃ apāyesu paccissatīti aniyato. 527003,114,4511,61,71,1,74,10,Gaḷāgaḷan ti devalokā vā manussalokā vā gaḷitvā apāyameva gacchatīti attho. 527004,114,4511,72,74,1,9,2,Yathā kiṃ? 527005,114,4511,75,87,1,103,9,"Duṭṭhagadrabharathova {uppathe}ti, yathā kūṭagadrabhayuttaratho maggā okkamitvā uppatheyeva gacchati, tathā. " 527006,114,4511,88,95,1,71,7,Sattisimbalivanan ti sattisadisehi kaṇṭakehi yuttaṃ āyasaṃ simbalivanaṃ. 527007,114,4511,96,100,1,58,4,Petarājavisayan ti petavisayañca kālakañcikaasuravisayañca. 527008,114,4512,2,5,1,23,3,Pamādinan ti pamattānaṃ. 527009,114,4512,6,24,1,109,17,"Te hi pamadāsu pamattā tāsaṃ sampattīnaṃ mūlabhūtaṃ kusalaṃ na karonti, iti tesaṃ pamadā sabbā tā nāsenti nāma. " 527010,114,4512,25,36,1,96,10,{Paṭipādayantī}ti tathāvidhaṃ purisaṃ tā pamādavaseneva akusalaṃ kāretvā duggatiṃ paṭipādenti nāma. 527011,114,4512,37,40,1,45,2,{Soṇṇabyamhanilayā}ti suvaṇṇamayavimānavāsiniyo. 527012,114,4512,41,50,1,75,8,{Pamadāhanatthikā}ti ye purisā pamadāhi anatthikā hutvā brahmacariyaṃ caranti. 527013,114,4512,51,56,1,51,4,{Kāmadhātusamatikkamā}ti kāmadhātusamatikkamā yā gati. 527014,114,4512,57,69,1,94,10,"Rūpadhātuyā {bhāvo}ti yo kāmadhātusamatikkamagatisaṅkhāto rūpadhātuyā bhāvo, so tesaṃ na dullabho. " 527015,114,4512,70,83,1,99,11,"Vītarāgavisayūpapatti {yā}ti yā vītarāgavisaye suddhāvāsaloke upapatti, sāpi tesaṃ na dullabhāti attho. " 527016,114,4512,84,88,1,36,4,Accantan ti antātītaṃ avināsadhammaṃ. 527017,114,4512,89,93,1,30,4,Acalitan ti kilesehi akampitaṃ. 527018,114,4512,94,97,1,27,2,{Nibbutehī}ti nibbutakilesehi. 527019,114,4512,98,106,1,61,7,{Sucihī}ti sucīhi parisuddhehi evarūpaṃ nibbānaṃ na dullabhanti. 527020,114,4513,2,9,1,59,6,Evaṃ mahāsatto amatamahānibbānaṃ pāpetvā desanaṃ niṭṭhāpesi. 527021,114,4513,10,27,1,97,12,Himavante kinnaramahoragādayo ākāse ṭhitā devatā ca‘‘ aho buddhalīlāya kathitā’’ ti sādhukāraṃ adaṃsu . 527022,114,4513,28,41,1,115,13,Ānando gijjharājā nārado devabrāhmaṇo puṇṇamukho ca phussakokilo attano attano parisaṃ ādāya yathāṭhānameva gamiṃsu. 527023,114,4513,42,45,1,31,3,Mahāsattopi sakaṭṭhānameva gato. 527024,114,4513,46,59,1,106,13,Itare pana antarantarā gantvā mahāsattassa santike ovādaṃ gahetvā tasmiṃ ovāde ṭhatvā saggaparāyaṇā ahesuṃ. 527025,114,4514,2,11,1,73,8,Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānento osānagāthā abhāsi– 527026,114,4515,2,4,1,0,0,370. 527027,114,4516,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Kuṇālohaṃ tadā āsiṃ, udāyī phussakokilo; " 527028,114,4517,2,8,1,39,5,"Ānando gijjharājāsi, sāriputto ca nārado; " 527029,114,4518,2,11,1,44,6,"Parisā buddhaparisā, evaṃ dhāretha jātakan’’ ti. " 527030,114,4519,2,13,1,94,11,Te pana bhikkhū gamanakāle satthānubhāvena gantvā āgamanakāle attano attanova ānubhāvena āgatā. 527031,114,4519,14,19,1,46,5,Tesaṃ satthā mahāvaneyeva kammaṭṭhānaṃ kathesi. 527032,114,4519,20,26,1,45,6,Sabbepi te taṃ divasameva arahattaṃ pāpuṇiṃsu. 527033,114,4519,27,29,1,24,2,Mahādevatāsamāgamo ahosi. 527034,114,4519,30,44,1,40,4,Athassa bhagavā mahāsamayasuttaṃ( dī. ni.2.331 ādayo) kathesi. 527035,114,4520,2,4,1,28,2,Kuṇālajātakavaṇṇanā catutthā. 527036,114,4522,2,7,1,25,2,[ 537]5. Mahāsutasomajātakavaṇṇanā 527037,114,4523,2,14,1,99,11,Kasmā tuvaṃ rasaka {edisānī}ti idaṃ satthā jetavane viharanto aṅgulimālattheradamanaṃ ārabbha kathesi. 527038,114,4523,15,38,1,101,11,Tassa uppatti ca pabbajjā ca upasampadā ca aṅgulimālasuttavaṇṇanāyaṃ( ma. ni. aṭṭha.2.34 ādayo) vuttanayena vitthārato veditabbā. 527039,114,4523,39,59,1,191,20,So pana saccakiriyāya mūḷhagabbhāya itthiyā sotthibhāvaṃ katvā tato paṭṭhāya sulabhapiṇḍo hutvā vivekamanubrūhanto aparabhāge arahattaṃ patvā abhiññātova asītiyā mahātherānaṃ abbhantaro ahosi. 527040,114,4523,60,65,1,47,5,Tasmiṃ kāle dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ– 527041,114,4523,66,93,1,174,21,"‘‘ āvuso, aho vata bhagavatā tathārūpaṃ luddaṃ lohitapāṇiṃ mahācoraṃ aṅgulimālaṃ adaṇḍena asatthena dametvā nibbisevanaṃ karontena dukkaraṃ kataṃ, aho buddhā nāma dukkarakārino’’ ti. " 527042,114,4523,94,174,1,461,55,"Satthā gandhakuṭiyaṃ ṭhitova dibbasotena taṃ kathaṃ sutvā‘‘ ajja mama gamanaṃ bahupakāraṃ bhavissati, mahādhammadesanā pavattissatī’’ ti ñatvā anopamāya buddhalīlāya dhammasabhaṃ gantvā varapaññattāsane nisīditvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ anacchariyaṃ, bhikkhave, idāneva paramābhisambodhiṃ pattena mayā etassa damanaṃ, svāhaṃ pubbacariyaṃ caranto padesañāṇe ṭhitopi etaṃ damesin’’ ti vatvā tehi yācito atītaṃ āhari. " 527043,114,4524,2,11,1,74,9,Atīte kururaṭṭhe indapatthanagare korabyo nāma rājā dhammena rajjaṃ kāresi. 527044,114,4524,12,18,1,53,6,Tadā bodhisatto tassa aggamahesiyā kucchimhi nibbatti. 527045,114,4524,19,35,1,92,11,"Dasamāse atikkante suvaṇṇavaṇṇaṃ puttaṃ vijāyi, sutavittatāya pana naṃ‘‘ sutasomo’’ ti sañjāniṃsu. " 527046,114,4524,36,47,1,117,11,Tamenaṃ rājā vayappattaṃ nikkhasahassaṃ datvā disāpāmokkhassa ācariyassa santike sippuggahaṇatthāya takkasilaṃ pesesi. 527047,114,4524,48,55,1,58,7,So ācariyabhāgaṃ ādāya nagarā nikkhamitvā maggaṃ paṭipajji. 527048,114,4524,56,70,1,123,14,Tadā bārāṇasiyaṃ kāsirañño putto brahmadattakumāropi tatheva vatvā pitarā pesito nagarā nikkhamitvā tameva maggaṃ paṭipajji. 527049,114,4524,71,80,1,75,9,Atha sutasomo maggaṃ gantvā nagaradvāre sālāya phalake vissamatthāya nisīdi. 527050,114,4524,81,87,1,57,6,Brahmadattakumāropi gantvā tena saddhiṃ ekaphalake nisīdi. 527051,114,4524,88,154,1,250,36,"Atha naṃ sutasomo paṭisanthāraṃ karonto‘‘ samma, maggakilantosi, kuto āgacchasī’’ ti pucchitvā‘‘ bārāṇasito’’ ti vutte‘‘ kassa puttosī’’ ti vatvā‘‘ kāsirañño puttomhī’’ ti vutte‘‘ ko nāmosī’’ ti vatvā‘‘ ahaṃ brahmadattakumāro nāmā’’ ti vutte‘‘ kena kāraṇena idhāgatosī’’ ti pucchi. " 527052,114,4524,155,177,1,98,13,"So‘‘ sippuggahaṇatthāyā’’ ti vatvā‘‘ tvampi maggakilantosi, kuto āgacchasī’’ ti teneva nayena itaraṃ pucchi. " 527053,114,4524,178,182,1,25,4,Sopi tassa sabbaṃ ācikkhi. 527054,114,4524,183,212,1,228,24,"Te ubhopi‘‘ mayaṃ khattiyā, ekācariyasseva santike sippuggahaṇatthāya gacchāmā’’ ti aññamaññaṃ mittabhāvaṃ katvā nagaraṃ pavisitvā ācariyakulaṃ gantvā ācariyaṃ vanditvā attano jātiādiṃ kathetvā sippuggahaṇatthāya āgatabhāvaṃ kathesuṃ. " 527055,114,4524,213,221,1,23,4,So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchi. 527056,114,4524,222,227,1,41,5,Te ācariyabhāgaṃ datvā sippaṃ paṭṭhapesuṃ. 527057,114,4525,2,16,1,98,13,"Na kevalañca te dveva, aññepi tadā jambudīpe ekasatamattā rājaputtā tassa santike sippaṃ uggaṇhanti. " 527058,114,4525,17,26,1,84,9,Sutasomo tesaṃ jeṭṭhantevāsiko hutvā sippaṃ upadisanto nacirasseva nipphattiṃ pāpuṇi. 527059,114,4525,27,48,1,127,16,So aññassa santikaṃ agantvā‘‘ sahāyo me’’ ti brahmadattassa kumārasseva santikaṃ gantvā tassa piṭṭhiācariyo hutvā sippaṃ sikkhāpesi. 527060,114,4525,49,53,1,38,4,Itaresampi anukkamena sippaṃ niṭṭhitaṃ. 527061,114,4525,54,62,1,69,8,Te anuyogaṃ datvā ācariyaṃ vanditvā sutasomaṃ parivāretvā nikkhamiṃsu. 527062,114,4525,63,90,1,160,21,"Atha ne sutasomo maggantare ṭhatvā uyyojento‘‘ tumhe attano attano pitūnaṃ sippaṃ dassetvā rajjesu patiṭṭhahissatha, patiṭṭhitā ca pana mamovādaṃ kareyyāthā’’ ti āha." 527063,114,4525,91,100,1,14,3,"‘‘ Kiṃ , ācariyā’’ ti?" 527064,114,4525,101,112,1,55,7,‘‘ Pakkhadivasesu uposathikā hutvā mā ghātaṃ kareyyāthā’’ ti. 527065,114,4525,113,121,1,26,4,Te‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchiṃsu. 527066,114,4525,122,140,1,138,14,Bodhisattopi aṅgavijjāpāṭhakattā‘‘ anāgate bārāṇasiyaṃ brahmadattakumāraṃ nissāya mahābhayaṃ uppajjissatī’’ ti ñatvā te evaṃ ovaditvā uyyojesi. 527067,114,4525,141,160,1,175,19,Te sabbepi attano attano janapadaṃ gantvā pitūnaṃ sippaṃ dassetvā rajjesu patiṭṭhāya patiṭṭhitabhāvañceva ovāde vattanabhāvañca jānāpetuṃ paṇṇākārena saddhiṃ paṇṇāni pahiṇiṃsu. 527068,114,4525,161,174,1,68,9,Mahāsatto taṃ pavattiṃ sutvā‘‘ appamattāva hothā’’ ti paṇṇāni paṭipesesi. 527069,114,4526,2,9,1,50,7,Tesu bārāṇasirājā vinā maṃsena bhattaṃ na bhuñjati. 527070,114,4526,10,14,1,48,4,Uposathadivasatthāyapissa maṃsaṃ gahetvā ṭhapesi. 527071,114,4526,15,23,1,92,8,Athekadivasaṃ evaṃ ṭhapitamaṃsaṃ bhattakārakassa pamādena rājagehe koleyyakasunakhā khādiṃsu. 527072,114,4526,24,70,1,297,36,"Bhattakārako taṃ maṃsaṃ aditvā kahāpaṇamuṭṭhiṃ ādāya carantopi maṃsaṃ uppādetuṃ asakkonto‘‘ sace amaṃsakabhattaṃ upanāmessāmi, jīvitaṃ me natthi, kiṃ nu kho karissāmī’’ ti cintetvā‘‘ attheso upāyo’’ ti vikāle āmakasusānaṃ gantvā muhuttamatassa purisassa ūrumaṃsaṃ āharitvā supakkaṃ pacitvā bhattaṃ upanāmesi. " 527073,114,4526,71,82,1,108,10,"Rañño maṃsakhaṇḍaṃ jivhagge ṭhapitamattameva satta rasaharaṇisahassāni phari, sakalasarīraṃ khobhetvā aṭṭhāsi. " 527074,114,4526,83,84,1,9,1,Kiṃkāraṇā? 527075,114,4526,85,88,1,22,3,Pubbe cassa sevanatāya. 527076,114,4526,89,104,1,100,13,"So kira atītānantare attabhāve yakkho hutvā bahuṃ manussamaṃsaṃ khāditapubbo, tenassa taṃ piyaṃ ahosi . " 527077,114,4526,105,126,1,107,16,"So‘‘ sacāhaṃ tuṇhīyeva bhuñjissāmi, na me ayaṃ imaṃ maṃsaṃ kathessatī’’ ti cintetvā saha kheḷena bhūmiyaṃ pātesi." 527078,114,4526,127,153,1,114,15,"‘‘ Niddosaṃ, deva, khādāhī’’ ti vutte manusse paṭikkamāpetvā‘‘ ahametassa niddosabhāvaṃ jānāmi, kiṃ nāmetaṃ maṃsan’’ ti pucchi." 527079,114,4526,154,163,1,41,4,"‘‘ Purimadivasesu paribhogamaṃsameva, devā’’ ti." 527080,114,4526,164,175,1,38,7,‘‘ Nanu aññasmiṃ kāle ayaṃ raso natthī’’ ti? 527081,114,4526,176,185,1,21,4,"‘‘ Ajja supakkaṃ, devā’’ ti." 527082,114,4526,186,195,1,30,5,‘‘ Nanu pubbepi evameva pacasī’’ ti. 527083,114,4526,196,216,1,82,14,"Atha naṃ tuṇhībhūtaṃ ñatvā‘‘ sabhāvaṃ kathehi, no ce kathesi, jīvitaṃ te natthī’’ ti āha. " 527084,114,4526,217,222,1,38,5,So abhayaṃ yācitvā yathābhūtaṃ kathesi. 527085,114,4526,223,240,1,95,12,"Rājā‘‘ mā saddamakāsi, pakatiyā pacanakamaṃsaṃ tvaṃ khāditvā mayhaṃ manussamaṃsameva pacāhī’’ ti āha." 527086,114,4526,241,250,1,21,4,"‘‘ Nanu dukkaraṃ, devā’’ ti?" 527087,114,4526,251,261,1,23,5,"‘‘ Mā bhāyi, na dukkaran’’ ti." 527088,114,4526,262,272,1,33,5,"‘‘ Nibaddhaṃ kuto labhissāmi, devā’’ ti?" 527089,114,4526,273,282,1,33,5,‘‘ Nanu bandhanāgāre bahū manussā’’ ti. 527090,114,4526,283,288,1,28,5,So tato paṭṭhāya tathā akāsi. 527091,114,4527,2,18,1,73,10,"Aparabhāge bandhanāgāre manussesu khīṇesu‘‘ idāni kiṃ karissāmi, devā’’ ti āha." 527092,114,4527,19,39,1,86,13,"‘‘ Antarāmagge sahassabhaṇḍikaṃ khipitvā yo taṃ gaṇhāti, taṃ‘ coro’ ti gahetvā mārehī’’ ti āha. " 527093,114,4527,40,43,1,14,3,So tathā akāsi. 527094,114,4527,44,58,1,85,10,Aparabhāge rājabhayena sahassabhaṇḍikaṃ olokentampi adisvā‘‘ idāni kiṃ karissāmī’’ ti āha. 527095,114,4527,59,86,1,141,21,"‘‘ Yadā bherivelāya nagaraṃ ākulaṃ hoti, tadā tvaṃ pana ekasmiṃ gharasandhimhi vā vīthiyaṃ vā catukke vā ṭhatvā manusse māretvā maṃsaṃ gaṇhāhī’’ ti. " 527096,114,4527,87,95,1,55,8,So tato paṭṭhāya tathā katvā thūlamaṃsaṃ ādāya gacchati. 527097,114,4527,96,101,1,37,5,Tesu tesu ṭhānesu kaḷevarāni dissanti. 527098,114,4527,102,122,1,114,17,"Mama mātā na paññāyati, mama pitā na paññāyati, mama bhātā bhaginī ca na paññāyati, manussānaṃ paridevanasaddo sūyati. " 527099,114,4527,123,160,1,174,27,"Nāgarā bhītatasitā‘‘ ime manusse sīho nu kho khādati, byaggho nu kho khādati, yakkho nu kho khādatī’’ ti olokentā pahāramukhaṃ disvā‘‘ eko manussakhādako coro ime khādatī’’ ti maññanti. " 527100,114,4527,161,165,1,43,4,Mahājanā rājaṅgaṇe sannipatitvā upakkosiṃsu. 527101,114,4527,166,176,1,23,5,"Rājā‘‘ kiṃ, tātā’’ ti pucchi." 527102,114,4527,177,192,1,70,10,"‘‘ Deva imasmiṃ nagare manussakhādako coro atthi, taṃ gaṇhāpethā’’ ti āhaṃsu." 527103,114,4527,193,208,1,64,10,"‘‘ Ahaṃ kathaṃ taṃ jānissāmi, kiṃ ahaṃ nagaraṃ rakkhantopi carāmī’’ ti. " 527104,114,4528,2,28,1,133,16,"Mahājanā ‘‘ rājā nagarena anatthiko, kāḷahatthisenāpatissa ācikkhissāmā’’ ti gantvā tassa taṃ kathetvā‘‘ coraṃ pariyesituṃ vaṭṭatī’’ ti vadiṃsu. " 527105,114,4528,29,67,1,182,26,"So‘‘ sādhu sattāhaṃ āgametha, pariyesitvā coraṃ dassāmī’’ ti mahājane uyyojetvā purise āṇāpesi,‘‘ tātā, nagare kira manussakhādako coro atthi, tumhe tesu tesu ṭhānesu nilīyitvā taṃ gaṇhathā’’ ti. " 527106,114,4528,68,80,1,62,8,Te‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā tato paṭṭhāya nagaraṃ pariggaṇhanti. 527107,114,4528,81,94,1,126,13,Bhattakārakopi ekasmiṃ gharasandhimhi sampaṭicchanno hutvā ekaṃ itthiṃ māretvā ghanaghanamaṃsaṃ ādāya pacchiyaṃ pūretuṃ ārabhi. 527108,114,4528,95,113,1,106,14,Atha naṃ te purisā gahetvā pothetvā pacchābāhaṃ bandhitvā‘‘ gahito manussakhādako coro’’ ti mahāsaddaṃ kariṃsu. 527109,114,4528,114,117,1,23,3,Mahājano taṃ parivāresi. 527110,114,4528,118,128,1,82,10,Atha naṃ suṭṭhu bandhitvā maṃsapacchiṃ gīvāya bandhitvā ādāya senāpatissa dassesuṃ. 527111,114,4528,129,161,1,174,25,"Senāpati taṃ disvā‘‘ kiṃ nu kho esa imaṃ maṃsaṃ khādati, udāhu aññena maṃsena missetvā vikkiṇāti, udāhu aññassa vacanena māretī’’ ti cintetvā tamatthaṃ pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha– " 527112,114,4529,2,4,1,0,0,371. 527113,114,4530,2,12,1,52,8,"‘ ‘ Kasmā tuvaṃ rasaka edisāni, karosi kammāni sudāruṇāni; " 527114,114,4531,2,16,1,65,11,"Hanāsi itthī purise ca mūḷho, maṃsassa hetu adu dhanassa kāraṇā’’ ti. " 527115,114,4532,2,7,1,37,4,Tattha {rasakā}ti bhattakāraṇaṃ ālapati. 527116,114,4533,2,8,1,71,6,Ito paraṃ uttānasambandhāni vacanapaṭivacanāni pāḷivaseneva veditabbāni– 527117,114,4534,2,4,1,0,0,372. 527118,114,4535,2,14,1,60,9,"‘ ‘ Na attahetū na dhanassa kāraṇā, na puttadārassa sahāyañātinaṃ; " 527119,114,4536,2,12,1,62,9,"Bhattā ca me bhagavā bhūmipālo, so khādati maṃsaṃ bhadantedisaṃ. " 527120,114,4537,2,4,1,0,0,373. 527121,114,4538,2,12,1,57,8,"‘ ‘ Sace tuvaṃ bhatturatthe payutto, karosi kammāni sudāruṇāni; " 527122,114,4539,2,12,1,59,8,"Pātova antepuraṃ pāpuṇitvā, lapeyyāsi me rājino sammukhe taṃ. " 527123,114,4540,2,4,1,0,0,374. 527124,114,4541,2,13,1,60,9,"‘ ‘ Tathā karissāmi ahaṃ bhadante, yathā tuvaṃ bhāsasi kāḷahatthi; " 527125,114,4542,2,14,1,61,9,"Pātova antepuraṃ pāpuṇitvā, vakkhāmi te rājino sammukhe tan’’ ti. " 527126,114,4543,2,6,1,33,3,Tattha {bhagavā}ti gāravādhivacanaṃ. 527127,114,4543,7,26,1,90,14,"Sace tuvan ti‘‘ saccaṃ nu kho bhaṇati, udāhu maraṇabhayena musā bhaṇatī’’ ti vīmaṃsanto evamāha. " 527128,114,4543,27,31,1,39,3,Tattha {sudāruṇānī}ti manussaghātakammāni. 527129,114,4543,32,39,1,48,7,Sammukhe tan ti sammukhe ṭhatvā evaṃ vadeyyāsīti. 527130,114,4543,40,43,1,27,3,So sampaṭicchanto gāthamāha. 527131,114,4544,2,32,1,258,29,Atha naṃ senāpati gāḷhabandhanameva sayāpetvā vibhātāya rattiyā amaccehi ca nāgarehi ca saddhiṃ mantetvā sabbesu ekacchandesu jātesu sabbaṭṭhānesu ārakkhaṃ ṭhapetvā nagaraṃ hatthagataṃ katvā rasakassa gīvāyaṃ maṃsapacchiṃ bandhitvā ādāya rājanivesanaṃ pāyāsi. 527132,114,4544,33,35,1,20,2,Sakalanagaraṃ viravi. 527133,114,4544,36,93,1,326,42,"Rājā hiyyo bhuttapātarāso sāyamāsampi alabhitvā‘‘ rasako idāni āgacchissati, idāni āgacchassatī’’ ti nisinnova taṃ rattiṃ vītināmetvā‘‘ ajjapi rasako nāgacchati, nāgarānañca mahāsaddo sūyati, kiṃ nū kho etan’’ ti vātapānena olokento taṃ tathā ānīyamānaṃ disvā‘‘ pākaṭaṃ idaṃ kāraṇaṃ jātan’’ ti cintetvā satiṃ upaṭṭhapetvā pallaṅkeyeva nisīdi. " 527134,114,4544,94,101,1,55,6,"Kāḷahatthipi naṃ upasaṅkamitvā anuyuñji, sopissa kathesi. " 527135,114,4544,102,106,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha– 527136,114,4545,2,4,1,0,0,375. 527137,114,4546,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Tato ratyā vivasāne, sūriyuggamanaṃ pati; " 527138,114,4547,2,7,1,36,4,"Kāḷo rasakamādāya, rājānaṃ upasaṅkami; " 527139,114,4548,2,7,1,38,4,"Upasaṅkamma rājānaṃ, idaṃ vacanamabravi. " 527140,114,4549,2,4,1,0,0,376. 527141,114,4550,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Saccaṃ kira mahārāja, rasako pesito tayā. " 527142,114,4551,2,8,1,40,5,"Hanati itthipurise, tuvaṃ maṃsāni khādasi. " 527143,114,4552,2,4,1,0,0,377. 527144,114,4553,2,13,1,37,7,"‘ ‘ Evameva tathā kāḷa, rasako pesito mayā; " 527145,114,4554,2,11,1,45,6,"Mama atthaṃ karontassa, kimetaṃ paribhāsasī’’ ti. " 527146,114,4555,2,6,1,24,3,Tattha {kāḷā}ti kāḷahatthi. 527147,114,4555,7,18,1,81,10,{Evamevā}ti tena senāpatinā tejavantena anuyutto rājā musā vattuṃ asakkonto evamāha. 527148,114,4555,19,25,1,39,5,Tattha {tathā}ti idaṃ purimassa vevacanaṃ. 527149,114,4555,26,31,1,27,5,Mama atthan ti mama vuḍḍhiṃ. 527150,114,4555,32,35,1,21,2,{Karontassā}ti karontaṃ. 527151,114,4555,36,40,1,21,4,Kimetan ti kasmā etaṃ. 527152,114,4555,41,60,1,134,17,"{Paribhāsasī}ti aho dukkaraṃ karosi, kāḷahatthi tvaṃ nāma aññaṃ coraṃ aggahetvā mama pesanakārakaṃ gaṇhāsīti tassa bhayaṃ janento kathesi. " 527153,114,4556,2,30,1,139,21,"Taṃ sutvā senāpati‘‘ ayaṃ sakeneva mukhena paṭijānāti, aho sāhasiko, ettakaṃ nāma kālaṃ ime manussā etena khāditā, vāressāmi nan’’ ti cintetvā āha–" 527154,114,4556,31,45,1,49,8,"‘‘ mahārāja, mā evaṃ kari, mā manussamaṃsaṃ khādasī’’ ti." 527155,114,4556,46,58,1,49,7,"‘‘ Kāḷahatthi kiṃ kathesi, nāhaṃ viramituṃ sakkomī’’ ti." 527156,114,4556,59,73,1,61,8,"‘‘ Mahārāja, sace na viramissasi, attānañca raṭṭhañca nāsessasī’’ ti." 527157,114,4556,74,86,1,51,8,‘‘ Evaṃ nassantepi ahaṃ neva tato viramituṃ sakkomī’’ ti. 527158,114,4556,87,101,1,111,13,Tato senāpati tassa saññāpanatthāya vatthuṃ āharitvā dasseti– atītasmiñhi kāle mahāsamudde cha mahāmacchā ahesuṃ. 527159,114,4556,102,120,1,149,16,"Tesu ānando timinando ajjhārohoti ime tayo macchā pañcayojanasatikā, timiṅgalo timirapiṅgalo mahātimirapiṅgaloti ime tayo macchā sahassayojanikā honti. " 527160,114,4556,121,125,1,37,4,Te sabbepi pāsāṇasevālabhakkhā ahesuṃ. 527161,114,4556,126,131,1,42,5,Tesu ānando mahāsamuddassa ekapasse vasati. 527162,114,4556,132,164,1,211,25,"Taṃ bahū macchā dassanāya upasaṅkamanti, ekadivasaṃ‘‘ sabbesaṃ dvipadacatuppadānaṃ sattānaṃ rājā paññāyati, amhākaṃ rājā natthi, mayampetaṃ rājānaṃ karissāmā’’ ti cintetvā sabbe ekacchandā hutvā ānandaṃ rājānaṃ kariṃsu. " 527163,114,4556,165,174,1,63,9,Te macchā tato paṭṭhāya tassa sāyaṃ pātova upaṭṭhānaṃ gacchanti. 527164,114,4557,2,20,1,105,13,Athekadivasaṃ ānando ekasmiṃ pabbate pāsāṇasevālaṃ khādanto ajānitvā‘‘ sevālo’’ ti saññāya ekaṃ macchaṃ khādi. 527165,114,4557,21,27,1,54,6,Tassa taṃ maṃsaṃ khādantassa sakalasarīraṃ saṅkhobhesi. 527166,114,4557,28,90,1,355,47,"So‘‘ kiṃ nu kho idaṃ ativiya madhuran’’ ti nīharitvā olokento macchamaṃsakhaṇḍaṃ disvā‘‘ ettakaṃ kālaṃ ajānitvā na khādāmī’’ ti cintetvā‘‘ sāyaṃ pātopi macchānaṃ āgantvā gamanakāle ekaṃ dve macche khādissāmi, pākaṭaṃ katvā khādiyamāne ekopi maṃ na upasaṅkamissati, sabbe palāyissanti, paṭicchanno hutvā pacchā osakkitosakkitaṃ paharitvā khādissāmī’’ ti tathā katvā khādi. " 527167,114,4557,91,95,1,39,4,Macchā parikkhayaṃ gacchantā cintayiṃsu. 527168,114,4557,96,107,1,42,7,‘‘ Kuto nu kho ñātīnaṃ bhayaṃ uppajjissatī’’ ti. 527169,114,4557,108,132,1,147,18,"Atheko paṇḍito maccho‘‘ mayhaṃ ānandassa kiriyā na ruccati, pariggaṇhissāmi nan’’ ti macchesu upaṭṭhānaṃ gatesu ānandassa kaṇṇapatte paṭicchanno aṭṭhāsi. " 527170,114,4557,133,140,1,62,7,Ānando macche uyyojetvā sabbapacchato gacchantaṃ macchaṃ khādi. 527171,114,4557,141,148,1,53,7,So paṇḍitamaccho tassa kiriyaṃ disvā itaresaṃ ārocesi. 527172,114,4557,149,153,1,32,4,Te sabbepi bhītatasitā palāyiṃsu. 527173,114,4558,2,10,1,63,8,Ānando tato paṭṭhāya macchamaṃsagiddhena aññaṃ gocaraṃ na gaṇhi. 527174,114,4558,11,55,1,241,35,"So jighacchāya pīḷito kilanto‘‘ kahaṃ nu kho ime gatā’’ ti te macche pariyesanto ekaṃ pabbataṃ disvā‘‘ mama bhayena imaṃ pabbataṃ nissāya vasanti maññe, pabbataṃ parikkhipitvā upadhāressāmī’’ ti naṅguṭṭhena ca sīsena ca ubho passe parikkhipitvā gaṇhi. " 527175,114,4558,56,96,1,260,29,"Tato‘‘ sace idha vasanti, palāyissantī’’ ti pabbataṃ parikkhipantaṃ attano naṅguṭṭhaṃ disvā‘‘ ayaṃ maccho maṃ vañcetvā pabbataṃ nissāya vasatī’’ ti kuddho paṇṇāsayojanamattaṃ sakanaṅguṭṭhakhaṇḍaṃ aññamacchasaññāya daḷhaṃ gahetvā murumurāyanto khādi, dukkhavedanā uppajji. " 527176,114,4558,97,105,1,71,8,Lohitagandhena macchā sannipatitvā luñjitvā khādantā yāva sīsā āgamaṃsu. 527177,114,4558,106,118,1,100,10,"Mahāsarīratāya parivattetuṃ asakkonto tattheva jīvitakkhayaṃ pāpuṇi, pabbatarāsi viya aṭṭhirāsi ahosi. " 527178,114,4558,119,123,1,51,4,Ākāsacārino tāpasaparibbājakā manussānaṃ kathayiṃsu. 527179,114,4558,124,127,1,31,3,Sakalajambudīpe manussā jāniṃsu. 527180,114,4558,128,134,1,44,6,Taṃ vatthuṃ āharitvā dassento kāḷahatthi āha– 527181,114,4559,2,4,1,0,0,378. 527182,114,4560,2,9,1,43,5,"‘ ‘ Ānando sabbamacchānaṃ, khāditvā rasagiddhimā; " 527183,114,4561,2,8,1,42,5,"Parikkhīṇāya parisāya, attānaṃ khādiyā mato. " 527184,114,4562,2,4,1,0,0,379. 527185,114,4563,2,13,1,58,9,"‘ ‘ Evaṃ pamatto rasagārave ratto, bālo yadī āyati nāvabujjhati; " 527186,114,4564,2,11,1,61,8,"Vidhamma putte caji ñātake ca, parivattiya attānaññeva khādati. " 527187,114,4565,2,4,1,0,0,380. 527188,114,4566,2,14,1,61,10,"‘ ‘ Idaṃ te sutvāna vigetu chando, mā bhakkhayī rāja manussamaṃsaṃ; " 527189,114,4567,2,14,1,65,9,"Mā tvaṃ imaṃ kevalaṃ vārijova, dvipadādhipa suññamakāsi raṭṭhan’’ ti. " 527190,114,4568,2,21,1,146,16,"Tattha {ānando}ti, mahārāja, atītasmiṃ kāle mahāsamudde pañcasatayojaniko ānando nāma mahāmaccho sabbesaṃ macchānaṃ rājā mahāsamuddassa ekapasse ṭhito. " 527191,114,4568,22,29,1,63,6,{Khāditvā}ti sakajātikānaṃ macchānaṃ rasagiddhimā macche khāditvā. 527192,114,4568,30,34,1,43,3,{Parikkhīṇāyā}ti macchaparisāya khayappattāya. 527193,114,4568,35,56,1,199,20,Attānan ti aññaṃ gocaraṃ aggahetvā pabbataṃ parikkhipanto paṇṇāsayojanamattaṃ attano naṅguṭṭhakhaṇḍaṃ aññamacchasaññāya khāditvā mato maraṇappatto hutvā idāni mahāsamudde pabbatamatto aṭṭhirāsi ahosi. 527194,114,4568,57,71,1,106,12,"Evaṃ {pamatto}ti yathā mahāmaccho ānando, evampi tathā tvaṃ taṇhārasagiddhiko hutvā pamatto pamādabhāvappatto. " 527195,114,4569,2,10,1,70,7,Rasagārave {ratto}ti manussamaṃsassa rasagārave ratto atirattacitto hoti. 527196,114,4569,11,23,1,87,11,{Bālo}ti yadi bālo duppañño āyatiṃ anāgate kāle uppajjanakadukkhaṃ nāvabujjhati na jānāti. 527197,114,4569,24,29,1,31,3,{Vidhammā}ti vidhametvā vināsetvā . 527198,114,4569,30,34,1,23,3,{Putte}ti puttadhītaro ca. 527199,114,4569,35,50,1,79,13,"Ñātake {cā}ti sesañātake ca sahāye ca, vidhamma putte ca cajitvā ñātake cāti attho. " 527200,114,4569,51,70,1,171,18,{Parivattiyā}ti aññaṃ āhāraṃ alabhitvā jighacchāya pīḷito sakalanagaraṃ parivattiya vicaritvā manussamaṃsaṃ alabhitvā attānaṃ khādanto ānando maccho viya attānaññeva khādati. 527201,114,4570,2,21,1,131,16,"Idaṃ te {sutvānā}ti, mahārāja, te tuyhaṃ mayā ānītaṃ idaṃ udāharaṇaṃ sutvā chando manussamaṃsakhādanacchando vigetu vigacchatu viramatu. " 527202,114,4570,22,31,1,55,8,Mā {bhakkhayī}ti rāja manussamaṃsaṃ mā bhakkhayi mā khādi. 527203,114,4570,32,65,1,206,29,"Mā tvaṃ imaṃ kevalan ti mahāsamuddaṃ suññaṃ karonto vārijo ānando maccho iva, bho dvipadādhipa, dvipadānaṃ manussānaṃ, issara mahārāja, tvaṃ kevalaṃ saccato imaṃ tava kāsiraṭṭhaṃ nagaraṃ suññaṃ mā akāsīti attho. " 527204,114,4571,2,27,1,132,17,"Taṃ sutvā rājā,‘‘ bho kāḷahatthi, na tvameva upamaṃ jānāsi, ahampi jānāmī’’ ti manussamaṃsagiddhatāya porāṇakavatthuṃ āharitvā dassento āha– " 527205,114,4572,2,4,1,0,0,381. 527206,114,4573,2,11,1,37,7,"‘ ‘ Sujāto nāma nāmena, oraso tassa atrajo; " 527207,114,4574,2,8,1,42,5,"Jambupesimaladdhāna , mato so tassa saṅkhaye. " 527208,114,4575,2,4,1,0,0,382. 527209,114,4576,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Evameva ahaṃ kāḷa, bhutvā bhakkhaṃ rasuttamaṃ; " 527210,114,4577,2,12,1,47,7,"Aladdhā mānusaṃ maṃsaṃ, maññe hissāmi jīvitan’’ ti. " 527211,114,4578,2,19,1,118,15,"Tattha sujāto {nāmā}ti kāḷahatthi kuṭumbiko nāmena sujāto nāma, tassa atrajo putto oraso jambupesiṃ aladdhāna alabhitvāna. " 527212,114,4578,20,45,1,195,23,"{Mato}ti yathā tassā jambupesiyā saṅkhaye so kuṭumbikaputto mato, evameva ahaṃ rasuttamaṃ aññarasānaṃ uttamaṃ manussānaṃ maṃsaṃ bhutvā bhuñjitvā aladdhā manussamaṃsaṃ jīvitaṃ hissāmīti maññe maññāmi. " 527213,114,4579,2,19,1,136,15,Atīte kira bārāṇasiyaṃ sujāto nāma kuṭumbiko loṇambilasevanatthāya himavantato āgatāni pañca isisatāni attano uyyāne vasāpetvā upaṭṭhāsi. 527214,114,4579,20,26,1,50,6,Ghare cassa nibaddhaṃ pañcasatamattā bhikkhā ahosi. 527215,114,4579,27,39,1,90,11,"Te pana tāpasā kadāci janapadepi bhikkhāya caranti, kadāci mahājambupesiṃ āharitvā khādanti. " 527216,114,4579,40,46,1,52,6,Tesaṃ jambupesiṃ āharitvā khādanakāle sujāto cintesi– 527217,114,4579,47,63,1,74,11,"‘‘ ajja bhaddantānaṃ tayo cattāro divasā anāgacchantānaṃ, kahaṃ nu kho gatā’’ ti. " 527218,114,4579,64,73,1,75,9,So attano puttakaṃ aṅguliyaṃ gāhāpetvā tesaṃ bhattakiccakāle tattha agamāsi. 527219,114,4579,74,83,1,90,9,Tasmiṃ samaye mahallakānaṃ mukhavikkhālanakāle udakaṃ datvā sabbanavako jambupesiṃ khādati. 527220,114,4579,84,88,1,30,4,Sujāto tāpase vanditvā nisinno– 527221,114,4579,89,100,1,29,5,"‘‘ kiṃ, bhante, khādathā’’ ti pucchi." 527222,114,4579,101,109,1,23,3,"‘‘ Mahājambupesiṃ, āvuso’’ ti. " 527223,114,4579,110,115,1,33,5,Taṃ sutvā kumāro pipāsaṃ uppādesi. 527224,114,4579,116,121,1,41,5,Athassa gaṇajeṭṭhako tāpaso thokaṃ dāpesi. 527225,114,4579,122,127,1,37,5,So taṃ khāditvā madhurarase bajjhitvā– 527226,114,4579,128,138,1,38,6,‘‘ jambupesiṃ me dethā’’ ti punappunaṃ yāci. 527227,114,4579,139,173,1,171,23,"Kuṭumbiko dhammaṃ suṇanto,‘‘ puttaka, mā viravi, gehaṃ gantvā khādissasī’’ ti taṃ vañcetvā‘‘ imaṃ nissāya bhadantā ukkaṇṭheyyun’’ ti taṃ samassāsento isigaṇaṃ anāpucchitvā gehaṃ gato. " 527228,114,4579,174,187,1,63,9,Gatakālato paṭṭhāya cassa putto‘‘ jambupesiṃ me dethā’’ ti paridevi. 527229,114,4579,188,198,1,43,6,Sujāto‘‘ isayopi ācikkhissāmī’’ ti uyyānaṃ gato. 527230,114,4579,199,211,1,51,8,Te isayopi‘‘ idha ciraṃ vasimhā’’ ti himavantameva gatā. 527231,114,4579,212,220,1,92,8,Ārāme isayo apassanto tassa jambuambapanasamocādīnaṃ pesiyo madhusakkharacuṇṇasaṃyuttā adāsi. 527232,114,4579,221,227,1,55,6,Tā tassa jivhagge ṭhapitamattā halāhalavisasadisā honti. 527233,114,4579,228,234,1,47,6,So sattāhaṃ nirāhāro hutvā jīvitakkhayaṃ pāpuṇi. 527234,114,4579,235,242,1,43,6,Rājā idaṃ kāraṇaṃ āharitvā dassento evamāha. 527235,114,4580,2,28,1,117,15,"Tato kāḷahatthi‘‘ ayaṃ rājā ativiya rasagiddho, aparānipissa udāharaṇāni āharissāmī’’ ti cintetvā,‘‘ mahārāja, viramāhī’’ ti āha." 527236,114,4580,29,38,1,28,5,‘‘ Ahaṃ viramituṃ na sakkomī’’ ti. 527237,114,4580,39,51,1,78,10,"Deva, sace na viramissasi, tuvaṃ ñātimaṇḍalato ceva rajjasirito ca parihāyissasi. " 527238,114,4580,52,62,1,78,7,"Atītasmiñhi, mahārāja, idheva bārāṇasiyaṃ pañcasīlarakkhakaṃ sotthiyakulaṃ ahosi . " 527239,114,4580,63,67,1,30,4,Tassa kulassa ekaputtako ahosi. 527240,114,4580,68,78,1,69,10,So mātāpitūnaṃ piyo manāpo ahosi paṇḍito byatto tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū. 527241,114,4580,79,85,1,52,6,So samavayehi taruṇehi saddhiṃ gaṇabandhanena vicari. 527242,114,4580,86,92,1,54,6,Sesā gaṇabandhā macchamaṃsādīni khādantā suraṃ pivanti. 527243,114,4580,93,101,1,43,7,"Māṇavo maṃsādīni na khādati, suraṃ na pivati. " 527244,114,4580,102,104,1,13,2,Te mantayiṃsu– 527245,114,4580,105,122,1,74,12,"‘‘ ayaṃ surāya apivanato amhākaṃ mūlaṃ na deti, upāyena naṃ suraṃ pāyessāmā’’ ti. " 527246,114,4580,123,136,1,52,7,"Te sannipatitvā,‘‘ samma, chaṇakīḷaṃ kīḷissāmā’’ ti āhaṃsu." 527247,114,4580,137,155,1,67,11,"‘‘ Samma, tumhe suraṃ pivatha, ahaṃ suraṃ na pivāmi, tumheva gacchathā’’ ti." 527248,114,4580,156,167,1,46,6,"‘‘ Samma, tava pivanatthāya khīraṃ gaṇhāpessāmā’’ ti. " 527249,114,4580,168,176,1,23,4,So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchi. 527250,114,4580,177,185,1,73,7,Dhuttā uyyānaṃ gantvā paduminipattesu tikhiṇasuraṃ bandhāpetvā ṭhapayiṃsu. 527251,114,4580,186,192,1,47,6,Atha nesaṃ pānakāle māṇavassa khīraṃ upanayiṃsu. 527252,114,4580,193,215,1,126,16,"Atha eko dhutto‘‘ pokkharamadhuṃ, bho, āharā’’ ti āharāpetvā paduminipattapuṭaṃ heṭṭhā chiddaṃ katvā aṅgulīhi mukhe ṭhapetvā ākaḍḍhi. " 527253,114,4580,216,220,1,31,4,Evaṃ itarepi āharāpetvā piviṃsu. 527254,114,4580,221,230,1,28,5,Māṇavo‘‘ kiṃ nāmetan’’ ti pucchi. 527255,114,4580,231,237,1,20,2,‘‘ Pokkharamadhunāmā’’ ti. 527256,114,4580,238,249,1,40,6,"‘‘ Ahampi thokaṃ labhissāmi, detha bhonto’’ ti. " 527257,114,4580,250,252,1,17,2,Tassapi dāpayiṃsu. 527258,114,4580,253,257,1,34,4,So pokkharamadhusaññāya suraṃ pivi. 527259,114,4580,258,264,1,44,5,"Athassa aṅgārapakkamaṃsaṃ adaṃsu, tampi khādi. " 527260,114,4581,2,18,1,82,11,"Evamassa punappunaṃ pivantassa mattakāle‘‘ na etaṃ pokkharamadhu, surā esā’’ ti vadiṃsu. " 527261,114,4581,19,38,1,69,12,"So‘‘ ettakaṃ kālaṃ evaṃ madhurarasaṃ na jāniṃ, āharatha, bho, suran’’ ti āha. " 527262,114,4581,39,43,1,25,4,Te āharitvā punapi adaṃsu. 527263,114,4581,44,47,1,19,3,Pipāsā mahatī ahosi. 527264,114,4581,48,59,1,42,6,Athassa punapi yācantassa‘‘ khīṇā’’ ti vadiṃsu. 527265,114,4581,60,87,1,145,20,"So‘‘ handa taṃ, bho, āharāpethā’’ ti aṅgulimuddikaṃ adāsi, so sakaladivasaṃ tehi saddhiṃ pivitvā matto rattakkho kampanto vilapanto gehaṃ gantvā nipajji. " 527266,114,4581,88,116,1,134,21,"Athassa pitā surāya pivitabhāvaṃ ñatvā vigate matte,‘‘ tāta, ayuttaṃ te kataṃ sottiyakule jātena suraṃ pivantena, mā puna evaṃ akāsī’’ ti āha." 527267,114,4581,117,127,1,22,5,"‘‘ Tāta, ko mayhaṃ doso’’ ti." 527268,114,4581,128,135,1,21,3,‘‘ Surāya pivitabhāvo’’ ti. 527269,114,4581,136,152,1,74,10,"‘‘ Tāta, kiṃ kathesi, mayā evarūpaṃ madhurarasaṃ ettakaṃ kālaṃ aladdhapubban’’ ti. " 527270,114,4581,153,156,1,24,3,Brāhmaṇo punappunaṃ yāci. 527271,114,4581,157,167,1,32,6,Sopi‘‘ na sakkomi viramitun’’ ti āha. 527272,114,4581,168,186,1,103,13,"Atha brāhmaṇo‘‘ evaṃ sante amhākaṃ kulavaṃso ca ucchijjissati, dhanañca vinassissatī’’ ti cintetvā gāthamāha– " 527273,114,4582,2,4,1,0,0,383. 527274,114,4583,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Māṇava abhirūposi, kule jātosi sotthiye; " 527275,114,4584,2,12,1,47,7,"Na tvaṃ arahasi tāta, abhakkhaṃ bhakkhayetave’’ ti. " 527276,114,4585,2,18,1,65,10,"Tattha , {māṇavā}ti, māṇava, tvaṃ abhirūpo asi, sotthiye kule jātopi asi. " 527277,114,4585,19,30,1,81,8,"Abhakkhaṃ {bhakkhayetave}ti, tāta, tvaṃ abhakkhitabbayuttakaṃ bhakkhayituṃ na arahasi. " 527278,114,4586,2,30,1,125,19,"Evañca pana vatvā,‘‘ tāta, virama, sace na viramasi, ahaṃ taṃ ito gehā nikkhāmessāmi, tava raṭṭhā pabbājanīyakammaṃ karissāmī’’ ti āha. " 527279,114,4586,31,46,1,73,11,Māṇavo‘‘ evaṃ santepi ahaṃ suraṃ jahituṃ na sakkomī’’ ti vatvā gāthādvayamāha– 527280,114,4587,2,4,1,0,0,384. 527281,114,4588,2,13,1,46,8,"‘ ‘ Rasānaṃ aññataraṃ etaṃ, kasmā maṃ tvaṃ nivāraye; " 527282,114,4589,2,9,1,45,6,"Sohaṃ tattha gamissāmi, yattha lacchāmi edisaṃ. " 527283,114,4590,2,4,1,0,0,385. 527284,114,4591,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Sovāhaṃ nippatissāmi, nate vacchāmi santike; " 527285,114,4592,2,12,1,48,7,"Yassa me dassanena tvaṃ, nābhinandasi brāhmaṇā’’ ti. " 527286,114,4593,2,12,1,127,10,Tattha rasānan ti loṇambilatittakakaṭukakhārikamadhurakasāvasaṅkhātānaṃ sattannaṃ rasānaṃ aññataraṃ uttamarasametaṃ majjaṃ nāma. 527287,114,4593,13,18,1,22,5,Sovāhan ti so ahaṃ eva. 527288,114,4593,19,22,1,28,2,{Nippatissāmī}ti nikkhamissāmi. 527289,114,4594,2,21,1,77,13,"Evañca pana vatvā‘‘ nāhaṃ surāpānā viramissāmi, yaṃ te ruccati, taṃ karohī’’ ti āha. " 527290,114,4594,22,37,1,82,11,Atha brāhmaṇo‘‘ tayi amhe pariccajante mayampi taṃ pariccajissāmā’’ ti vatvā gāthamāha– 527291,114,4595,2,4,1,0,0,386. 527292,114,4596,2,12,1,41,7,"‘ ‘ Addhā aññepi dāyāde, putte lacchāma māṇava; " 527293,114,4597,2,14,1,51,9,"Tvañca jamma vinassasu, yattha pattaṃ na taṃ suṇe’’ ti. " 527294,114,4598,2,23,1,101,16,"Tattha yattha pattan ti yattha gataṃ taṃ‘‘ asukaṭṭhāne nāma vasatī’’ ti na suṇoma, tattha gacchāhīti attho. " 527295,114,4599,2,9,1,56,7,Atha naṃ vinicchayaṃ netvā aputtabhāvaṃ katvā nīharāpesi. 527296,114,4599,10,23,1,121,13,So aparabhāge nippaccayo kapaṇo jiṇṇapilotikaṃ nivāsetvā kapālahattho piṇḍāya caranto aññataraṃ kuṭṭaṃ nissāya kālamakāsi. 527297,114,4599,24,50,1,146,19,"Idaṃ kāraṇaṃ āharitvā kāḷahatthi rañño dassetvā,‘‘ mahārāja, sace tvaṃ amhākaṃ vacanaṃ na karissasi, pabbājanīyakammaṃ te karissantī’’ ti vatvā gāthamāha– " 527298,114,4600,2,4,1,0,0,387. 527299,114,4601,2,12,1,39,7,"‘ ‘ Evameva tuvaṃ rāja, dvipadinda suṇohi me; " 527300,114,4602,2,12,1,50,7,"Pabbājessanti taṃ raṭṭhā, soṇḍaṃ māṇavakaṃ yathā’’ ti. " 527301,114,4603,2,25,1,145,19,"Tattha {dvipadindā}ti dvipadānaṃ inda, bho mahārāja, me mama vacanaṃ suṇohi tuvaṃ, evameva soṇḍaṃ māṇavakaṃ yathā taṃ bhavantaṃ raṭṭhato pabbājessanti. " 527302,114,4604,2,15,1,98,12,Evaṃ kāḷahatthinā upamāya āhaṭāyapi rājā tato viramituṃ asakkonto aparampi udāharaṇaṃ dassetuṃ āha– 527303,114,4605,2,4,1,0,0,388. 527304,114,4606,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Sujāto nāma nāmena, bhāvitattāna sāvako; " 527305,114,4607,2,11,1,44,8,"Accharaṃ kāmayantova, na so bhuñji na so pivi. " 527306,114,4608,2,4,1,0,0,389. 527307,114,4609,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Kusaggenudakamādāya, samudde udakaṃ mine; " 527308,114,4610,2,8,1,38,5,"Evaṃ mānusakā kāmā, dibbakāmāna santike. " 527309,114,4611,2,4,1,0,0,390. 527310,114,4612,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Evameva ahaṃ kāḷa, bhutvā bhakkhaṃ rasuttamaṃ; " 527311,114,4613,2,12,1,47,7,"Aladdhā mānusaṃ maṃsaṃ, maññe hissāmi jīvitan’’ ti. " 527312,114,4614,2,5,1,29,3,Vatthu heṭṭhā vuttasadisameva. 527313,114,4615,2,9,1,64,6,Tattha {bhāvitattānā}ti bhāvitacittānaṃ tesaṃ pañcannaṃ isisatānaṃ. 527314,114,4615,10,73,1,390,50,"Accharaṃ {kāmayantovā}ti so kira tesaṃ isīnaṃ mahājambupesiyā khādanakāle anāgamanaṃ viditvā‘‘ kiṃ nu kho kāraṇā na āgacchanti, sace katthaci gatā, jānissāmi, no ce, atha nesaṃ santike dhammaṃ suṇissāmī’’ ti uyyānaṃ gantvā isigaṇe vanditvā gaṇajeṭṭhakassa santike dhammaṃ suṇanto nisinnova sūriye atthaṅgate uyyojiyamānopi‘‘ ajja idheva vasissāmī’’ ti vatvā isigaṇaṃ vanditvā paṇṇasālaṃ pavisitvā nipajji. " 527315,114,4615,74,88,1,128,13,"Rattibhāge sakko devarājā devaccharāsaṅghaparivuto saddhiṃ attano paricārikāhi isigaṇaṃ vandituṃ āgato, sakalārāmo ekobhāso ahosi. " 527316,114,4615,89,114,1,160,20,Sujāto‘‘ kiṃ nu kho etan’’ ti uṭṭhāya paṇṇasālachiddena olokento sakkaṃ isigaṇaṃ vandituṃ āgataṃ devaccharāparivutaṃ disvā accharānaṃ saha dassanena rāgaratto ahosi. 527317,114,4615,115,121,1,54,6,Sakko nisīditvā dhammakathaṃ sutvā sakaṭṭhānameva gato. 527318,114,4615,122,128,1,47,5,Kuṭumbikopi punadivase isigaṇaṃ vanditvā pucchi– 527319,114,4615,129,142,1,59,8,"‘‘ bhante, ko nāmesa rattibhāge tumhākaṃ vandanatthāya āgato’’ ti?" 527320,114,4615,143,151,1,14,3,"‘‘ Sakko, āvuso’’ ti." 527321,114,4615,152,162,1,36,6,‘‘ Taṃ parivāretvā nisinnā kā nāmetā’’ ti? 527322,114,4615,163,170,1,20,3,‘‘ Devaccharā nāmetā’’ ti. 527323,114,4615,171,191,1,99,15,"So isigaṇaṃ vanditvā gehaṃ gantvā gatakālato paṭṭhāya‘‘ accharaṃ me detha, accharaṃ me dethā’’ ti vilapi. " 527324,114,4615,192,204,1,59,8,Ñātakā parivāretvā‘‘ bhūtāviṭṭho nu kho’’ ti accharaṃ pahariṃsu. 527325,114,4615,205,252,1,230,31,"So‘‘ nāhaṃ etaṃ accharaṃ kathemi, devaccharaṃ kathemī’’ ti vatvā‘‘ ayaṃ accharā’’ ti alaṅkaritvā ānītaṃ bhariyampi gaṇikampi olokento‘‘ nāyaṃ accharā, yakkhinī esā, devaccharaṃ me dethā’’ ti vilapanto nirāhāro hutvā tattheva jīvitakkhayaṃ pāpuṇi. " 527326,114,4615,253,255,1,11,2,Tena vuttaṃ– 527327,114,4616,2,16,1,47,10,"‘ ‘ Accharaṃ kāmayantova, na so bhuñji na so pivī’’ ti. " 527328,114,4617,2,38,1,210,26,"Kusaggenudakamādāya , samudde udakaṃ {mine}ti, samma kāḷahatthi, yo kusaggeneva udakaṃ gahetvā‘‘ ettakaṃ siyā mahāsamudde udakan’’ ti tena saddhiṃ upamāya mineyya, so kevalaṃ mineyyeva, kusagge pana udakaṃ atiparittakameva. " 527329,114,4617,39,59,1,116,17,"Yathā taṃ, evaṃ mānusakā kāmā dibbakāmānaṃ santike, tasmā so sujāto aññaṃ itthiṃ na olokesi, accharameva patthento mato. " 527330,114,4617,60,77,1,127,15,"{Evamevā}ti yathā so dibbakāmaṃ alabhanto jīvitaṃ jahi, evaṃ ahampi uttamarasaṃ manussamaṃsaṃ alabhanto jīvitaṃ jahissāmīti vadati. " 527331,114,4618,2,26,1,164,19,"Taṃ sutvā kāḷahatthi‘‘ ayaṃ rājā ativiya rasagiddho, saññāpessāmi nan’’ ti sakajātikānaṃ maṃsaṃ khāditvā ākāsacarā suvaṇṇahaṃsāpi tāva vinaṭṭhāti dassetuṃ gāthādvayamāha– " 527332,114,4619,2,4,1,0,0,391. 527333,114,4620,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Yathāpi te dhataraṭṭhā, haṃsā vehāyasaṅgamā; " 527334,114,4621,2,7,1,42,4,"Abhuttaparibhogena , sabbe abbhatthataṃ gatā. " 527335,114,4622,2,4,1,0,0,392. 527336,114,4623,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Evameva tuvaṃ rāja, dvipadinda suṇohi me; " 527337,114,4624,2,12,1,50,7,"Abhakkhaṃ rāja bhakkhesi, tasmā pabbājayanti tan’’ ti. " 527338,114,4625,2,8,1,62,5,Tattha {abhuttaparibhogenā}ti attano samānajātikānaṃ paribhogena. 527339,114,4625,9,15,1,42,5,Abbhatthataṃ {gatā}ti sabbe maraṇameva pattā. 527340,114,4625,16,23,1,65,7,Atīte kira cittakūṭe suvaṇṇaguhāyaṃ navuti haṃsasahassāni vasanti. 527341,114,4625,24,46,1,146,18,"Te vassike cattāro māse na nikkhamanti, sace nikkhameyyuṃ, udakapuṇṇehi pattehi uppatituṃ asakkontā mahāsamuddeyeva pateyyuṃ, tasmā na ca nikkhamanti. " 527342,114,4625,47,58,1,98,11,Upakaṭṭhe pana vassakāle jātassarato sayaṃjātasāliyo āharitvā guhaṃ pūretvā sāliṃ khādantā vasanti. 527343,114,4625,59,74,1,125,15,Tesaṃ pana guhaṃ paviṭṭhakāle guhadvāre eko rathacakkappamāṇo uṇṇanābhi nāma makkaṭako ekekasmiṃ māse ekekaṃ jālaṃ vinandhati. 527344,114,4625,75,80,1,40,5,Tassa ekekaṃ suttaṃ gorajjuppamāṇaṃ hoti. 527345,114,4625,81,96,1,71,10,Haṃsā‘‘ taṃ jālaṃ bhindissatī’’ ti ekassa taruṇahaṃsassa dve koṭṭhāse denti. 527346,114,4625,97,106,1,47,8,So vigate deve purato gantvā taṃ jālaṃ bhindati. 527347,114,4625,107,111,1,27,4,Tena maggena sesā gacchanti. 527348,114,4625,112,119,1,45,7,Athekasmiṃ kāle pañca māse vasso vuṭṭho ahosi. 527349,114,4625,120,150,1,138,20,"Haṃsā khīṇagocarā‘‘ kiṃ nu kho kattabban’’ ti mantetvā‘‘ mayaṃ jīvantā aṇḍāni labhissāmā’’ ti paṭhamaṃ aṇḍāni khādiṃsu, tato potake, tato jiṇṇahaṃse. " 527350,114,4625,151,154,1,32,3,Pañcamāsaccayena vassaṃ apagataṃ. 527351,114,4625,155,159,1,31,4,Makkaṭako pañca jālāni vinandhi. 527352,114,4625,160,166,1,50,6,Haṃsā sakajātikānaṃ maṃsaṃ khāditvā appathāmā jātā. 527353,114,4625,167,180,1,105,11,"Dviguṇakoṭṭhāsalābhī haṃsataruṇo jāle paharitvā cattāri bhindi, pañcamaṃ chindituṃ nāsakkhi, tattheva laggi. " 527354,114,4625,181,187,1,46,6,Athassa sīsaṃ vijjhitvā makkaṭako lohitaṃ pivi. 527355,114,4625,188,201,1,86,12,"Aññopi āgantvā jālaṃ pahari, sopi tattheva laggīti evaṃ sabbesaṃ makkaṭako lohitaṃ pivi. " 527356,114,4625,202,206,1,41,4,Tadā dhataraṭṭhakulaṃ ucchinnanti vadanti. 527357,114,4625,207,216,1,37,5,Tena vuttaṃ‘‘ sabbe abbhatthataṃgatā’’ ti. 527358,114,4626,2,22,1,134,16,"Evameva tuvan ti yathā ete haṃsā abhakkhaṃ sakajātikamaṃsaṃ khādiṃsu, tathā tvampi khādasi, sakalanagaraṃ bhayappattaṃ, virama, mahārājāti. " 527359,114,4626,23,38,1,115,14,"Tasmā pabbājayanti tan ti yasmā abhakkhaṃ sakajātikamaṃsaṃ bhakkhesi, tasmā ime nagaravāsino taṃ raṭṭhā pabbājayanti. " 527360,114,4627,2,7,1,35,5,Rājā aññampi upamaṃ vattukāmo ahosi. 527361,114,4627,8,40,1,166,23,"Nāgarā pana uṭṭhāya,‘‘ sāmi senāpati, kiṃ karosi, kiṃ manussamaṃsakhādakaṃ coraṃ gahetvā vicarasi, sace na viramissati, raṭṭhato naṃ pabbājehī’’ ti vatvā nāssa kathetuṃ adaṃsu. " 527362,114,4627,41,49,1,52,8,Rājā bahūnaṃ kathaṃ sutvā bhīto puna vattuṃ nāsakkhi. 527363,114,4627,50,103,1,285,36,"Punapi naṃ senāpati‘‘ kiṃ mahārāja viramituṃ sakkhissasi, udāhu na sakkhissasī’’ ti vatvā‘‘ na sakkomī’’ ti vutte sabbaṃ orodhagaṇañca puttadhītaro ca sabbālaṅkārapaṭimaṇḍite passe ṭhapetvā,‘‘ mahārāja, ime ñātimaṇḍale ceva amaccagaṇañca rajjasiriñca olokehi, mā vinassi, virama manussamaṃsato’’ ti āha. " 527364,114,4627,104,157,1,219,34,"Rājā‘‘ na mayhaṃ ete manussamaṃsato piyatarā’’ ti vatvā‘‘ tena hi, mahārāja, imamhā nagarā ca raṭṭhā ca nikkhamathā’’ ti vutte,‘‘ kāḷahatthi, na me rajjenattho, nagarā nikkhamāmi, ekaṃ pana me khaggañca rasakañca bhājanañca dehī’’ ti āha. " 527365,114,4627,158,168,1,111,10,Athassa khaggañca maṃsapacanabhājanañca pacchiñca ukkhipāpetvā rasakañca datvā raṭṭhā pabbājanīyakammaṃ kariṃsu. 527366,114,4628,2,24,1,179,21,So khaggañca rasakañca ādāya nagarā nikkhamitvā araññaṃ pavisitvā ekasmiṃ nigrodhamūle vasanaṭṭhānaṃ katvā tattha vasanto aṭavimagge ṭhatvā manusse māretvā āharitvā rasakassa deti. 527367,114,4628,25,29,1,32,4,Sopissa maṃsaṃ pacitvā upanāmeti. 527368,114,4628,30,33,1,19,3,Evaṃ ubhopi jīvanti. 527369,114,4628,34,56,1,134,17,"Manussagahaṇakāle‘‘ ahaṃ are manussacoro porisādo’’ ti vatvā tasmiṃ pakkhante koci sakabhāvena saṇṭhātuṃ na sakkoti, sabbe bhūmiyaṃ patanti. " 527370,114,4628,57,69,1,72,10,"Tesu yaṃ icchati, taṃ uddhaṃpādaṃ adhosīsaṃ katvā āharitvā rasakassa deti. " 527371,114,4628,70,95,1,110,17,So ekadivasaṃ araññe kañci manussaṃ alabhitvā āgato rasakena‘‘ kiṃ devā’’ ti vutte‘‘ uddhane ukkhaliṃ āropehī’’ ti āha. 527372,114,4628,96,105,1,20,4,"‘‘ Maṃsaṃ kahaṃ, devā’’ ti?" 527373,114,4628,106,113,1,23,3,‘‘ Labhissāmahaṃ maṃsan’’ ti. 527374,114,4628,114,130,1,75,12,So‘‘ natthi me dāni jīvitan’’ ti kampamāno uddhane aggiṃ katvā ukkhaliṃ āropesi. 527375,114,4628,131,139,1,52,8,Atha naṃ porisādo asinā māretvā maṃsaṃ pacitvā khādi. 527376,114,4628,140,147,1,51,7,Tato paṭṭhāya ekakova jāto sayameva pacitvā khādati. 527377,114,4628,148,160,1,68,8,‘‘ Porisādo magge maggapaṭipanne hanatī’’ ti sakalajambudīpe pākaṭo ahosi. 527378,114,4629,2,13,1,101,11,Tadā eko sampannavibhavo brāhmaṇo pañcahi sakaṭasatehi vohāraṃ karonto pubbantato aparantaṃ sañcarati. 527379,114,4629,14,16,1,10,2,So cintesi– 527380,114,4629,17,35,1,91,13,"‘‘ porisādo nāma kira coro antarāmagge manusse māresi, dhanaṃ datvā taṃ aṭaviṃ atikkamissāmī’’ ti. " 527381,114,4629,36,54,1,109,14,So aṭavimukhavāsīnaṃ manussānaṃ‘‘ tumhe maṃ aṭavito atikkāmethā’’ ti sahassaṃ datvā tehi saddhiṃ maggaṃ paṭipajji. 527382,114,4629,55,72,1,180,17,Gacchanto ca brāhmaṇo sabbasatthaṃ purato katvā sayaṃ nhātānulitto sabbālaṅkārapaṭimaṇḍito setagoṇayutte sukhayānake nisinno tehi aṭavivāsikapurisehi parivuto sabbapacchato agamāsi. 527383,114,4629,73,100,1,199,23,Tasmiṃ khaṇe porisādo rukkhaṃ āruyha purise upadhārento sesamanussesu‘‘ kiṃ imesu mayā khāditabbaṃ atthī’’ ti vigatacchando hutvā brāhmaṇaṃ diṭṭhakālato paṭṭhāya taṃ khāditukāmatāya paggharitakheḷo ahosi. 527384,114,4629,101,129,1,160,22,So tasmiṃ attano santikaṃ āgate rukkhato oruyha‘‘ ahaṃ are porisādo’’ ti nāmaṃ tikkhattuṃ sāvetvā khaggaṃ parivattento vālukāya tesaṃ akkhīni pūrento viya pakkhandi. 527385,114,4629,130,140,1,65,9,"Ekopi ṭhātuṃ samattho nāma natthi, sabbe bhūmiyaṃ urena nipajjiṃsu. " 527386,114,4629,141,155,1,123,14,So sukhayānake nisinnaṃ brāhmaṇaṃ pāde gahetvā piṭṭhiyaṃ adhosīsakaṃ olambetvā sīsaṃ gopphakehi paharanto ukkhipitvā pāyāsi. 527387,114,4630,2,34,1,179,24,"Tadā te purisā uṭṭhāya,‘‘ bho, purisā mayaṃ brāhmaṇassa hatthato kahāpaṇasahassaṃ gaṇhimhā, ko nāma amhākaṃ purisakāro, sakkontā vā asakkontā vā thokaṃ anubandhāmā’’ ti vatvā anubandhiṃsu. " 527388,114,4630,35,42,1,58,7,Porisādopi nivattitvā olokento kañci aditvā saṇikaṃ pāyāsi. 527389,114,4630,43,51,1,59,8,Tasmiṃ khaṇe thāmasampanno eko sūrapuriso vegena taṃ pāpuṇi. 527390,114,4630,52,64,1,86,11,"So taṃ disvā ekaṃ vatiṃ laṅghanto khadirakhāṇukaṃ akkami, khāṇuko piṭṭhipādena nikkhami. " 527391,114,4630,65,69,1,38,4,Lohitena paggharantena laṅghamāno yāti. 527392,114,4630,70,94,1,87,16,"Atha naṃ so disvā,‘‘ bho, mayā esa viddho, kevalaṃ tumhe pacchato etha, gaṇhissāmi nan’’ ti āha. " 527393,114,4630,95,100,1,39,5,Te dubbalabhāvaṃ ñatvā taṃ anubandhiṃsu. 527394,114,4630,101,109,1,72,8,So tehi anubaddhabhāvaṃ ñatvā brāhmaṇaṃ vissajjetvā attānaṃ sotthimakāsi. 527395,114,4630,110,125,1,94,11,Atha aṭavivāsikapurisā brāhmaṇassa laddhakālato paṭṭhāya‘‘ kiṃ amhākaṃ corenā’’ ti tato nivattiṃsu. 527396,114,4631,2,40,1,299,30,"Porisādopi attano nigrodhamūlaṃ gantvā pārohantaraṃ pavisitvā nipanno,‘‘ ayye rukkhadevate, sace me sattāhabbhantareyeva vaṇaṃ phāsukaṃ kātuṃ sakkhissasi, sakalajambudīpe ekasatakhattiyānaṃ galalohitena tava khandhaṃ dhovitvā antehi parikkhipitvā pañcamadhuramaṃsena balikammaṃ karissāmī’’ ti āyācanaṃ kari. " 527397,114,4631,41,50,1,85,9,Tassa annapānamaṃsaṃ alabhantassa sarīraṃ sussitvā antosattāheyeva vaṇo phāsuko ahosi. 527398,114,4631,51,56,1,50,5,So devatānubhāvena tassa phāsukabhāvaṃ sallakkhesi. 527399,114,4631,57,64,1,57,7,So katipāhaṃ manussamaṃsaṃ khāditvā balaṃ gahetvā cintesi– 527400,114,4631,65,77,1,47,7,"‘‘ bahupakārā me devatā, āyācanā assā muccissāmī’’ ti. " 527401,114,4631,78,92,1,67,9,So khaggaṃ ādāya rukkhamūlato nikkhamitvā ‘‘ rājāno ānessāmī’’ ti pāyāsi. 527402,114,4631,93,123,1,159,20,"Atha naṃ purimabhave yakkhakāle ekato manussamaṃsakhādako sahāyakayakkho anuvicarantaṃ disvā‘‘ ayaṃ mama atītabhave sahāyo’’ ti ñatvā,‘‘ samma, maṃ sañjānāsī’’ ti pucchi." 527403,114,4631,124,131,1,15,3,‘‘ Na sañjānāmī’’ ti. 527404,114,4631,132,137,1,39,4,Athassa purimabhave katakāraṇaṃ kathesi. 527405,114,4631,138,142,1,36,4,So taṃ sañjānitvā paṭisanthāramakāsi. 527406,114,4631,143,178,1,242,25,"‘‘ Kahaṃ nibbattosī’’ ti puṭṭho nibbattaṭṭhānañca raṭṭhā pabbājitakāraṇañca idāni vasanaṭṭhānañca khāṇunā viddhakāraṇañca devatāya āyācanāmocanatthaṃ gamanakāraṇañca sabbaṃ ārocetvā‘‘ tayāpi mametaṃ kiccaṃ nittharitabbaṃ, ubhopi gacchāma, sammā’’ ti āha." 527407,114,4631,179,213,1,165,26,"‘‘ Samma na gaccheyyāhaṃ, ekaṃ pana me kammaṃ atthi, ahaṃ kho pana anagghaṃ padalakkhaṇaṃ nāma ekaṃ mantaṃ jānāmi, so balañca javañca saddañca karoti, taṃ mantaṃ gaṇhāhī’’ ti. " 527408,114,4631,214,222,1,23,4,So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchi. 527409,114,4631,223,227,1,29,4,Yakkhopissa taṃ datvā pakkāmi. 527410,114,4632,2,10,1,62,8,Porisādo mantaṃ uggahetvā tato paṭṭhāya vātajavo atisūro ahosi. 527411,114,4632,11,53,1,347,38,So sattāhabbhantareyeva ekasatarājāno uyyānādīni gacchante disvā vātavegena pakkhanditvā‘‘ ahaṃ are manussacoro porisādo’’ ti nāmaṃ sāvetvā vagganto nadanto bhayappatte katvā pāde gahetvā adhosīsake katvā paṇhiyā sīsaṃ paharanto vātavegena netvā hatthatalesu chiddāni katvā rajjuyā āvunitvā nigrodharukkhe olambesi aggapādaṅgulīhi bhūmiyaṃ phusamānāhi. 527412,114,4632,54,63,1,80,9,Te sabbe rājāno vāte paharante milātakuraṇḍakadāmāni viya parivattantā olambiṃsu. 527413,114,4632,64,84,1,100,14,"‘‘ Sutasomo pana me piṭṭhiācariyo hoti, sace gaṇhissāmi, sakalajambudīpo tuccho bhavissatī’’ ti taṃ na nesi. " 527414,114,4632,85,98,1,60,9,So‘‘ balikammaṃ karissāmī’’ ti aggiṃ katvā sūle tacchanto nisīdi. 527415,114,4632,99,154,1,284,39,"Rukkhadevatā taṃ kiriyaṃ disvā‘‘ mayhaṃ kiresa balikammaṃ karoti, vaṇampissa mayā kiñci phāsukaṃ kataṃ natthi, idāni imesaṃ mahāvināsaṃ karissati, kiṃ nu kho kattabban’’ ti cintetvā‘‘ ahaṃ etaṃ vāretuṃ na sakkhissāmī’’ ti cātumahārājikānaṃ santikaṃ gantvā tamatthaṃ kathetvā‘‘ nivāretha nan’’ ti āha. " 527416,114,4632,155,198,1,178,25,"Tehipi‘‘ na mayaṃ porisādassa kammaṃ nivāretuṃ sakkhissāmā’’ ti vutte‘‘ ko sakkhissatī’’ ti pucchitvā‘‘ sakko, devarājā’’ ti sutvā sakkaṃ upasaṅkamitvā tamatthaṃ kathetvā‘‘ nivāretha nan’’ ti āha. " 527417,114,4632,199,271,1,404,50,"Sopi‘‘ nāhaṃ sakkomi nivāretuṃ, samatthaṃ pana ācikkhissāmī’’ ti vatvā‘‘ konāmo’’ ti vutte‘‘ sadevake loke añño natthi, kururaṭṭhe pana indapatthanagare korabyarājaputto sutasomo nāma taṃ nibbisevanaṃ katvā damessati, rājūnañca jīvitaṃ dassati, tañca manussamaṃsā oramāpessati, sakalajambudīpe amataṃ viya dhammaṃ abhisiñcissati, sacepi rājūnaṃ jīvitaṃ dātukāmo,‘ sutasomaṃ ānetvā balikammaṃ kātuṃ vaṭṭatī’ ti vadehī’’ ti āha. " 527418,114,4633,2,16,1,79,10,Sā ‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā khippaṃ āgantvā pabbajitavesena tassa avidūre pāyāsi. 527419,114,4633,17,61,1,249,33,"So padasaddena‘‘ rājā nu kho koci palāto bhavissatī’’ ti olokento taṃ disvā‘‘ pabbajitā nāma khattiyāva, imaṃ gahetvā ekasataṃ pūretvā balikammaṃ karissāmī’’ ti uṭṭhāya asihattho anubandhi, tiyojanaṃ anubandhitvāpi taṃ pāpuṇituṃ nāsakkhi, gattehi sedā mucciṃsu. " 527420,114,4633,62,64,1,10,2,So cintesi– 527421,114,4633,65,95,1,180,24,"‘‘ ahaṃ pubbe hatthimpi assampi rathampi dhāvantaṃ anubandhitvā gaṇhāmi, ajja imaṃ pabbajitaṃ sakāya gatiyā gacchantaṃ sabbathāmena dhāvantopi gaṇhituṃ na sakkomi, kiṃ nu kho kāraṇan’’ ti. " 527422,114,4633,96,126,1,109,18,"Tato so‘‘ pabbajitā nāma vacanakarā honti,‘ tiṭṭhā’ ti naṃ vatvā ṭhitaṃ gahessāmī’’ ti cintetvā‘‘ tiṭṭha, samaṇā’’ ti āha." 527423,114,4633,127,140,1,50,8,"‘‘ Ahaṃ tāva ṭhito, tvaṃ pana dhāvituṃ vāyāmamakāsī’’ ti. " 527424,114,4633,141,164,1,106,16,"Atha naṃ,‘‘ bho, pabbajitā nāma jīvitahetupi alikaṃ na bhaṇanti, tvaṃ pana musāvādaṃ kathesī’’ ti vatvā gāthamāha– " 527425,114,4634,2,4,1,0,0,393. 527426,114,4635,2,13,1,47,8,"‘ ‘ Tiṭṭhāhīti mayā vutto, so tvaṃ gacchasi pammukho; " 527427,114,4636,2,8,1,43,5,"Aṭṭhito tvaṃ ṭhitomhīti, lapasi brahmacārini; " 527428,114,4637,2,13,1,53,8,"Idaṃ te samaṇāyuttaṃ, asiñca me maññasi kaṅkapattan’’ ti. " 527429,114,4638,2,31,1,178,25,"Tassattho – samaṇa, tiṭṭhāhi iti vacanaṃ mayā vutto so tvaṃ pammukho parammukho hutvā gacchasi, brahmacārini aṭṭhito samāno tvaṃ ṭhito amhi iti lapasi, asiñca me kaṅkapattaṃ maññasīti. " 527430,114,4639,2,5,1,26,3,Tato devatā gāthādvayamāha– 527431,114,4640,2,4,1,0,0,394. 527432,114,4641,2,11,1,56,7,"‘ ‘ Ṭhitohamasmī sadhammesu rāja, na nāmagottaṃ parivattayāmi; " 527433,114,4642,2,6,1,28,4,Corañca loke aṭhitaṃ vadanti; 527434,114,4643,2,6,1,28,4,Āpāyikaṃ nerayikaṃ ito cutaṃ. 527435,114,4644,2,4,1,0,0,395. 527436,114,4645,2,13,1,47,8,"‘ ‘ Sace tvaṃ saddahasi rāja, sutaṃ gaṇhāhi khattiya; " 527437,114,4646,2,12,1,46,7,"Tena yaññaṃ yajitvāna, evaṃ saggaṃ gamissasī’’ ti. " 527438,114,4647,2,16,1,91,10,"Tattha {sadhammesū}ti, mahārāja, ahaṃ sakesu dasasu kusalakammapathadhammesu ṭhito asmi bhavāmi. " 527439,114,4647,17,61,1,320,40,"Na nāmagottan ti tvaṃ pubbe daharakāle brahmadatto hutvā pitari kālakate bārāṇasiṃ rajjaṃ labhitvā bārāṇasirājā jāto, taṃ nāmaṃ jahitvā porisādo hutvā idāni kammāsapādo jāto, khattiyakule jātopi abhakkhaṃ manussamaṃsaṃ yasmā bhakkhesi, tasmā attano nāmagottaṃ yathā parivattesi, tathā ahaṃ attano nāmagottaṃ na parivattayāmi. " 527440,114,4647,62,70,1,66,7,{Corañcā}ti loke corañca dasakusalakammapathesu aṭhitaṃ nāma vadanti. 527441,114,4647,71,80,1,53,9,Ito cutan ti ito cutaṃ hutvā apāye niraye patiṭṭhitaṃ. 527442,114,4647,81,102,1,133,17,"Khattiya, bhūmipāla mahārāja, tvaṃ mama vacanaṃ sace saddahasi, sutasomaṃ gaṇhāhi, tena sutasomena yaññaṃ yajitvāna evaṃ saggaṃ gamissasi. " 527443,114,4647,103,146,1,250,34,"Bho, porisāda musāvādi tayā mayhaṃ‘‘ sakalajambudīpe rājāno ānetvā bahikammaṃ karissāmī’’ ti paṭissutaṃ, idāni ye vā te vā dubbalarājāno ānesi, jambudīpatale jeṭṭhakaṃ sutasomarājānaṃ sace tvaṃ na ānessasi, vacanaṃ te musā nāma hoti, tasmā sutasomaṃ gaṇhāhīti. " 527444,114,4648,2,15,1,110,13,Evañca pana vatvā devatā pabbajitavesaṃ antaradhāpetvā sakena vaṇṇena ākāse taruṇasūriyo viya jalamānā aṭṭhāsi. 527445,114,4648,16,30,1,55,10,So tassā kathaṃ sutvā rūpañca oloketvā‘‘ kāsi tvan’’ ti āha. 527446,114,4648,31,39,1,32,4,Imasmiṃ‘‘ rukkhe nibbattadevatā’’ ti. 527447,114,4648,40,71,1,111,18,"So‘‘ diṭṭhā me attano, devatā’’ ti tussitvā,‘‘ sāmi devarāja, mā sutasomassa kāraṇā cintayi, attano rukkhaṃ pavisā’’ ti āha. " 527448,114,4648,72,77,1,41,5,Devatā tassa passantasseva rukkhaṃ pāvisi. 527449,114,4648,78,85,1,43,6,"Tasmiṃ khaṇe sūriyo atthaṅgato, cando uggato. " 527450,114,4648,86,90,1,44,4,Porisādo vedaṅgakusalo nakkhattacāraṃ jānāti. 527451,114,4648,91,141,1,378,40,"So nabhaṃ oloketvā‘‘ sve phussanakkhattaṃ bhavissati, sutasomo nhāyituṃ uyyānaṃ gamissati, tattha gaṇhissāmi, ārakkho panassa mahā bhavissati, samantā tiyojanaṃ sakalanagaravāsino rakkhantā carissanti, asaṃvihite ārakkhe paṭhamayāmeyeva migājinaṃ uyyānaṃ gantvā maṅgalapokkharaṇiṃ otaritvā ṭhassāmī’’ ti cintetvā tattha gantvā pokkharaṇiṃ oruyha padumapattena sīsaṃ paṭicchādetvā aṭṭhāsi. " 527452,114,4648,142,150,1,83,8,Tassa tejena macchakacchapādayo osakkitvā udakapariyante vaggavaggā hutvā vicariṃsu. 527453,114,4649,2,6,1,26,4,Kuto pana laddhoyaṃ tejoti? 527454,114,4649,7,8,1,15,1,Pubbayogavasena. 527455,114,4649,9,19,1,79,9,"So hi kasapadasabalassa kāle khīrasalākabhattaṃ paṭṭhapesi, tena mahāthāmo ahosi. " 527456,114,4649,20,35,1,127,13,"Aggisālañca kāretvā bhikkhusaṅghassa sītavinodanatthaṃ aggiñca dārūni ca dārucchedanavāsiñca pharasuñca adāsi, tena tejavā ahosi. " 527457,114,4650,2,11,1,88,9,Evaṃ tasmiṃ antouyyānaṃ gateyeva balavapaccūsasamaye samantā tiyojanaṃ ārakkhaṃ gaṇhiṃsu. 527458,114,4650,12,21,1,107,9,Rājāpi pātova bhuttapātarāso alaṅkatahatthikkhandhavaragato caturaṅginiyā senāya parivuto nagarato nikkhami. 527459,114,4650,22,50,1,238,28,Tadā takkasilato nando nāma brāhmaṇo catasso satārahā gāthāyo ādāya vīsatiyonajasataṃ maggaṃ atikkamitvā taṃ nagaraṃ patvā dvāragāme vasitvā sūriye uggate nagaraṃ pavisanto rājānaṃ pācīnadvārena nikkhantaṃ disvā hatthaṃ pasāretvā jayāpesi. 527460,114,4650,51,64,1,124,13,Rājā disācakkhuko hutvā gacchanto unnatappadese ṭhitassa brāhmaṇassa pasāritahatthaṃ disvā hatthinā taṃ upasaṅkamitvā pucchi– 527461,114,4651,2,4,1,0,0,396. 527462,114,4652,2,14,1,61,10,"‘ ‘ Kismiṃ nu raṭṭhe tava jātibhūmi, atha kena atthena idhānupatto; " 527463,114,4653,2,15,1,67,9,"Akkhāhi me brāhmaṇa etamatthaṃ, kimicchasī demi tayajja patthitan’’ ti. " 527464,114,4654,2,49,1,283,40,"Tassattho – bho brāhmaṇa, tava jātibhūmi kismiṃ raṭṭhe atthi nu, kena atthena payojanena hetubhūtena ida imasmiṃ nagare anuppatto, bho brāhmaṇa, mayā pucchito so tvaṃ etamatthaṃ etaṃ payojanaṃ me mayhaṃ akkhāhi kathehi, tayā patthitavatthuṃ te tuyhaṃ ajja idāni dadāmi, kiṃ vatthuṃ icchasīti. " 527465,114,4655,2,7,1,21,4,Atha naṃ so gāthamāha– 527466,114,4656,2,4,1,0,0,397. 527467,114,4657,2,10,1,60,6,"‘ ‘ Gāthā catasso dharaṇīmahissara, sugambhīratthā varasāgarūpamā; " 527468,114,4658,2,12,1,60,7,"Taveva atthāya idhāgatosmi, suṇohi gāthā paramatthasaṃhitā’’ ti. " 527469,114,4659,2,10,1,59,7,Tattha {dharaṇīmahissarā}ti bhūmipāla catasso gāthā kiṃ bhūtā? 527470,114,4659,11,11,1,0,0,. 527471,114,4659,12,24,1,88,11,"Sugambhīratthā varasāgarūpamā, taveva tava eva atthāya idha ṭhānaṃ anuppatto asmi bhavāmi. " 527472,114,4659,25,35,1,87,9,{Suṇohī}ti kassapadasabalena desitā paramatthasaṃhitā imā satārahā gāthāyo suṇohīti attho. 527473,114,4660,2,29,1,132,18,"Iti vatvā,‘‘ mahārāja, imā kassapadasabalena desitā catasso satārahā gāthāyo‘‘ tumhe sutavittakā’ ti sutvā tumhākaṃ desetuṃ āgatomhī’’ ti āha. " 527474,114,4660,30,83,1,300,38,"Rājā tuṭṭhamānaso hutvā,‘‘ ācariya , suṭṭhu te āgataṃ, mayā pana nivattituṃ na sakkā, ajja phussanakkhattayogena sīsaṃ nhāyituṃ āgatomhi, ahaṃ punadivase āgantvā sossāmi, tvaṃ mā ukkaṇṭhī’’ ti vatvā‘‘ gacchatha brāhmaṇassa asukagehe sayanaṃ paññāpetvā ghāsacchādanaṃ saṃvidahathā’’ ti amacce āṇāpetvā uyyānaṃ pāvisi. " 527475,114,4660,84,89,1,49,5,Taṃ aṭṭhārasahatthena pākārena parikkhittaṃ ahosi. 527476,114,4660,90,114,1,161,19,"Taṃ aññamaññaṃ saṅghaṭṭentā samantā hatthino parikkhipiṃsu, tato assā, tato rathā, tato dhanuggahā, tato pattīti, saṅkhubhitamahāsamuddo viya unnādento balakāyo ahosi. " 527477,114,4660,115,131,1,168,16,Atha rājā oḷārikāni ābharaṇāni omuñcitvā massukammaṃ kāretvā ubbaṭṭitasarīro pokkharaṇiyā anto rājavibhavena nhatvā paccuttaritvā udakaggahaṇasāṭakena nivāsetvā aṭṭhāsi. 527478,114,4660,132,135,1,41,3,Athassa dussagandhamālālaṅkāre upanayiṃsu. 527479,114,4660,136,138,1,16,2,Porisādo cintesi– 527480,114,4660,139,152,1,72,8,"‘‘ rājā alaṅkatakāle bhāriko bhavissati, sallahukakāleyeva naṃ gaṇhissāmī’’ ti. " 527481,114,4660,153,181,1,172,23,So nadanto vagganto udake macchaṃ āluḷento vijjulatā viya matthake khaggaṃ paribbhamento‘‘ ahaṃ are manussacoro porisādo’’ ti nāmaṃ sāvetvā aṅguliṃ nalāṭe ṭhapetvā udakā uttari. 527482,114,4660,182,195,1,84,10,"Tassa saddaṃ sutvāva hatthārohā hatthīhi, assārohā assehi, rathārohā rathehi bhassiṃsu. " 527483,114,4660,196,203,1,65,7,Balakāyo gahitagahitāni āvudhāni chaḍḍetvā urena bhūmiyaṃ nipajji. 527484,114,4661,2,16,1,109,13,"Porisādo sutasomaṃ ukkhipitvā gaṇhi, sesarājāno pāde gahetvā adhosīsake katvā paṇhiyā sīsaṃ paharanto gacchati. " 527485,114,4661,17,24,1,62,7,Bodhisattaṃ pana upagantvā onato ukkhipitvā khandhe nisīdāpesi. 527486,114,4661,25,103,1,598,65,"So‘‘ dvārena gamanaṃ papañco bhavissatī’’ ti sammukhaṭṭhāneyeva aṭṭhārasahatthaṃ pākāraṃ laṅghitvā purato galitamadamattavāraṇakumbhe akkamitvā pabbatakūṭāni pātento viya vātajavānaṃ assatarānaṃ piṭṭhe akkamanto pātetvā rathadhurarathasīsesu akkamitvā bhamikaṃ bhamanto viya nīlaphalakāni nigrodhapattāni maddanto viya ekavegeneva tiyojanamattaṃ maggaṃ gantvā‘‘ atthi nu kho koci sutasomassatthāya pacchato āgacchanto’’ ti oloketvā kañci aditvā saṇikaṃ gacchanto sutasomassa kesehi udakabindūni attano ure patitāni disvā‘‘ maraṇassa abhāyanto nāma natthi, sutasomopi maraṇabhayena rodati maññe’’ ti cintetvā āha– " 527487,114,4662,2,4,1,0,0,398. 527488,114,4663,2,13,1,61,9,"‘ ‘ Na ve rudanti matimanto sapaññā, bahussutā ye bahuṭhānacintino; " 527489,114,4664,2,11,1,58,8,"Dīpañhi etaṃ paramaṃ narānaṃ, yaṃ paṇḍitā sokanudā bhavanti. " 527490,114,4665,2,4,1,0,0,399. 527491,114,4666,2,14,1,62,9,"‘ ‘ Attānaṃ ñātī udāhu puttadāraṃ, dhaññaṃ dhanaṃ rajataṃ jātarūpaṃ; " 527492,114,4667,2,14,1,65,8,"Kimeva tvaṃ sutasomānutappe, korabyaseṭṭha vacanaṃ suṇoma tetan’’ ti. " 527493,114,4668,2,12,1,49,8,"Tattha , bho sutasoma mahārāja, ye paṇḍitā kiṃ bhūtā? " 527494,114,4668,13,41,1,250,25,"Matimanto atthānatthaṃ kāraṇākāraṇaṃ jānanapaññāya samannāgatā, sappaññā vicaraṇapaññāya samannāgatā, bahussutā bahussutadharā bahuṭṭhānacintino bahukāraṇacintanasīlā, te paṇḍitā maraṇabhaye uppanne sati bhītā hutvā ve ekantena na rudanti na paridevanti. " 527495,114,4668,42,70,1,187,23,"Dīpaṃ {hī}ti, bho sutasoma mahārāja hi kasmā pana vadāmi, mahāsamudde bhinnanāvānaṃ vāṇijakānaṃ janānaṃ patiṭṭhābhūtaṃ mahādīpaṃ iva, evampi tathā etaṃ paṇḍitaṃ appaṭisaraṇānaṃ narānaṃ paramaṃ. " 527496,114,4668,71,90,1,128,17,"Yaṃ yena kāraṇena ye paṇḍitā sokīnaṃ janānaṃ sokanudā bhavanti, bho sutasoma mahārāja, tvaṃ maraṇabhayena paridevīti maññe maññāmi. " 527497,114,4668,91,111,1,165,18,"Attānan ti, bho sutasoma mahārāja, attahetu udāhu ñātihetu puttadārahetu udāhu dhaññadhanarajatajātarūpahetu kimeva tvaṃ kimeva dhammajātaṃ tvaṃ anutappe anutappeyyāsi. " 527498,114,4668,112,124,1,85,10,"Korabyaseṭṭha kururaṭṭhavāsīnaṃ seṭṭha uttama, bho mahārāja, etaṃ tava vacanaṃ suṇomāti. " 527499,114,4669,2,4,1,12,2,Sutasomo āha– 527500,114,4670,2,4,1,0,0,400. 527501,114,4671,2,12,1,60,8,"‘ ‘ Nevāhamattānamanutthunāmi, na puttadāraṃ na dhanaṃ na raṭṭhaṃ; " 527502,114,4672,2,10,1,60,7,"Satañca dhammo carito purāṇo, taṃ saṅgaraṃ brāhmaṇassānutappe. " 527503,114,4673,2,4,1,0,0,401. 527504,114,4674,2,13,1,57,9,"‘ ‘ Kato mayā saṅgaro brāhmaṇena, raṭṭhe sake issariye ṭhitena; " 527505,114,4675,2,11,1,62,6,"Taṃ saṅgaraṃ brāhmaṇasappadāya, saccānurakkhī punarāvajissan’’ ti. " 527506,114,4676,2,44,1,274,36,"Tattha {nevāhamattānamanutthunāmī}ti ahaṃ tāva attatthāya neva rodāmi na socāmi, imesampi puttādīnaṃ atthāya na rodāmi na socāmi, apica kho pana sataṃ paṇḍitānaṃ carito purāṇadhammo atthi, yaṃ saṅgaraṃ katvā pacchā anutappanaṃ nāma, taṃ saṅgaraṃ brāhmaṇassa ahaṃ anusocāmīti attho . " 527507,114,4676,45,49,1,35,3,{Saccānurakkhī}ti saccaṃ anurakkhanto. 527508,114,4676,50,88,1,232,31,"So hi brāhmaṇo takkasilato kassapadasabalena desitā catasso satārahā gāthāyo ādāya āgato, tassāhaṃ āgantukavattaṃ kāretvā‘‘ nhatvā āgato suṇissāmi, yāva mamāgamanā āgamehī’’ ti saṅgaraṃ katvā āgato, tvaṃ tā gāthāyo sotuṃ adatvāva maṃ gaṇhi. " 527509,114,4676,89,99,1,76,9,"Sace maṃ vissajjesi, taṃ dhammaṃ sutvā saccānurakkhī punarāvajissāmīti vadati. " 527510,114,4677,2,7,1,21,4,Atha naṃ porisādo āha– 527511,114,4678,2,4,1,0,0,401. 527512,114,4679,2,11,1,55,7,"‘ ‘ Nevāhametaṃ abhisaddahāmi, sukhī naro maccumukhā pamutto; " 527513,114,4680,2,10,1,57,7,"Amittahatthaṃ punarāvajeyya, korabyaseṭṭha na hi maṃ upesi. " 527514,114,4681,2,4,1,0,0,403. 527515,114,4682,2,14,1,61,9,"‘ ‘ Mutto tuvaṃ porisādassa hatthā, gantvā sakaṃ mandiraṃ kāmakāmī; " 527516,114,4683,2,16,1,65,11,"Madhuraṃ piyaṃ jīvitaṃ laddha rāja, kuto tuvaṃ ehisi me sakāsan’’ ti. " 527517,114,4684,2,7,1,32,4,Tattha {sukhī}ti sukhappatto hutvā. 527518,114,4684,8,36,1,207,25,"Maccumukhā {pamutto}ti mādisassa corassa hatthato muttatāya maraṇamukhā mutto nāma hutvā amittahatthaṃ punarāvajeyya āgaccheyya, ahaṃ etaṃ vacanaṃ neva abhisaddahāmi, korabyaseṭṭha tvaṃ mama santikaṃ na hi upesi. " 527519,114,4684,37,44,1,49,6,{Mutto}ti sutasoma tuvaṃ porisādassa hatthato mutto. 527520,114,4684,45,50,1,39,5,Sakaṃ mandiran ti rājadhānigehaṃ gantvā. 527521,114,4684,51,55,1,27,3,{Kāmakāmī}ti kāmaṃ kāmayamāno. 527522,114,4684,56,71,1,91,14,{Laddhā}ti ativiya piyaṃ jīvitaṃ labhitvā tuvaṃ me mama santike kuto kena nāma kāraṇena ehisi. 527523,114,4685,2,10,1,43,7,Taṃ sutvā mahāsatto sīho viya asambhito āha– 527524,114,4686,2,4,1,0,0,404. 527525,114,4687,2,12,1,59,8,"‘ ‘ Mataṃ vareyya parisuddhasīlo, na jīvitaṃ garahito pāpadhammo; " 527526,114,4688,2,13,1,61,10,"Na hi taṃ naraṃ tāyati duggatīhi, yassāpi hetu alikaṃ bhaṇeyya. " 527527,114,4689,2,4,1,0,0,405. 527528,114,4690,2,14,1,59,10,"‘ ‘ Sacepi vāto girimāvaheyya, cando ca sūriyo ca chamā pateyyuṃ; " 527529,114,4691,2,13,1,65,10,"Sabbā ca najjo paṭisotaṃ vajeyyuṃ, na tvevahaṃ rāja musā bhaṇeyyaṃ. " 527530,114,4692,2,4,1,0,0,406. 527531,114,4693,2,12,1,63,8,"‘ ‘ Nabhaṃ phaleyya udadhīpi susse, saṃvattaye bhūtadharā vasundharā; " 527532,114,4694,2,14,1,63,9,"Siluccayo meru samūlamuppate, na tvevahaṃ rāja musā bhaṇeyyan’’ ti. " 527533,114,4695,2,48,1,301,41,"Tattha mataṃ {vareyyā}ti porisāda yo naro parisuddhasīlo jīvitahetu aṇumattampi pāpaṃ na karoti, sīlasampanno hutvā vareyya taṃ maraṇaṃ iccheyya, garahito pāpadhammo taṃ jīvitaṃ na seyyo, dussīlo puggalo yassāpi hetu attādinopi hetu alikaṃ vacanaṃ bhaṇeyya, taṃ naraṃ evarūpaṃ duggatīhi taṃ alikaṃ na tāyate. " 527534,114,4695,49,74,1,150,20,"Sacepi vāto {girimāvaheyyā}ti, samma porisāda, tayā saddhiṃ ekācariyakule sikkhito evarūpo sahāyako hutvā ahaṃ jīvitahetu musā na kathemi, kiṃ na saddahasi. " 527535,114,4695,75,128,1,331,45,"Sace puratthimādibhedo vāto uṭṭhāya mahantaṃ giriṃ tūlapicuṃ viya ākāse āvaheyya, cando ca sūriyo ca attano attano vimānena saddhiṃ chamā pathaviyaṃ pateyyuṃ, sabbāpi najjo patisotaṃ vajeyyuṃ, bho porisāda , evarūpaṃ vacanaṃ sace bhaṇeyya, taṃ saddahitabbaṃ, ahaṃ musā bhaṇeyyaṃ iti vacanaṃ tuyhaṃ janehi vuttaṃ, na tveva taṃ saddahitabbaṃ. " 527536,114,4696,2,7,1,30,5,Evaṃ vuttepi so na saddahiyeva. 527537,114,4696,8,50,1,220,30,"Atha bodhisatto‘‘ ayaṃ mayhaṃ na saddahati, sapathenapi naṃ saddahāpessāmī’’ ti cintetvā,‘‘ samma porisāda, khandhato tāva maṃ otārehi, sapathaṃ katvā taṃ saddahāpessāmī’’ ti vutte tena otāretvā bhūmiyaṃ ṭhapito sapathaṃ karonto āha– " 527538,114,4697,2,4,1,0,0,407. 527539,114,4698,2,14,1,58,9,"‘ ‘ Asiñca sattiñca parāmasāmi, sapathampi te samma ahaṃ karomi; " 527540,114,4699,2,12,1,59,7,"Tayā pamutto anaṇo bhavitvā, saccānurakkhī punarāvajissan’’ ti. " 527541,114,4700,2,22,1,139,17,"Tassattho – samma porisāda, sace icchasi, evarūpehi āvudhehi saṃvihitārakkhe khattiyakule me nibbatti nāma mā hotūti asiñca sattiñca parāmasāmi. " 527542,114,4700,23,40,1,86,14,"Sace aññehi rājūhi akattabbaṃ aññaṃ vā yaṃ icchasi, taṃ sapathampi te, samma, ahaṃ karomi. " 527543,114,4700,41,50,1,89,9,Yathāhaṃ tayā pamutto gantvā brāhmaṇassa anaṇo hutvā saccamanurakkhanto punarāgamissāmīti. 527544,114,4701,2,40,1,206,29,"Tato porisādo‘‘ ayaṃ sutasomo khattiyehi akattabbaṃ sapathaṃ karoti, kiṃ me iminā, esa etu vā mā vā, ahampi khattiyarājā, mameva bāhulohitaṃ gahetvā devatāya balikammaṃ karissāmi, ayaṃ ativiya kilamatī’’ ti cintetvā– " 527545,114,4702,2,4,1,0,0,408. 527546,114,4703,2,14,1,58,10,"‘ ‘ Yo te kato saṅgaro brāhmaṇena, raṭṭhe sake issariye ṭhitena; " 527547,114,4704,2,11,1,61,6,"Taṃ saṅgaraṃ brāhmaṇasappadāya, saccānurakkhī punarāvajassū’’ ti. " 527548,114,4705,2,7,1,40,4,Tattha {punarāvajassū}ti puna āgaccheyyāsi. 527549,114,4706,2,26,1,128,17,"Atha naṃ mahāsatto,‘‘ samma, mā cintayi, catasso satārahā gāthā sutvā dhammakathikassa pūjaṃ katvā pātovāgamissāmī’’ ti vatvā gāthamāha– " 527550,114,4707,2,4,1,0,0,409. 527551,114,4708,2,16,1,58,10,"‘ ‘ Yo me kato saṅgaro brāhmaṇena, raṭṭhe sake issariye ṭhitena; " 527552,114,4709,2,11,1,62,6,"Taṃ saṅgaraṃ brāhmaṇasappadāya, saccānurakkhī punarāvajissan’’ ti. " 527553,114,4710,2,93,1,491,65,"Atha naṃ porisādo,‘‘ mahārāja, tumhe khattiyehi akattabbaṃ sapathaṃ karittha, taṃ anussareyyāthā’’ ti vatvā,‘‘ samma porisāda, tvaṃ maṃ daharakālato paṭṭhāya jānāsi, hāsenapi me musā na kathitapubbā, sohaṃ idāni rajje patiṭṭhito dhammādhammaṃ jānanto kiṃ musā kathessāmi, saddahasi mayhaṃ , ahaṃ te sve balikammaṃ pāpuṇissāmī’’ ti saddahāpito‘‘ tena hi gaccha, mahārāja, tumhesu anāgatesu balikammaṃ na bhavissati, devatāpi tumhehi vinā na sampaṭicchati, mā me balikammassa antarāyaṃ karitthā’’ ti mahāsattaṃ uyyojesi. " 527554,114,4710,94,103,1,80,9,So rāhumukhā muttacando viya nāgabalo thāmasampanno khippameva nagaraṃ sampāpuṇi. 527555,114,4710,104,189,1,574,67,"Senāpissa‘‘ sutasomo rājā paṇḍito madhuradhammakathiko ekaṃ dve kathā kathetuṃ labhanto porisādaṃ dametvā sīhamukhā muttamattavāraṇo viya āgamissati,‘ ime rājānaṃ porisādassa datvā āgatā’ ti mahājano garahissatī’’ ti cintetvā bahinagareyeva khandhāvāraṃ katvā ṭhitā taṃ dūratova āgacchantaṃ disvā paccuggantvā vanditvā‘‘ kacci, mahārāja, porisādena kilamito’’ ti paṭisanthāraṃ katvā‘‘ porisādena mayhaṃ mātāpitūhipi dukkaraṃ kataṃ, tathārūpo nāma caṇḍo sāhasiko porisādo mama dhammakathaṃ sutvā maṃ vissajjesī’’ ti vutte rājānaṃ alaṅkaritvā hatthikkhandhaṃ āropetvā parivāretvā nagaraṃ pāvisi. " 527556,114,4710,190,195,1,31,5,Taṃ disvā sabbe nāgarā tussiṃsu. 527557,114,4711,2,68,1,511,57,Sopi dhammagarutāya dhammasoṇḍatāya mātāpitaro adisvāva‘‘ pacchāpi ne passissāmī’’ ti rājanivesanaṃ pavisitvā rājāsane nisīditvā brāhmaṇaṃ pakkosāpetvā massukammādīnissa āṇāpetvā taṃ kappitakesamassuṃ nhātānulittaṃ vatthālaṅkārapaṭimaṇḍitaṃ katvā ānetvā dassitakāle sayaṃ pacchā nhatvā tassa attano bhojanaṃ dāpetvā tasmiṃ bhutte sayaṃ bhuñjitvā taṃ mahārahe pallaṅke nisīdāpetvā dhammagarukatāya assa gandhamālādīhi pūjaṃ katvā sayaṃ nīce āsane nisīditvā ‘‘ tumhehi mayhaṃ ābhatā satārahā gāthā suṇoma ācariyā’’ ti yāci. 527558,114,4711,69,73,1,34,4,Tamatthaṃ dīpento satthā gāthamāha– 527559,114,4712,2,4,1,0,0,410. 527560,114,4713,2,14,1,63,10,"‘ ‘ Mutto ca so porisādassa hatthā, gantvāna taṃ brāhmaṇaṃ etadavoca; " 527561,114,4714,2,16,1,58,10,"Suṇomi gāthāyo satārahāyo, yā me sutā assu hitāya brahme’’ ti. " 527562,114,4715,2,7,1,29,4,Tattha {etadavocā}ti etaṃ avoca. 527563,114,4716,2,39,1,280,30,"Atha brāhmaṇo bodhisattena yācitakāle gandhehi hatthe ubbaṭṭetvā pasibbakā manoramaṃ potthakaṃ nīharitvā ubhohi hatthehi gahetvā‘‘ tena hi, mahārāja, kassapadasabalena desitā rāgamadādinimmadanā amatamahānibbānasampāpikā catasso satārahā gāthāyo suṇohī’’ ti vatvā potthakaṃ olokento āha– " 527564,114,4717,2,4,1,0,0,411. 527565,114,4718,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Sakideva sutasoma, sabbhi hoti samāgamo; " 527566,114,4719,2,10,1,43,7,"Sā naṃ saṅgati pāleti, nāsabbhi bahu saṅgamo. " 527567,114,4720,2,4,1,0,0,412. 527568,114,4721,2,10,1,46,6,"‘ ‘ Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ; " 527569,114,4722,2,9,1,43,6,"Sataṃ saddhammamaññāya, seyyo hoti na pāpiyo. " 527570,114,4723,2,4,1,0,0,413. 527571,114,4724,2,13,1,55,9,"‘ ‘ Jīranti ve rājarathā sucittā, atho sarīrampi jaraṃ upeti; " 527572,114,4725,2,12,1,59,9,"Satañca dhammo na jaraṃ upeti, santo have sabbhi pavedayanti. " 527573,114,4726,2,4,1,0,0,414. 527574,114,4727,2,14,1,58,10,"‘ ‘ Nabhañca dūre pathavī ca dūre, pāraṃ samuddassa tadāhu dūre; " 527575,114,4728,2,14,1,59,9,"Tato have dūrataraṃ vadanti, satañca dhammo asatañca rājā’’ ti. " 527576,114,4729,2,6,1,29,3,Tattha {sakidevā}ti ekavārameva. 527577,114,4729,7,10,1,20,2,{Sabbhī}ti sappurisehi. 527578,114,4729,11,26,1,96,14,Sā nan ti sā sabbhi sappurisehi saṅgati samāgamo ekavāraṃ pavattopi taṃ puggalaṃ pāleti rakkhati. 527579,114,4729,27,44,1,107,15,"{Nāsabbhī}ti asappurisehi pana bahu sucirampi kato saṅgamo ekaṭṭhāne nivāso na pāleti, na thāvaro hotīti attho. " 527580,114,4729,45,56,1,87,9,"{Samāsethā}ti saddhiṃ nisīdeyya, sabbepi iriyāpathe paṇḍiteheva saddhiṃ pavatteyyāti attho. " 527581,114,4729,57,60,1,27,3,Santhavan ti mittasanthavaṃ. 527582,114,4729,61,68,1,92,7,Sataṃ saddhamman ti paṇḍitānaṃ buddhādīnaṃ sattatiṃsabodhipakkhiyadhammasaṅkhātaṃ saddhammaṃ. 527583,114,4729,69,81,1,67,10,"{Seyyo}ti etaṃ dhammaṃ ñatvā vaḍḍhiyeva hoti, hāni nāma natthīti attho. " 527584,114,4729,82,87,1,34,3,{Rājarathā}ti rājūnaṃ ārohanīyarathā. 527585,114,4729,88,91,1,25,2,{Sucittā}ti suparikammakatā. 527586,114,4729,92,120,1,163,22,"Sabbhi {pavedayantī}ti buddhādayo santo‘‘ sabbhī’’ ti saṅkhaṃ gataṃ sobhanaṃ uttamaṃ nibbānaṃ pavedenti thomenti, so nibbānasaṅkhāto sataṃ dhammo jaraṃ na upeti na jīrati. " 527587,114,4729,121,124,1,15,3,Nabhan ti ākāso. 527588,114,4729,125,146,1,142,18,"{Dūre}ti pathavī hi sappatiṭṭhā sagahaṇā, ākāso nirālambo appatiṭṭho, iti ubho ete ekābaddhāpi visaṃyogaṭṭhena anupalittaṭṭhena ca dūre nāma honti. " 527589,114,4729,147,151,1,30,4,Pāran ti orimatīrato paratīraṃ. 527590,114,4729,152,156,1,16,3,{Tadāhū}ti taṃ āhu. 527591,114,4730,2,13,1,88,10,Iti brāhmaṇo catasso satārahā gāthā kassapadasabalena desitaniyāmena desetvā tuṇhī ahosi . 527592,114,4730,14,91,1,463,59,"Taṃ sutvā mahāsatto‘‘ sapphalaṃ vata me āgamanan’’ ti tuṭṭhacitto hutvā‘‘ imā gāthā neva sāvakabhāsitā, na isibhāsitā, na kenaci bhāsitā, sabbaññunāva bhāsitā, kiṃ nu kho agghantī’’ ti cintetvā‘‘ imāsaṃ sakalampi cakkavāḷaṃ yāva brahmalokā sattaratanapuṇṇaṃ katvā dadamānopi neva anucchavikaṃ kātuṃ sakkoti, ahaṃ kho panassa tiyojanasate kururaṭṭhe sattayojanike indapatthanagare rajjaṃ dātuṃ pahomi, atthi nu khvassa rajjaṃ kāretuṃ bhāgyan’’ ti aṅgavijjānubhāvena olokento nāddasa. " 527593,114,4730,92,136,1,318,34,"Tato senāpatiṭṭhānādīni olokento ekagāmabhojakamattassapi bhāgyaṃ adisvā dhanalābhassa olokento koṭidhanato paṭṭhāya oloketvā catunnaṃyeva kahāpaṇasahassānaṃ bhāgyaṃ disvā‘‘ ettakena naṃ pūjessāmī’’ ti catasso sahassatthavikā dāpetvā,‘‘ ācariya, tumhe aññesaṃ khattiyānaṃ imā gāthā desetvā kittakaṃ dhanaṃ labhathā’’ ti pucchati." 527594,114,4730,137,154,1,68,11,"‘‘ Ekekāya gāthāya sataṃ sataṃ, mahārāja, teneva tā satārahā nāma jātā’’ ti. " 527595,114,4730,155,184,1,150,21,"Atha naṃ mahāsatto,‘‘ ācariya, tvaṃ attanā gahetvā vikkeyyabhaṇḍassa agghampi na jānāsi , ito paṭṭhāya ekekā gāthā sahassārahā nāma hontū’’ ti vatvā gāthamāha– " 527596,114,4731,2,4,1,0,0,415. 527597,114,4732,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Sahassiyā imā gāthā, nahimā gāthā satārahā; " 527598,114,4733,2,12,1,50,7,"Cattāri tvaṃ sahassāni, khippaṃ gaṇhāhi brāhmaṇā’’ ti. " 527599,114,4734,2,25,1,129,18,"Tassattho – brāhmaṇa, imā gāthā sahassiyā sahassārahā, imā gāthā satārahā na hi hontu, brāhmaṇa, tvaṃ cattāri sahassāni khippaṃ gaṇhāti. " 527600,114,4735,2,20,1,99,13,Athassa ekaṃ sukhayānakaṃ datvā‘‘ brāhmaṇaṃ sotthinā gehaṃ sampāpethā’’ ti purise āṇāpetvā taṃ uyyojesi. 527601,114,4735,21,38,1,106,13,Tasmiṃ khaṇe‘‘ sutasomaraññā satārahā gāthā sahassārahā katvā pūjitā sādhu sādhū’’ ti mahāsādhukārasaddo ahosi. 527602,114,4735,39,59,1,126,16,Tassa mātāpitaro taṃ saddaṃ sutvā‘‘ kiṃ saddo nāmesā’’ ti pucchitvā yathābhūtaṃ sutvā attano dhanalobhatāya mahāsattassa kujjhiṃsu. 527603,114,4735,60,68,1,63,8,Sopi brāhmaṇaṃ uyyojetvā tesaṃ santikaṃ gantvā vanditvā aṭṭhāsi. 527604,114,4735,69,115,1,232,30,"Athassa pitā‘‘ kathaṃ, tāta, evarūpassa sāhasikassa corassa hatthato muttosī’’ ti paṭisanthāramattampi akatvā attano dhanalobhatāya‘‘ saccaṃ kira, tāta, tayā catasso gāthā sutvā cattāri sahassāni dinnānī’’ ti pucchitvā‘‘ saccan’’ ti vutte gāthamāha– " 527605,114,4736,2,4,1,0,0,416. 527606,114,4737,2,13,1,54,9,"‘ ‘ Āsītiyā nāvutiyā ca gāthā, satārahā cāpi bhaveyya gāthā; " 527607,114,4738,2,14,1,61,9,"Paccattameva sutasoma jānahi, sahassiyā nāma kā atthi gāthā’’ ti. " 527608,114,4739,2,29,1,148,21,"Tassattho – gāthā nāma, tāta, āsītiyā ca nāvutiyā ca satārahā cāpi bhaveyya, paccattameva attanāva jānāhi, sahassārahā nāma gāthā kā kassa santike atthīti. " 527609,114,4740,2,23,1,91,14,"Atha naṃ mahāsatto‘‘ nāhaṃ, tāta, dhanena vuddhiṃ icchāmi, sutena pana icchāmī’’ ti saññāpento āha– " 527610,114,4741,2,4,1,0,0,417. 527611,114,4742,2,13,1,63,8,"‘ ‘ Icchāmi vohaṃ sutavuddhimattano, santoti maṃ sappurisā bhajeyyuṃ; " 527612,114,4743,2,11,1,57,8,"Ahaṃ savantīhi mahodadhīva, na hi tāta tappāmi subhāsitena. " 527613,114,4744,2,4,1,0,0,418. 527614,114,4745,2,13,1,58,9,"‘ ‘ Aggi yathā tiṇakaṭṭhaṃ dahanto, na kappatī sāgarova nadībhi; " 527615,114,4746,2,11,1,58,8,"Evampi te paṇḍitā rājaseṭṭha, sutvā na tappanti subhāsitena. " 527616,114,4747,2,4,1,0,0,419. 527617,114,4748,2,13,1,58,9,"‘ ‘ Sakassa dāsassa yadā suṇomi, gāthaṃ ahaṃ atthavatiṃ janinda; " 527618,114,4749,2,16,1,64,10,"Tameva sakkacca nisāmayāmi, na hi tāta dhammesu mamatthi tittī’’ ti. " 527619,114,4750,2,6,1,24,3,Tattha {vo}ti nipātamattaṃ. 527620,114,4750,7,19,1,41,8,‘‘ Santo’’ ti ete ca maṃ bhajeyyuṃ iti icchāmi. 527621,114,4750,20,23,1,18,2,{Savantīhī}ti nadīhi. 527622,114,4750,24,47,1,114,17,"{Sakassā}ti tiṭṭhatu, nanda, brāhmaṇo, yadā ahaṃ attano dāsassapi santike suṇomi, tāta, dhammesu mama titti na hi atthīti. " 527623,114,4751,2,41,1,200,28,"Evañca pana vatvā‘‘ mā maṃ, tāta, dhanahetu paribhāsasi, ahaṃ dhammaṃ sutvā āgamissāmī’’ ti sapathaṃ katvā āgato, idānāhaṃ porisādassa santikaṃ gamissāmi, idaṃ te rajjaṃ gaṇhathā’’ ti rajjaṃ niyyādento gāthamāha– " 527624,114,4752,2,4,1,0,0,420. 527625,114,4753,2,12,1,61,8,"‘ ‘ Idaṃ te raṭṭhaṃ sadhanaṃ sayoggaṃ, sakāyuraṃ sabbakāmūpapannaṃ; " 527626,114,4754,2,13,1,61,8,"Kiṃ kāmahetu paribhāsasi maṃ, gacchāmahaṃ porisādassa ñatte’’ ti. " 527627,114,4755,2,6,1,22,3,Tattha {ñatte}ti santike. 527628,114,4756,2,8,1,43,6,Tasmiṃ samaye piturañño hadayaṃ uṇhaṃ ahosi. 527629,114,4756,9,30,1,98,14,"So,‘‘ tāta sutasoma, kiṃ nāmetaṃ kathesi, mayaṃ caturaṅginiyā senāya coraṃ gahessāmā’’ ti vatvā gāthamāha– " 527630,114,4757,2,4,1,0,0,421. 527631,114,4758,2,14,1,58,8,"‘ ‘ Attānurakkhāya bhavanti hete, hatthārohā rathikā pattikā ca; " 527632,114,4759,2,14,1,60,9,"Assārohā ye ca dhanuggahāse, senaṃ payuñjāma hanāma sattun’’ ti. " 527633,114,4760,2,27,1,159,22,"Tattha {hanāmā}ti sace evaṃ payojitā senā taṃ gahetuṃ na sakkonti, atha naṃ sakalaraṭṭhavāsino gahetvā gantvā hanāma sattuṃ, mārema taṃ amhākaṃ paccāmittanti attho. " 527634,114,4761,2,23,1,96,14,"Atha naṃ mātāpitaro assupuṇṇamukhā rodamānā vilapantā,‘‘ tāta, mā gaccha, gantuṃ na labbhā’’ ti yāciṃsu. " 527635,114,4761,24,40,1,96,11,"Soḷasasahassā nāṭakitthiyopi sesaparijanopi‘‘ amhe anāthe katvā kuhiṃ gacchasi, devā’’ ti parideviṃsu. " 527636,114,4761,41,77,1,258,30,"Sakalanagare koci sakabhāvena saṇṭhātuṃ asakkonto‘‘ sutasomo porisādassa kira paṭiññaṃ datvā āgato, idāni catasso satārahā gāthā sutvā dhammakathikassa sakkāraṃ katvā mātāpitaro vanditvā punapi kira corassa santikaṃ gamissatī’’ ti sakalanagaraṃ ekakolāhalaṃ ahosi. " 527637,114,4761,78,83,1,40,5,Sopi mātāpitūnaṃ vacanaṃ sutvā gāthamāha– 527638,114,4762,2,4,1,0,0,422. 527639,114,4763,2,12,1,54,8,"‘ ‘ Sudukkaraṃ porisādo akāsi, jīvaṃ gahetvāna avassajī maṃ; " 527640,114,4764,2,15,1,67,10,"Taṃ tādisaṃ pubbakiccaṃ saranto, dubbhe ahaṃ tassa kathaṃ janindā’’ ti. " 527641,114,4765,2,8,1,43,5,Tattha jīvaṃ {gahetvānā}ti jīvaggāhaṃ gahetvā. 527642,114,4765,9,16,1,40,7,Taṃ tādisan ti taṃ tena kataṃ tathārūpaṃ. 527643,114,4765,17,21,1,31,4,Pubbakiccan ti purimaṃ upakāraṃ. 527644,114,4765,22,26,1,25,3,{Janindā}ti pitaraṃ ālapati. 527645,114,4766,2,32,1,181,22,"So mātāpitaro assāsetvā,‘‘ amma tātā, tumhe mayhaṃ mā cintayittha, katakalyāṇo ahaṃ, mama chakāmassaggissariyaṃ na dullabhan’’ ti mātāpitaro vanditvā āpucchitvā sesajanaṃ anusāsitvā pakkāmi. " 527646,114,4766,33,37,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha– 527647,114,4767,2,4,1,0,0,423. 527648,114,4768,2,13,1,58,8,"‘ ‘ Vanditvā so pitaraṃ mātarañca, anusāsitvā negamañca balañca; " 527649,114,4769,2,12,1,57,7,"Saccavādī saccānurakkhamāno, agamāsi so yattha porisādo’’ ti. " 527650,114,4770,2,7,1,47,4,Tattha {saccānurakkhamāno}ti saccaṃ anurakkhamāno. 527651,114,4770,8,53,1,338,38,"{Agamāsī}ti taṃ rattiṃ nivesaneyeva vasitvā punadivase aruṇuggamanavelāya mātāpitaro vanditvā āpucchitvā sesajanaṃ anusāsitvā assumukhena nānappakāraṃ paridevantena itthāgārādinā mahājanena anugato nagarā nikkhamma taṃ janaṃ nivattetuṃ asakkonto mahāmagge daṇḍakena tiriyaṃ lekhaṃ kaḍḍhitvā‘‘ sace mayi sineho atthi, imaṃ mā atikkamiṃsū’’ ti āha. " 527652,114,4770,54,73,1,187,19,Mahājano sīlavato tejavantassa āṇaṃ atikkamituṃ asakkonto mahāsaddena paridevamāno taṃ sīhavijambhitena gacchantaṃ oloketvā tasmiṃ dassanūpacāraṃ atikkante ekaravaṃ ravanto nagaraṃ pāvisi. 527653,114,4770,74,79,1,39,5,Sopi āgatamaggeneva tassa santikaṃ gato. 527654,114,4770,80,91,1,41,7,Tena vuttaṃ‘‘ agamāsi so yattha porisādo’’ ti. 527655,114,4771,2,5,1,21,3,Tato porisādo cintesi– 527656,114,4771,6,56,1,280,35,"‘‘ sace mama sahāyo sutasomo āgantukāmo, āgacchatu, anāgantukāmo, anāgacchatu, rukkhadevatā yaṃ mayhaṃ icchati , taṃ karotu, ime rājāno māretvā pañcamadhuramaṃsena balikammaṃ karissāmī’’ ti citakaṃ katvā aggiṃ jāletvā‘‘ aṅgārarāsi tāva hotū’’ ti tassa sūle tacchantassa nisinnakāle sutasomo āgato. " 527657,114,4771,57,75,1,82,12,"Atha naṃ porisādo disvā tuṭṭhacitto,‘‘ samma, gantvā kattabbakiccaṃ te katan’’ ti pucchi. " 527658,114,4771,76,105,1,160,21,"Mahāsatto,‘‘ āma mahārāja, kassapadasabalena desitā gāthā me sutā, dhammakathikassa ca sakkāro kato, tasmā gantvā kattabbakiccaṃ kataṃ nāma hotī’’ ti dassetuṃ gāthamāha– " 527659,114,4772,2,4,1,0,0,424. 527660,114,4773,2,13,1,57,9,"‘ ‘ Kato mayā saṅgaro brāhmaṇena, raṭṭhe sake issariye ṭhitena; " 527661,114,4774,2,8,1,58,5,"Taṃ saṅgaraṃ brāhmaṇasappadāya, saccānurakkhī punarāgatosmi; " 527662,114,4775,2,10,1,36,6,Yajassu yaññaṃ khāda maṃ porisādā’’ ti. 527663,114,4776,2,18,1,84,13,"Tattha {yajassū}ti maṃ māretvā devatāya vā yaññaṃ yajassu, maṃsaṃ vā me khādāhīti attho. " 527664,114,4777,2,63,1,316,45,"Taṃ sutvā porisādo‘‘ ayaṃ rājā na bhāyati, vigatamaraṇabhayo hutvā katheti, kissa nu kho esa ānubhāvo’’ ti cintetvā‘‘ aññaṃ natthi, ayaṃ‘ kassapadasabalena desitā gāthā me sutā’ ti vadati, tāsaṃ etena āsubhāvena bhavitabbaṃ, ahampi taṃ kathāpetvā tā gāthāyo sossāmi, evaṃ ahampi nibbhayo bhavissāmī’’ ti sanniṭṭhānaṃ katvā gāthamāha– " 527665,114,4778,2,4,1,0,0,425. 527666,114,4779,2,14,1,61,10,"‘ ‘ Na hāyate khāditaṃ mayhaṃ pacchā, citakā ayaṃ tāva sadhūmikāva; " 527667,114,4780,2,12,1,59,7,"Niddhūmake pacitaṃ sādhupakkaṃ, suṇomi gāthāyo satārahāyo’’ ti. " 527668,114,4781,2,6,1,27,4,Tattha khāditan ti khādanaṃ. 527669,114,4781,7,23,1,86,14,"Taṃ khādanaṃ mayhaṃ pacchā vā pure vā na parihāyati, pacchāpi hi tvaṃ mayā khāditabbova. " 527670,114,4781,24,34,1,81,10,Niddhūmake pacitan ti niddhūme nijjhāle aggimhi pakkamaṃsaṃ sādhupakkaṃ nāma hoti. 527671,114,4782,2,22,1,105,14,"Taṃ sutvā mahāsatto‘‘ ayaṃ porisādo pāpadhammo, imaṃ thokaṃ niggahetvā lajjāpetvā kathessāmī’’ ti cintetvā āha– " 527672,114,4783,2,4,1,0,0,426. 527673,114,4784,2,13,1,59,9,"‘ ‘ Adhammiko tvaṃ porisādakāsi, raṭṭhā ca bhaṭṭho udarassa hetu; " 527674,114,4785,2,12,1,63,9,"Dhammañcimā abhivadanti gāthā, dhammo ca adhammo ca kuhiṃ sameti. " 527675,114,4786,2,4,1,0,0,427. 527676,114,4787,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Adhammikassa luddassa, niccaṃ lohitapāṇino; " 527677,114,4788,2,13,1,49,8,"Natthi saccaṃ kuto dhammo, kiṃ sutena karissasī’’ ti. " 527678,114,4789,2,10,1,66,7,Tattha {dhammañcimā}ti imā ca gāthā navalokuttaradhammaṃ abhivadanti. 527679,114,4789,11,16,1,34,4,Kuhiṃ {sametī}ti kattha samāgacchati. 527680,114,4789,17,26,1,53,8,"Dhammo hi sugatiṃ pāpeti nibbānaṃ vā, adhammo duggatiṃ. " 527681,114,4789,27,35,1,50,6,"Kuto {dhammo}ti vacīsaccamattampi natthi, kuto dhammo. " 527682,114,4789,36,52,1,104,14,"Kiṃ {sutenā}ti tvaṃ etena sutena kiṃ karissasi, mattikābhājanaṃ viya hi sīhavasāya abhājanaṃ tvaṃ dhammassa. " 527683,114,4790,2,8,1,29,5,So evaṃ kathitepi neva kujjhi. 527684,114,4790,9,10,1,5,1,Kasmā? 527685,114,4790,11,14,1,37,3,Mahāsattassa mettābhāvanāya mahattena. 527686,114,4790,15,30,1,69,11,Atha naṃ‘‘ kiṃ pana samma sutasoma ahameva adhammiko’’ ti vatvā gāthamāha– 527687,114,4791,2,4,1,0,0,428. 527688,114,4792,2,13,1,55,9,"‘ ‘ Yo maṃsahetu migavaṃ careyya, yo vā hane purisamattahetu; " 527689,114,4793,2,17,1,67,12,"Ubhopi te pecca samā bhavanti, kasmā no adhammikaṃ brūsi maṃ tvan’’ ti. " 527690,114,4794,2,27,1,195,23,"Tattha kasmā {no}ti ye jambudīpatale rājāno alaṅkatapaṭiyattā mahābalaparivārā rathavaragatā migavaṃ carantā tikhiṇehi sarehi mige vijjhitvā mārenti, te avatvā kasmā tvaṃ maññeva adhammikanti vadati. " 527691,114,4794,28,36,1,43,7,"Yadi te niddosā, ahampi niddoso evāti dīpeti. " 527692,114,4795,2,9,1,53,7,Taṃ sutvā mahāsatto tassa laddhiṃ bhindanto gāthamāha– 527693,114,4796,2,4,1,0,0,429. 527694,114,4797,2,13,1,46,8,"‘ ‘ Pañca pañca na khā bhakkhā, khattiyena pajānatā; " 527695,114,4798,2,12,1,49,7,"Abhakkhaṃ rāja bhakkhesi, tasmā adhammiko tuvan’’ ti. " 527696,114,4799,2,23,1,155,19,"Tassattho – samma porisāda, khattiyena nāma khattiyadhammaṃ jānantena pañca pañca hatthiādayo daseva sattā maṃsavasena na khā bhakkhā na kho khāditabbayuttakā." 527697,114,4799,24,33,1,21,5,‘‘ Na kho’’ tveva vā pāṭho. 527698,114,4799,34,66,1,209,25,"Aparo nayo khattiyena khattiyadhammaṃ jānantena pañcanakhesu sattesu sasako, sallako, godhā, kapi kummoti ime pañceva sattā bhakkhitabbayuttakā, na aññe, tvaṃ pana abhakkhaṃ manussamaṃsaṃ bhakkhesi, tena adhammikoti. " 527699,114,4800,2,13,1,82,11,Iti so niggahaṃ patvā aññaṃ nissaraṇaṃ adisvā attano pāpaṃ paṭicchādento gāthamāha– 527700,114,4801,2,4,1,0,0,430. 527701,114,4802,2,13,1,61,9,"‘ ‘ Mutto tuvaṃ porisādassa hatthā, gantvā sakaṃ mandiraṃ kāmakāmī; " 527702,114,4803,2,12,1,59,7,"Amittahatthaṃ punarāgatosi, na khattadhamme kusalosi rājā’’ ti. " 527703,114,4804,2,36,1,217,28,"Tattha na {khattadhamme}ti tvaṃ khattiyadhammasaṅkhāte nītisatthe na kusalosi, attano atthānatthaṃ na jānāsi, akāraṇeneva te loke paṇḍitoti kitti patthaṭā, ahaṃ pana te paṇḍitabhāvaṃ na passāmi na jānāmi, atibālosīhi vadati. " 527704,114,4805,2,15,1,76,9,"Atha naṃ mahāsatto,‘‘ samma, khattiyadhamme kusalena nāma mādiseneva bhavitabbaṃ. " 527705,114,4805,16,29,1,67,10,"Ahañhi taṃ jānāmi, na pana tadatthāya paṭipajjāmī’’ ti vatvā gāthamāha– " 527706,114,4806,2,4,1,0,0,431. 527707,114,4807,2,13,1,59,9,"‘ ‘ Ye khattadhamme kusalā bhavanti, pāyena te nerayikā bhavanti; " 527708,114,4808,2,9,1,59,6,"Tasmā ahaṃ khattadhammaṃ pahāya, saccānurakkhī punarāgatosmi; " 527709,114,4809,2,10,1,36,6,Yajassu yaññaṃ khāda maṃ porisādā’’ ti. 527710,114,4810,2,7,1,44,4,Tattha {kusalā}ti tadatthāya paṭipajjanakusalā. 527711,114,4810,8,12,1,28,3,{Pāyenā}ti yebhuyyena nerayikā. 527712,114,4810,13,22,1,55,8,"Ye pana tattha na nibbattanti, te sesāpāyesu nibbattanti. " 527713,114,4811,2,4,1,12,2,Porisādo āha– 527714,114,4812,2,4,1,0,0,432. 527715,114,4813,2,10,1,53,5,"‘ ‘ Pāsādavāsā pathavīgavāssā, kāmitthiyo kāsikacandanañca; " 527716,114,4814,2,14,1,62,9,"Sabbaṃ tahiṃ labhasi sāmitāya, saccena kiṃ passasi ānisaṃsan’’ ti. " 527717,114,4815,2,16,1,100,11,"Tattha {pāsādavāsā}ti, samma sutasoma, tava tiṇṇaṃ utūnaṃ anucchavikā dibbavimānakappā tayo nivāsapāsādā. " 527718,114,4815,17,26,1,48,8,{Pathavīgavāssā}ti pathavī ca gāvo ca assā ca bahū. 527719,114,4815,27,31,1,36,3,{Kāmitthiyo}ti kāmavatthubhūtā itthiyo. 527720,114,4815,32,37,1,51,3,{Kāsikacandanañcā}ti kāsikavatthañca lohitacandanañca. 527721,114,4815,38,71,1,237,30,"Sabbaṃ tahin ti etañca aññañca upabhogaparibhogaṃ sabbaṃ tvaṃ tahiṃ attano nagare sāmitāya labhasi, sāmī hutvā yathā icchasi, tathā paribhuñjituṃ labhati, so tvaṃ sabbametaṃ pahāya saccānurakkhī idhāgacchanto saccena kiṃ ānisaṃsaṃ passasīti. " 527722,114,4816,2,5,1,14,2,Bodhisatto āha– 527723,114,4817,2,4,1,0,0,433. 527724,114,4818,2,14,1,60,10,"‘ ‘ Ye kecime atthi rasā pathabyā, saccaṃ tesaṃ sādutaraṃ rasānaṃ; " 527725,114,4819,2,13,1,60,8,"Sacce ṭhitā samaṇabrāhmaṇā ca, taranti jātimaraṇassa pāran’’ ti. " 527726,114,4820,2,34,1,261,29,"Tattha sādutaran ti yasmā sabbepi rasā sattānaṃ saccakāleyeva paṇītā madhurā honti, tasmā saccaṃ tesaṃ sādutaraṃ rasānaṃ, yasmā vā viratisaccavacīsacce ṭhitā jātimaraṇasaṅkhātassa tebhūmakavaṭṭassa pāraṃ amatamahānibbānaṃ taranti pāpuṇanti, tasmāpi taṃ sādutaranti. " 527727,114,4821,2,7,1,42,5,Evamassa mahāsatto sacce ānisaṃsaṃ kathesi. 527728,114,4821,8,53,1,291,33,"Tato porisādo vikasitapadumapuṇṇacandasassirikamevassa mukhaṃ oloketvā‘‘ ayaṃ sutasomo aṅgāracitakaṃ mañca sūlaṃ tacchantaṃ passati, cittutrāsamattampissa natthi, kiṃ nu kho esa satārahagāthānaṃ ānubhāvo, udāhu saccassa, aññasseva vā kassacī’’ ti cintetvā‘‘ pucchissāmi tāva nan’’ ti pucchanto gāthamāha– " 527729,114,4822,2,4,1,0,0,434. 527730,114,4823,2,13,1,61,9,"‘ ‘ Mutto tuvaṃ porisādassa hatthā, gantvā sakaṃ mandiraṃ kāmakāmī; " 527731,114,4824,2,11,1,61,8,"Amittahatthaṃ punarāgatosi, na hi nūna te maraṇabhayaṃ janinda; " 527732,114,4825,2,8,1,27,4,Alīnacitto asi saccavādī’’ ti. 527733,114,4826,2,5,1,29,3,Mahāsattopissa ācikkhanto āha– 527734,114,4827,2,4,1,0,0,435. 527735,114,4828,2,15,1,57,10,"‘ ‘ Katā me kalyāṇā anekarūpā, yaññā yiṭṭhā ye vipulā pasatthā; " 527736,114,4829,2,11,1,59,8,"Visodhito paralokassa maggo, dhamme ṭhito ko maraṇassa bhāye. " 527737,114,4830,2,4,1,0,0,436. 527738,114,4831,2,15,1,57,10,"‘ ‘ Katā me kalyāṇā anekarūpā, yaññā yiṭṭhā ye vipulā pasatthā; " 527739,114,4832,2,12,1,62,8,"Anānutappaṃ paralokaṃ gamissaṃ, yajassu yaññaṃ ada maṃ porisāda. " 527740,114,4833,2,4,1,0,0,437. 527741,114,4834,2,15,1,60,11,"‘ ‘ Pitā ca mātā ca upaṭṭhitā me, dhammena me issariyaṃ pasatthaṃ; " 527742,114,4835,2,11,1,59,8,"Visodhito paralokassa maggo, dhamme ṭhito ko maraṇassa bhāye. " 527743,114,4836,2,4,1,0,0,438. 527744,114,4837,2,15,1,60,11,"‘ ‘ Pitā ca mātā ca upaṭṭhitā me, dhammena me issariyaṃ pasatthaṃ; " 527745,114,4838,2,11,1,62,8,"Anānutappaṃ paralokaṃ gamissaṃ, yajassu yaññaṃ ada maṃ porisāda. " 527746,114,4839,2,4,1,0,0,439. 527747,114,4840,2,14,1,59,10,"‘ ‘ Ñātīsu mittesu katā me kārā, dhammena me issariyaṃ pasatthaṃ; " 527748,114,4841,2,11,1,59,8,"Visodhito paralokassa maggo, dhamme ṭhito ko maraṇassa bhāye. " 527749,114,4842,2,4,1,0,0,440. 527750,114,4843,2,14,1,59,10,"‘ ‘ Ñātīsu mittesu katā me kārā, dhammena me issariyaṃ pasatthaṃ; " 527751,114,4844,2,11,1,62,8,"Anānutappaṃ paralokaṃ gamissaṃ, yajassu yaññaṃ ada maṃ porisāda. " 527752,114,4845,2,4,1,0,0,441. 527753,114,4846,2,13,1,60,9,"‘ ‘ Dinnaṃ me dānaṃ bahudhā bahūnaṃ, santappitā samaṇabrāhmaṇā ca; " 527754,114,4847,2,11,1,59,8,"Visodhito paralokassa maggo, dhamme ṭhito ko maraṇassa bhāye. " 527755,114,4848,2,4,1,0,0,442. 527756,114,4849,2,13,1,60,9,"‘ ‘ Dinnaṃ me dānaṃ bahudhā bahūnaṃ, santappitā samaṇabrāhmaṇā ca; " 527757,114,4850,2,14,1,65,9,"Anānutappaṃ paralokaṃ gamissaṃ, yajassu yaññaṃ ada maṃ porisādā’’ ti. " 527758,114,4851,2,7,1,29,3,Tattha {kalyāṇā}ti kalyāṇakammā. 527759,114,4851,8,12,1,35,3,{Anekarūpā}ti dānādivasena anekavidhā. 527760,114,4851,13,22,1,96,8,{Yaññā}ti dasavidhadānavatthupariccāgavasena ativipulā paṇḍitehi pasatthā yaññāpi yiṭṭhā pavattitā. 527761,114,4851,23,34,1,71,10,Dhamme {ṭhito}ti evaṃ dhamme patiṭṭhito mādiso ko nāma maraṇassa bhāyeyya. 527762,114,4851,35,38,1,29,3,Anānutappan ti anānutappamāno. 527763,114,4851,39,51,1,99,12,Dhammena me issariyaṃ pasatthan ti dasavidhaṃ rājadhammaṃ akopetvā dhammeneva mayā rajjaṃ pasāsitaṃ. 527764,114,4851,52,60,1,49,6,"{Kārā}ti ñātīsu ñātikiccāni, mittesu ca mittakiccāni. " 527765,114,4851,61,64,1,25,3,Dānan ti savatthukacetanā. 527766,114,4851,65,69,1,24,3,{Bahudhā}ti bahūhi ākārehi. 527767,114,4851,70,83,1,85,10,"Bahūnan ti na pañcannaṃ, na dasannaṃ, satassapi sahassassapi satasahassassapi dinnameva. " 527768,114,4851,84,90,1,57,5,{Santappitā}ti gahitagahitabhājanāni pūretvā suṭṭhu tappitā. 527769,114,4852,2,48,1,244,32,"Taṃ sutvā porisādo‘‘ ayaṃ sutasomamahārājā sappuriso ñāṇasampanno madhuradhammakathiko, sacāhaṃ etaṃ khādeyyaṃ, muddhā me sattadhā phaleyya, pathavī vā pana me vivaraṃ dadeyyā’’ ti bhītatasito hutvā,‘‘ samma, na tvaṃ mayā khāditabbarūpo’’ ti vatvā gāthamāha– " 527770,114,4853,2,4,1,0,0,443. 527771,114,4854,2,11,1,53,7,"‘ ‘ Visaṃ pajānaṃ puriso adeyya, āsīvisaṃ jalitamuggatejaṃ; " 527772,114,4855,2,14,1,66,9,"Muddhāpi tassa viphaleyya sattadhā, yo tādisaṃ saccavādiṃ adeyyā’’ ti. " 527773,114,4856,2,8,1,54,6,Tattha visan ti tattheva māraṇasamatthaṃ halāhalavisaṃ. 527774,114,4856,9,25,1,117,16,Jalitan ti attano visatejena jalitaṃ teneva uggatejaṃ aggikkhandhaṃ viya carantaṃ āsīvisaṃ vā pana so gīvāya gaṇheyya. 527775,114,4857,2,70,1,443,53,"Iti so mahāsattaṃ‘‘ halāhalavisasadiso tvaṃ, ko taṃ khādissatī’’ ti vatvā gāthā sotukāmo taṃ yācitvā tena dhammagāravajananatthaṃ‘‘ evarūpānaṃ anavajjagāthānaṃ tvaṃ abhājanan’’ ti paṭikkhittopi‘‘ sakalajambudīpe iminā sadiso paṇḍito natthi, ayaṃ mama hatthā muccitvā gantvā tā gāthā sutvā dhammakathikassa sakkāraṃ katvā nalāṭena maccuṃ ādāya punāgato, ativiya sādhurūpā gāthā bhavissantī’’ ti suṭṭhutaraṃ sañjātadhammassavanādaro hutvā taṃ yācanto gāthamāha– " 527776,114,4858,2,4,1,0,0,444. 527777,114,4859,2,11,1,43,6,"‘ ‘ Sutvā dhammaṃ vijānanti, narā kalyāṇapāpakaṃ; " 527778,114,4860,2,13,1,44,8,"Api gāthā suṇitvāna, dhamme me ramate mano’’ ti. " 527779,114,4861,2,3,1,9,1,Tassattho – 527780,114,4861,4,29,1,140,19,"‘‘ samma sutasoma, narā nāma dhammaṃ sutvā kalyāṇampi pāpakampi jānanti, appeva nāma tā gāthā sutvā mamapi kusalakammapathadhamme mano rameyyā’’ ti. " 527781,114,4862,2,46,1,271,32,"Atha mahāsatto‘‘ sotukāmo dāni porisādo, kathessāmī’’ ti cintetvā‘‘ tena hi, samma, sādhukaṃ suṇāhī’’ ti taṃ ohitasotaṃ katvā nandabrāhmaṇena kathitaniyāmeneva gāthānaṃ thutiṃ katvā chasu kāmāvacaradevesu ekakolāhalaṃ katvā devatāsu sādhukāraṃ dadamānāsu porisādassa dhammaṃ kathesi– " 527782,114,4863,2,4,1,0,0,445. 527783,114,4864,2,11,1,38,6,"‘ ‘ Sakideva mahārāja, sabbhi hoti samāgamo; " 527784,114,4865,2,10,1,43,7,"Sā naṃ saṅgati pāleti, nāsabbhi bahu saṅgamo. " 527785,114,4866,2,4,1,0,0,446. 527786,114,4867,2,10,1,46,6,"‘ ‘ Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ; " 527787,114,4868,2,9,1,43,6,"Sataṃ sandhammamaññāya, seyyo hoti na pāpiyo. " 527788,114,4869,2,4,1,0,0,447. 527789,114,4870,2,13,1,55,9,"‘ ‘ Jīranti ve rājarathā sucittā, atho sarīrampi jaraṃ upeti; " 527790,114,4871,2,12,1,59,9,"Satañca dhammo na jaraṃ upeti, santo have sabbhi pavedayanti. " 527791,114,4872,2,4,1,0,0,448. 527792,114,4873,2,14,1,58,10,"‘ ‘ Nabhañca dūre pathavī ca dūre, pāraṃ samuddassa tadāhu dūre; " 527793,114,4874,2,14,1,59,9,"Tato have dūrataraṃ vadanti, satañca dhammo asatañca rājā’’ ti. " 527794,114,4875,2,28,1,217,24,"Tassa tena sukathitattā ceva attano paṇḍitabhāvena ca tā gāthā sabbaññubuddhakathitā viyāti cintentassa sakalasarīraṃ pañcavaṇṇāya pītiyā paripūri, bodhisatte muducittaṃ ahosi, setacchattadāyakaṃ pitaraṃ viya naṃ amaññi. " 527795,114,4875,29,51,1,128,17,"So‘‘ ahaṃ sutasomassa dātabbaṃ kiñci hiraññasuvaṇṇaṃ na passāmi, ekekāya panassa gāthāya ekekaṃ varaṃ dassāmī’’ ti cintetvā gāthamāha– " 527796,114,4876,2,4,1,0,0,449. 527797,114,4877,2,14,1,60,9,"‘ ‘ Gāthā imā atthavatī subyañjanā, subhāsitā tuyha janinda sutvā; " 527798,114,4878,2,15,1,58,10,"Ānandi vitto sumano patīto, cattāri te samma vare dadāmī’’ ti. " 527799,114,4879,2,6,1,26,3,Tattha {ānandī}ti ānandajāto. 527800,114,4879,7,10,1,25,3,Sesāni tasseva vevacanāni. 527801,114,4879,11,15,1,29,4,Cattāropi hete tuṭṭhākārā eva. 527802,114,4880,2,17,1,70,11,Atha naṃ mahāsatto‘‘ kiṃ nāma tvaṃ varaṃ dassasī’’ ti apasādento gāthamāha– 527803,114,4881,2,4,1,0,0,450. 527804,114,4882,2,14,1,62,9,"‘ ‘ Yo nattano maraṇaṃ bujjhasi tuvaṃ, hitāhitaṃ vinipātañca saggaṃ; " 527805,114,4883,2,12,1,64,9,"Giddho rase duccarite niviṭṭho, kiṃ tvaṃ varaṃ dassasi pāpadhamma. " 527806,114,4884,2,4,1,0,0,451. 527807,114,4885,2,18,1,61,12,"‘ ‘ Ahañca taṃ‘ dehi varan’ ti vajjaṃ, tvaṃ cāpi datvā na avākareyya; " 527808,114,4886,2,12,1,63,7,"Sandiṭṭhikaṃ kalahamimaṃ vivādaṃ, ko paṇḍito jānamupabbajeyyā’’ ti. " 527809,114,4887,2,23,1,102,14,"Tattha {yo}ti yo tvaṃ‘‘ maraṇadhammohamasmī’’ ti attanopi maraṇaṃ na bujjhasi na jānāsi, pāpakammameva karosi. " 527810,114,4887,24,47,1,93,16,"Hitāhitan ti‘‘ idaṃ me kammaṃ hitaṃ, idaṃ ahitaṃ, idaṃ vinipātaṃ nessati, idaṃ saggan’’ ti na jānāsi. " 527811,114,4887,48,51,1,23,2,{Rase}ti manussamaṃsarase. 527812,114,4887,52,55,1,18,3,Vajjan ti vadeyyaṃ. 527813,114,4887,56,74,1,84,13,Na {avākareyyā}ti vācāya datvā‘‘ dehi me varan’’ ti vuccamāno na avākareyyāsi na dadeyyāsi. 527814,114,4887,75,82,1,50,6,{Upabbajeyyā}ti ko imaṃ kalahaṃ paṇḍito upagaccheyya. 527815,114,4888,2,16,1,68,9,"Tato porisādo‘‘ nāyaṃ mayhaṃ saddahati, saddahāpessāmi nan’’ ti gāthamāha– " 527816,114,4889,2,4,1,0,0,452. 527817,114,4890,2,16,1,61,12,"‘ ‘ Na taṃ varaṃ arahati jantu dātuṃ, yaṃ vāpi datvā na avākareyya; " 527818,114,4891,2,12,1,57,7,"Varassu samma avikampamāno, pāṇaṃ cajitvānapi dassamevā’’ ti. " 527819,114,4892,2,6,1,33,3,Tattha {avikampamāno}ti anolīyamāno. 527820,114,4893,2,49,1,246,34,"Atha mahāsatto‘‘ ayaṃ ativiya sūro hutvā katheti, karissati me vacanaṃ, varaṃ gaṇhissāmi, sace pana‘‘ manussamaṃsaṃ na khāditabban’ ti paṭhamameva varaṃ vārayissaṃ, ativiya kilamissati, paṭhamaṃ aññe tayo vare gahetvā pacchā etaṃ gaṇhissāmī’’ ti cintetvā āha– " 527821,114,4894,2,4,1,0,0,453. 527822,114,4895,2,12,1,59,8,"‘ ‘ Ariyassa ariyena sameti sakhyaṃ, paññassa paññāṇavatā sameti; " 527823,114,4896,2,14,1,62,9,"Passeyya taṃ vassasataṃ arogaṃ, etaṃ varānaṃ paṭhamaṃ varāmī’’ ti. " 527824,114,4897,2,7,1,31,3,Tattha {ariyassā}ti ācāraariyassa. 527825,114,4897,8,12,1,34,4,Sakhyan ti sakhidhammo mittadhammo. 527826,114,4897,13,16,1,28,2,{Paññāṇavatā}ti ñāṇasampannena. 527827,114,4897,17,23,1,48,5,{Sametī}ti gaṅgodakaṃ viya yamunodakena saṃsandati. 527828,114,4897,24,28,1,28,4,Dhātuso hi sattā saṃsandanti. 527829,114,4897,29,42,1,99,13,Passeyya tan ti sutasomo porisādassa ciraṃ jīvitaṃ icchanto viya paṭhamaṃ attano jīvitavaraṃ yācati. 527830,114,4897,43,68,1,121,18,"Paṇḍitassa hi‘‘ mama jīvitaṃ dehī’’ ti vattuṃ ayuttaṃ, apica so‘ mayhameva esa ārogyaṃ icchatī’ ti cintetvā tussissatīti evamāha. " 527831,114,4898,2,35,1,232,28,"Sopi taṃ sutvāva‘‘ ayaṃ issariyā dhaṃsetvā idāni maṃsaṃ khāditukāmassa evaṃ mahāanatthakarassa mahācorassa mayhameva jīvitaṃ icchati, aho mama hitakāmo’’ ti tuṭṭhamānaso vañcetvā varassa gahitabhāvaṃ ajānitvā taṃ varaṃ dadamāno gāthamāha– " 527832,114,4899,2,4,1,0,0,454. 527833,114,4900,2,13,1,59,8,"‘ ‘ Ariyassa ariyena sameti sakhyaṃ, paññassa paññāṇavatā sameti; " 527834,114,4901,2,14,1,61,9,"Passāsi maṃ vassasataṃ arogaṃ, etaṃ varānaṃ paṭhamaṃ dadāmī’’ ti. " 527835,114,4902,2,8,1,43,6,Tattha varānan ti catunnaṃ varānaṃ paṭhamaṃ. 527836,114,4903,2,5,1,19,3,Tato bodhisatto āha– 527837,114,4904,2,4,1,0,0,455. 527838,114,4905,2,11,1,58,7,"‘ ‘ Ye khattiyāse idha bhūmipālā, muddhābhisittā katanāmadheyyā; " 527839,114,4906,2,14,1,56,9,"Na tādise bhūmipatī adesi, etaṃ varānaṃ dutiyaṃ varāmī’’ ti. " 527840,114,4907,2,15,1,80,7,Tattha {katanāmadheyyā}ti muddhani abhisittattāva‘‘ muddhābhisittā’’ ti katanāmadheyyā. 527841,114,4907,16,25,1,45,8,Na {tādise}ti tādise khattiye na adesi mā khādi. 527842,114,4908,2,11,1,71,9,Iti so dutiyaṃ varaṃ gaṇhanto parosatānaṃ khattiyānaṃ jīvitavaraṃ gaṇhi. 527843,114,4908,12,15,1,26,3,Porisādopissa dadamāno āha– 527844,114,4909,2,4,1,0,0,456. 527845,114,4910,2,11,1,58,7,"‘ ‘ Ye khattiyāse idha bhūmipālā, muddhābhisittā katanāmadheyyā; " 527846,114,4911,2,14,1,56,9,"Na tādise bhūmipatī ademi, etaṃ varānaṃ dutiyaṃ dadāmī’’ ti. " 527847,114,4912,2,12,1,45,8,"Kiṃ pana te tesaṃ saddaṃ suṇanti, na suṇantīti? " 527848,114,4912,13,16,1,17,3,Na sabbaṃ suṇanti. 527849,114,4912,17,41,1,185,22,"Porisādena hi rukkhassa dhūmajālaupaddavabhayena paṭikkamitvā aggi kato, aggino ca rukkhassa ca antare nisīditvā mahāsatto tena saddhiṃ kathesi, tasmā sabbaṃ asutvā upaḍḍhupaḍḍhaṃ suṇiṃsu. " 527850,114,4912,42,57,1,76,10,"Te‘‘ idāni sutasomo porisādaṃ damessati, mā bhāyathā’’ ti aññamaññaṃ samassāsesuṃ. " 527851,114,4912,58,63,1,37,5,Tasmiṃ khaṇe mahāsatto imaṃ gāthamāha– 527852,114,4913,2,4,1,0,0,457. 527853,114,4914,2,12,1,55,8,"‘ ‘ Parosataṃ khattiyā te gahītā, talāvutā assumukhā rudantā; " 527854,114,4915,2,14,1,58,9,"Sake te raṭṭhe paṭipādayāhi, etaṃ varānaṃ tatiyaṃ varāmī’’ ti. " 527855,114,4916,2,6,1,32,4,Tattha parosatan ti atirekasataṃ. 527856,114,4916,7,12,1,23,4,Te {gahītā}ti tayā gahitā. 527857,114,4916,13,17,1,29,3,{Talāvutā}ti hatthatalesu āvutā. 527858,114,4917,2,12,1,85,9,Iti mahāsatto tatiyaṃ varaṃ gaṇhanto tesaṃ khattiyānaṃ sakaraṭṭhaniyyātanavaraṃ gaṇhi. 527859,114,4917,13,14,1,9,1,Kiṃkāraṇā? 527860,114,4917,15,38,1,159,20,"So akhādantopi verabhayena sabbe te dāse katvā araññeyeva vāseyya, māretvā vā chaḍḍeyya, paccantaṃ netvā vā vikkiṇeyya, tasmā tesaṃ sakaraṭṭhaniyyātanavaraṃ gaṇhi. " 527861,114,4917,39,43,1,34,4,Itaropissa dadamāno imaṃ gāthamāha– 527862,114,4918,2,4,1,0,0,458. 527863,114,4919,2,12,1,55,8,"‘ ‘ Parosataṃ khattiyā me gahītā, talāvutā assumukhā rudantā; " 527864,114,4920,2,14,1,58,9,"Sake te raṭṭhe paṭipādayāmi, etaṃ varānaṃ tatiyaṃ dadāmī’’ ti. " 527865,114,4921,2,10,1,55,7,Catutthaṃ pana varaṃ gaṇhanto bodhisatto imaṃ gāthamāha– 527866,114,4922,2,4,1,0,0,459. 527867,114,4923,2,14,1,65,10,"‘ ‘ Chiddaṃ te raṭṭhaṃ byathitā bhayā hi, puthū narā leṇamanuppaviṭṭhā; " 527868,114,4924,2,13,1,60,8,"Manussamaṃsaṃ viramehi rāja, etaṃ varānaṃ catutthaṃ varāmī’’ ti. " 527869,114,4925,2,13,1,76,10,Tattha chiddan ti na ghanavāsaṃ tattha tattha gāmādīnaṃ uṭṭhitattā savivaraṃ. 527870,114,4925,14,28,1,68,9,Byathitā {bhayāhī}ti‘‘ porisādo idāni āgamissatī’’ ti tava bhayena kampitā. 527871,114,4925,29,36,1,80,6,{Leṇamanuppaviṭṭhā}ti dārake hatthesu gahetvā tiṇagahanādinilīyanaṭṭhānaṃ paviṭṭhā. 527872,114,4925,37,44,1,69,7,Manussamaṃsan ti duggandhaṃ jegucchaṃ paṭikkūlaṃ manussamaṃsaṃ pajaha. 527873,114,4925,45,52,1,56,6,"Nissakkatthe vā upayogaṃ, manussamaṃsato viramāhīti attho. " 527874,114,4926,2,32,1,165,23,"Evaṃ vutte porisādo pāṇiṃ paharitvā hasanto‘‘ samma sutasoma kiṃ nāmetaṃ kathesi, kathāhaṃ tumhākaṃ etaṃ varaṃ dassāmi, sace gaṇhitukāmo, aññaṃ gaṇhāhī’’ ti vatvā gāthamāha– " 527875,114,4927,2,4,1,0,0,460. 527876,114,4928,2,15,1,61,11,"‘ ‘ Addhā hi so bhakkho mama manāpo, etassa hetumhi vanaṃ paviṭṭho; " 527877,114,4929,2,14,1,64,9,"Sohaṃ kathaṃ etto upārameyyaṃ, aññaṃ varānaṃ catutthaṃ varassū’’ ti. " 527878,114,4930,2,10,1,49,8,Tattha vanan ti rajjaṃ pahāya imaṃ vanaṃ paviṭṭho. 527879,114,4931,2,19,1,87,12,Atha naṃ mahāsatto‘‘ tvaṃ‘ manussamaṃsassa piyatarattā tato viramituṃ na sakkomī’’ ti vadasi. 527880,114,4931,20,34,1,61,11,"Yo hi piyaṃ nissāya pāpaṃ karoti, ayaṃ bālo’’ ti vatvā gāthamāha– " 527881,114,4932,2,4,1,0,0,461. 527882,114,4933,2,19,1,63,12,"‘ ‘ Na ve‘ piyaṃ me’ ti janinda tādiso, attaṃ niraṃkacca piyāni sevati; " 527883,114,4934,2,15,1,62,10,"Attāva seyyo paramā ca seyyo, labbhā piyā ocitatthena pacchā’’ ti. " 527884,114,4935,2,35,1,198,27,Tattha {tādiso}ti janinda tādiso yuvā abhirūpo mahāyaso‘‘ idaṃ nāma me piyan’’ ti piyavatthulobhena tattha attānaṃ niraṃkatvā sabbasugatīhi ceva sukhavisesehi ca cavitvā niraye pātetvā na ve piyāni sevati. 527885,114,4935,36,46,1,67,9,Paramā ca {seyyo}ti purisassa hi paramā piyavatthumhā attāva varataro. 527886,114,4935,47,48,1,9,1,Kiṃkāraṇā? 527887,114,4935,49,69,1,150,18,"Labbhā {piyā}ti, piyā nāma visayavasena ceva puññena ca ocitatthena vaḍḍhitatthena diṭṭhadhamme ceva parattha ca devamanussasampattiṃ patvā sakkā laddhuṃ. " 527888,114,4936,2,30,1,175,22,"Evaṃ vutte porisādo bhayappatto hutvā‘‘ ahaṃ sutasomena gahitaṃ varaṃ vissajjāpetumpi manussamaṃsato viramitumpi na sakkomi, kiṃ nu kho karissāmī’’ ti assupuṇṇehi nettehi gāthamāha– " 527889,114,4937,2,4,1,0,0,462. 527890,114,4938,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Piyaṃ me mānusaṃ maṃsaṃ, sutasoma vijānahi; " 527891,114,4939,2,13,1,50,8,"Namhi sakkā nivāretuṃ, aññaṃ varaṃ samma varassū’’ ti. " 527892,114,4940,2,7,1,31,4,Tattha {vijānahī}ti tvampi jānāhi. 527893,114,4941,2,5,1,19,3,Tato bodhisatto āha– 527894,114,4942,2,4,1,0,0,463. 527895,114,4943,2,17,1,61,11,"‘ ‘ Yo ve‘ piyaṃ me’ ti piyānurakkhī, attaṃ niraṃkacca piyāni sevati; " 527896,114,4944,2,11,1,59,8,"Soṇḍova pitvā visamissapānaṃ, teneva so hoti dukkhī parattha. " 527897,114,4945,2,4,1,0,0,464. 527898,114,4946,2,13,1,60,9,"‘ ‘ Yo cīdha saṅkhāya piyāni hitvā, kicchenapi sevati ariyadhamme; " 527899,114,4947,2,14,1,64,9,"Dukkhitova pitvāna yathosadhāni, teneva so hoti sukhī paratthā’’ ti. " 527900,114,4948,2,41,1,208,30,"Tattha yo {ve}ti, samma porisāda, yo puriso‘‘ idaṃ me piyan’’ ti pāpakiriyāya attānaṃ niraṃkatvā piyāni vatthūni sevati, so surāpemena visamissaṃ suraṃ pitvā soṇḍo viya tena pāpakammena parattha nirayādīsu dukkhī hoti. " 527901,114,4948,42,46,1,26,3,{Saṅkhāyā}ti jānitvā tuletvā. 527902,114,4948,47,53,1,53,5,Piyāni {hitvā}ti adhammapaṭisaṃyuttāni piyāni chaḍḍetvā. 527903,114,4949,2,9,1,49,6,Evaṃ vutte porisādo kalūnaṃ paridevanto gāthamāha– 527904,114,4950,2,4,1,0,0,465. 527905,114,4951,2,12,1,53,8,"‘ ‘ Ohāyahaṃ pitaraṃ mātarañca, manāpiye kāmaguṇe ca pañca; " 527906,114,4952,2,16,1,64,11,"Etassa hetumhi vanaṃ paviṭṭho, taṃ te varaṃ kinti mahaṃ dadāmī’’ ti. " 527907,114,4953,2,6,1,31,3,Tattha {etassā}ti manussamaṃsassa. 527908,114,4953,7,16,1,46,9,Kinti mahan ti kinti katvā ahaṃ taṃ varaṃ demi. 527909,114,4954,2,6,1,29,4,Tato mahāsatto imaṃ gāthamāha– 527910,114,4955,2,4,1,0,0,466. 527911,114,4956,2,12,1,59,8,"‘ ‘ Na paṇḍitā diguṇamāhu vākyaṃ, saccappaṭiññāva bhavanti santo;" 527912,114,4957,2,20,1,61,13,"‘ Varassu samma’ iti maṃ avoca, iccabravī tvaṃ na hi te sametī’’ ti. " 527913,114,4958,2,20,1,106,16,"Tattha diguṇan ti, samma porisāda, paṇḍitā nāma ekaṃ vatvā puna taṃ visaṃvādentā dutiyaṃ vacanaṃ na kathenti. " 527914,114,4958,21,38,1,65,11,"Iti maṃ {avocā}ti,‘‘ samma sutasoma varassu varan’’ ti evaṃ maṃ abhāsasi. " 527915,114,4958,39,52,1,60,11,"{Iccabravī}ti tasmā yaṃ tvaṃ iti abravi, taṃ te idāni na sameti. " 527916,114,4959,2,7,1,29,5,So puna rodanto eva gāthamāha– 527917,114,4960,2,4,1,0,0,467. 527918,114,4961,2,12,1,58,8,"‘ ‘ Apuññalābhaṃ ayasaṃ akittiṃ, pāpaṃ bahuṃ duccaritaṃ kilesaṃ; " 527919,114,4962,2,15,1,63,10,"Manussamaṃsassa kate upāgā, taṃ te varaṃ kinti mahaṃ dadeyyan’’ ti. " 527920,114,4963,2,7,1,36,5,Tattha pāpan ti kammapathaṃ appattaṃ. 527921,114,4963,8,11,1,31,3,Duccaritan ti kammapathappattaṃ. 527922,114,4963,12,15,1,18,3,Kilesan ti dukkhaṃ. 527923,114,4963,16,21,1,43,4,Manussamaṃsassa {kate}ti manussamaṃsassa hetu. 527924,114,4963,22,25,1,18,2,{Upāgā}ti upagatomhi. 527925,114,4963,26,48,1,110,18,"Taṃ {te}ti taṃ tuyhaṃ kathāhaṃ varaṃ demi, mā maṃ vārayi, anukampaṃ kāruññaṃ mayi karohi, aññaṃ varaṃ gaṇhāhīti āha. " 527926,114,4964,2,6,1,18,3,Atha mahāsatto āha– 527927,114,4965,2,4,1,0,0,468. 527928,114,4966,2,17,1,61,12,"‘ ‘ Na taṃ varaṃ arahati jantu dātuṃ, yaṃ vāpi datvā na avākareyya; " 527929,114,4967,2,12,1,57,7,"Varassu samma avikampamāno, pāṇaṃ cajitvānapi dassamevā’’ ti. " 527930,114,4968,2,12,1,77,10,Evaṃ tena paṭhamaṃ vuttagāthaṃ āharitvā dassetvā varadāne ussāhento gāthā āha– 527931,114,4969,2,4,1,0,0,469. 527932,114,4970,2,13,1,63,9,"‘ ‘ Pāṇaṃ cajanti santo nāpi dhammaṃ, saccappaṭiññāva bhavanti santo; " 527933,114,4971,2,9,1,56,6,"Datvā varaṃ khippamavākarohi, etena sampajja surājaseṭṭha. " 527934,114,4972,2,4,1,0,0,470. 527935,114,4973,2,13,1,58,9,"‘ ‘ Caje dhanaṃ aṅgavarassa hetu, aṅgaṃ caje jīvitaṃ rakkhamāno; " 527936,114,4974,2,14,1,63,8,"Aṅgaṃ dhanaṃ jīvitañcāpi sabbaṃ, caje naro dhammamanussaranto’’ ti. " 527937,114,4975,2,6,1,23,4,Tattha pāṇan ti jīvitaṃ. 527938,114,4975,7,15,1,41,7,"Santo nāma api jīvitaṃ cajanti, na dhammaṃ. " 527939,114,4975,16,23,1,51,6,{Khippamavākarohī}ti idha khippaṃ mayhaṃ dehīti attho. 527940,114,4975,24,35,1,70,10,{Etenā}ti etena dhammena ceva saccena ca sampajja sampanno upapanno hohi. 527941,114,4975,36,41,1,38,4,{Surājaseṭṭhā}ti taṃ paggaṇhanto ālapati. 527942,114,4975,42,59,1,120,15,"Caje dhanan ti, samma porisāda, paṇḍito puriso hatthapādādimhi aṅge chijjamāne tassa rakkhaṇatthāya bahumpi dhanaṃ cajeyya. " 527943,114,4975,60,76,1,113,11,{Dhammamanussaranto}ti aṅgadhanajīvitāni pariccajantopi‘‘ sataṃ dhammaṃ na vītikkamissāmī’’ ti evaṃ dhammaṃ anussaranto. 527944,114,4976,2,14,1,96,12,Evaṃ mahāsatto imehi kāraṇehi taṃ sacce patiṭṭhāpetvā idāni attano gurubhāvaṃ dassetuṃ gāthamāha– 527945,114,4977,2,4,1,0,0,471. 527946,114,4978,2,15,1,64,11,"‘ ‘ Yasmā hi dhammaṃ puriso vijaññā, ye cassa kaṅkhaṃ vinayanti santo; " 527947,114,4979,2,15,1,63,10,"Taṃ hissa dīpañca parāyaṇañca, na tena mittiṃ jirayetha pañño’’ ti. " 527948,114,4980,2,8,1,27,4,Tattha {yasmā}ti yamhā purisā. 527949,114,4980,9,13,1,38,4,Dhamman ti kusalākusalajotakaṃ kāraṇaṃ. 527950,114,4980,14,17,1,19,2,{Vijaññā}ti vijāneyya. 527951,114,4980,18,32,1,116,12,"Taṃ {hissā}ti taṃ ācariyakulaṃ etassa puggalassa patiṭṭhānaṭṭhena dīpaṃ, uppanne bhaye gantabbaṭṭhānaṭṭhena parāyaṇañca. " 527952,114,4980,33,49,1,106,16,Na tena mittin ti tena ācariyapuggalena saha so paṇḍito kenacipi kāraṇena mittiṃ na jīrayetha na vināseyya. 527953,114,4981,2,45,1,246,33,"Evañca pana vatvā,‘‘ samma porisāda, guṇavantassa ācariyassa vacanaṃ nāma bhindituṃ na vaṭṭati, ahañca taruṇakālepi tava piṭṭhiācariyo hutvā bahuṃ sikkhaṃ sikkhāpesiṃ, idānipi buddhalīlāya satārahā gāthā te kathesiṃ, tena me vacanaṃ kātuṃ arahasī’’ ti āha. " 527954,114,4981,46,93,1,285,38,"Taṃ sutvā porisādo‘‘ ayaṃ sutasomo mayhaṃ ācariyo ceva paṇḍito ca, varo cassa mayā dinno, kiṃ sakkā kātuṃ, ekasmiṃ attabhāve maraṇaṃ nāma dhuvaṃ, manussamaṃsaṃ na khādissāmi, dassāmissa varan’’ ti assudhārāhi pavattamānāhi uṭṭhāya sutasomanarindassa pādesu patitvā varaṃ dadamāno imaṃ gāthamāha– " 527955,114,4982,2,4,1,0,0,472. 527956,114,4983,2,16,1,61,11,"‘ ‘ Addhā hi so bhakkho mama manāpo, etassa hetumhi vanaṃ paviṭṭho; " 527957,114,4984,2,16,1,61,11,"Sace ca maṃ yācasi etamatthaṃ, etampi te samma varaṃ dadāmī’’ ti. " 527958,114,4985,2,6,1,26,4,Atha naṃ mahāsatto evamāha– 527959,114,4985,7,48,1,189,28,"‘‘ samma, sīle ṭhitassa maraṇampi varaṃ, gaṇhāmi, mahārāja, tayā dinnaṃ varaṃ, ajja paṭṭhāya ariyapathe patiṭṭhitosi, evaṃ santepi taṃ yācāmi, sace te mayi sineho atthi, pañca sīlāni gaṇha, mahārājā’’ ti." 527960,114,4985,49,61,1,29,6,"‘‘ Sādhu, samma, dehi me sīlānī’’ ti." 527961,114,4985,62,69,1,17,3,‘‘ Gaṇha mahārājā’’ ti. 527962,114,4985,70,76,1,57,6,So mahāsattaṃ pañcapatiṭṭhitena vanditvā ekamantaṃ nisīdi. 527963,114,4985,77,81,1,40,4,Mahāsattopi naṃ pañcasīlesu patiṭṭhāpesi. 527964,114,4985,82,117,1,239,30,"Tasmiṃ khaṇe tattha sannipatitā bhummā devā mahāsatte pītiṃ janetvā‘‘ avīcito yāva bhavaggā añño porisādaṃ manussamaṃsato nivāretuṃ samattho nāma natthi, aho sutasomena dukkarataraṃ katan’’ ti mahantena saddena vanaṃ unnādentā sādhukāraṃ adaṃsu. " 527965,114,4985,118,128,1,75,9,Tesaṃ saddaṃ sutvā cātumahārājikāti evaṃ yāva brahmalokā ekakolāhalaṃ ahosi. 527966,114,4985,129,135,1,60,6,Rukkhe laggitarājānopi taṃ devatānaṃ sādhukārasaddaṃ suṇiṃsu. 527967,114,4985,136,140,1,49,4,Rukkhadevatāpi sakavimāne ṭhitāva sādhukāramadāsi. 527968,114,4985,141,149,1,45,7,"Iti devatānaṃ saddova sūyati, rūpaṃ na dissati. " 527969,114,4985,150,155,1,49,5,Devatānaṃ sādhukārasaddaṃ sutvā rājāno cintayiṃsu– 527970,114,4985,156,175,1,114,14,"‘‘ sutasomaṃ nissāya no jīvitaṃ laddhaṃ, dukkaraṃ kataṃ sutasomena porisādaṃ damentenā’’ ti bodhisattassa thutiṃ kariṃsu. " 527971,114,4985,176,182,1,53,6,Porisādo mahāsattassa pāde vanditvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. 527972,114,4985,183,186,1,19,3,Atha naṃ bodhisatto– 527973,114,4985,187,197,1,28,5,"‘‘ samma, khattiye mocehī’’ ti āha. " 527974,114,4985,198,242,1,234,34,"So cintesi‘‘ ahaṃ etesaṃ paccāmitto, ete mayā mocitā‘ gaṇhatha no paccāmittan’ ti maṃ hiṃseyyuṃ, mayā jīvitaṃ cajantenapi na sakkā sutasomassa santikā gahitaṃ sīlaṃ bhindituṃ, iminā saddhiyeva gantvā mocessāmi, evaṃ me bhayaṃ na bhavissatī’’ ti. " 527975,114,4985,243,260,1,86,11,"Atha bodhisattaṃ vanditvā,‘‘ sutasoma, ubhopi gantvā khattiye mocessāmā’’ ti vatvā gāthamāha– " 527976,114,4986,2,4,1,0,0,473. 527977,114,4987,2,19,1,62,13,"‘ ‘ Satthā ca me hosi sakhā ca mesi, vacanampi te samma ahaṃ akāsiṃ; " 527978,114,4988,2,14,1,60,9,"Tuvampi me samma karohi vākyaṃ, ubhopi gantvāna pamocayāmā’’ ti. " 527979,114,4989,2,14,1,80,10,"Tattha {satthā}ti saggamaggassa desitattā satthā ca, taruṇakālato paṭṭhāya sakhā ca. " 527980,114,4990,2,6,1,23,4,Atha naṃ bodhisatto āha– 527981,114,4991,2,4,1,0,0,474. 527982,114,4992,2,17,1,64,13,"‘ ‘ Satthā ca te homi sakhā ca tyamhi, vacanampi me samma tuvaṃ akāsi; " 527983,114,4993,2,14,1,59,9,"Ahampi te samma karomi vākyaṃ, ubhopi gantvāna pamocayāmā’’ ti. " 527984,114,4994,2,7,1,31,5,Evaṃ vatvā te upasaṅkamitvā āha– 527985,114,4995,2,4,1,0,0,475. 527986,114,4996,2,10,1,54,6,"‘ ‘ Kammāsapādena viheṭhitattha, talāvutā assumukhā rudantā; " 527987,114,4997,2,14,1,64,9,"Na jātu dubbhetha imassa rañño, saccappaṭiññaṃ me paṭissuṇāthā’’ ti. " 527988,114,4998,2,67,1,459,51,"Tattha kammāsapādenāti idaṃ mahāsatto‘‘ ubhopi gantvāna pamocayāmā’’ ti sampaṭicchitvā‘‘ khattiyā nāma mānathaddhā honti, muttamattāva‘ iminā mayaṃ viheṭhitamhā’ ti porisādaṃ potheyyumpi haneyyumpi, na kho panesa tesu dubbhissati, ahaṃ ekakova gantvā paṭiññaṃ tāva nesaṃ gaṇhissāmī’’ ti cintetvā tattha gantvā te hatthatale āvunitvā aggapādaṅgulīhi bhūmiṃ phusamānāhi rukkhasākhāsu olaggite vātappaharaṇakāle nāgadantesu olaggitakuraṇḍakadāmāni viya samparivattante addasa. " 527989,114,4998,68,82,1,73,10,Tepi taṃ disvā‘‘ idānimhā mayaṃ arogā’’ ti ekappahāreneva mahāviravaṃ raviṃsu. 527990,114,4998,83,114,1,136,21,"Atha ne mahāsatto‘‘ mā bhāyitthā’’ ti assāsetvā‘‘ mayā porisādo damito, tumhākaṃ abhayaṃ gahitaṃ, tumhe pana me vacanaṃ karothā’’ ti vatvā evamāha. " 527991,114,4998,115,122,1,40,6,Tattha na {jātū}ti ekaṃseneva na dubbhetha. 527992,114,4999,2,4,1,9,2,Te āhaṃsu– 527993,114,5000,2,4,1,0,0,476. 527994,114,5001,2,10,1,53,6,"‘ ‘ Kammāsapādena viheṭhitamhā, talāvutā assumukhā rudantā; " 527995,114,5002,2,14,1,62,9,"Na jātu dubbhema imassa rañño, saccappaṭiññaṃ te paṭissuṇāmā’’ ti. " 527996,114,5003,2,39,1,196,26,"Tattha {paṭissuṇāmā}ti‘‘ evaṃ paṭiññaṃ adhivāsema sampaṭicchāma, apica kho pana mayaṃ kilantā kathetuṃ na sakkoma, tumhe sabbasattānaṃ saraṇaṃ, tumheva kathetha, mayaṃ vo vacanaṃ sutvā paṭiññaṃ dassāmā’’ ti. " 527997,114,5004,2,16,1,60,10,Atha ne bodhisatto‘‘ tena hi paṭiññaṃ dethā’’ ti vatvā gāthamāha– 527998,114,5005,2,4,1,0,0,477. 527999,114,5006,2,15,1,57,10,"‘ ‘ Yathā pitā vā atha vāpi mātā, anukampakā atthakāmā pajānaṃ,. " 528000,114,5007,2,17,1,62,12,"Evameva vo hotu ayañca rājā, tumhe ca vo hotha yatheva puttā’’ ti. " 528001,114,5008,2,9,1,47,6,Atha naṃ tepi sampaṭicchamānā imaṃ gāthamāhaṃsu– 528002,114,5009,2,4,1,0,0,478. 528003,114,5010,2,14,1,57,10,"‘ ‘ Yathā pitā vā atha vāpi mātā, anukampakā atthakāmā pajānaṃ; " 528004,114,5011,2,15,1,60,10,"Evameva no hotu ayañca rājā, mayampi hessāma yatheva puttā’’ ti. " 528005,114,5012,2,10,1,41,7,Tattha tumhe ca {vo}ti vo -kāro nipātamattaṃ. 528006,114,5013,2,21,1,90,13,"Iti mahāsatto tesaṃ paṭiññaṃ gahetvā porisādaṃ pakkositvā‘‘ ehi, samma, khattiye mocehī’’ ti āha. " 528007,114,5013,22,29,1,48,7,So khaggaṃ gahetvā ekassa rañño bandhanaṃ chindi. 528008,114,5013,30,39,1,77,9,Rājā sattāhaṃ nirāhāro vedanappatto saha bandhanachedā mucchito bhūmiyaṃ pati. 528009,114,5013,40,74,1,153,24,"Taṃ disvā mahāsatto kāruññaṃ katvā,‘‘ samma porisāda, mā evaṃ chindī’’ ti ekaṃ rājānaṃ ubhohi hatthehi daḷhaṃ gahetvā ure katvā‘‘ idāni bandhanaṃ chindāhī’’ ti āha. " 528010,114,5013,75,78,1,24,3,Porisādo khaggena chindi. 528011,114,5013,79,90,1,107,11,Mahāsatto thāmasampannatāya naṃ ure nipajjāpetvā orasaputtaṃ viya muducittena otāretvā bhūmiyaṃ nipajjāpesi. 528012,114,5013,91,130,1,269,33,"Evaṃ sabbepi te bhūmiyaṃ nipajjāpetvā vaṇe dhovitvā dārakānaṃ kaṇṇato suttakaṃ viya saṇikaṃ rajjuyo nikkaḍḍhitvā pubbalohitaṃ dhovitvā vaṇe niddose katvā,‘‘ samma porisāda, ekaṃ rukkhatacaṃ pāsāṇe ghaṃsitvā āharā’’ ti āharāpetvā saccakiriyaṃ katvā tesaṃ hatthatalāni makkhesi. " 528013,114,5013,131,135,1,33,4,Taṅkhaṇaññeva vaṇo phāsukaṃ ahosi. 528014,114,5013,136,148,1,75,10,"Porisādo taṇḍulaṃ gahetvā taralaṃ paci , ubho janā parosataṃ khattiye pāyesuṃ. " 528015,114,5013,149,156,1,43,6,"Iti te sabbeva santappitā, sūriyo atthaṅgato. " 528016,114,5013,157,173,1,120,15,"Punadivase pāto ca majjhanhike ca sāyañca taralameva pāyetvā tatiyadivase sasitthakayāguṃ pāyesuṃ, tāvatā te arogā ahesuṃ. " 528017,114,5014,2,35,1,117,18,"Atha ne mahāsatto‘‘ gantuṃ sakkhissathā’’ ti pucchitvā‘‘ gacchāmā’’ ti vutte‘‘ ehi, samma porisāda, sakaṃ raṭṭhaṃ gacchāmā’’ ti āha. " 528018,114,5014,36,60,1,119,17,"So rodamāno tassa pādesu patitvā‘‘ tvaṃ, samma, rājāno gahetvā gaccha, ahaṃ idheva vanamūlaphalāni khādanto vasissāmī’’ ti āha." 528019,114,5014,61,79,1,74,11,"‘‘ Samma, idha kiṃ karissasi, ramaṇīyaṃ te raṭṭhaṃ, bārāṇasiyaṃ rajjaṃ kārehī’’ ti." 528020,114,5014,80,169,1,456,65,"‘‘ Samma kiṃ kathesi, na sakkā mayā tattha gantuṃ, sakalanagaravāsino hi me verino, te‘ iminā mayhaṃ mātā khāditā, mayhaṃ pitā, mayhaṃ bhātā’ ti maṃ paribhāsissanti,‘ gaṇhatha imaṃ coran’ ti ekekadaṇḍena vā ekekaleḍḍunā vā maṃ jīvitā voropessanti, ahañca tumhākaṃ santike sīlesu patiṭṭhito, jīvitahetupi na sakkā mayā paraṃ māretuṃ, tasmā nāhaṃ gacchāmi, ahaṃ manussamaṃsato viratattā kittakaṃ jīvissāmi, idāni mama tumhākaṃ dassanaṃ natthī’’ ti roditvā‘‘ gacchatha tumhe’’ ti āha. " 528021,114,5014,170,249,1,461,59,"Atha mahāsatto tassa piṭṭhiṃ parimajjitvā,‘‘ samma porisāda, mā cintayi, sutasomo nāmāhaṃ, mayā tādiso kakkhaḷo pharuso vinīto, bārāṇasivāsikesu kiṃ vattabbaṃ atthi, ahaṃ taṃ tattha patiṭṭhāpessāmi, asakkonto attano rajjaṃ dvidhā bhinditvā dassāmī’’ ti vatvā‘‘ tumhākampi nagare mama verino atthiyevā’’ ti vutte‘‘ iminā mama vacanaṃ karontena dukkaraṃ kataṃ, yena kenaci upāyena porāṇakayase patiṭṭhapetabbo esa mayā’’ ti cintetvā tassa palobhanatthāya nagarasampattiṃ vaṇṇento āha– " 528022,114,5015,2,4,1,0,0,479. 528023,114,5016,2,12,1,64,8,"‘ ‘ Catuppadaṃ sakuṇañcāpi maṃsaṃ, sūdehi randhaṃ sukataṃ suniṭṭhitaṃ; " 528024,114,5017,2,10,1,56,7,"Sudhaṃva indo paribhuñjiyāna, hitvā katheko ramasī araññe. " 528025,114,5018,2,4,1,0,0,480. 528026,114,5019,2,11,1,55,6,"‘ ‘ Tā khattiyā vellivilākamajjhā, alaṅkatā samparivārayitvā; " 528027,114,5020,2,10,1,54,7,"Indaṃva devesu pamodayiṃsu, hitvā katheko ramasī araññe. " 528028,114,5021,2,4,1,0,0,481. 528029,114,5022,2,10,1,57,6,"‘ ‘ Tambūpadhāne bahugoṇakamhi, subhamhi sabbassayanamhi saṅge; " 528030,114,5023,2,5,1,33,4,Seyyassa majjhamhi sukhaṃ sayitvā 528031,114,5024,2,6,1,27,4,Hitvā katheko ramasī araññe. 528032,114,5025,2,4,1,0,0,482. 528033,114,5026,2,12,1,62,8,"‘ ‘ Pāṇissaraṃ kumbhathūṇaṃ nisīthe, athopi ve nippurisampi tūriyaṃ; " 528034,114,5027,2,10,1,55,7,"Bahuṃ sugītañca suvāditañca, hitvā katheko ramasī araññe. " 528035,114,5028,2,4,1,0,0,483. 528036,114,5029,2,11,1,57,6,"‘ ‘ Uyyānasampannaṃ pahūtamālyaṃ, migājinūpetaṃ puraṃ surammaṃ; " 528037,114,5030,2,13,1,57,8,"Hayehi nāgehi rathehupetaṃ, hitvā katheko ramasī araññe’’ ti. " 528038,114,5031,2,9,1,44,6,Tattha sukatan ti nānappakārehi suṭṭhu kataṃ. 528039,114,5031,10,15,1,52,5,Suniṭṭhitan ti nānāsambhārayojanena suṭṭhu niṭṭhitaṃ. 528040,114,5031,16,20,1,20,3,{Katheko}ti kathaṃ eko. 528041,114,5031,21,38,1,74,9,"{Ramasī}ti mūlaphalādīni khādanto kathaṃ ramissasi,‘‘ ehi, mahārāja, gamissāmā’’ ti. " 528042,114,5031,39,49,1,67,6,"{Vellivilākamajjhā}ti ettha {vellī}ti rāsi, {vilākamajjhā}ti vilaggamajjhā. " 528043,114,5031,50,55,1,62,5,Uttattaghanasuvaṇṇarāsipabhā ceva tanudīghamajjhā cāti dasseti. 528044,114,5031,56,84,1,134,19,"{Devesū}ti devalokesu accharā indaṃ viya ramaṇīye bārāṇasinagare pubbe taṃ pamodayiṃsu, tā hitvā idha kiṃ karissasi,‘‘ ehi, samma, gacchāmā’’ ti. " 528045,114,5031,85,88,1,27,2,{Tambūpadhāne}ti rattūpadhāne. 528046,114,5031,89,93,1,44,3,{Sabbassayanamhī}ti sabbattharaṇatthate sayane. 528047,114,5031,94,104,1,80,9,{Saṅge}ti anekabhūmike dassetvā addharattaaṅgayutte tattha tvaṃ pubbe sayīti attho. 528048,114,5031,105,126,1,108,15,"Sukhan ti tādisassa sayanassa majjhamhi sukhaṃ sayitvāna idāni kathaṃ araññe ramissasi,‘‘ ehi gacchāma, sammā’’ ti. " 528049,114,5031,127,130,1,20,2,{Nisīthe}ti rattibhāge. 528050,114,5031,131,136,1,36,4,{Hitvā}ti evarūpaṃ sampattiṃ chaḍḍetvā. 528051,114,5031,137,146,1,78,7,"Uyyānasampannaṃ pahūtamālyan ti, mahārāja, tava uyyānasampannaṃ nānāvidhapupphaṃ. " 528052,114,5031,147,164,1,102,15,"Migājinūpetaṃ puraṃ suramman ti taṃ uyyānaṃ migājinaṃ nāma nāmena, tena upetaṃ purampi te suṭṭhu rammaṃ. " 528053,114,5031,165,171,1,44,5,{Hitvā}ti evarūpaṃ manoramaṃ nagaraṃ chaḍḍetvā. 528054,114,5032,2,73,1,437,53,"Iti mahāsatto‘‘ appeva nāmesa pubbe upabhuttaparibhogarasaṃ saritvā gantukāmo bhaveyyā’’ ti paṭhamaṃ bhojanena palobhesi, dutiyaṃ kilesena, tatiyaṃ sayanena, catutthaṃ naccagītavāditena, pañcamaṃ uyyānena ceva nagarena cāti imehi ettakehi palobhetvā‘‘ ehi, mahārāja, ahaṃ taṃ ādāya gantvā bārāṇasiyaṃ patiṭṭhāpetvā pacchā sakaraṭṭhaṃ gamissāmi, sace bārāṇasirajjaṃ na labhissasi, upaḍḍharajjaṃ te dassāmi, kiṃ te araññavāsena, mama vacanaṃ karohī’’ ti āha. " 528055,114,5032,74,141,1,411,49,"So tassa vacanaṃ sutvā gantukāmo hutvā‘‘ sutasomo mayhaṃ atthakāmo anukampako, paṭhamaṃ maṃ kalyāṇe patiṭṭhāpetvā‘ idāni porāṇakayaseva patiṭṭhāpessāmī’ ti vadati, sakkhissati cesa patiṭṭhāpetuṃ, iminā saddhiṃyeva gantuṃ vaṭṭati, kiṃ me araññavāsenā’’ ti cintetvā tuṭṭhacitto tassa guṇaṃ nissāya vaṇṇaṃ kathetukāmo‘‘ samma, sutasoma, kalyāṇamittasaṃsaggato sādhutaraṃ, pāpamittasaṃsaggato vā pāpataraṃ nāma natthī’’ ti vatvā āha– " 528056,114,5033,2,4,1,0,0,484. 528057,114,5034,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Kāḷapakkhe yathā cando, hāyateva suve suve; " 528058,114,5035,2,8,1,40,5,"Kāḷapakkhūpamo rāja, asataṃ hoti samāgamo. " 528059,114,5036,2,4,1,0,0,485. 528060,114,5037,2,9,1,43,5,"‘ ‘ Yathāhaṃ rasakamāgamma, sūdaṃ kāpurisādhamaṃ; " 528061,114,5038,2,9,1,44,6,"Akāsiṃ pāpakaṃ kammaṃ, yena gacchāmi duggatiṃ. " 528062,114,5039,2,4,1,0,0,486. 528063,114,5040,2,12,1,44,7,"‘ ‘ Sukkapakkhe yathā cando, vaḍḍhateva suve suve; " 528064,114,5041,2,8,1,40,5,"Sukkapakkhūpamo rāja, sataṃ hoti samāgamo. " 528065,114,5042,2,4,1,0,0,487. 528066,114,5043,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Yathāhaṃ tuvamāgamma, sutasoma vijānahi; " 528067,114,5044,2,9,1,44,6,"Kāhāmi kusalaṃ kammaṃ, yena gacchāmi suggatiṃ. " 528068,114,5045,2,4,1,0,0,488. 528069,114,5046,2,13,1,63,9,"‘ ‘ Thale yathā vāri janinda vuṭṭhaṃ, anaddhaneyyaṃ na ciraṭṭhitīkaṃ; " 528070,114,5047,2,11,1,55,7,"Evampi hoti asataṃ samāgamo, anaddhaneyyo udakaṃ thaleva. " 528071,114,5048,2,4,1,0,0,489. 528072,114,5049,2,12,1,60,8,"‘ ‘ Sare yathā vāri janinda vuṭṭhaṃ, ciraṭṭhitīkaṃ naravīraseṭṭha; " 528073,114,5050,2,11,1,56,8,"Evampi ve hoti sataṃ samāgamo, ciraṭṭhitīko udakaṃ sareva. " 528074,114,5051,2,4,1,0,0,490. 528075,114,5052,2,13,1,59,9,"‘ ‘ Abyāyiko hoti sataṃ samāgamo, yāvampi tiṭṭheyya tatheva hoti; " 528076,114,5053,2,15,1,66,10,"Khippañhi veti asataṃ samāgamo, tasmā sataṃ dhammo asabbhi ārakā’’ ti. " 528077,114,5054,2,8,1,32,5,Tattha suve {suve}ti divase divase. 528078,114,5054,9,13,1,34,4,Anaddhaneyyan ti na addhānakkhamaṃ. 528079,114,5054,14,17,1,14,2,{Sare}ti samudde. 528080,114,5054,18,23,1,39,4,{Naravīraseṭṭhā}ti naresu vīriyena seṭṭha. 528081,114,5054,24,30,1,41,5,Udakaṃ {sarevā}ti samudde vuṭṭhaudakaṃ viya. 528082,114,5054,31,34,1,24,2,{Abyāyiko}ti avigacchanako. 528083,114,5054,35,53,1,115,14,"Yāvampi {tiṭṭheyyā}ti yattakaṃ kālaṃ jīvitaṃ tiṭṭheyya, tattakaṃ kālaṃ tatheva hoti, na jīrati sappurisehi mittabhāvoti. " 528084,114,5055,2,9,1,58,7,Iti porisādo sattahi gāthāhi mahāsattasseva vaṇṇaṃ kathesi. 528085,114,5055,10,19,1,73,9,Mahāsattopi porisādañca te ca rājāno gahetvā attano paccantagāmaṃ agamāsi. 528086,114,5055,20,27,1,71,7,Paccantagāmavāsino mahāsattaṃ disvā nagaraṃ gantvā amaccānaṃ ācikkhiṃsu. 528087,114,5055,28,33,1,43,5,Amaccā balakāyaṃ ādāya gantvā parivārayiṃsu. 528088,114,5055,34,39,1,48,5,Mahāsatto tena parivārena bārāṇasirajjaṃ agamāsi. 528089,114,5055,40,55,1,123,13,"Antarāmagge janapadavāsino bodhisattassa paṇṇākāraṃ datvā anugacchiṃsu, mahanto parivāro ahosi, tena saddhiṃ bārāṇasiṃ pāpuṇi. " 528090,114,5055,56,64,1,56,7,"Tadā porisādassa putto rājā hoti, senāpati kāḷahatthiyeva. " 528091,114,5055,65,68,1,23,3,Nāgarā rañño ārocayiṃsu– 528092,114,5055,69,92,1,148,17,"‘‘ mahārāja, sutasomo kira porisādaṃ dametvā ādāya idhāgacchati, nagaramassa pavisituṃ na dassāmā’’ ti sīghaṃ nagaradvārāni pidahitvā āvudhahatthā aṭṭhaṃsu. " 528093,114,5055,93,116,1,152,18,"Mahāsatto dvārānaṃ pihitabhāvaṃ ñatvā porisādañca parosatañca rājāno ohāya katipayehi amaccehi saddhiṃ āgantvā‘‘ ahaṃ sutasomarājā, dvāraṃ vivarathā’’ ti āha. " 528094,114,5055,117,121,1,28,4,Purisā gantvā rañño ārocesuṃ. 528095,114,5055,122,132,1,34,5,So‘‘ khippaṃ vivarathā’’ ti vivarāpesi. 528096,114,5055,133,136,1,24,3,Mahāsatto nagaraṃ pāvisi. 528097,114,5055,137,147,1,69,9,Rājā ca kāḷahatthi cassa paccuggamanaṃ katvā ādāya pāsādaṃ āropayiṃsu. 528098,114,5056,2,12,1,91,10,So rājapallaṅke nisīditvā porisādassa aggamahesiṃ sesāmacce ca pakkosāpetvā kāḷahatthiṃ āha– 528099,114,5056,13,26,1,52,8,"‘‘ kāḷahatthi, kasmā rañño nagaraṃ pavisituṃ na dethā’’ ti?" 528100,114,5056,27,53,1,144,18,"‘‘ So rajjaṃ kārento imasmiṃ nagare bahū manusse khādi, khattiyehi akattabbaṃ kari, sakalajambudīpaṃ chiddamakāsi, evarūpo pāpadhammo, tena kāraṇenā’’ ti." 528101,114,5056,54,169,1,656,86,"‘‘ Idāni‘ so evarūpaṃ karissatī’ ti mā cintayittha, ahaṃ taṃ dametvā sīlesu patiṭṭhāpesiṃ, jīvitahetupi kañci na viheṭhessati, natthi vo tato bhayaṃ, evaṃ mā karittha, puttehi nāma mātāpitaro paṭijaggitabbā, mātāpituposakā hi saggaṃ gacchanti, itare nirayan’’ ti evaṃ so nicāsane nisinnassa puttarājassa ovādaṃ datvā,‘‘ kāḷahatthi, tvaṃ rañño sahāyo ceva sevako ca, raññāpi mahante issariye patiṭṭhāpito, tayāpi rañño atthaṃ carituṃ vaṭṭatī’’ ti senāpatimpi anusāsitvā,‘‘ devi, tvampi kulagehā āgantvā tassa santike aggamahesiṭṭhānaṃ patvā puttadhītāhi vaḍḍhippattā, tayāpi tassa atthaṃ carituṃ vaṭṭatī’’ ti deviyāpi ovādaṃ datvā tamevatthaṃ matthakaṃ pāpetuṃ dhammaṃ desento gāthā āha– " 528102,114,5057,2,4,1,0,0,491. 528103,114,5058,2,17,1,59,13,"‘ ‘ Na so rājā yo ajeyyaṃ jināti, na so sakhā yo sakhāraṃ jināti; " 528104,114,5059,2,17,1,68,14,"Na sā bhariyā yā patino na vibheti, na te puttā ye na bharanti jiṇṇaṃ. " 528105,114,5060,2,4,1,0,0,492. 528106,114,5061,2,19,1,68,15,"‘ ‘ Na sā sabhā yattha na santi santo, na te santo ye na bhaṇanti dhammaṃ; " 528107,114,5062,2,11,1,62,8,"Rāgañca dosañca pahāya mohaṃ, dhammaṃ bhaṇantāva bhavanti santo. " 528108,114,5063,2,4,1,0,0,493. 528109,114,5064,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Nābhāsamānaṃ jānanti, missaṃ bālehi paṇḍitaṃ; " 528110,114,5065,2,8,1,42,5,"Bhāsamānañca jānanti, desentaṃ amataṃ padaṃ. " 528111,114,5066,2,4,1,0,0,494. 528112,114,5067,2,11,1,45,7,"‘ ‘ Bhāsaye jotaye dhammaṃ, paggaṇhe isinaṃ dhajaṃ; " 528113,114,5068,2,12,1,47,7,"Subhāsitaddhajā isayo, dhammo hi isinaṃ dhajo’’ ti. " 528114,114,5069,2,16,1,69,12,"Tattha ajeyyan ti ajeyyā nāma mātāpitaro, te jinanto rājā nāma na hoti. " 528115,114,5069,17,31,1,89,12,"Sace tvampi pitu santakaṃ rajjaṃ labhitvā tassa paṭisattu hosi, akiccakārī nāma bhavissasi . " 528116,114,5069,32,37,1,34,4,Sakhāraṃ {jinātī}ti kūṭaḍḍena jināti. 528117,114,5069,38,53,1,96,12,"Sace tvaṃ, kāḷahatthi, raññā saddhiṃ mittadhammaṃ na pūresi, adhammaṭṭho hutvā niraye nibbattissasi. " 528118,114,5069,54,59,1,23,4,Na {vibhetī}ti na bhāyati. 528119,114,5069,60,75,1,86,13,"Sace tvaṃ rañño na bhāyasi, bhariyādhamme ṭhitā nāma na hosi, akiccakārī nāma bhavissasi. " 528120,114,5069,76,79,1,20,3,Jiṇṇan ti mahallakaṃ. 528121,114,5069,80,88,1,49,8,Tasmiñhi kāle abharantā puttā puttā nāma na honti. 528122,114,5070,2,5,1,15,2,{Santo}ti paṇḍitā. 528123,114,5070,6,21,1,81,14,"Ye na bhaṇanti dhamman ti ye pucchitā saccasabhāvaṃ na vadanti, na te paṇḍitā nāma. " 528124,114,5070,22,36,1,107,13,Dhammaṃ {bhaṇantāvā}ti ete rāgādayo pahāya parassa hitānukampakā hutvā sabhāvaṃ bhaṇantāva paṇḍitā nāma honti. 528125,114,5070,37,41,1,30,4,Nābhāsamānan ti na abhāsamānaṃ. 528126,114,5070,42,66,1,145,19,"Amataṃ padan ti amatamahānibbānaṃ desentaṃ‘‘ paṇḍito’’ ti jānanti, teneva porisādo maṃ ñatvā pasannacitto cattāro vare datvā pañcasu sīlesu patiṭṭhito. " 528127,114,5070,67,95,1,189,23,"{Bhāsaye}ti paṇḍito puriso dhammaṃ bhāseyya joteyya, buddhādayo isayo yasmā dhammo etesaṃ dhajo, tasmā subhāsitaddhajā nāma subhāsitaṃ paggaṇhanti, bālā pana subhāsitaṃ paggaṇhantā nāma natthīti. " 528128,114,5071,2,64,1,397,50,"Imassa dhammakathaṃ sutvā rājā ca senāpati ca devī ca tuṭṭhā‘‘ gacchāma, mahārāja, ānemā’’ ti vatvā nagare bheriṃ carāpetvā nāgare sannipātetvā‘‘ tumhe mā bhāyittha, rājā kira dhamme patiṭṭhito, etha naṃ ānemā’’ ti mahājanaṃ ādāya mahāsattaṃ purato katvā rañño santikaṃ gantvā vanditvā kappake upaṭṭhāpetvā kappitakesamassuṃ nhātānulittapasādhitaṃ rājānaṃ ratanarāsimhi ṭhapetvā abhisiñcitvā nagaraṃ pavesesuṃ. " 528129,114,5071,65,74,1,79,9,Porisādo rājā hutvā parosatānaṃ khattiyānaṃ mahāsattassa ca mahāsakkāraṃ kāresi. 528130,114,5071,75,89,1,100,10,‘‘ Sutasomanarindena kira porisādaṃ dametvā rajje patiṭṭhāpito’’ ti sakalajambudīpe mahākolāhalaṃ udapādi. 528131,114,5071,90,101,1,61,7,Indapatthanagaravāsinopi‘‘ rājā no āgacchatū’’ ti dūtaṃ pahiṇiṃsu. 528132,114,5071,102,135,1,185,24,"So tattha māsamattaṃ vasitvā,‘‘ samma, gacchāmahaṃ, tvaṃ appamatto hohi, nagaradvāresu ca majjhe cāti pañca dānasālāyo kārehi, dasa rājadhamme akopetvā agatigamanaṃ pariharā’’ ti porisādaṃ ovadi. " 528133,114,5071,136,142,1,52,5,Parosatāhi rājadhānīhi balakāyo yebhuyyena sannipati . 528134,114,5071,143,149,1,47,6,So tena balakāyena parivuto bārāṇasito nikkhami. 528135,114,5071,150,154,1,43,4,Porisādopi nikkhamitvā upaḍḍhapathā nivatti. 528136,114,5071,155,161,1,52,6,Mahāsatto avāhanānaṃ rājūnaṃ vāhanāni datvā uyyojesi. 528137,114,5071,162,174,1,97,12,Tepi rājāno tena saddhiṃ sammoditvā mahāsattaṃ vandanādīni katvā attano attano janapadaṃ agamiṃsu. 528138,114,5072,2,16,1,157,14,Mahāsattopi nagaraṃ patvā indapatthanagaravāsīhi devanagaraṃ viya alaṅkatanagaraṃ pavisitvā mātāpitaro vanditvā madhurapaṭisanthāraṃ katvā mahātalaṃ abhiruhi. 528139,114,5072,17,23,1,34,5,So dhammena rajjaṃ kārento cintesi – 528140,114,5072,24,35,1,63,6,"‘‘ rukkhadevatā mayhaṃ bahūpakārā, balikammalābhamassā karissāmī’’ ti. " 528141,114,5072,36,49,1,90,12,So tassa nigrodhassa avidūre mahantaṃ taḷākaṃ kāretvā bahūni kulāni pesetvā gāmaṃ nivesesi. 528142,114,5072,50,54,1,49,4,Gāmo mahā ahosi asītimattaāpaṇasahassapaṭimaṇḍito. 528143,114,5072,55,66,1,115,10,"Tampi rukkhamūlaṃ sākhantato paṭṭhāya samatalaṃ kāretvā parikkhittavedikatoraṇadvārayuttaṃ akāsi, devatā abhippasīdi. " 528144,114,5072,67,76,1,81,9,Kammāsapādassa damitaṭṭhāne nivuṭṭhattā pana so gāmo kammāsadammanigamo nāma jāto. 528145,114,5072,77,89,1,97,12,Tepi sabbe rājāno mahāsattassa ovāde ṭhatvā dānādīni puññāni katvā āyupariyosāne saggaṃ pūrayiṃsu. 528146,114,5073,2,60,1,351,40,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā‘‘ na, bhikkhave, idānevāhaṃ aṅgulimālaṃ damemi, pubbepesa mayā damitoyevā’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi‘‘ tadā porisādo rājā aṅgulimālo ahosi, kāḷahatthi sāriputto, nandabrāhmaṇo ānando, rukkhadevatā kassapo, sakko anuruddho, sesarājāno buddhaparisā, mātāpitaro mahārājakulāni, sutasomarājā pana ahameva ahosin’’ ti. " 528147,114,5074,2,4,1,33,2,Mahāsutasomajātakavaṇṇanā pañcamā. 528148,114,5075,2,3,1,12,1,Jātakuddānaṃ – 528149,114,5076,2,12,1,60,9,"Sumukho pana haṃsavaro ca mahā, sudhabhojaniko ca paro pavaro; " 528150,114,5077,2,5,1,55,2,"Sakuṇāladijādhipativhayano , sutasomavaruttamasavhayanoti. " 528151,114,5078,2,4,1,27,2,Asītinipātavaṇṇanā niṭṭhitā. 528152,114,5079,2,5,1,22,3,Pañcamo bhāgo niṭṭhitoniṭṭhito 528153,115,1,1,6,1,51,5,Namo Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa 528154,115,2,2,2,1,14,1,Khuddakanikāye 528155,115,3,2,2,1,16,1,Jātaka-aṭṭhakathā 528156,115,4,2,5,1,0,1,( Chaṭṭho bhāgo) 528157,115,5,2,4,1,10,2,22 . Mahānipāto 528158,115,7,2,7,1,23,2,[ 538]1. Mūgapakkhajātakavaṇṇanā 528159,115,8,2,16,1,92,10,Mā paṇḍiccayaṃ {vibhāvayā}ti idaṃ satthā jetavane viharanto mahābhinikkhamanaṃ ārabbha kathesi. 528160,115,8,17,25,1,94,8,Ekadivasañhi bhikkhū dhammasabhāyaṃ sannisinnā bhagavato nekkhammapāramiṃ vaṇṇayantā nisīdiṃsu. 528161,115,8,26,63,1,187,23,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ bhikkhave, idāni mama pūritapāramissa rajjaṃ chaḍḍetvā mahābhinikkhamanaṃ nāma anacchariyaṃ. " 528162,115,8,64,81,1,112,15,Ahañhi pubbe aparipakke ñāṇe pāramiyo pūrentopi rajjaṃ chaḍḍetvā nikkhantoyevā’’ ti vatvā tehi yācito atītaṃ āhari. 528163,115,9,2,10,1,65,8,Atīte kāsiraṭṭhe bārāṇasiyaṃ kāsirājā nāma dhammena rajjaṃ kāresi. 528164,115,9,11,15,1,34,4,Tassa soḷasasahassā itthiyo ahesuṃ. 528165,115,9,16,24,1,41,8,Tāsu ekāpi puttaṃ vā dhītaraṃ vā na labhi. 528166,115,9,25,62,1,150,18,"Nāgarā‘‘ amhākaṃ rañño vaṃsānurakkhako ekopi putto natthī’’ ti rājaṅgaṇe sannipatitvā kusajātake( jā.2.20.1 ādayo) āgatanayeneva rājānaṃ evamāhaṃsu‘‘ deva, puttaṃ patthethā’’ ti. " 528167,115,9,63,79,1,80,11,Rājā tesaṃ vacanaṃ sutvā soḷasasahassā itthiyo‘‘ tumhe puttaṃ patthethā’’ ti āṇāpesi. 528168,115,9,80,92,1,98,12,Tā candādīnaṃ devatānaṃ āyācanaupaṭṭhānādīni katvā patthentiyopi puttaṃ vā dhītaraṃ vā na labhiṃsu. 528169,115,9,93,100,1,67,7,Aggamahesī panassa maddarājadhītā candādevī nāma sīlasampannā ahosi. 528170,115,9,101,113,1,41,7,"Rājā‘‘ bhadde, tvampi puttaṃ patthehī’’ ti āha. " 528171,115,9,114,138,1,157,19,Sā puṇṇamadivase uposathaṃ samādiyitvā cūḷasayane nipannāva attano sīlaṃ āvajjetvā‘‘ sacāhaṃ akhaṇḍasīlā iminā me saccena putto uppajjatū’’ ti saccakiriyaṃ akāsi. 528172,115,10,2,8,1,52,6,Tassā sīlatejena sakkassa bhavanaṃ uṇhākāraṃ dassesi. 528173,115,10,9,31,1,140,17,"Sakko āvajjento taṃ kāraṇaṃ ñatvā‘‘ candādevī puttaṃ pattheti, handāhaṃ puttaṃ dassāmī’’ ti tassānucchavikaṃ puttaṃ upadhārento bodhisattaṃ passi. " 528174,115,10,32,48,1,167,16,Bodhisattopi tadāvīsativassāni bārāṇasiyaṃ rajjaṃ kāretvā tato cuto ussadaniraye nibbattitvā asītivassasahassāni tattha paccitvā tato cavitvā tāvatiṃsabhavane nibbatti. 528175,115,10,49,57,1,71,8,Tatthāpi yāvatāyukaṃ ṭhatvā tato cavitvā uparidevalokaṃ gantukāmo ahosi. 528176,115,10,58,102,1,302,36,"Sakko tassa santikaṃ gantvā‘‘ mārisa, tayi manussaloke uppanne pāramiyo ca te pūrissanti, mahājanassa vuḍḍhi ca bhavissati, ayaṃ kāsirañño candādevī nāma aggamahesī puttaṃ pattheti, tassā kucchiyaṃ uppajjāhī’’ ti vatvā aññesañca cavanadhammānaṃ pañcasatānaṃ devaputtānaṃ paṭiññaṃ gahetvā sakaṭṭhānameva agamāsi. " 528177,115,10,103,121,1,123,14,So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā pañcahi devaputtasatehi saddhiṃ devalokato cavitvā sayaṃ candādeviyā kucchimhi paṭisandhiṃ gaṇhi. 528178,115,10,122,129,1,67,7,Itare pana devaputtā amaccabhariyānaṃ kucchīsu paṭisandhiṃ gaṇhiṃsu. 528179,115,11,2,8,1,46,6,Tadā candādeviyā kucchi vajirapuṇṇā viya ahosi. 528180,115,11,9,15,1,49,6,Sā gabbhassa patiṭṭhitabhāvaṃ ñatvā rañño ārocesi. 528181,115,11,16,22,1,41,6,Taṃ sutvā rājā gabbhassa parihāraṃ dāpesi. 528182,115,11,23,29,1,77,6,Sā paripuṇṇagabbhā dasamāsaccayena dhaññapuññalakkhaṇasampannaṃ puttaṃ vijāyi. 528183,115,11,30,36,1,54,6,Taṃ divasameva amaccagehesu pañca kumārasatāni jāyiṃsu. 528184,115,11,37,44,1,59,7,Tasmiṃ khaṇe rājā amaccagaṇaparivuto mahātale nisinno ahosi. 528185,115,11,45,59,1,40,7,"Athassa ‘‘ putto, te deva, jāto’’ ti ārocayiṃsu. " 528186,115,11,60,80,1,142,17,"Tesaṃ vacanaṃ sutvā rañño puttapemaṃ uppajjitvā chaviyādīni chinditvā aṭṭhimiñjaṃ āhacca aṭṭhāsi, abbhantare pīti uppajji, hadayaṃ sītalaṃ jātaṃ. " 528187,115,11,81,97,1,55,11,"So amacce pucchi‘‘ tuṭṭhā nu kho tumhe, mama putto jāto’’ ti?" 528188,115,11,98,121,1,87,15,"‘‘ Kiṃ kathetha, deva, mayaṃ pubbe anāthā, idāni pana sanāthā jātā, sāmiko no laddho’’ ti āhaṃsu. " 528189,115,11,122,146,1,147,19,"Rājā mahāsenaguttaṃ pakkosāpetvā āṇāpesi‘‘ mama puttassa parivāro laddhuṃ vaṭṭati, gaccha tvaṃ amaccagehesu ajja jātā dārakā kittakā nāmāti olokehī’’ ti. " 528190,115,11,147,164,1,105,13,So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā amaccagehāni gantvā olokento pañca kumārasatāni disvā punāgantvā rañño ārocesi. 528191,115,12,2,12,1,87,10,Rājā pañcannaṃ dārakasatānaṃ kumārapasādhanāni pesetvā puna pañca dhātisatāni ca dāpesi. 528192,115,12,13,22,1,95,8,Mahāsattassa pana atidīghādidosavajjitā alambatthaniyo madhurathaññāyo catusaṭṭhi dhātiyo adāsi. 528193,115,12,23,80,1,427,51,"Atidīghāya hi itthiyā passe nisīditvā thaññaṃ pivato dārakassa gīvā dīghā hoti, atirassāya passe nisīditvā thaññaṃ pivanto dārako nippīḷitakhandhaṭṭhiko hoti, atikisāya passe nisīditvā thaññaṃ pivato dārakassa ūrū rujjanti, atithūlāya passe nisīditvā thaññaṃ pivanto dārako pakkhapādo hoti, atikāḷikāya khīraṃ atisītalaṃ hoti, atiodātāya khīraṃ atiuṇhaṃ hoti, lambatthaniyā passe nisīditvā thaññaṃ pivanto dārako nippīḷitanāsiko hoti. " 528194,115,12,81,111,1,239,28,"Kāsānañca pana itthīnaṃ khīraṃ atiambilaṃ hoti, sāsānañca pana itthīnaṃ khīraṃ atikaṭukādibhedaṃ hoti, tasmā te sabbepi dose vivajjetvā alambatthaniyo madhurathaññāyo catusaṭṭhi dhātiyo datvā mahantaṃ sakkāraṃ katvā candādeviyāpi varaṃ adāsi. " 528195,115,12,112,116,1,28,4,Sāpi gahitakaṃ katvā ṭhapesi. 528196,115,13,2,15,1,132,13,Rājā kumārassa nāmaggahaṇadivase lakkhaṇapāṭhake brāhmaṇe pakkosāpetvā tesaṃ mahantaṃ sakkāraṃ katvā kumārassa antarāyābhāvaṃ pucchi. 528197,115,13,16,48,1,213,23,"Te tassa lakkhaṇasampattiṃ disvā‘‘ mahārāja, dhaññapuññalakkhaṇasampanno ayaṃ kumāro, tiṭṭhatu ekadīpo, dvisahassaparivārānaṃ catunnampi mahādīpānaṃ rajjaṃ kāretuṃ samattho hoti, nāssa koci antarāyo paññāyatī’’ ti vadiṃsu. " 528198,115,13,49,87,1,228,31,"Rājā tesaṃ vacanaṃ sutvā tussitvā kumārassa nāmaṃ karonto yasmā kumārassa jātadivase sakalakāsiraṭṭhe devo vassi, yasmā ca rañño ceva amaccānañca hadayaṃ sītalaṃ jātaṃ, yasmā ca temayamāno jāto, tasmā‘‘ temiyakumāro’’ tissa nāmaṃ akāsi. " 528199,115,13,88,96,1,63,8,Atha naṃ dhātiyo ekamāsikaṃ alaṅkaritvā rañño santikaṃ ānayiṃsu. 528200,115,13,97,106,1,74,9,Rājā piyaputtaṃ āliṅgitvā sīse cumbitvā aṅke nisīdāpetvā ramayamāno nisīdi. 528201,115,14,2,8,1,31,5,Tasmiṃ khaṇe cattāro corā ānītā. 528202,115,14,9,40,1,208,24,"Rājā te disvā‘‘ tesu ekassa corassa sakaṇṭakāhi kasāhi pahārasahassaṃ karotha, ekassa saṅkhalikāya bandhitvā bandhanāgārapavesanaṃ karotha, ekassa sarīre sattipahāraṃ karotha, ekassa sūlāropanaṃ karothā’’ ti āṇāpesi. " 528203,115,14,41,62,1,126,17,Atha mahāsatto pitu vacanaṃ sutvā bhītatasito hutvā‘‘ aho mama pitā rajjaṃ nissāya atibhāriyaṃ nirayagāmikammaṃ akāsī’’ ti cintesi. 528204,115,14,63,70,1,73,7,Punadivase pana taṃ setacchattassa heṭṭhā alaṅkatasirisayane nipajjāpesuṃ. 528205,115,14,71,82,1,97,11,So thokaṃ niddāyitvā pabuddho akkhīni ummīletvā setacchattaṃ olokento mahantaṃ sirivibhavaṃ passi. 528206,115,14,83,89,1,61,6,Athassa pakatiyāpi bhītatasitassa atirekataraṃ bhayaṃ uppajji. 528207,115,14,90,123,1,210,27,"So‘‘ kuto nu kho ahaṃ imaṃ coragehaṃ āgatomhī’’ ti upadhārento jātissarañāṇena devalokato āgatabhāvaṃ ñatvā tato paraṃ olokento ussadaniraye pakkabhāvaṃ passi, tato paraṃ olokento tasmiṃyeva nagare rājabhāvaṃ aññāsi. " 528208,115,15,2,48,1,347,38,"Athassa ‘‘ ahaṃ vīsativassāni bārāṇasiyaṃ rajjaṃ kāretvā asītivassasahassāni ussadaniraye pacciṃ, idāni punapi imasmiṃyeva coragehe nibbattomhi, pitā me hiyyo catūsu coresu ānītesu tathārūpaṃ pharusaṃ nirayasaṃvattanikaṃ kathaṃ kathesi, sacāhaṃ rajjaṃ kāressāmi, punapi niraye nibbattitvā mahādukkhaṃ anubhavissāmī’’ ti āvajjentassa mahantaṃ bhayaṃ uppajji. " 528209,115,15,49,59,1,94,10,Bodhisattassa kañcanavaṇṇaṃ sarīraṃ hatthena parimadditaṃ padumaṃ viya milātaṃ dubbaṇṇaṃ ahosi. 528210,115,15,60,74,1,62,10,So‘‘ kathaṃ nu kho imamhā coragehā mucceyyan’’ ti cintento nipajji. 528211,115,15,75,98,1,125,17,"Atha naṃ ekasmiṃ attabhāve mātubhūtapubbā chatte adhivatthā devadhītā assāsetvā‘‘ tāta temiyakumāra, mā bhāyi, mā soci, mā cintayi. " 528212,115,15,99,133,1,204,28,"Sace ito muccitukāmosi, tvaṃ apīṭhasappīpi pīṭhasappī viya hohi, abadhiropi badhiro viya hohi, amūgopi mūgo viya hohi, imāni tīṇi aṅgāni adhiṭṭhāya attano paṇḍitabhāvaṃ mā pakāsehī’’ ti vatvā paṭhamaṃ gāthamāha– " 528213,115,16,2,4,1,0,0,1. 528214,115,17,2,11,1,52,7,"‘ ‘ Mā paṇḍiccayaṃ vibhāvaya, bālamato bhava sabbapāṇinaṃ; " 528215,115,18,2,14,1,54,9,"Sabbo taṃ jano ocināyatu, evaṃ tava attho bhavissatī’’ ti. " 528216,115,19,2,10,1,48,7,"Tattha paṇḍiccayan ti paṇḍiccaṃ, ayameva vā pāṭho. " 528217,115,19,11,16,1,27,4,{Bālamato}ti bālo iti sammato. 528218,115,19,17,25,1,45,7,Sabbo {jano}ti sakalo antojano ceva bahijano ca. 528219,115,19,26,39,1,67,7,"{Ocināyatū}ti‘‘ nīharathetaṃ kāḷakaṇṇin’’ ti avamaññatu, avajānātūti attho. " 528220,115,20,2,7,1,38,5,So tassā vacanena assāsaṃ paṭilabhitvā– 528221,115,21,2,4,1,0,0,2. 528222,115,22,2,14,1,44,9,"‘ ‘ Karomi te taṃ vacanaṃ, yaṃ maṃ bhaṇasi devate; " 528223,115,23,2,11,1,40,6,"Atthakāmāsi me amma, hitakāmāsi devate’’ ti." 528224,115,23,12,12,1,0,0,– 528225,115,24,2,9,1,45,7,Imaṃ gāthaṃ vatvā tāni tīṇi aṅgāni adhiṭṭhāsi. 528226,115,24,10,14,1,27,4,Sā ca devadhītā antaradhāyi. 528227,115,24,15,24,1,82,9,Rājā puttassa anukkaṇṭhanatthāya tāni pañca kumārasatāni tassa santikeyeva ṭhapesi. 528228,115,24,25,30,1,42,5,Te dārakā thaññatthāya rodanti paridevanti. 528229,115,24,31,48,1,95,13,Mahāsatto pana nirayabhayatajjito‘‘ rajjato me sussitvā matameva seyyo’’ ti na rodati na paridevati. 528230,115,24,49,57,1,57,7,Athassa dhātiyo taṃ pavattiṃ ñatvā candādeviyā ārocayiṃsu. 528231,115,24,58,61,1,18,3,Sāpi rañño ārocesi. 528232,115,24,62,67,1,43,5,Rājā nemittake brāhmaṇe pakkosāpetvā pucchi. 528233,115,24,68,93,1,142,19,"Atha brāhmaṇā āhaṃsu‘‘ deva, kumārassa pakativelaṃ atikkamitvā thaññaṃ dātuṃ vaṭṭati, evaṃ so rodamāno thanaṃ daḷhaṃ gahetvā sayameva pivissatī’’ ti. " 528234,115,24,94,102,1,69,8,Tato paṭṭhāya dhātiyo kumārassa pakativelaṃ atikkamitvā thaññaṃ denti. 528235,115,24,103,115,1,82,11,"Dadamānā ca kadāci ekavāraṃ atikkamitvā denti, kadāci sakaladivasaṃ khīraṃ na denti. " 528236,115,25,2,2,1,15,1,Vīmaṃsanakaṇḍaṃ 528237,115,26,2,12,1,69,8,"So nirayabhayatajjito sussantopi thaññatthāya na rodati, na paridevati. " 528238,115,26,13,34,1,93,16,"Atha naṃ arodantampi disvā‘‘ putto me chāto’’ ti mātā vā thaññaṃ pāyeti, kadāci dhātiyo vā pāyenti. " 528239,115,26,35,40,1,56,5,Sesadārakā thaññaṃ aladdhavelāyameva rodanti paridevanti. 528240,115,26,41,60,1,111,15,"Mahāsatto pana nirayabhayatajjito na rodati, na paridevati, na niddāyati, na hatthapāde samiñjati, na saddaṃ karoti. " 528241,115,26,61,108,1,275,35,"Athassa dhātiyo‘‘ pīṭhasappīnaṃ hatthapādā nāma na evarūpā honti, mūgānaṃ hanukapariyosānaṃ nāma na evarūpaṃ hoti, badhirānaṃ kaṇṇasotāni nāma na evarūpāni honti, bhavitabbamettha kāraṇena, vīmaṃsissāma nan’’ ti cintetvā‘‘ khīrena tāva naṃ vīmaṃsissāmā’’ ti sakaladivasaṃ khīraṃ na denti. " 528242,115,26,109,115,1,42,6,So sussantopi khīratthāya saddaṃ na karoti. 528243,115,26,116,129,1,54,9,Athassa mātā‘‘ putto me chāto’’ ti sayameva thaññaṃ pāyeti. 528244,115,26,130,139,1,82,9,Evaṃ antarantarā khīraṃ adatvā ekasaṃvaccharaṃ vīmaṃsantāpissa antaraṃ na passiṃsu. 528245,115,27,2,41,1,281,29,"Tato amaccādayo rañño ārocesuṃ‘‘ ekavassikadārakā nāma pūvakhajjakaṃ piyāyanti, tena naṃ vīmaṃsissāmā’’ ti pañca kumārasatāni tassa santikeyeva nisīdāpetvā nānāpūvakhajjakāni upanāmetvā bodhisattassa avidūre ṭhapetvā‘‘ yathāruci tāni pūvakhajjakāni gaṇhathā’’ ti paṭicchannaṭṭhāne tiṭṭhanti. " 528246,115,27,42,51,1,72,9,Sesadārakā kalahaṃ karontā aññamaññaṃ paharantā taṃ taṃ gahetvā khādanti. 528247,115,27,52,72,1,140,15,"Mahāsatto pana attānaṃ ovaditvā‘‘ tāta temiyakumāra, nirayabhayaṃ icchanto pūvakhajjakaṃ icchāhī’’ ti nirayabhayatajjito pūvakhajjakaṃ na olokesi. " 528248,115,27,73,81,1,87,8,Evaṃ pūvakhajjakenapi ekasaṃvaccharaṃ antarantarā vīmaṃsantāpissa neva antaraṃ passiṃsu. 528249,115,28,2,22,1,138,15,"Tato ‘‘ dvivassikadārakā nāma phalāphalaṃ piyāyanti, tena naṃ vīmaṃsissāmā’’ ti nānāphalāni upanāmetvā bodhisattassa avidūre ṭhapetvā vīmaṃsiṃsu. " 528250,115,28,23,32,1,59,8,Sesadārakā kalahaṃ katvā yujjhantā taṃ taṃ gahetvā khādanti. 528251,115,28,33,38,1,38,5,So nirayabhayatajjito tampi na olokesi. 528252,115,28,39,47,1,85,8,Evaṃ phalāphalenapi ekasaṃvaccharaṃ antarantarā vīmaṃsantāpissa neva antaraṃ passiṃsu. 528253,115,29,2,22,1,156,15,"Tato ‘‘ tivassikadārakā nāma kīḷanabhaṇḍakaṃ piyāyanti, tena naṃ vīmaṃsissāmā’’ ti nānāsuvaṇṇamayāni hatthiassarūpakādīni kārāpetvā bodhisattassa avidūre ṭhapesuṃ. " 528254,115,29,23,27,1,41,4,Sesadārakā aññamaññaṃ vilumpantā gaṇhiṃsu. 528255,115,29,28,33,1,31,5,Mahāsatto pana na kiñci olokesi. 528256,115,29,34,42,1,89,8,Evaṃ kīḷanabhaṇḍakenapi ekasaṃvaccharaṃ antarantarā vīmaṃsantāpissa neva antaraṃ passiṃsu. 528257,115,30,2,19,1,96,11,"Tato ‘‘ catuvassikadārakā nāma bhojanaṃ piyāyanti, tena naṃ vīmaṃsissāmā’’ ti nānābhojanāni upanāmesuṃ. " 528258,115,30,20,26,1,44,6,Sesadārakā taṃ piṇḍaṃ piṇḍaṃ katvā bhuñjanti. 528259,115,30,27,49,1,141,17,"Mahāsatto pana attānaṃ ovaditvā‘‘ tāta temiyakumāra, aladdhabhojanānaṃ te attabhāvānaṃ gaṇanā nāma natthī’’ ti nirayabhayatajjito tampi na olokesi. " 528260,115,30,50,60,1,87,10,Athassa mātā sayameva hadayena bhijjamānena viya asahantena sahatthena bhojanaṃ bhojesi. 528261,115,30,61,69,1,82,8,Evaṃ bhojanenapi ekasaṃvaccharaṃ antarantarā vīmaṃsantāpissa neva antaraṃ passiṃsu. 528262,115,31,2,31,1,204,24,"Tato ‘‘ pañcavassikadārakā nāma aggino bhāyanti, tena naṃ vīmaṃsissāmā’’ ti rājaṅgaṇe anekadvārayuttaṃ mahantaṃ gehaṃ kāretvā tālapaṇṇehi chādetvā taṃ sesadārakehi parivutaṃ tassa majjhe nisīdāpetvā aggiṃ denti. " 528263,115,31,32,37,1,42,5,Sesadārakā aggiṃ disvā viravantā palāyiṃsu. 528264,115,31,38,58,1,171,16,Mahāsatto pana cintesi‘‘ nirayaaggisantāpanato idameva aggisantāpanaṃ sataguṇena sahassaguṇena satasahassaguṇena varataran’’ ti nirodhasamāpanno mahāthero viya niccalova ahosi. 528265,115,31,59,65,1,44,6,Atha naṃ aggimhi āgacchante gahetvā apanenti. 528266,115,31,66,74,1,79,8,Evaṃ aggināpi ekasaṃvaccharaṃ antarantarā vīmaṃsantāpissa neva antaraṃ passiṃsu. 528267,115,32,2,29,1,189,21,"Tato ‘‘ chavassikadārakā nāma mattahatthino bhāyanti, tena naṃ vīmaṃsissāmā’’ ti ekaṃ hatthiṃ susikkhitaṃ sikkhāpetvā bodhisattaṃ sesadārakehi parivutaṃ rājaṅgaṇe nisīdāpetvā taṃ hatthiṃ muñcanti. " 528268,115,32,30,39,1,73,9,So koñcanādaṃ nadanto soṇḍāya bhūmiyaṃ pothento bhayaṃ dassento āgacchati. 528269,115,32,40,46,1,60,6,Sesadārakā taṃ disvā maraṇabhayabhītā disāvidisāsu palāyiṃsu. 528270,115,32,47,67,1,151,16,Mahāsatto pana mattahatthiṃ āgacchantaṃ disvā cintesi‘‘ caṇḍaniraye paccanato caṇḍahatthino hatthe maraṇameva seyyo’’ ti nirayabhayatajjito tattheva nisīdi. 528271,115,32,68,78,1,97,10,Susikkhito hatthī mahāsattaṃ pupphakalāpaṃ viya ukkhipitvā aparāparaṃ katvā akilametvāva gacchati. 528272,115,32,79,87,1,81,8,Evaṃ hatthināpi ekasaṃvaccharaṃ antarantarā vīmaṃsantāpissa neva antaraṃ passiṃsu. 528273,115,33,2,25,1,173,18,"Tato ‘‘ sattavassikadārakā nāma sappassa bhāyanti, tena naṃ vīmaṃsissāmā’’ ti bodhisattaṃ sesadārakehi saddhiṃ rājaṅgaṇe nisīdāpetvā uddhaṭadāṭhe katamukhabandhe sappe vissajjesuṃ. " 528274,115,33,26,31,1,39,5,Sesadārakā te disvā viravantā palāyiṃsu. 528275,115,33,32,51,1,129,14,Mahāsatto pana nirayabhayaṃ āvajjetvā‘‘ caṇḍasappassa mukhe vināsameva varataran’’ ti nirodhasamāpanno mahāthero viya niccalova ahosi. 528276,115,33,52,60,1,64,8,Athassa sappo sakalasarīraṃ veṭhetvā matthake phaṇaṃ katvā acchi. 528277,115,33,61,65,1,25,4,Tadāpi so niccalova ahosi. 528278,115,33,66,75,1,80,8,Evaṃ sappenapi ekasaṃvaccharaṃ antarantarā vīmaṃsantāpissa neva antaraṃ passiṃsu . 528279,115,34,2,23,1,151,16,"Tato ‘‘ aṭṭhavassikadārakā nāma naṭasamajjaṃ piyāyanti, tena naṃ vīmaṃsissāmā’’ ti taṃ pañcadārakasatehi saddhiṃ rājaṅgaṇe nisīdāpetvā naṭasamajjaṃ kārāpesuṃ. " 528280,115,34,24,38,1,76,10,Sesadārakā taṃ naṭasamajjaṃ disvā‘‘ sādhu sādhū’’ ti vadantā mahāhasitaṃ hasanti. 528281,115,34,39,63,1,139,19,"Mahāsatto pana‘‘ niraye nibbattakāle tava khaṇamattampi hāso vā somanassaṃ vā natthī’’ ti nirayabhayaṃ āvajjetvā niccalova ahosi, taṃ na olokesi. " 528282,115,34,64,72,1,86,8,Evaṃ naṭasamajjenapi ekasaṃvaccharaṃ antarantarā vīmaṃsantāpissa neva antaraṃ passiṃsu. 528283,115,35,2,54,1,344,41,"Tato ‘‘ navavassikadārakā nāma asino bhāyanti, tena naṃ vīmaṃsissāmā’’ ti taṃ pañcadārakasatehi saddhiṃ rājaṅgaṇe nisīdāpetvā dārakānaṃ kīḷanakāle eko puriso phalikavaṇṇaṃ asiṃ gahetvā paribbhamanto nadanto vagganto tāsento laṅghanto apphoṭento mahāsaddaṃ karonto‘‘ kāsirañño kira kāḷakaṇṇī eko putto atthi, so kuhiṃ, sīsamassa chindissāmī’’ ti abhidhāvati. " 528284,115,35,55,64,1,79,9,Taṃ purisaṃ disvā sesadārakā bhītatasitā hutvā viravantā disāvidisāsu palāyiṃsu. 528285,115,35,65,72,1,58,7,Mahāsatto pana nirayabhayaṃ āvajjetvā ajānanto viya nisīdi. 528286,115,35,73,93,1,101,15,Atha naṃ so puriso asinā sīse parāmasitvā‘‘ sīsaṃ te chindissāmī’’ ti tāsentopi tāsetuṃ asakkonto apagami. 528287,115,35,94,102,1,81,8,Evaṃ khaggenapi ekasaṃvaccharaṃ antarantarā vīmaṃsantāpissa neva antaraṃ passiṃsu. 528288,115,36,2,25,1,237,22,"Tato dasavassikakāle panassa badhirabhāvavīmaṃsanatthaṃ sirisayane nisīdāpetvā sāṇiyā parikkhipāpetvā catūsu passesu chiddāni katvā tassa adassetvā heṭṭhāsayane saṅkhadhamake nisīdāpetvā ekappahāreneva saṅkhe dhamāpenti, ekaninnādaṃ ahosi. " 528289,115,36,26,43,1,148,17,Amaccā catūsu passesu ṭhatvā sāṇiyā chiddehi olokentāpi mahāsattassa ekadivasampi satisammosaṃ vā hatthapādavikāraṃ vā phandanamattaṃ vā na passiṃsu. 528290,115,36,44,52,1,86,8,Evaṃ ekasaṃvaccharaṃ saṅkhasaddenapi antarantarā vīmaṃsantāpissa neva antaraṃ passiṃsu. 528291,115,37,2,13,1,106,10,Tato parampi ekādasavassikakāle ekasaṃvaccharaṃ tatheva bherisaddena vīmaṃsantāpissa neva antaraṃ passiṃsu. 528292,115,38,2,44,1,259,33,"Tato dvādasavassikakāle‘‘ dīpena naṃ vīmaṃsissāmā’’ ti‘‘ rattibhāge andhakāre hatthaṃ vā pādaṃ vā phandāpeti nu kho, no’’ ti ghaṭesu dīpe jāletvā sesadīpe nibbāpetvā thokaṃ andhakāre sayāpetvā ghaṭehi dīpe ukkhipitvā ekappahāreneva ālokaṃ katvā iriyāpathaṃ upadhārenti. " 528293,115,38,45,54,1,92,9,Evaṃ dīpenapi ekasaṃvaccharaṃ antarantarā vīmaṃsantāpissa kiñci phandanamattampi na passiṃsu. 528294,115,39,2,19,1,118,12,Tato terasavassikakāle‘‘ phāṇitena naṃ vīmaṃsissāmā’’ ti sakalasarīraṃ phāṇitena makkhetvā bahumakkhike ṭhāne nipajjāpesuṃ. 528295,115,39,20,31,1,86,10,"Makkhikā uṭṭhahanti, tā tassa sakalasarīraṃ parivāretvā sūcīhi vijjhamānā viya khādanti. " 528296,115,39,32,38,1,50,6,So nirodhasamāpanno mahāthero viya niccalova ahosi. 528297,115,39,39,48,1,95,9,Evaṃ phāṇitenapi ekasaṃvaccharaṃ antarantarā vīmaṃsantāpissa kiñci phandanamattampi na passiṃsu. 528298,115,40,2,27,1,156,20,"Athassa cuddasavassikakāle‘‘ idāni panesa mahallako jāto sucikāmo asucijigucchako, asucinā naṃ vīmaṃsissāmā’’ ti tato paṭṭhāya naṃ neva nhāpenti na ca ācamāpenti. " 528299,115,40,28,34,1,49,6,So uccārapassāvaṃ katvā tattheva palipanno sayati. 528300,115,40,35,45,1,95,9,"Duggandhabhāvena panassa antarudhīnaṃ nikkhamanakālo viya ahosi, asucigandhena makkhikā khādanti. " 528301,115,40,46,50,1,18,3,So niccalova ahosi . 528302,115,40,51,87,1,197,27,"Atha naṃ parivāretvā ṭhitā dhātiyo āhaṃsu‘‘ tāta temiyakumāra, tvaṃ mahallako jāto, ko taṃ sabbadā paṭijaggissati, kiṃ na lajjasi, kasmā nipannosi, uṭṭhāya te sarīraṃ paṭijaggāhī’’ ti akkosanti paribhāsanti. " 528303,115,40,88,102,1,173,14,So tathārūpe paṭikūle gūtharāsimhi nimuggopi duggandhabhāvena yojanasatamatthake ṭhitānampi hadayuppatanasamatthassa gūthanirayassa duggandhabhāvaṃ āvajjetvā niccalova ahosi. 528304,115,40,103,111,1,80,8,Evaṃ asucināpi ekasaṃvaccharaṃ antarantarā vīmaṃsantāpissa neva antaraṃ passiṃsu. 528305,115,41,2,30,1,179,19,Tato pannarasavassikakāle‘‘ aṅgārena naṃ vīmaṃsissāmā’’ ti athassa heṭṭhāmañcake aggikapallāni ṭhapayiṃsu‘‘ appeva nāma uṇhena pīḷito dukkhavedanaṃ asahanto vipphandanākāraṃ dasseyyā’’ ti. 528306,115,41,31,35,1,33,4,Athassa sarīre phoṭāni uṭṭhahanti. 528307,115,41,36,57,1,167,16,"Mahāsatto‘‘ avīcinirayasantāpo yojanasatamatthake pharati, tamhā dukkhato idaṃ dukkhaṃ sataguṇena sahassaguṇena satasahassaguṇena varataran’’ ti adhivāsetvā niccalova ahosi. " 528308,115,41,58,77,1,154,16,"Athassa mātāpitaro bhijjamānahadayā viya manusse paṭikkamāpetvā taṃ tato aggisantāpanato apanetvā‘‘ tāta temiyakumāra, mayaṃ tava apīṭhasappiādibhāvaṃ jānāma. " 528309,115,41,78,105,1,172,22,"Na hi etesaṃ evarūpāni hatthapādakaṇṇasotāni honti, tvaṃ amhehi patthetvā laddhaputtako, mā no nāsehi, sakalajambudīpe vasantānaṃ rājūnaṃ santike garahato no mocehī’’ ti yāciṃsu. " 528310,115,41,106,115,1,59,9,Evaṃ so tehi yācitopi asuṇanto viya hutvā niccalova nipajji. 528311,115,41,116,122,1,53,5,Athassa mātāpitaro rodamānā paridevamānā paṭikkamanti . 528312,115,41,123,134,1,77,10,"Ekadā mātā ekikā upasaṅkamitvā yācati, ekadā pitā ekakova upasaṅkamitvā yācati. " 528313,115,41,135,142,1,70,7,Evaṃ ekasaṃvaccharaṃ antarantarā vīmaṃsantāpissa neva antaraṃ passiṃsu. 528314,115,42,2,46,1,285,35,"Athassa soḷasavassikakāle amaccabrāhmaṇādayo cintayiṃsu‘‘ pīṭhasappī vā hotu, mūgo vā badhiro vā hotu, vaye pariṇate rajanīye arajjantā nāma natthi, dussanīye adussantā nāma natthi, samaye sampatte pupphavikasanaṃ viya hi dhammatā esā, nāṭakānampissa paccupaṭṭhāpetvā tāhi naṃ vīmaṃsissāmā’’ ti. " 528315,115,42,47,89,1,378,37,"Tato uttamarūpadharā devakaññāyo viya vilāsasampannā nāṭakitthiyo pakkosāpetvā‘‘ yā kumāraṃ hasāpetuṃ vā kilesehi bandhituṃ vā sakkoti, sā tassa aggamahesī bhavissatī’’ ti vatvā kumāraṃ gandhodakena nhāpetvā devaputtaṃ viya alaṅkaritvā devavimānasadise sirigabbhe supaññatte sirisayane āropetvā gandhadāmapupphadāmadhūmavāsacuṇṇādīhi antogabbhaṃ ekagandhasamodakaṃ katvā paṭikkamiṃsu. " 528316,115,42,90,102,1,107,12,Atha naṃ tā itthiyo parivāretvā naccagītehi ceva madhuravacanādīhi ca nānappakārehi abhiramāpetuṃ vāyamiṃsu. 528317,115,42,103,128,1,163,19,"So buddhisampannatāya tā itthiyo anoloketvā‘‘ imā itthiyo mama sarīrasamphassaṃ mā vindantū’’ ti adhiṭṭhahitvā assāsapassāse sannirumbhi, athassa sarīraṃ thaddhaṃ ahosi. " 528318,115,42,129,154,1,156,18,"Tā tassa sarīrasamphassaṃ avindantiyo hutvā‘‘ thaddhasarīro esa, nāyaṃ manusso, yakkho bhavissatī’’ ti bhītatasitā hutvā attānaṃ sandhāretuṃ asakkontiyo palāyiṃsu. " 528319,115,42,155,163,1,81,8,Evaṃ nāṭakenapi ekasaṃvaccharaṃ antarantarā vīmaṃsantāpissa neva antaraṃ passiṃsu. 528320,115,43,2,16,1,135,14,Evaṃ soḷasa saṃvaccharāni soḷasahi mahāvīmaṃsāhi ceva anekāhi khuddakavīmaṃsāhi ca vīmaṃsamānāpi tassa cittaṃ pariggaṇhituṃ nāsakkhiṃsu. 528321,115,44,2,4,1,25,2,Vīmaṃsanakaṇḍaṃ niṭṭhitaṃ. 528322,115,45,2,2,1,17,1,Rajjayācanakaṇḍaṃ 528323,115,46,2,43,1,246,32,"Tato rājā vippaṭisārī hutvā lakkhaṇapāṭhake brāhmaṇe pakkosāpetvā‘‘ tumhe kumārassa jātakāle‘ dhaññapuññalakkhaṇasampanno ayaṃ kumāro, nāssa koci antarāyo paññāyatī’ ti me kathayittha, idāni pana so pīṭhasappī mūgabadhiro jāto, kathā vo na sametī’’ ti āha. " 528324,115,46,44,81,1,177,24,"Brāhmaṇā vadiṃsu‘‘ mahārāja, ācariyehi adiṭṭhakaṃ nāma natthi, apica kho pana, deva,‘ rājakulehi patthetvā laddhaputtako kāḷakaṇṇī’ ti vutte‘ tumhākaṃ domanassaṃ siyā’ ti na kathayimhā’’ ti. " 528325,115,46,82,96,1,52,10,Atha ne rājā evamāha‘‘ idāni pana kiṃ kātuṃ vaṭṭatī’’ ti? 528326,115,46,97,124,1,149,19,"‘‘ Mahārāja, imasmiṃ kumāre imasmiṃ gehe vasante tayo antarāyā paññāyissanti– jīvitassa vā antarāyo, setacchattassa vā antarāyo, aggamahesiyā vā antarāyo’’ ti." 528327,115,46,125,150,1,180,19,"‘‘ Tasmā, deva, papañcaṃ akatvā avamaṅgalarathe avamaṅgalaasse yojetvā tattha naṃ nipajjāpetvā pacchimadvārena nīharitvā āmakasusāne catubbhittikaṃ āvāṭaṃ khaṇitvā nikhaṇituṃ vaṭṭatī’’ ti. " 528328,115,46,151,163,1,61,8,Rājā antarāyabhayena bhīto tesaṃ vacanaṃ‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchi. 528329,115,47,2,35,1,174,26,"Tadā candādevī taṃ pavattiṃ sutvā turitaturitāva ekikā rājānaṃ upasaṅkamitvā vanditvā‘‘ deva, tumhehi mayhaṃ varo dinno, mayā ca gahitako katvā ṭhapito, idāni taṃ me dethā’’ ti yāci." 528330,115,47,36,44,1,15,3,"‘‘ Gaṇhāhi, devī’’ ti." 528331,115,47,45,56,1,32,6,"‘‘ Deva, puttassa me rajjaṃ dethā’’ ti." 528332,115,47,57,66,1,16,4,"‘‘ Na sakkā, devī’’ ti." 528333,115,47,67,75,1,17,3,"‘‘ Kiṃkāraṇā, devā’’ ti." 528334,115,47,76,87,1,26,5,"‘‘ Putto, te devi, kāḷakaṇṇī’’ ti." 528335,115,47,88,103,1,56,9,"‘‘ Tena hi, deva, yāvajīvaṃ adadantāpi satta vassāni dethā’’ ti." 528336,115,47,104,113,1,16,4,"‘‘ Na sakkā, devī’’ ti." 528337,115,47,114,128,1,33,7,"‘‘ Tena hi, deva, cha vassāni dethā’’ ti." 528338,115,47,129,138,1,16,4,"‘‘ Na sakkā, devī’’ ti." 528339,115,47,139,152,1,35,7,"‘‘ Tena hi, deva, pañca vassāni dethā’’ ti." 528340,115,47,153,162,1,16,4,"‘‘ Na sakkā, devī’’ ti." 528341,115,47,163,176,1,37,7,"‘‘ Tena hi, deva, cattāri vassāni dethā’’ ti." 528342,115,47,177,186,1,16,4,"‘‘ Na sakkā, devī’’ ti." 528343,115,47,187,200,1,34,7,"‘‘ Tena hi, deva, tīṇi vassāni dethā’’ ti." 528344,115,47,201,210,1,16,4,"‘‘ Na sakkā, devī’’ ti." 528345,115,47,211,224,1,33,7,"‘‘ Tena hi, deva, dve vassāni dethā’’ ti." 528346,115,47,225,234,1,16,4,"‘‘ Na sakkā, devī’’ ti." 528347,115,47,235,249,1,38,7,"‘‘ Tena hi, deva, ekavassaṃ rajjaṃ dethā’’ ti." 528348,115,47,250,259,1,16,4,"‘‘ Na sakkā, devī’’ ti." 528349,115,47,260,274,1,41,8,"‘‘ Tena hi, deva, satta māsāni rajjaṃ dethā’’ ti." 528350,115,47,275,284,1,16,4,"‘‘ Na sakkā, devī’’ ti." 528351,115,47,285,299,1,39,8,"‘‘ Tena hi, deva, cha māsāni rajjaṃ dethā’’ ti." 528352,115,47,300,309,1,16,4,"‘‘ Na sakkā, devī’’ ti." 528353,115,47,310,324,1,41,8,"‘‘ Tena hi, deva, pañca māsāni rajjaṃ dethā’’ ti." 528354,115,47,325,334,1,16,4,"‘‘ Na sakkā, devī’’ ti." 528355,115,47,335,349,1,43,8,"‘‘ Tena hi, deva, cattāri māsāni rajjaṃ dethā’’ ti." 528356,115,47,350,359,1,16,4,"‘‘ Na sakkā, devī’’ ti." 528357,115,47,360,374,1,40,8,"‘‘ Tena hi, deva, tīṇi māsāni rajjaṃ dethā’’ ti." 528358,115,47,375,384,1,16,4,"‘‘ Na sakkā, devī’’ ti." 528359,115,47,385,399,1,39,8,"‘‘ Tena hi, deva, dve māsāni rajjaṃ dethā’’ ti." 528360,115,47,400,409,1,16,4,"‘‘ Na sakkā, devī’’ ti." 528361,115,47,410,423,1,37,7,"‘‘ Tena hi, deva, ekamāsaṃ rajjaṃ dethā’’ ti." 528362,115,47,424,433,1,16,4,"‘‘ Na sakkā, devī’’ ti." 528363,115,47,434,447,1,39,7,"‘‘ Tena hi, deva, aḍḍhamāsaṃ rajjaṃ dethā’’ ti." 528364,115,47,448,457,1,16,4,"‘‘ Na sakkā, devī’’ ti." 528365,115,47,458,472,1,43,8,"‘‘ Tena hi, deva, satta divasāni rajjaṃ dethā’’ ti. " 528366,115,47,473,485,1,30,6,"Rājā‘‘ sādhu, devi, gaṇhāhī’’ ti āha. " 528367,115,47,486,559,1,501,61,"Sā tasmiṃ khaṇe puttaṃ alaṅkārāpetvā‘‘ temiyakumārassa idaṃ rajjan’’ ti nagare bheriṃ carāpetvā sakalanagaraṃ alaṅkārāpetvā puttaṃ hatthikkhandhaṃ āropetvā setacchattaṃ tassa matthake kārāpetvā nagaraṃ padakkhiṇaṃ katvā puna āgantvā antonagaraṃ pavesetvā taṃ sirisayane nipajjāpetvā piyaputtaṃ sabbarattiṃ yāci‘‘ tāta temiyakumāra, taṃ nissāya soḷasa vassāni niddaṃ alabhitvā rodamānāya me akkhīni upakkāni, sokena me hadayaṃ bhijjamānaṃ viya ahosi, ahaṃ tava apīṭhasappiādibhāvaṃ jānāmi, mā maṃ anāthaṃ karī’’ ti. " 528368,115,47,560,568,1,66,8,Sā iminā upāyeneva punadivasepi punadivasepīti pañca divasāni yāci. 528369,115,48,2,4,1,27,2,Rajjayācanakaṇḍaṃ niṭṭhitaṃ. 528370,115,49,2,49,1,377,41,"Atha chaṭṭhe divase rājā sunandaṃ nāma sārathiṃ pakkosāpetvā‘‘ tāta, sunandasārathi sve pātova avamaṅgalarathe avamaṅgalaasse yojetvā kumāraṃ tattha nipajjāpetvā pacchimadvārena nīharitvā āmakasusāne catubbhittikaṃ āvāṭaṃ khaṇitvā tattha naṃ pakkhipitvā kuddālapiṭṭhena matthakaṃ bhinditvā jīvitakkhayaṃ pāpetvā upari paṃsuṃ datvā pathavivaḍḍhanakammaṃ katvā nhatvā ehī’’ ti āṇāpesi. " 528371,115,49,50,60,1,28,5,"So‘‘ sādhu, devā’’ ti sampaṭicchi. " 528372,115,49,61,91,1,170,24,"Atha chaṭṭhampi rattiṃ devī kumāraṃ yācitvā‘‘ tāta temiyakumāra, tava pitā kāsirājā taṃ sve pātova āmakasusāne nikhaṇituṃ āṇāpesi, sve pātova maraṇaṃ pāpuṇissasi puttā’’ ti āha. " 528373,115,49,92,117,1,133,18,"Taṃ sutvā mahāsattassa‘‘ tāta temiyakumāra, soḷasa vassāni tayā kato vāyāmo idāni matthakaṃ pakko’’ ti cintentassa abbhantare pīti uppajji. " 528374,115,49,118,138,1,115,15,"Mātuyā panassa hadayaṃ bhijjamānaṃ viya ahosi, evaṃ santepi‘‘ manoratho matthakaṃ pāpuṇissatī’’ ti mātuyā saddhiṃ nālapi. " 528375,115,50,2,27,1,238,25,Athassā rattiyā accayena pātova sunando sārathi rathaṃ yojento devatānubhāvena mahāsattassa pāramitānubhāvena ca maṅgalarathe maṅgalaasse yojetvā rathaṃ rājadvāre ṭhapetvā mahātalaṃ abhiruhitvā sirigabbhaṃ pavisitvā deviṃ vanditvā evamāha– 528376,115,50,28,54,1,147,20,"‘‘ devi, mayhaṃ mā kujjha, rañño āṇā’’ ti vatvā puttaṃ āliṅgitvā nipannaṃ deviṃ piṭṭhihatthena apanetvā pupphakalāpaṃ viya kumāraṃ ukkhipitvā pāsādā otari. " 528377,115,50,55,64,1,74,9,Tadā candādevī uraṃ paharitvā mahantena saddena paridevitvā mahātale ohīyi. 528378,115,50,65,109,1,257,34,"Atha naṃ mahāsatto oloketvā‘‘ mayi akathente mātā hadayena phalitena marissatī’’ ti kathetukāmo hutvāpi‘‘ sace ahaṃ kathessāmi, soḷasa vassāni kato vāyāmo me mogho bhavissati, akathento panāhaṃ attano ca mātāpitūnañca mahājanassa ca paccayo bhavissāmī’’ ti adhivāsesi. " 528379,115,51,2,18,1,98,12,Atha naṃ sārathi rathaṃ āropetvā‘‘ pacchimadvārābhimukhaṃ rathaṃ pesessāmī’’ ti cintetvā rathaṃ pesesi. 528380,115,51,19,34,1,146,14,"Tadā mahāsattassa pāramitānubhāvena devatāviggahito hutvā rathaṃ nivattāpetvā pācīnadvārābhimukhaṃ rathaṃ pesesi, atha rathacakkaṃ ummāre patihaññi. " 528381,115,51,35,51,1,92,12,Mahāsattopi tassa saddaṃ sutvā‘‘ manoratho me matthakaṃ patto’’ ti suṭṭhutaraṃ tuṭṭhacitto ahosi. 528382,115,51,52,59,1,64,7,Ratho nagarā nikkhamitvā devatānubhāvena tiyojanikaṃ ṭhānaṃ gato. 528383,115,51,60,66,1,56,6,Tattha vanaghaṭaṃ sārathissa āmakasusānaṃ viya upaṭṭhāsi. 528384,115,51,67,100,1,247,29,So‘‘ idaṃ ṭhānaṃ phāsukan’’ ti sallakkhetvā rathaṃ maggā okkamāpetvā maggapasse ṭhapetvā rathā oruyha mahāsattassa ābharaṇabhaṇḍaṃ omuñcitvā bhaṇḍikaṃ katvā ekamantaṃ ṭhapetvā kuddālaṃ ādāya rathassa avidūre ṭhāne catubbhittikaṃ āvāṭaṃ khaṇituṃ ārabhi. 528385,115,52,2,30,1,124,21,"Tato bodhisatto cintesi‘‘ ayaṃ me vāyāmakālo, ahañhi soḷasa vassāni hatthapāde na cālesiṃ, kiṃ nu kho me balaṃ atthi, udāhu no’’ ti. " 528386,115,52,31,49,1,143,15,"So uṭṭhāya vāmahatthena dakkhiṇahatthaṃ, dakkhiṇahatthena vāmahatthaṃ parāmasanto ubhohi hatthehi pāde sambāhitvā rathā otarituṃ cittaṃ uppādesi. " 528387,115,52,50,60,1,117,10,Tāvadevassa pādapatitaṭṭhāne vātapuṇṇabhastacammaṃ viya mahāpathavī abbhuggantvā rathassa pacchimantaṃ āhacca aṭṭhāsi. 528388,115,52,61,115,1,335,42,"Mahāsatto rathā otaritvā katipaye vāre aparāparaṃ caṅkamitvā‘‘ imināva niyāmena ekadivasaṃ yojanasatampi me gantuṃ balaṃ atthī’’ ti ñatvā‘‘ sace, sārathi, mayā saddhiṃ virujjheyya, atthi nu kho me tena saha paṭivirujjhituṃ balan’’ ti upadhārento rathassa pacchimantaṃ gahetvā kumārakānaṃ kīḷanayānakaṃ viya ukkhipitvā rathaṃ paribbhamento aṭṭhāsi. " 528389,115,52,116,132,1,95,12,Athassa‘‘ atthi me tena saha paṭivirujjhituṃ balan’’ ti sallakkhetvā pasādhanatthāya cittaṃ uppajji. 528390,115,53,2,7,1,49,5,Taṃkhaṇaññeva sakkassa bhavanaṃ uṇhākāraṃ dassesi. 528391,115,53,8,53,1,303,33,"Sakko āvajjento taṃ kāraṇaṃ ñatvā‘‘ temiyakumārassa manoratho matthakaṃ patto, idāni pasādhanatthāya cittaṃ uppannaṃ, kiṃ etassa mānusakena pasādhanenā’’ ti dibbapasādhanaṃ gāhāpetvā vissakammadevaputtaṃ pakkosāpetvā‘‘ tāta vissakamma devaputta, tvaṃ gaccha, kāsirājassa puttaṃ temiyakumāraṃ alaṅkarohī’’ ti āṇāpesi. " 528392,115,53,54,82,1,199,24,So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā tāvatiṃsabhavanato otaritvā tassa santikaṃ gantvā dasahi dussasahassehi veṭhanaṃ katvā dibbehi ceva mānusakehi ca alaṅkārehi sakkaṃ viya taṃ alaṅkaritvā sakaṭṭhānameva gato. 528393,115,53,83,93,1,93,10,So devarājalīlāya sārathissa khaṇanokāsaṃ gantvā āvāṭatīre ṭhatvā pucchanto tatiyaṃ gāthamāha– 528394,115,54,2,4,1,0,0,3. 528395,115,55,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Kiṃ nu santaramānova, kāsuṃ khaṇasi sārathi; " 528396,115,56,2,13,1,47,8,"Puṭṭho me samma akkhāhi, kiṃ kāsuyā karissasī’’ ti. " 528397,115,57,2,6,1,22,4,Tattha kāsun ti āvāṭaṃ. 528398,115,58,2,11,1,73,9,Taṃ sutvā sārathi āvāṭaṃ khaṇanto uddhaṃ anoloketvāva catutthaṃ gāthāmāha– 528399,115,59,2,4,1,0,0,4. 528400,115,60,2,13,1,42,9,"‘ ‘ Rañño mūgo ca pakkho ca, putto jāto acetaso; " 528401,115,61,2,13,1,51,8,"Somhi raññā samajjhiṭṭho, puttaṃ me nikhaṇaṃ vane’’ ti. " 528402,115,62,2,6,1,26,3,Tattha {pakkho}ti pīṭhasappī. 528403,115,62,7,22,1,100,11,‘‘ Mūgo’’ ti vacaneneva panassa badhirabhāvopi sijjhati badhirassa hi paṭivacanaṃ kathetuṃ asakkuṇeyyattā. 528404,115,62,23,28,1,28,4,{Acetaso}ti acittako viya jāto. 528405,115,62,29,34,1,34,4,Soḷasa vassāni akathitattā evamāha . 528406,115,62,35,41,1,36,4,"{Samajjhiṭṭho}ti āṇatto, pesitoti attho. " 528407,115,62,42,47,1,33,4,Nikhaṇaṃ {vane}ti vane nikhaṇeyyāsi. 528408,115,63,2,6,1,22,4,Atha naṃ mahāsatto āha– 528409,115,64,2,4,1,0,0,5. 528410,115,65,2,15,1,44,10,"‘ ‘ Na badhiro na mūgosmi, na pakkho na ca vīkalo; " 528411,115,66,2,11,1,49,8,"Adhammaṃ sārathi kayirā, maṃ ce tvaṃ nikhaṇaṃ vane. " 528412,115,67,2,4,1,0,0,6. 528413,115,68,2,13,1,41,8,"‘ ‘ Ūrū bāhuñca me passa, bhāsitañca suṇohi me; " 528414,115,69,2,14,1,52,9,"Adhammaṃ sārathi kayirā, maṃ ce tvaṃ nikhaṇaṃ vane’’ ti. " 528415,115,70,2,24,1,128,19,"Tattha na {badhiro}ti samma sārathi, sace taṃ rājā evarūpaṃ puttaṃ mārāpetuṃ āṇāpesi, ahaṃ pana evarūpo na bhavāmīti dīpetuṃ evamāha. " 528416,115,70,25,42,1,121,15,"Maṃ ce tvaṃ nikhaṇaṃ {vane}ti sace badhirabhāvādivirahitaṃ evarūpaṃ maṃ vane nikhaṇeyyāsi, adhammaṃ kammaṃ kareyyāsīti attho." 528417,115,70,43,65,1,107,14,‘‘ Ūrū’’ ti idaṃ so purimagāthaṃ sutvāpi naṃ anolokentameva disvā‘‘ alaṅkatasarīramassa dassessāmī’’ ti cintetvā āha. 528418,115,70,66,83,1,119,13,"Tassattho– samma sārathi, ime kañcanakadalikkhandhasadise ūrū, kanakacchaviṃ bāhuñca me passa, madhuravacanañca me suṇāhīti. " 528419,115,71,2,20,1,82,13,"Tato sārathi evaṃ cintesi‘‘ ko nu kho esa, āgatakālato paṭṭhāya attānameva vaṇṇetī’’ ti. " 528420,115,71,21,47,1,133,21,"So āvāṭakhaṇanaṃ pahāya uddhaṃ olokento tassa rūpasampattiṃ disvā‘‘ ayaṃ puriso ko nu kho, manusso vā devo vā’’ ti ajānanto imaṃ gāthamāha– " 528421,115,72,2,4,1,0,0,7. 528422,115,73,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Devatā nusi gandhabbo, adu sakko purindado; " 528423,115,74,2,16,1,52,11,"Ko vā tvaṃ kassa vā putto, kathaṃ jānemu taṃ mayan’’ ti. " 528424,115,75,2,9,1,56,7,Athassa mahāsatto attānaṃ ācikkhitvā dhammaṃ desento āha– 528425,115,76,2,4,1,0,0,8. 528426,115,77,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Namhi devo na gandhabbo, namhi sakko purindado; " 528427,115,78,2,9,1,41,6,"Kāsirañño ahaṃ putto, yaṃ kāsuyā nihaññasi. " 528428,115,79,2,4,1,0,0,9. 528429,115,80,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Tassa rañño ahaṃ putto, yaṃ tvaṃ sammūpajīvasi; " 528430,115,81,2,11,1,49,8,"Adhammaṃ sārathi kayirā, maṃ ce tvaṃ nikhaṇaṃ vane. " 528431,115,82,2,4,1,0,0,10. 528432,115,83,2,12,1,44,7,"‘ ‘ Yassa rukkhassa chāyāya, nisīdeyya sayeyya vā; " 528433,115,84,2,10,1,47,7,"Na tassa sākhaṃ bhañjeyya, mittadubbho hi pāpako. " 528434,115,85,2,4,1,0,0,11. 528435,115,86,2,14,1,46,9,"‘ ‘ Yathā rukkho tathā rājā, yathā sākhā tathā ahaṃ; " 528436,115,87,2,9,1,41,6,"Yathā chāyūpago poso, evaṃ tvamasi sārathi; " 528437,115,88,2,14,1,52,9,"Adhammaṃ sārathi kayirā, maṃ ce tvaṃ nikhaṇaṃ vane’’ ti. " 528438,115,89,2,6,1,30,3,Tattha {nihaññasī}ti nihanissasi. 528439,115,89,7,18,1,67,10,"Yaṃ tvaṃ ettha nihanissāmīti saññāya kāsuṃ khaṇasi, so ahanti dīpeti. " 528440,115,89,19,37,1,102,13,"So‘‘ rājaputto ahan’’ ti vuttepi na saddahatiyeva, madhurakathāya panassa bajjhitvā dhammaṃ suṇanto aṭṭhāsi. " 528441,115,89,38,56,1,145,16,"{Mittadubbho}ti paribhuttachāyassa rukkhassa pattaṃ vā sākhaṃ vā aṅkuraṃ vā bhañjanto mittaghātako hoti lāmakapuriso, kimaṅgaṃ pana sāmiputtaghātako. " 528442,115,89,57,69,1,93,11,{Chāyūpago}ti paribhogatthāya chāyaṃ upagato puriso viya rājānaṃ nissāya jīvamāno tvanti vadati. 528443,115,90,2,9,1,46,6,So evaṃ kathentepi bodhisatte na saddahatiyeva. 528444,115,90,10,31,1,134,17,Atha mahāsatto‘‘ saddahāpessāmi nan’’ ti devatānaṃ sādhukārena ceva attano ghosena ca vanaghaṭaṃ unnādento dasa mittapūjagāthā nāma ārabhi– 528445,115,91,2,4,1,0,0,12. 528446,115,92,2,9,1,44,5,"‘ ‘ Pahūtabhakkho bhavati, vippavuṭṭho sakaṃgharā; " 528447,115,93,2,10,1,43,7,"Bahū naṃ upajīvanti, yo mittānaṃ na dubbhati. " 528448,115,94,2,4,1,0,0,13. 528449,115,95,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Yaṃ yaṃ janapadaṃ yāti, nigame rājadhāniyo; " 528450,115,96,2,10,1,45,7,"Sabbattha pūjito hoti, yo mittānaṃ na dubbhati. " 528451,115,97,2,4,1,0,0,14. 528452,115,98,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Nāssa corā pasāhanti, nātimaññanti khattiyā; " 528453,115,99,2,10,1,43,7,"Sabbe amitte tarati, yo mittānaṃ na dubbhati. " 528454,115,100,2,4,1,0,0,15. 528455,115,101,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Akkuddho sagharaṃ eti, sabhāyaṃ paṭinandito; " 528456,115,102,2,10,1,43,7,"Ñātīnaṃ uttamo hoti, yo mittānaṃ na dubbhati. " 528457,115,103,2,4,1,0,0,16. 528458,115,104,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Sakkatvā sakkato hoti, garu hoti sagāravo; " 528459,115,105,2,9,1,44,6,"Vaṇṇakittibhato hoti, yo mittānaṃ na dubbhati. " 528460,115,106,2,4,1,0,0,17. 528461,115,107,2,12,1,41,6,"‘ ‘ Pūjako labhate pūjaṃ, vandako paṭivandanaṃ; " 528462,115,108,2,9,1,44,6,"Yasokittiñca pappoti, yo mittānaṃ na dubbhati. " 528463,115,109,2,4,1,0,0,18. 528464,115,110,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Aggi yathā pajjalati, devatāva virocati; " 528465,115,111,2,10,1,43,7,"Siriyā ajahito hoti, yo mittānaṃ na dubbhati. " 528466,115,112,2,4,1,0,0,19. 528467,115,113,2,11,1,43,7,"‘ ‘ Gāvo tassa pajāyanti, khette vuttaṃ virūhati; " 528468,115,114,2,9,1,45,6,"Vuttānaṃ phalamasnāti, yo mittānaṃ na dubbhati. " 528469,115,115,2,4,1,0,0,20. 528470,115,116,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Darito pabbatāto vā, rukkhato patito naro; " 528471,115,117,2,10,1,46,7,"Cuto patiṭṭhaṃ labhati, yo mittānaṃ na dubbhati. " 528472,115,118,2,4,1,0,0,21. 528473,115,119,2,8,1,39,4,"‘ ‘ Virūḷhamūlasantānaṃ, nigrodhamiva māluto; " 528474,115,120,2,12,1,46,7,"Amittā nappasāhanti, yo mittānaṃ na dubbhatī’’ ti. " 528475,115,121,2,11,1,47,7,"Tattha sakaṃ {gharā}ti sakagharā, ayameva vā pāṭho. " 528476,115,121,12,17,1,24,4,Na {dubbhatī}ti na dussati. 528477,115,121,18,24,1,51,6,Mittānan ti buddhādīnaṃ kalyāṇamittānaṃ na dubbhati. 528478,115,121,25,36,1,56,7,‘‘ Sabbattha pūjito hotī’’ ti idaṃ sīvalivatthunā vaṇṇetabbaṃ. 528479,115,121,37,44,1,45,6,Na {pasāhantī}ti pasayhakāraṃ kātuṃ na sakkonti. 528480,115,121,45,48,1,40,3,Idaṃ saṃkiccasāmaṇeravatthunā dīpetabbaṃ. 528481,115,121,49,59,1,61,6,‘‘ Nātimaññanti khattiyā’’ ti idaṃ jotikaseṭṭhivatthunā dīpetabbaṃ. 528482,115,121,60,63,1,19,2,{Taratī}ti atikkamati. 528483,115,121,64,67,1,22,3,Sagharan ti attagharaṃ. 528484,115,121,68,82,1,113,13,"Mittānaṃ dubbhanto attano gharaṃ āgacchantopi ghaṭṭitacitto kuddhova āgacchati, ayaṃ pana akuddhova sakagharaṃ eti. " 528485,115,121,83,97,1,111,11,"{Paṭinandito}ti bahūnaṃ sannipātaṭṭhāne amittadubbhino guṇakathaṃ kathenti, tāya so paṭinandito hoti pamuditacitto. " 528486,115,122,2,12,1,66,9,Sakkatvā sakkato {hotī}ti paraṃ sakkatvā sayampi parehi sakkato hoti. 528487,115,122,13,23,1,63,9,Garu hoti {sagāravo}ti paresu sagāravo sayampi parehi garuko hoti. 528488,115,122,24,35,1,94,9,"{Vaṇṇakittibhato}ti bhatavaṇṇakitti, guṇañceva kittisaddañca ukkhipitvā caranto nāma hotīti attho. " 528489,115,122,36,44,1,52,7,{Pūjako}ti mittānaṃ pūjako hutvā sayampi pūjaṃ labhati. 528490,115,122,45,54,1,83,8,{Vandako}ti buddhādīnaṃ kalyāṇamittānaṃ vandako hutvā punabbhave paṭivandanaṃ labhati. 528491,115,122,55,60,1,57,4,{Yasokittiñcā}ti issariyaparivārañceva guṇakittiñca pappoti. 528492,115,122,61,73,1,48,5,Imāya gāthāya cittagahapatino vatthu( dha. pa.73-74) kathetabbaṃ. 528493,115,123,2,8,1,40,3,{Pajjalatī}ti issariyaparivārena pajjalati. 528494,115,123,9,24,1,63,7,Siriyā ajahito {hotī}ti ettha anāthapiṇḍikassa vatthu( dha. pa.119-120) kathetabbaṃ. 528495,115,123,25,28,1,21,2,{Asnātī}ti paribhuñjati. 528496,115,123,29,48,1,55,6,‘‘ Patiṭṭhaṃ labhatī’’ ti idaṃ cūḷapadumajātakena( jā.1.2.85-86) dīpetabbaṃ. 528497,115,123,49,52,1,42,3,Virūḷhamūlasantānan ti vaḍḍhitamūlapārohaṃ. 528498,115,123,53,62,1,96,8,Amittā {nappasāhantī}ti ettha kuraraghariyasoṇattherassa mātu gehaṃ paviṭṭhacoravatthu kathetabbaṃ. 528499,115,124,2,41,1,271,35,Sunando sārathi ettakāhi gāthāhi dhammaṃ desentampi taṃ asañjānitvā‘‘ ko nu kho ayan’’ ti āvāṭakhaṇanaṃ pahāya rathasamīpaṃ gantvā tattha tañca pasādhanabhaṇḍañca ubhayaṃ adisvā puna āgantvā olokento taṃ sañjānitvā tassa pādesu patitvā añjaliṃ paggayha yācanto imaṃ gāthamāha– 528500,115,125,2,4,1,0,0,22. 528501,115,126,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Ehi taṃ paṭinessāmi, rājaputta sakaṃ gharaṃ; " 528502,115,127,2,12,1,47,7,"Rajjaṃ kārehi bhaddante, kiṃ araññe karissasī’’ ti. " 528503,115,128,2,6,1,22,4,Atha naṃ mahāsatto āha– 528504,115,129,2,4,1,0,0,23. 528505,115,130,2,12,1,40,8,"‘ ‘ Alaṃ me tena rajjena, ñātakehi dhanena vā; " 528506,115,131,2,12,1,50,7,"Yaṃ me adhammacariyāya, rajjaṃ labbhetha sārathī’’ ti. " 528507,115,132,2,6,1,32,4,Tattha alan ti paṭikkhepavacanaṃ. 528508,115,133,2,4,1,11,2,Sārathi āha– 528509,115,134,2,4,1,0,0,24. 528510,115,135,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Puṇṇapattaṃ maṃ lābhehi, rājaputta ito gato; " 528511,115,136,2,11,1,42,8,"Pitā mātā ca me dajjuṃ, rājaputta tayī gate. " 528512,115,137,2,4,1,0,0,25. 528513,115,138,2,12,1,40,8,"‘ ‘ Orodhā ca kumārā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā; " 528514,115,139,2,9,1,40,6,"Tepi attamanā dajjuṃ, rājaputta tayī gate. " 528515,115,140,2,4,1,0,0,26. 528516,115,141,2,10,1,40,5,"‘ ‘ Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā; " 528517,115,142,2,9,1,40,6,"Tepi attamanā dajjuṃ, rājaputta tayī gate. " 528518,115,143,2,4,1,0,0,27. 528519,115,144,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Bahudhaññā jānapadā, negamā ca samāgatā; " 528520,115,145,2,12,1,42,7,"Upāyanāni me dajjuṃ, rājaputta tayī gate’’ ti. " 528521,115,146,2,7,1,33,4,Tattha puṇṇapattan ti tuṭṭhidāyaṃ. 528522,115,146,8,17,1,84,9,Dajjun ti sattaratanavassaṃ vassantā viya mama ajjhāsayapūraṇaṃ tuṭṭhidāyaṃ dadeyyuṃ. 528523,115,146,18,33,1,61,10,Idaṃ so‘‘ appeva nāma mayi anukampāya gaccheyyā’’ ti cintetvā āha. 528524,115,146,34,39,1,22,4,Vesiyānā {cā}ti vessā ca. 528525,115,146,40,43,1,23,2,{Upāyanānī}ti paṇṇākārāni. 528526,115,147,2,6,1,22,4,Atha naṃ mahāsatto āha– 528527,115,148,2,4,1,0,0,28. 528528,115,149,2,12,1,44,8,"‘ ‘ Pitu mātu cahaṃ catto, raṭṭhassa nigamassa ca; " 528529,115,150,2,9,1,46,6,"Atho sabbakumārānaṃ, natthi mayhaṃ sakaṃ gharaṃ. " 528530,115,151,2,4,1,0,0,29. 528531,115,152,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Anuññāto ahaṃ matyā, sañcatto pitarā mahaṃ; " 528532,115,153,2,11,1,42,6,"Ekoraññe pabbajito, na kāme abhipatthaye’’ ti. " 528533,115,154,2,13,1,52,10,Tattha pitu mātu {cā}ti pitarā ca mātarā ca ahaṃ catto. 528534,115,154,14,17,1,20,3,Itaresupi eseva nayo. 528535,115,154,18,32,1,95,12,"{Matyā}ti samma sārathi, ahaṃ sattāhaṃ rajjaṃ paricchinditvā varaṃ gaṇhantiyā mātarā anuññāto nāma. " 528536,115,154,33,37,1,24,3,{Sañchatto}ti suṭṭhu catto. 528537,115,154,38,45,1,60,6,{Pabbajito}ti pabbajitvā araññe vasanatthāya nikkhantoti attho. 528538,115,155,2,15,1,90,12,"Evaṃ mahāsattassa attano guṇe kathentassa pīti uppajji, tato pītivegena udānaṃ udānento āha– " 528539,115,156,2,4,1,0,0,30. 528540,115,157,2,9,1,37,5,"‘ ‘ Api ataramānānaṃ, phalāsāva samijjhati; " 528541,115,158,2,7,1,42,4,"Vipakkabrahmacariyosmi , evaṃ jānāhi sārathi. " 528542,115,159,2,4,1,0,0,31. 528543,115,160,2,10,1,38,5,"‘ ‘ Api ataramānānaṃ, sammadattho vipaccati; " 528544,115,161,2,9,1,46,4,"Vipakkabrahmacariyosmi , nikkhanto akutobhayo’’ ti. " 528545,115,162,2,13,1,107,10,Tattha {phalāsāvā}ti ataramānassa mama soḷasavassehi katavāyāmassa samiddhaṃ ajjhāsayaphalaṃ dassetuṃ evamāha. 528546,115,162,14,17,1,46,2,{Vipakkabrahmacariyosmī}ti niṭṭhappattamanoratho. 528547,115,162,18,26,1,72,7,Sammadattho {vipaccatī}ti sammā upāyena kāraṇena kattabbakiccaṃ sampajjati. 528548,115,163,2,4,1,11,2,Sārathi āha– 528549,115,164,2,4,1,0,0,32. 528550,115,165,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Evaṃ vaggukatho santo, visaṭṭhavacano casi; " 528551,115,166,2,14,1,46,9,"Kasmā pitu ca mātucca, santike na bhaṇī tadā’’ ti. " 528552,115,167,2,6,1,32,3,Tattha {vaggukatho}ti sakhilakatho. 528553,115,168,2,6,1,18,3,Tato mahāsatto āha– 528554,115,169,2,4,1,0,0,33. 528555,115,170,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Nāhaṃ asandhitā pakkho, na badhiro asotatā; " 528556,115,171,2,9,1,40,6,"Nāhaṃ ajivhatā mūgo, mā maṃ mūgamadhārayi. " 528557,115,172,2,4,1,0,0,34. 528558,115,173,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Purimaṃ sarāmahaṃ jātiṃ, yattha rajjamakārayiṃ; " 528559,115,174,2,9,1,47,6,"Kārayitvā tahiṃ rajjaṃ, pāpatthaṃ nirayaṃ bhusaṃ. " 528560,115,175,2,4,1,0,0,35. 528561,115,176,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Vīsatiñceva vassāni, tahiṃ rajjamakārayiṃ; " 528562,115,177,2,6,1,39,3,"Asītivassasahassāni , nirayamhi apaccisaṃ. " 528563,115,178,2,4,1,0,0,36. 528564,115,179,2,12,1,46,7,"‘ ‘ Tassa rajjassahaṃ bhīto, mā maṃ rajjābhisecayuṃ; " 528565,115,180,2,11,1,44,8,"Tasmā pitu ca mātucca, santike na bhaṇiṃ tadā. " 528566,115,181,2,4,1,0,0,37. 528567,115,182,2,11,1,41,6,"‘ ‘ Ucchaṅge maṃ nisādetvā, pitā atthānusāsati; " 528568,115,183,2,8,1,44,5,"Ekaṃ hanatha bandhatha, ekaṃ khārāpatacchikaṃ; " 528569,115,184,2,8,1,40,5,"Ekaṃ sūlasmiṃ uppetha, iccassa manusāsati. " 528570,115,185,2,4,1,0,0,38. 528571,115,186,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Tāyāhaṃ pharusaṃ sutvā, vācāyo samudīritā; " 528572,115,187,2,7,1,39,4,"Amūgo mūgavaṇṇena, apakkho pakkhasammato; " 528573,115,188,2,7,1,42,4,"Sake muttakarīsasmiṃ, acchāhaṃ samparipluto. " 528574,115,189,2,4,1,0,0,39. 528575,115,190,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Kasirañca parittañca, tañca dukkhena saṃyutaṃ; " 528576,115,191,2,8,1,42,5,"Komaṃ jīvitamāgamma, veraṃ kayirātha kenaci. " 528577,115,192,2,4,1,0,0,40. 528578,115,193,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Paññāya ca alābhena, dhammassa ca adassanā; " 528579,115,194,2,8,1,42,5,"Komaṃ jīvitamāgamma, veraṃ kayirātha kenaci. " 528580,115,195,2,4,1,0,0,41. 528581,115,196,2,9,1,37,5,"‘ ‘ Api ataramānānaṃ, phalāsāva samijjhati; " 528582,115,197,2,7,1,42,4,"Vipakkabrahmacariyosmi , evaṃ jānāhi sārathi. " 528583,115,198,2,4,1,0,0,42. 528584,115,199,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Api ataramānānaṃ, sammadattho vipaccati; " 528585,115,200,2,9,1,46,4,"Vipakkabrahmacariyosmi , nikkhanto akutobhayo’’ ti. " 528586,115,201,2,7,1,37,4,Tattha {asandhitā}ti sandhīnaṃ abhāvena. 528587,115,201,8,12,1,26,3,{Asotatā}ti sotānaṃ abhāvena. 528588,115,201,13,22,1,62,7,{Ajivhatā}ti samparivattanajivhāya abhāvena mūgo ahaṃ na bhavāmi. 528589,115,201,23,30,1,51,6,{Yatthā}ti yāya jātiyā bārāṇasinagare rajjaṃ akārayiṃ. 528590,115,201,31,34,1,20,3,Pāpatthan ti pāpataṃ. 528591,115,201,35,38,1,20,3,Patito asmīti vadati. 528592,115,201,39,43,1,36,4,Rajjābhisecayun ti rajje abhisecayuṃ. 528593,115,201,44,47,1,23,2,{Nisādetvā}ti nisīdāpetvā. 528594,115,201,48,52,1,32,3,{Atthānusāsatī}ti atthaṃ anusāsati. 528595,115,201,53,60,1,65,7,Khārāpatacchikan ti sattīhi paharitvā khārāhi patacchikaṃ karotha. 528596,115,201,61,64,1,18,2,{Uppethā}ti āvunatha. 528597,115,201,65,71,1,46,5,Iccassa {manusāsatī}ti evamassa atthaṃ anusāsati. 528598,115,201,72,77,1,27,5,Tāyāhan ti tāyo vācāyo ahaṃ. 528599,115,201,78,84,1,41,5,{Pakkhasammato}ti pakkho iti sammato ahosiṃ. 528600,115,201,85,92,1,38,6,"Acchāhan ti acchiṃ ahaṃ, avasinti attho. " 528601,115,201,93,100,1,49,5,"{Samparipluto}ti samparikiṇṇo, nimuggo hutvāti attho. " 528602,115,202,2,5,1,18,3,Kasiran ti dukkhaṃ. 528603,115,202,6,9,1,17,3,Parittan ti appaṃ. 528604,115,202,10,44,1,243,27,"Idaṃ vuttaṃ hoti– sammasārathi, sacepi sattānaṃ jīvitaṃ dukkhampi samānaṃ bahuciraṭṭhitikaṃ bhaveyya, pattheyya, parittampi samānaṃ sace sukhaṃ bhaveyya, pattheyya, idaṃ pana kasirañca parittañca sakalena vaṭṭadukkhena saṃyuttaṃ sannihitaṃ omadditaṃ. " 528605,115,202,45,49,1,16,4,Koman ti ko imaṃ. 528606,115,202,50,54,1,38,4,Veran ti pāṇātipātādipañcavidhaṃ veraṃ. 528607,115,202,55,60,1,24,3,{Kenacī}ti kenaci kāraṇena . 528608,115,202,61,65,1,35,3,{Paññāyā}ti vipassanāpaññāya alābhena. 528609,115,202,66,70,1,40,3,{Dhammassā}ti sotāpattimaggassa adassanena. 528610,115,202,71,76,1,63,5,Puna udānagāthāyo agantukāmatāya thirabhāvadassanatthaṃ kathesi. 528611,115,203,2,40,1,234,30,"Taṃ sutvā sunando sārathi‘‘ ayaṃ kumāro evarūpaṃ rajjasiriṃ kuṇapaṃ viya chaḍḍetvā attano adhiṭṭhānaṃ abhinditvā‘‘ pabbajissāmīti araññaṃ paviṭṭho, mama iminā dujjīvitena ko attho, ahampi tena saddhiṃ pabbajissāmī’’ ti cintetvā imaṃ gāthamāha– " 528612,115,204,2,4,1,0,0,43. 528613,115,205,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Ahampi pabbajissāmi, rājaputta tavantike; " 528614,115,206,2,12,1,48,7,"Avhāyassu maṃ bhaddante, pabbajjā mama ruccatī’’ ti. " 528615,115,207,2,7,1,31,4,Tattha {tavantike}ti tava santike. 528616,115,207,8,17,1,39,5,Avhāyassūti‘‘ ehi pabbajāhī’’ ti pakkosassu. 528617,115,208,2,66,1,399,52,"Evaṃ tena yācitopi mahāsatto‘‘ sacāhaṃ idāneva taṃ pabbājessāmi, mātāpitaro idha nāgacchissanti, atha nesaṃ parihāni bhavissati, ime assā ca ratho ca pasādhanabhaṇḍañca idheva nassissanti,‘ yakkho so, khādito nu kho tena sārathī’ ti garahāpi me uppajjissatī’’ ti cintetvā attano ca garahāmocanatthaṃ mātāpitūnañca vuḍḍhiṃ sampassanto asse ca rathañca pasādhanabhaṇḍañca tassa iṇaṃ katvā dassento imaṃ gāthamāha– " 528618,115,209,2,4,1,0,0,44. 528619,115,210,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Rathaṃ niyyādayitvāna, anaṇo ehi sārathi; " 528620,115,211,2,12,1,43,7,"Anaṇassa hi pabbajjā, etaṃ isīhi vaṇṇitan’’ ti. " 528621,115,212,2,12,1,80,10,Tattha etan ti etaṃ pabbajjākaraṇaṃ buddhādīhi isīhi vaṇṇitaṃ pasatthaṃ thomitaṃ. 528622,115,213,2,49,1,266,38,"Taṃ sutvā sārathi‘‘ sace mayi nagaraṃ gate esa aññattha gaccheyya, pitā cassa imaṃ pavattiṃ sutvā‘ puttaṃ me dassehī’ ti puna āgato imaṃ na passeyya, rājadaṇḍaṃ me kareyya, tasmā ahaṃ attano guṇaṃ kathetvā aññatthāgamanatthāya paṭiññaṃ gaṇhissāmī’’ ti cintento gāthādvayamāha– " 528623,115,214,2,4,1,0,0,45. 528624,115,215,2,12,1,44,7,"‘ ‘ Yadeva tyāhaṃ vacanaṃ, akaraṃ bhaddamatthu te; " 528625,115,216,2,9,1,43,6,"Tadeva me tvaṃ vacanaṃ, yācito kattumarahasi. " 528626,115,217,2,4,1,0,0,46. 528627,115,218,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Idheva tāva acchassu, yāva rājānamānaye; " 528628,115,219,2,13,1,42,8,"Appeva te pitā disvā, patīto sumano siyā’’ ti. " 528629,115,220,2,6,1,18,3,Tato mahāsatto āha– 528630,115,221,2,4,1,0,0,47. 528631,115,222,2,13,1,45,9,"‘ ‘ Karomi te taṃ vacanaṃ, yaṃ maṃ bhaṇasi sārathi; " 528632,115,223,2,8,1,41,5,"Ahampi daṭṭhukāmosmi, pitaraṃ me idhāgataṃ. " 528633,115,224,2,4,1,0,0,48. 528634,115,225,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Ehi samma nivattassu, kusalaṃ vajjāsi ñātinaṃ; " 528635,115,226,2,12,1,48,7,"Mātaraṃ pitaraṃ mayhaṃ, vutto vajjāsi vandanan’’ ti. " 528636,115,227,2,10,1,45,8,Tattha karomi tetan ti karomi te etaṃ vacanaṃ. 528637,115,227,11,25,1,83,11,"Ehi samma {nivattassū}ti samma sārathi, tattha gantvā ehi, ettova khippameva nivattassu. " 528638,115,227,26,44,1,92,13,Vutto {vajjāsī}ti mayā vutto hutvā‘‘ putto vo temiyakumāro vandatī’’ ti vandanaṃ vadeyyāsīti attho. 528639,115,228,2,16,1,133,13,Iti vatvā mahāsatto suvaṇṇakadali viya onamitvā pañcapatiṭṭhitena bārāṇasinagarābhimukho mātāpitaro vanditvā sārathissa sāsanaṃ adāsi. 528640,115,228,17,26,1,79,9,So sāsanaṃ gahetvā kumāraṃ padakkhiṇaṃ katvā rathamāruyha nagarābhimukho pāyāsi. 528641,115,228,27,31,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha– 528642,115,229,2,4,1,0,0,49. 528643,115,230,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Tassa pāde gahetvāna, katvā ca naṃ padakkhiṇaṃ; " 528644,115,231,2,10,1,42,5,"Sārathi rathamāruyha, rājadvāraṃ upāgamī’’ ti. " 528645,115,232,2,22,1,127,17,"Tassattho – bhikkhave, evaṃ vutto so sārathi, tassa kumārassa pāde gahetvā taṃ padakkhiṇaṃ katvā rathaṃ āruyha rājadvāraṃ upāgamīti. " 528646,115,233,2,29,1,165,22,Tasmiṃ khaṇe candādevī sīhapañjaraṃ vivaritvā‘‘ kā nu kho me puttassa pavattī’’ ti sārathissa āgamanamaggaṃ olokentī taṃ ekakaṃ āgacchantaṃ disvā uraṃ paharitvā paridevi. 528647,115,233,30,34,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha– 528648,115,234,2,4,1,0,0,50. 528649,115,235,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Suññaṃ mātā rathaṃ disvā, ekaṃ sārathimāgataṃ; " 528650,115,236,2,8,1,41,5,"Assupuṇṇehi nettehi, rodantī naṃ udikkhati. " 528651,115,237,2,4,1,0,0,51. 528652,115,238,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Ayaṃ so sārathi eti, nihantvā mama atrajaṃ; " 528653,115,239,2,9,1,43,6,"Nihato nūna me putto, pathabyā bhūmivaḍḍhano. " 528654,115,240,2,4,1,0,0,52. 528655,115,241,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Amittā nūna nandanti, patītā nūna verino; " 528656,115,242,2,9,1,43,6,"Āgataṃ sārathiṃ disvā, nihantvā mama atrajaṃ. " 528657,115,243,2,4,1,0,0,53. 528658,115,244,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Suññaṃ mātā rathaṃ disvā, ekaṃ sārathimāgataṃ; " 528659,115,245,2,8,1,42,5,"Assupuṇṇehi nettehi, rodantī paripucchi naṃ. " 528660,115,246,2,4,1,0,0,54. 528661,115,247,2,14,1,45,10,"‘ ‘ Kiṃ nu mūgo kiṃnu pakkho, kiṃnu so vilapī tadā; " 528662,115,248,2,9,1,42,6,"Nihaññamāno bhūmiyā, taṃ me akkhāhi sārathi. " 528663,115,249,2,4,1,0,0,55. 528664,115,250,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Kathaṃ hatthehi pādehi, mūgapakkho vivajjayi; " 528665,115,251,2,12,1,46,7,"Nihaññamāno bhūmiyā, taṃ me akkhāhi pucchito’’ ti. " 528666,115,252,2,7,1,34,4,Tattha {mātā}ti temiyakumārassa mātā. 528667,115,252,8,19,1,79,10,Pathabyā {bhūmivaḍḍhano}ti so mama putto bhūmivaḍḍhano hutvā pathabyā nihato nūna. 528668,115,252,20,37,1,131,16,Rodantī paripucchi nan ti taṃ rathaṃ ekamantaṃ ṭhapetvā mahātalaṃ abhiruyha candādeviṃ vanditvā ekamante ṭhitaṃ sārathiṃ paripucchi. 528669,115,252,38,50,1,48,10,{Kinnū}ti kiṃ nu so mama putto mūgo eva pakkho eva. 528670,115,252,51,63,1,71,10,"{Tadā}ti yadā naṃ tvaṃ kāsuyaṃ pakkhipitvā kuddālena matthake pahari, tadā. " 528671,115,252,64,73,1,61,8,Nihaññamāno {bhūmiyā}ti tayā bhūmiyaṃ nihaññamāno kiṃ nu vilapi. 528672,115,252,74,82,1,43,7,Taṃ {me}ti taṃ sabbaṃ aparihāpetvā me akkhāhi. 528673,115,252,83,108,1,113,18,"{Vivajjayī}ti‘‘ apehi sārathi, mā maṃ mārehī’’ ti kathaṃ hatthehi pādehi ca phandanto taṃ apanudi, taṃ me kathehīti attho. " 528674,115,253,2,5,1,16,3,Tato sārathi āha– 528675,115,254,2,4,1,0,0,56. 528676,115,255,2,13,1,43,8,"‘ ‘ Akkheyyaṃ te ahaṃ ayye, dajjāsi abhayaṃ mama; " 528677,115,256,2,14,1,50,9,"Yaṃ me sutaṃ vā diṭṭhaṃ vā, rājaputtassa santike’’ ti. " 528678,115,257,2,49,1,235,35,"Tattha {dajjāsī}ti sace abhayaṃ dadeyyāsi, so idaṃ‘‘ sacāhaṃ‘ tava putto neva mūgo na pakkho madhurakatho dhammakathiko’ ti vakkhāmi, atha‘ kasmā taṃ gahetvā nāgatosī’ ti rājā kuddho rājadaṇḍampi me kareyya, abhayaṃ tāva yācissāmī’’ ti cintetvā āha. " 528679,115,258,2,6,1,22,4,Atha naṃ candādevī āha– 528680,115,259,2,4,1,0,0,57. 528681,115,260,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Abhayaṃ samma te dammi, abhīto bhaṇa sārathi; " 528682,115,261,2,14,1,50,9,"Yaṃ te sutaṃ vā diṭṭhaṃ vā, rājaputtassa santike’’ ti. " 528683,115,262,2,5,1,16,3,Tato sārathi āha– 528684,115,263,2,4,1,0,0,58. 528685,115,264,2,14,1,44,10,"‘ ‘ Na so mūgo na so pakkho, visaṭṭhavacano ca so; " 528686,115,265,2,10,1,39,7,"Rajjassa kira so bhīto, akarā ālaye bahū. " 528687,115,266,2,4,1,0,0,59. 528688,115,267,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Purimaṃ sarati so jātiṃ, yattha rajjamakārayi; " 528689,115,268,2,9,1,46,6,"Kārayitvā tahiṃ rajjaṃ, pāpattha nirayaṃ bhusaṃ. " 528690,115,269,2,4,1,0,0,60. 528691,115,270,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Vīsatiñceva vassāni, tahiṃ rajjamakārayi; " 528692,115,271,2,7,1,39,4,"Asītivassasahassāni , nirayamhi apacci so. " 528693,115,272,2,4,1,0,0,61. 528694,115,273,2,12,1,46,8,"‘ ‘ Tassa rajjassa so bhīto, mā maṃ rajjābhisecayuṃ; " 528695,115,274,2,11,1,43,8,"Tasmā pitu ca mātucca, santike na bhaṇī tadā. " 528696,115,275,2,4,1,0,0,62. 528697,115,276,2,8,1,36,3,"‘ ‘ Aṅgapaccaṅgasampanno , ārohapariṇāhavā; " 528698,115,277,2,8,1,44,5,"Visaṭṭhavacano pañño, magge saggassa tiṭṭhati. " 528699,115,278,2,4,1,0,0,63. 528700,115,279,2,11,1,44,6,"‘ ‘ Sace tvaṃ daṭṭhukāmāsi, rājaputtaṃ tavatrajaṃ; " 528701,115,280,2,12,1,44,7,"Ehi taṃ pāpayissāmi, yattha sammati temiyo’’ ti. " 528702,115,281,2,6,1,40,3,Tattha {visaṭṭhavacano}ti apalibuddhakatho. 528703,115,281,7,15,1,50,7,Akarā ālaye {bahū}ti tumhākaṃ vañcanāni bahūni akāsi. 528704,115,281,16,19,1,15,2,{Pañño}ti paññavā. 528705,115,281,20,29,1,51,9,Sace tvan ti rājānaṃ dhuraṃ katvā ubhopi te evamāha. 528706,115,281,30,52,1,140,19,"Yattha sammati {temiyo}ti yattha vo putto mayā gahitapaṭiñño hutvā acchati, tattha pāpayissāmi, idāni papañcaṃ akatvā lahuṃ gantuṃ vaṭṭatīti āha. " 528707,115,282,2,9,1,48,6,Kumāro pana sārathiṃ pesetvā pabbajitukāmo ahosi. 528708,115,282,10,37,1,196,21,"Tadā sakko tassa manaṃ ñatvā tasmiṃ khaṇe vissakammadevaputtaṃ pakkosāpetvā‘‘ tāta vissakammadevaputta, temiyakumāro pabbajitukāmo, tvaṃ tassa paṇṇasālañca pabbajitaparikkhārañca māpetvā ehī’’ ti pesesi. " 528709,115,282,38,98,1,489,51,"So‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā vegena gantvā tiyojanike vanasaṇḍe attano iddhibalena ramaṇīyaṃ assamaṃ māpetvā rattiṭṭhānadivāṭṭhānañca pokkharaṇiñca āvāṭañca akālaphalasampannaṃ rukkhañca katvā paṇṇasālasamīpe catuvīsatihatthappamāṇaṃ caṅkamaṃ māpetvā antocaṅkame ca phalikavaṇṇaṃ ruciraṃ vālukaṃ okiritvā sabbe pabbajitaparikkhāre māpetvā‘‘ ye pabbajitukāmā, te ime gahetvā pabbajantū’’ ti bhittiyaṃ akkharāni likhitvā caṇḍavāḷe ca amanāpasadde sabbe migapakkhino ca palāpetvā sakaṭṭhānameva gato. " 528710,115,283,2,80,1,651,69,"Tasmiṃ khaṇe mahāsatto taṃ disvā sakkadattiyabhāvaṃ ñatvā, paṇṇasālaṃ pavisitvā vatthāni apanetvā, rattavākacīraṃ nivāsetvā ekaṃ pārupitvā ajinacammaṃ ekaṃse katvā jaṭāmaṇḍalaṃ bandhitvā kājaṃ aṃse katvā kattaradaṇḍamādāya paṇṇasālato nikkhamitvā pabbajitasiriṃ samubbahanto aparāparaṃ caṅkamitvā‘‘ aho sukhaṃ, aho sukhan’’ ti udānaṃ udānento paṇṇasālaṃ pavisitvā kaṭṭhattharaṇe nisinno pañca abhiññā aṭṭha samāpattiyo ca nibbattetvā sāyanhasamaye paṇṇasālato nikkhamitvā caṅkamanakoṭiyaṃ ṭhitakārarukkhato paṇṇāni gahetvā , sakkadattiyabhājane aloṇake atakke nidhūpane udake sedetvā amataṃ viya paribhuñjitvā cattāro brahmavihāre bhāvetvā tattha vāsaṃ kappesi. " 528711,115,284,2,12,1,110,10,Kāsirājāpi sunandasārathissa vacanaṃ sutvā mahāsenaguttaṃ pakkosāpetvā taramānarūpova gamanasajjaṃ kāretuṃ āha– 528712,115,285,2,4,1,0,0,64. 528713,115,286,2,12,1,45,7,"‘ ‘ Yojayantu rathe asse, kacchaṃ nāgāna bandhatha; " 528714,115,287,2,7,1,43,4,"Udīrayantu saṅkhapaṇavā, vādantu ekapokkharā. " 528715,115,288,2,4,1,0,0,65. 528716,115,289,2,11,1,46,7,"‘ ‘ Vādantu bherī sannaddhā, vaggū vādantu dundubhī; " 528717,115,290,2,9,1,43,6,"Negamā ca maṃ anventu, gacchaṃ puttanivedako. " 528718,115,291,2,4,1,0,0,66. 528719,115,292,2,12,1,40,8,"‘ ‘ Orodhā ca kumārā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā; " 528720,115,293,2,8,1,44,5,"Khippaṃ yānāni yojentu, gacchaṃ puttanivedako. " 528721,115,294,2,4,1,0,0,67. 528722,115,295,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā; " 528723,115,296,2,8,1,44,5,"Khippaṃ yānāni yojentu, gacchaṃ puttanivedako. " 528724,115,297,2,4,1,0,0,68. 528725,115,298,2,10,1,36,6,"‘ ‘ Samāgatā jānapadā, negamā ca samāgatā; " 528726,115,299,2,11,1,47,6,"Khippaṃ yānāni yojentu, gacchaṃ puttanivedako’’ ti. " 528727,115,300,2,8,1,35,4,Tattha {udīrayantū}ti saddaṃ muñcantu. 528728,115,300,9,12,1,18,2,{Vādantū}ti vajjantu. 528729,115,300,13,16,1,29,2,{Ekapokkharā}ti ekamukhabheriyo. 528730,115,300,17,21,1,25,3,{Sannaddhā}ti suṭṭhu naddhā. 528731,115,300,22,25,1,20,2,{Vaggū}ti madhurassarā. 528732,115,300,26,29,1,20,3,Gacchan ti gamissāmi. 528733,115,300,30,37,1,56,6,{Puttanivedako}ti puttassa nivedako ovādako hutvā gacchāmi. 528734,115,300,38,51,1,120,13,Taṃ ovaditvā mama vacanaṃ gāhāpetvā tattheva taṃ ratanarāsimhi ṭhapetvā abhisiñcitvā ānetuṃ gacchāmīti adhippāyenevamāha. 528735,115,300,52,55,1,22,2,{Negamā}ti kuṭumbikajanā. 528736,115,300,56,60,1,28,3,{Samāgatā}ti sannipatitā hutvā. 528737,115,301,2,13,1,80,11,Evaṃ raññā āṇattā sārathino asse yojetvā rathe rājadvāre ṭhapetvā rañño ārocesuṃ. 528738,115,301,14,18,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha– 528739,115,302,2,4,1,0,0,69. 528740,115,303,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Asse ca sārathī yutte, sindhave sīghavāhane; " 528741,115,304,2,12,1,44,7,"Rājadvāraṃ upāgacchuṃ, yuttā deva ime hayā’’ ti. " 528742,115,305,2,12,1,73,8,Tattha {asse}ti sindhave sindhavajātike sīghavāhane javasampanne asse ādāya. 528743,115,305,13,16,1,19,2,{Sārathī}ti sārathino. 528744,115,305,17,21,1,22,3,{Yutte}ti rathesu yojite. 528745,115,305,22,46,1,98,17,"Upāgacchun ti te rathesu yutte asse ādāya āgamaṃsu, āgantvā ca pana‘‘ yuttā, deva, ime hayā’’ ti ārocesuṃ. " 528746,115,306,2,9,1,51,6,Tato sārathīnaṃ vacanaṃ sutvā rājā upaḍḍhagāthamāha– 528747,115,307,2,4,1,0,0,70. 528748,115,308,2,14,1,44,8,"‘ ‘ Thūlā javena hāyanti, kisā hāyanti thāmunā’’ ti. " 528749,115,309,2,6,1,41,4,Taṃ sutvā sārathinopi upaḍḍhagāthamāhaṃsu– 528750,115,310,2,14,1,46,8,"‘ ‘ Kise thūle vivajjetvā, saṃsaṭṭhā yojitā hayā’’ ti. " 528751,115,311,2,20,1,105,16,"Tassattho – deva, kise ca thūle ca evarūpe asse aggaṇhitvā vayena vaṇṇena javena balena sadisā hayā yojitāti. " 528752,115,312,2,14,1,101,12,Atha rājā puttassa santikaṃ gacchanto cattāro vaṇṇe aṭṭhārasa seniyo sabbañca balakāyaṃ sannipātāpesi. 528753,115,312,15,20,1,45,5,Tassa sannipātentasseva tayo divasā atikkantā. 528754,115,312,21,35,1,144,14,Atha catutthe divase kāsirājā nagarato nikkhamitvā gahetabbayuttakaṃ gāhāpetvā assamapadaṃ gantvā puttena saddhiṃ paṭinandito paṭisanthāramakāsi. 528755,115,312,36,40,1,30,4,Tamatthaṃ pakāsento satthā āha– 528756,115,313,2,4,1,0,0,71. 528757,115,314,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Tato rājā taramāno, yuttamāruyha sandanaṃ; " 528758,115,315,2,8,1,42,5,"Itthāgāraṃ ajjhabhāsi, sabbāva anuyātha maṃ. " 528759,115,316,2,4,1,0,0,72. 528760,115,317,2,9,1,45,5,"‘ ‘ Vāḷabījanimuṇhīsaṃ, khaggaṃ chattañca paṇḍaraṃ; " 528761,115,318,2,7,1,38,4,"Upādhī rathamāruyha, suvaṇṇehi alaṅkatā. " 528762,115,319,2,4,1,0,0,73. 528763,115,320,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Tato sa rājā pāyāsi, purakkhatvāna sārathiṃ; " 528764,115,321,2,8,1,42,5,"Khippameva upāgacchi, yattha sammati temiyo. " 528765,115,322,2,4,1,0,0,74. 528766,115,323,2,11,1,40,6,"‘ ‘ Tañca disvāna āyantaṃ, jalantamiva tejasā; " 528767,115,324,2,6,1,41,3,"Khattasaṅghaparibyūḷhaṃ , temiyo etadabravi. " 528768,115,325,2,4,1,0,0,75. 528769,115,326,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Kacci nu tāta kusalaṃ, kacci tāta anāmayaṃ; " 528770,115,327,2,9,1,39,6,"Sabbā ca rājakaññāyo, arogā mayha mātaro. " 528771,115,328,2,4,1,0,0,76. 528772,115,329,2,13,1,40,7,"‘ ‘ Kusalañceva me putta, atho putta anāmayaṃ; " 528773,115,330,2,9,1,39,6,"Sabbā ca rājakaññāyo, arogā tuyha mātaro. " 528774,115,331,2,4,1,0,0,77. 528775,115,332,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Kacci amajjapo tāta, kacci te suramappiyaṃ; " 528776,115,333,2,12,1,44,9,"Kacci sacce ca dhamme ca, dāne te ramate mano. " 528777,115,334,2,4,1,0,0,78. 528778,115,335,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Amajjapo ahaṃ putta, atho me suramappiyaṃ; " 528779,115,336,2,12,1,43,9,"Atho sacce ca dhamme ca, dāne me ramate mano. " 528780,115,337,2,4,1,0,0,79. 528781,115,338,2,12,1,43,8,"‘ ‘ Kacci arogaṃ yoggaṃ te, kacci vahati vāhanaṃ; " 528782,115,339,2,8,1,42,5,"Kacci te byādhayo natthi, sarīrassupatāpanā. " 528783,115,340,2,4,1,0,0,80. 528784,115,341,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Atho arogaṃ yoggaṃ me, atho vahati vāhanaṃ; " 528785,115,342,2,8,1,41,5,"Atho me byādhayo natthi, sarīrassupatāpanā. " 528786,115,343,2,4,1,0,0,81. 528787,115,344,2,14,1,44,10,"‘ ‘ Kacci antā ca te phītā, majjhe ca bahalā tava; " 528788,115,345,2,8,1,44,5,"Koṭṭhāgārañca kosañca, kacci te paṭisanthataṃ. " 528789,115,346,2,4,1,0,0,82. 528790,115,347,2,14,1,43,10,"‘ ‘ Atho antā ca me phītā, majjhe ca bahalā mama; " 528791,115,348,2,8,1,45,5,"Koṭṭhāgārañca kosañca, sabbaṃ me paṭisanthataṃ. " 528792,115,349,2,4,1,0,0,83. 528793,115,350,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Svāgataṃ te mahārāja, atho te adurāgataṃ; " 528794,115,351,2,11,1,48,6,"Patiṭṭhapentu pallaṅkaṃ, yattha rājā nisakkatī’’ ti. " 528795,115,352,2,11,1,69,8,Tattha upādhī {rathamāruyhā}ti suvaṇṇapādukā ca rathaṃ āropentūti attho. 528796,115,352,12,29,1,108,13,Ime tayo pāde puttassa tattheva abhisekakaraṇatthāya‘‘ pañca rājakakudhabhaṇḍāni gaṇhathā’’ ti āṇāpento rājā āha. 528797,115,352,30,36,1,44,5,Suvaṇṇehi {alaṅkatā}ti idaṃ pādukaṃ sandhāyāha. 528798,115,352,37,41,1,25,3,{Upāgacchī}ti upāgato ahosi. 528799,115,352,42,44,1,13,2,Kāya velāyāti? 528800,115,352,45,50,1,60,5,Mahāsattassa kārapaṇṇāni pacitvā nibbāpentassa nisinnavelāya. 528801,115,352,51,57,1,45,5,Jalantamiva {tejasā}ti rājatejena jalantaṃ viya. 528802,115,352,58,68,1,98,8,"Khattasaṅghaparibyūḷhan ti kathāphāsukena amaccasaṅghena parivutaṃ, khattiyasamūhehi vā parivāritaṃ. " 528803,115,352,69,87,1,146,16,{Etadabravī}ti kāsirājānaṃ bahi khandhāvāraṃ nivāsāpetvā padasāva paṇṇasālaṃ āgantvā taṃ vanditvā nisinnaṃ paṭisanthāraṃ karonto etaṃ vacanaṃ abravi. 528804,115,353,2,9,1,57,7,Kusalaṃ anāmayan ti ubhayenapi padena ārogyameva pucchati. 528805,115,353,10,18,1,50,7,Kacci {amajjapo}ti kacci majjaṃ na pivasīti pucchati. 528806,115,353,19,30,1,56,6,"‘‘ Appamatto’’ tipi pāṭho, kusaladhammesu nappamajjasīti attho. " 528807,115,353,31,35,1,33,4,Suramappiyan ti surāpānaṃ appiyaṃ. 528808,115,353,36,47,1,42,6,"‘‘ Suramappiyā’’ tipi pāṭho, surā appiyāti attho. " 528809,115,353,48,52,1,29,3,{Dhamme}ti dasavidhe rājadhamme. 528810,115,353,53,60,1,48,7,Yoggan ti yuge yuñjitabbaṃ te tava assagoṇādikaṃ. 528811,115,353,61,68,1,40,6,Kacci {vahatī}ti kacci arogaṃ hutvā vahati. 528812,115,353,69,74,1,38,5,Vāhanan ti hatthiassādi sabbaṃ vāhanaṃ. 528813,115,353,75,79,1,41,3,{Sarīrassupatāpanā}ti sarīrassa upatāpakarā. 528814,115,353,80,83,1,23,2,{Antā}ti paccantajanapadā. 528815,115,353,84,95,1,76,9,"{Phītā}ti iddhā subhikkhā, vatthābharaṇehi vā annapānehi vā paripuṇṇā gāḷhavāsā. " 528816,115,353,96,101,1,28,4,Majjhe {cā}ti raṭṭhassa majjhe. 528817,115,353,102,106,1,29,3,{Bahalā}ti gāmanigamā ghanavāsā. 528818,115,353,107,114,1,51,6,"Paṭisanthatan ti paṭicchāditaṃ guttaṃ, paripuṇṇaṃ vā. " 528819,115,353,115,127,1,80,10,"Yattha rājā {nisakkatī}ti yasmiṃ pallaṅke rājā nisīdissati, taṃ paññāpentūti vadati. " 528820,115,354,2,8,1,44,6,Rājā mahāsatte gāravena pallaṅke na nisīdati. 528821,115,354,9,31,1,135,16,"Atha mahāsatto‘‘ sace pallaṅke na nisīdati, paṇṇasanthāraṃ paññāpethā’’ ti vatvā tasmiṃ paññatte nisīdanatthāya rājānaṃ nimantento gāthamāha– " 528822,115,355,2,4,1,0,0,84. 528823,115,356,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Idheva te nisīdassu, niyate paṇṇasanthare; " 528824,115,357,2,11,1,41,6,"Etto udakamādāya, pāde pakkhālayassu te’’ ti. " 528825,115,358,2,6,1,26,3,Tattha {niyate}ti susanthate. 528826,115,358,7,12,1,35,4,{Etto}ti paribhogaudakaṃ dassento āha. 528827,115,359,2,10,1,70,8,Rājā mahāsatte gāravena paṇṇasanthārepi anisīditvā bhūmiyaṃ eva nisīdi. 528828,115,359,11,21,1,93,10,Mahāsattopi paṇṇasālaṃ pavisitvā taṃ kārapaṇṇakaṃ nīharitvā rājānaṃ tena nimantento gāthamāha– 528829,115,360,2,4,1,0,0,85. 528830,115,361,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Idampi paṇṇakaṃ mayhaṃ, randhaṃ rāja aloṇakaṃ; " 528831,115,362,2,10,1,41,5,"Paribhuñja mahārāja, pāhuno mesidhāgato’’ ti. " 528832,115,363,2,7,1,17,4,Atha naṃ rājā āha– 528833,115,364,2,4,1,0,0,86. 528834,115,365,2,14,1,48,9,"‘ ‘ Na cāhaṃ paṇṇaṃ bhuñjāmi, na hetaṃ mayha bhojanaṃ; " 528835,115,366,2,11,1,45,6,"Sālīnaṃ odanaṃ bhuñje, suciṃ maṃsūpasecanan’’ ti. " 528836,115,367,2,7,1,36,5,Tattha na cāhan ti paṭikkhepavacanaṃ. 528837,115,368,2,30,1,189,23,"Rājā tathārūpaṃ attano rājabhojanaṃ vaṇṇetvā tasmiṃ mahāsatte gāravena thokaṃ paṇṇakaṃ hatthatale ṭhapetvā‘‘ tāta, tvaṃ evarūpaṃ bhojanaṃ bhuñjasī’’ ti puttena saddhiṃ piyakathaṃ kathento nisīdi. " 528838,115,368,31,47,1,139,16,Tasmiṃ khaṇe candādevī orodhena parivutā ekamaggena āgantvā bodhisattassa assamapadaṃ patvā piyaputtaṃ disvā tattheva patitvā visaññī ahosi. 528839,115,368,48,65,1,166,17,Tato paṭiladdhassāsā patitaṭṭhānato uṭṭhahitvā āgantvā bodhisattassa pāde daḷhaṃ gahetvā vanditvā assupuṇṇehi nettehi roditvā vandanaṭṭhānato uṭṭhāya ekamantaṃ nisīdi. 528840,115,368,66,90,1,133,19,"Atha naṃ rājā‘‘ bhadde, tava puttassa bhojanaṃ passāhī’’ ti vatvā thokaṃ paṇṇakaṃ tassā hatthe ṭhapetvā sesaitthīnampi thokaṃ thokaṃ adāsi. " 528841,115,368,91,122,1,147,21,"Tā sabbāpi‘‘ sāmi, evarūpaṃ bhojanaṃ bhuñjasī’’ ti vadantiyo taṃ gahetvā attano attano sīse katvā‘‘ atidukkaraṃ karosi, sāmī’’ ti vatvā namassamānā nisīdiṃsu. " 528842,115,368,123,140,1,77,12,"Rājā puna‘‘ tāta, idaṃ mayhaṃ acchariyaṃ hutvā upaṭṭhātī’’ ti vatvā imaṃ gāthamāha– " 528843,115,369,2,4,1,0,0,87. 528844,115,370,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Accherakaṃ maṃ paṭibhāti, ekakampi rahogataṃ; " 528845,115,371,2,11,1,43,6,"Edisaṃ bhuñjamānānaṃ, kena vaṇṇo pasīdatī’’ ti. " 528846,115,372,2,18,1,107,15,"Tattha ekakan ti tāta, taṃ ekakampi rahogataṃ iminā bhojanena yāpentaṃ disvā mama acchariyaṃ hutvā upaṭṭhāti. " 528847,115,372,19,34,1,116,15,Edisan ti evarūpaṃ aloṇakaṃ atakkaṃ nidhūpanaṃ randhaṃ pattaṃ bhuñjantānaṃ kena kāraṇena vaṇṇo pasīdatīti naṃ pucchi. 528848,115,373,2,7,1,25,4,Athassa so ācikkhanto āha– 528849,115,374,2,4,1,0,0,88. 528850,115,375,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Eko rāja nipajjāmi, niyate paṇṇasanthare; " 528851,115,376,2,9,1,38,6,"Tāya me ekaseyyāya, rāja vaṇṇo pasīdati. " 528852,115,377,2,4,1,0,0,89. 528853,115,378,2,12,1,44,7,"‘ ‘ Na ca nettiṃsabandhā me, rājarakkhā upaṭṭhitā; " 528854,115,379,2,8,1,39,5,"Tāya me sukhaseyyāya, rājavaṇṇo pasīdati. " 528855,115,380,2,4,1,0,0,90. 528856,115,381,2,9,1,37,4,"‘ ‘ Atītaṃ nānusocāmi, nappajappāmināgataṃ; " 528857,115,382,2,8,1,40,5,"Paccuppannena yāpemi, tena vaṇṇo pasīdati. " 528858,115,383,2,4,1,0,0,91. 528859,115,384,2,7,1,34,3,"‘ ‘ Anāgatappajappāya, atītassānusocanā; " 528860,115,385,2,12,1,41,7,"Etena bālā sussanti, naḷova harito luto’’ ti. " 528861,115,386,2,6,1,36,3,Tattha {nettiṃsabandhā}ti khaggabandhā. 528862,115,386,7,11,1,29,3,{Rājarakkhā}ti rājānaṃ rakkhitā. 528863,115,386,12,16,1,26,3,{Nappajappāmī}ti na patthemi. 528864,115,386,17,20,1,20,2,{Harito}ti haritavaṇṇo. 528865,115,386,21,27,1,37,5,{Luto}ti luñcitvā ātape khittanaḷo viya. 528866,115,387,2,18,1,84,12,Atha rājā‘‘ idheva naṃ abhisiñcitvā ādāya gamissāmī’’ ti cintetvā rajjena nimantento āha– 528867,115,388,2,4,1,0,0,92. 528868,115,389,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Hatthānīkaṃ rathānīkaṃ, asse pattī ca vammino; " 528869,115,390,2,9,1,39,6,"Nivesanāni rammāni, ahaṃ putta dadāmi te. " 528870,115,391,2,4,1,0,0,93. 528871,115,392,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Itthāgārampi te dammi, sabbālaṅkārabhūsitaṃ; " 528872,115,393,2,10,1,45,7,"Tā putta paṭipajjassu, tvaṃ no rājā bhavissasi. " 528873,115,394,2,4,1,0,0,94. 528874,115,395,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Kusalā naccagītassa, sikkhitā cāturitthiyo; " 528875,115,396,2,9,1,42,6,"Kāme taṃ ramayissanti, kiṃ araññe karissasi. " 528876,115,397,2,4,1,0,0,95. 528877,115,398,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Paṭirājūhi te kaññā, ānayissaṃ alaṅkatā; " 528878,115,399,2,9,1,45,6,"Tāsu putte janetvāna, atha pacchā pabbajissasi. " 528879,115,400,2,4,1,0,0,96. 528880,115,401,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Yuvā ca daharo cāsi, paṭhamuppattiko susu; " 528881,115,402,2,12,1,47,7,"Rajjaṃ kārehi bhaddante, kiṃ araññe karissasī’’ ti. " 528882,115,403,2,12,1,77,9,"Tattha hatthānīkan ti dasahatthito paṭṭhāya hatthānīkaṃ nāma, tathā rathānīkaṃ. " 528883,115,403,13,16,1,30,2,{Vammino}ti vammabaddhasūrayodhe. 528884,115,403,17,20,1,14,2,{Kusalā}ti chekā. 528885,115,403,21,26,1,41,4,{Sikkhitā}ti aññesupi itthikiccesu sikkhitā. 528886,115,403,27,46,1,99,14,"{Cāturitthiyo}ti caturā vilāsā itthiyo, atha vā caturā nāgarā itthiyo, atha vā caturā nāma nāṭakitthiyo. " 528887,115,403,47,56,1,63,8,Paṭirājūhi te {kaññā}ti aññehi rājūhi tava rājakaññāyo ānayissāmi. 528888,115,403,57,60,1,20,2,{Yuvā}ti yobbanappatto. 528889,115,403,61,64,1,15,2,{Daharo}ti taruṇo. 528890,115,403,65,70,1,51,4,{Paṭhamuppattiko}ti paṭhamavayena uppattito samuggato. 528891,115,403,71,74,1,16,2,{Susū}ti atitaruṇo. 528892,115,404,2,7,1,43,5,Ito paṭṭhāya bodhisattassa dhammakathā hoti– 528893,115,405,2,4,1,0,0,97. 528894,115,406,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Yuvā care brahmacariyaṃ, brahmacārī yuvā siyā; " 528895,115,407,2,9,1,41,6,"Daharassa hi pabbajjā, etaṃ isīhi vaṇṇitaṃ. " 528896,115,408,2,4,1,0,0,98. 528897,115,409,2,12,1,44,7,"‘ ‘ Yuvā care brahmacariyaṃ, brahmacārī yuvā siyā; " 528898,115,410,2,8,1,46,5,"Brahmacariyaṃ carissāmi, nāhaṃ rajjena matthiko. " 528899,115,411,2,4,1,0,0,99. 528900,115,412,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Passāmi vohaṃ daharaṃ, amma tāta vadantaraṃ; " 528901,115,413,2,9,1,48,6,"Kicchāladdhaṃ piyaṃ puttaṃ, appatvāva jaraṃ mataṃ. " 528902,115,414,2,4,1,0,0,100. 528903,115,415,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Passāmi vohaṃ dahariṃ, kumāriṃ cārudassaniṃ; " 528904,115,416,2,6,1,41,3,"Navavaṃsakaḷīraṃva , paluggaṃ jīvitakkhayaṃ. " 528905,115,417,2,4,1,0,0,101. 528906,115,418,2,12,1,39,8,"‘ ‘ Daharāpi hi mīyanti, narā ca atha nāriyo; " 528907,115,419,2,12,1,42,7,"Tattha ko vissase poso,‘ daharomhī’ ti jīvite. " 528908,115,420,2,4,1,0,0,102. 528909,115,421,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Yassa ratyā vivasāne, āyu appataraṃ siyā; " 528910,115,422,2,9,1,43,6,"Appodakeva macchānaṃ, kiṃ nu komārakaṃ tahiṃ. " 528911,115,423,2,4,1,0,0,103. 528912,115,424,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Niccamabbhāhato loko, niccañca parivārito; " 528913,115,425,2,11,1,45,6,"Amoghāsu vajantīsu, kiṃ maṃ rajjebhisiñcasī’’ ti. " 528914,115,426,2,4,1,12,2,Kāsirājā āha– 528915,115,427,2,4,1,0,0,104. 528916,115,428,2,12,1,39,7,"‘ ‘ Kena mabbhāhato loko, kena ca parivārito; " 528917,115,429,2,13,1,48,8,"Kāyo amoghā gacchanti, taṃ me akkhāhi pucchito’’ ti. " 528918,115,430,2,4,1,14,2,Bodhisatto āha– 528919,115,431,2,4,1,0,0,105. 528920,115,432,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Maccunābbhāhato loko, jarāya parivārito; " 528921,115,433,2,9,1,43,6,"Ratyo amoghā gacchanti, evaṃ jānāhi khattiya. " 528922,115,434,2,4,1,0,0,106. 528923,115,435,2,11,1,39,6,"‘ ‘ Yathāpi tante vitate, yaṃ yadevūpavīyati; " 528924,115,436,2,9,1,42,6,"Appakaṃ hoti vetabbaṃ, evaṃ maccāna jīvitaṃ. " 528925,115,437,2,4,1,0,0,107. 528926,115,438,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Yathā vārivaho pūro, gacchaṃ nupanivattati; " 528927,115,439,2,7,1,40,4,"Evamāyu manussānaṃ, gacchaṃ nupanivattati. " 528928,115,440,2,4,1,0,0,108. 528929,115,441,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Yathā vārivaho pūro, vahe rukkhepakūlaje; " 528930,115,442,2,10,1,41,5,"Evaṃ jarāmaraṇena, vuyhante sabbapāṇino’’ ti. " 528931,115,443,2,11,1,65,8,Tattha brahmacārī yuvā {siyā}ti brahmacariyaṃ caranto yuvā bhaveyya. 528932,115,443,12,19,1,53,7,Isīhi vaṇṇitan ti buddhādīhi isīhi thomitaṃ pasatthaṃ. 528933,115,443,20,29,1,53,8,Nāhaṃ rajjena {matthiko}ti ahaṃ rajjena atthiko na homi. 528934,115,443,30,43,1,45,8,"Amma tāta vadantaran ti‘‘ amma, tātā’’ ti vadantaṃ. " 528935,115,443,44,49,1,36,5,Paluggan ti maccunā luñcitvā gahitaṃ. 528936,115,443,50,64,1,122,12,"Yassa ratyā {vivasāne}ti mahārāja, yassa mātukucchimhi paṭisandhiggahaṇakālato paṭṭhāya rattidivātikkamena appataraṃ āyu hoti. " 528937,115,443,65,73,1,56,8,Komārakaṃ tahin ti tasmiṃ vaye taruṇabhāvo kiṃ karissati. 528938,115,444,2,7,1,32,4,Kena {mabbhāhato}ti kena abbhāhato. 528939,115,444,8,15,1,59,7,Idaṃ rājā saṃkhittena bhāsitassa atthaṃ ajānantova pucchati. 528940,115,444,16,19,1,15,2,{Ratyo}ti rattiyo. 528941,115,444,20,35,1,107,14,Tā hi imesaṃ sattānaṃ āyuñca vaṇṇañca balañca khepentiyo eva gacchantīti amoghā gacchanti nāmāti veditabbaṃ . 528942,115,444,36,43,1,45,6,Yaṃ {yadevūpavīyatī}ti yaṃ yaṃ tantaṃ upavīyati. 528943,115,444,44,57,1,82,12,"Vetabban ti tantasmiṃ vīte sesaṃ vetabbaṃ yathā appakaṃ hoti, evaṃ sattānaṃ jīvitaṃ. " 528944,115,444,58,69,1,71,9,"{Nupanivattatī}ti tasmiṃ tasmiṃ khaṇe gataṃ gatameva hoti, na upanivattati. " 528945,115,444,70,76,1,46,5,Vahe {rukkhepakūlaje}ti upakūlaje rukkhe vaheyya. 528946,115,445,2,29,1,151,19,"Rājā mahāsattassa dhammakathaṃ sutvā‘‘ kiṃ me gharāvāsenā’’ ti ativiya ukkaṇṭhito pabbajitukāmo hutvā‘‘ nāhaṃ tāva puna nagaraṃ gamissāmi, idheva pabbajissāmi. " 528947,115,445,30,49,1,117,16,"Sace pana me putto nagaraṃ gaccheyya, setacchattamassa dadeyyan’’ ti cintetvā taṃ vīmaṃsituṃ puna rajjena nimantento āha– " 528948,115,446,2,4,1,0,0,109. 528949,115,447,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Hatthānīkaṃ rathānīkaṃ, asse pattī ca vammino; " 528950,115,448,2,9,1,39,6,"Nivesanāni rammāni, ahaṃ putta dadāmi te. " 528951,115,449,2,4,1,0,0,110. 528952,115,450,2,10,1,42,5,"‘ ‘ Itthāgārampi te dammi, sabbālaṅkārabhūsitaṃ; " 528953,115,451,2,10,1,45,7,"Tā putta paṭipajjassu, tvaṃ no rājā bhavissasi. " 528954,115,452,2,4,1,0,0,111. 528955,115,453,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Kusalā naccagītassa, sikkhitā cāturitthiyo; " 528956,115,454,2,9,1,42,6,"Kāme taṃ ramayissanti, kiṃ araññe karissasi. " 528957,115,455,2,4,1,0,0,112. 528958,115,456,2,10,1,38,6,"‘ ‘ Paṭirājūhi te kaññā, ānayissaṃ alaṅkatā; " 528959,115,457,2,9,1,45,6,"Tāsu putte janetvāna, atha pacchā pabbajissasi. " 528960,115,458,2,4,1,0,0,113. 528961,115,459,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Yuvā ca daharo cāsi, paṭhamuppattiko susu; " 528962,115,460,2,9,1,44,6,"Rajjaṃ kārehi bhaddante, kiṃ araññe karissasi. " 528963,115,461,2,4,1,0,0,114. 528964,115,462,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Koṭṭhāgārañca kosañca, vāhanāni balāni ca; " 528965,115,463,2,9,1,39,6,"Nivesanāni rammāni, ahaṃ putta dadāmi te. " 528966,115,464,2,4,1,0,0,115. 528967,115,465,2,7,1,40,3,"‘ ‘ Gomaṇḍalaparibyūḷho, dāsisaṅghapurakkhato; " 528968,115,466,2,12,1,47,7,"Rajjaṃ kārehi bhaddante, kiṃ araññe karissasī’’ ti. " 528969,115,467,2,9,1,74,6,Tattha {gomaṇḍalaparibyūḷho}ti subhaṅgīnaṃ rājakaññānaṃ maṇḍalena purakkhato. 528970,115,468,2,8,1,52,6,Atha mahāsatto rajjena anatthikabhāvaṃ pakāsento āha– 528971,115,469,2,4,1,0,0,116. 528972,115,470,2,13,1,48,8,"‘ ‘ Kiṃ dhanena yaṃ khīyetha, kiṃ bhariyāya marissati; " 528973,115,471,2,8,1,43,5,"Kiṃ yobbanena jiṇṇena, yaṃ jarāyābhibhuyyati. " 528974,115,472,2,4,1,0,0,117. 528975,115,473,2,14,1,46,10,"‘ ‘ Tattha kā nandi kā khiḍḍā, kā ratī kā dhanesanā; " 528976,115,474,2,10,1,44,7,"Kiṃ me puttehi dārehi, rāja muttosmi bandhanā. " 528977,115,475,2,4,1,0,0,118. 528978,115,476,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Yohaṃ evaṃ pajānāmi, maccu me nappamajjati; " 528979,115,477,2,8,1,40,5,"Antakenādhipannassa , kā ratī kā dhanesanā. " 528980,115,478,2,4,1,0,0,119. 528981,115,479,2,11,1,43,6,"‘ ‘ Phalānamiva pakkānaṃ, niccaṃ patanato bhayaṃ; " 528982,115,480,2,9,1,43,6,"Evaṃ jātāna maccānaṃ, niccaṃ maraṇato bhayaṃ. " 528983,115,481,2,4,1,0,0,120. 528984,115,482,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Sāyameke na dissanti, pāto diṭṭhā bahū janā; " 528985,115,483,2,11,1,43,8,"Pāto ete na dissanti, sāyaṃ diṭṭhā bahū janā. " 528986,115,484,2,4,1,0,0,121. 528987,115,485,2,13,1,42,8,"‘ ‘ Ajjeva kiccaṃ ātapaṃ, ko jaññā maraṇaṃ suve; " 528988,115,486,2,10,1,41,7,"Na hi no saṅgaraṃ tena, mahāsenena maccunā. " 528989,115,487,2,4,1,0,0,122. 528990,115,488,2,11,1,46,7,"‘ ‘ Corā dhanassa patthenti, rāja muttosmi bandhanā; " 528991,115,489,2,12,1,45,7,"Ehi rāja nivattassu, nāhaṃ rajjena matthiko’’ ti. " 528992,115,490,2,18,1,91,13,"Tattha yaṃ {khīyethā}ti mahārāja, kiṃ tvaṃ maṃ dhanena nimantesi, yaṃ khīyetha khayaṃ gaccheyya. " 528993,115,490,19,41,1,133,20,"Dhanaṃ vā hi purisaṃ cajati, puriso vā taṃ dhanaṃ cajitvā gacchatīti sabbathāpi khayagāmīyeva hoti, kiṃ tvaṃ maṃ tena dhanena nimantesi. " 528994,115,490,42,53,1,67,9,"Kiṃ {bhariyāyā}ti bhariyāya kiṃ karissāmi, yā mayi ṭhiteyeva marissati. " 528995,115,490,54,59,1,39,4,{Jiṇṇenā}ti jarāya anuparitena anubhūtena. 528996,115,490,60,63,1,29,2,{Abhibhuyyatī}ti abhibhaviyyati. 528997,115,490,64,70,1,51,5,{Tatthā}ti tasmiṃ evaṃ jarāmaraṇadhamme lokasannivāse. 528998,115,490,71,77,1,25,5,Kā {nandī}ti kā nāma tuṭṭhi. 528999,115,490,78,81,1,13,2,{Khiḍḍā}ti kīḷā. 529000,115,490,82,85,1,24,2,{Ratī}ti pañcakāmaguṇarati. 529001,115,490,86,96,1,77,8,"{Bandhanā}ti kāmabandhanā mutto asmi, mahārājāti jhānena vikkhambhitattā evamāha. " 529002,115,490,97,108,1,69,9,"Maccu {me}ti mama maccu nappamajjati, niccaṃ mama vadhāya appamatoyevāti. " 529003,115,490,109,126,1,93,14,"Yo ahaṃ evaṃ pajānāmi, tassa mama antakena adhipannassa vadhitassa kā nāma rati, kā dhanesanāti. " 529004,115,490,127,135,1,67,8,Niccan ti jātakālato paṭṭhāya sadā jarāmaraṇato bhayameva uppajjati. 529005,115,491,2,5,1,28,3,Ātapan ti kusalakammavīriyaṃ. 529006,115,491,6,9,1,19,3,Kiccan ti kattabbaṃ. 529007,115,491,10,25,1,76,14,Ko jaññā maraṇaṃ {suve}ti suve vā parasuve vā maraṇaṃ vā jīvitaṃ vā ko jāneyya. 529008,115,491,26,29,1,20,3,Saṅgaran ti saṅketaṃ. 529009,115,491,30,34,1,90,3,{Mahāsenenā}ti pañcavīsatibhayabāttiṃsakammakaraṇachannavutirogappamukhādivasena puthusenena. 529010,115,491,35,57,1,150,19,"Corā {dhanassā}ti dhanatthāya jīvitaṃ cajantā corā dhanassa patthenti nāma, ahaṃ pana dhanapatthanāsaṅkhātā bandhanā mutto asmi, na me dhanenatthoti attho. " 529011,115,491,58,71,1,97,11,"{Nivattassū}ti mama vacanena sammā nivattassu, rajjaṃ pahāya nekkhammaṃ paṭisaraṇaṃ katvā pabbajassu. " 529012,115,491,72,91,1,85,13,"Yaṃ pana cintesi‘‘ imaṃ rajje patiṭṭhāpessāmī’’ ti, taṃ mā cintayi, nāhaṃ rajjena atthikoti. " 529013,115,491,92,98,1,60,6,Iti mahāsattassa dhammadesanā sahānusandhinā matthakaṃ pattā. 529014,115,492,2,16,1,108,14,Taṃ sutvā rājānañca candādeviñca ādiṃ katvā soḷasasahassā orodhā ca amaccādayo ca sabbe pabbajitukāmā ahesuṃ. 529015,115,492,17,37,1,91,13,"Rājāpi nagare bheriṃ carāpesi‘‘ ye mama puttassa santike pabbajituṃ icchanti, te pabbajantū’’ ti . " 529016,115,492,38,59,1,169,16,"Sabbesañca suvaṇṇakoṭṭhāgārādīnaṃ dvārāni vivarāpetvā‘‘ asukaṭṭhāne ca mahānidhikumbhiyo atthi, atthikā gaṇhantū’’ ti suvaṇṇapaṭṭe akkharāni likhāpetvā mahāthambhe bandhāpesi. " 529017,115,492,60,74,1,108,14,Te nāgarā yathāpasārite āpaṇe ca vivaṭadvārāni gehāni ca pahāya nagarato nikkhamitvā rañño santikaṃ āgamiṃsu. 529018,115,492,75,81,1,52,6,Rājā mahājanena saddhiṃ mahāsattassa santike pabbaji. 529019,115,492,82,87,1,54,5,Sakkadattiyaṃ tiyojanikaṃ assamapadaṃ paripuṇṇaṃ ahosi. 529020,115,492,88,97,1,71,8,"Mahāsatto paṇṇasālāyo vicāresi, majjhe ṭhitā paṇṇasālāyo itthīnaṃ dāpesi. " 529021,115,492,98,99,1,9,1,Kiṃkāraṇā? 529022,115,492,100,102,1,19,2,Bhīrukajātikā etāti. 529023,115,492,103,107,1,37,4,Purisānaṃ pana bahipaṇṇasālāyo dāpesi. 529024,115,492,108,113,1,51,5,Tā sabbāpi paṇṇasālāyo vissakammadevaputtova māpesi. 529025,115,492,114,121,1,68,7,Te ca phaladhararukkhe vissakammadevaputtoyeva attano iddhiyā māpesi. 529026,115,492,122,135,1,141,13,Te sabbe vissakammena nimmitesu phaladhararukkhesu uposathadivase bhūmiyaṃ patitapatitāni phalāni gahetvā paribhuñjitvā samaṇadhammaṃ karonti. 529027,115,492,136,154,1,140,17,"Tesu yo kāmavitakkaṃ vā byāpādavitakkaṃ vā vihiṃsāvitakkaṃ vā vitakketi, tassa manaṃ jānitvā mahāsatto ākāse nisīditvā madhuradhammaṃ kathesi. " 529028,115,492,155,168,1,109,13,Te janā bodhisattassa madhuradhammaṃ sutvā ekaggacittā hutvā khippameva abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattesuṃ. 529029,115,493,2,67,1,401,48,Tadā eko sāmantarājā‘‘ kāsirājā kira bārāṇasinagarato nikkhamitvā vanaṃ pavisitvā pabbajito’’ ti sutvā‘‘ bārāṇasiṃ gaṇhissāmī’’ ti nagarā nikkhamitvā bārāṇasiṃ patvā nagaraṃ pavisitvā alaṅkatanagaraṃ disvā rājanivesanaṃ āruyha sattavidhaṃ vararatanaṃ oloketvā ‘‘ kāsirañño imaṃ dhanaṃ nissāya ekena bhayena bhavitabban’’ ti cintento surāsoṇḍe pakkosāpetvā pucchi‘‘ tumhākaṃ rañño idha nagare bhayaṃ uppannaṃ atthī’’ ti? 529030,115,493,68,76,1,14,3,"‘‘ Natthi, devā’’ ti." 529031,115,493,77,84,1,13,3,‘‘ Kiṃ kāraṇā’’ ti. 529032,115,493,85,127,1,278,35,"‘‘ Amhākaṃ rañño putto temiyakumāro‘ bārāṇasiṃ rajjaṃ na karissāmī’ ti amūgopi mūgo viya hutvā imamhā nagarā nikkhamitvā vanaṃ pavisitvā isipabbajjaṃ pabbaji, tena kāraṇena amhākaṃ rājā mahājanena saddhiṃ imamhā nagarā nikkhamitvā temiyakumārassa santikaṃ gantvā pabbajito’’ ti ārocesuṃ. " 529033,115,493,128,154,1,125,16,"Sāmantarājā tesaṃ vacanaṃ sutvā tussitvā‘‘ ahampi pabbajissāmī’’ ti cintetvā ‘‘ tāta, tumhākaṃ rājā kataradvārena nikkhanto’’ ti pucchi." 529034,115,493,155,172,1,102,12,"‘‘ Deva, pācīnadvārenā’’ ti vutte attano parisāya saddhiṃ teneva pācīnadvārena nikkhamitvā nadītīrena pāyāsi. " 529035,115,494,2,12,1,89,10,Mahāsattopi tassa āgamanaṃ ñatvā vanantaraṃ āgantvā ākāse nisīditvā madhuradhammaṃ desesi. 529036,115,494,13,19,1,45,6,So parisāya saddhiṃ tassa santikeyeva pabbaji. 529037,115,494,20,32,1,61,8,Evaṃ aparepi satta rājāno‘‘ bārāṇasinagaraṃ gaṇhissāmī’’ ti āgatā. 529038,115,494,33,41,1,72,8,Tepi rājāno satta rajjāni chaḍḍetvā bodhisattassa santikeyeva pabbajiṃsu. 529039,115,494,42,60,1,134,15,"Hatthīpi araññahatthī jātā, assāpi araññaassā jātā, rathāpi araññeyeva vinaṭṭhā, bhaṇḍāgāresu kahāpaṇe assamapade vālukaṃ katvā vikiriṃsu. " 529040,115,494,61,67,1,81,6,Sabbepi abhiññāsamāpattiyo nibbattetvā jīvitapariyosāne brahmalokaparāyaṇā ahesuṃ. 529041,115,494,68,75,1,84,7,Tiracchānagatā hatthiassāpi isigaṇe cittaṃ pasādetvā chakāmāvacaralokesu nibbattiṃsu. 529042,115,495,2,26,1,138,17,"Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi rajjaṃ pahāya nikkhantoyevā’’ ti vatvā jātakaṃ samodhānesi–" 529043,115,495,27,55,1,182,19,"‘‘ tadā chatte adhivatthā devadhītā uppalavaṇṇā ahosi, sunando sārathi sāriputto, mātāpitaro mahārājakulāni, sesaparisā buddhaparisā, mūgapakkhapaṇḍito pana ahameva sammāsambuddho ahosin’’ ti. " 529044,115,496,2,4,1,31,2,Mūgapakkhajātakavaṇṇanā paṭhamā. 529045,115,498,2,7,1,23,2,[ 539]2. Mahājanakajātakavaṇṇanā 529046,115,499,2,15,1,93,11,Koyaṃ majjhe samuddasmin ti idaṃ satthā jetavane viharanto mahābhinikkhamanaṃ ārabbha kathesi. 529047,115,499,16,24,1,99,8,Ekadivasañhi bhikkhū dhammasabhāyaṃ sannisinnā tathāgatassa mahābhinikkhamanaṃ vaṇṇayantā nisīdiṃsu. 529048,115,499,25,69,1,202,27,"Satthā āgantvā‘‘ kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ ti pucchitvā‘‘ imāya nāmā’’ ti vutte‘‘ na, bhikkhave, idāneva, pubbepi tathāgato mahābhinikkhamanaṃ nikkhantoyevā’’ ti vatvā tehi yācito atītaṃ āhari. " 529049,115,500,2,10,1,64,8,Atīte videharaṭṭhe mithilāyaṃ mahājanako nāma rājā rajjaṃ kāresi. 529050,115,500,11,19,1,55,8,Tassa dve puttā ahesuṃ ariṭṭhajanako ca polajanako cāti. 529051,115,500,20,29,1,74,8,"Tesu rājā jeṭṭhaputtassa uparajjaṃ adāsi, kaniṭṭhassa senāpatiṭṭhānaṃ adāsi. " 529052,115,500,30,33,1,32,3,Aparabhāge mahājanako kālamakāsi. 529053,115,500,34,45,1,89,11,Tassa sarīrakiccaṃ katvā rañño accayena ariṭṭhajanako rājā hutvā itarassa uparajjaṃ adāsi. 529054,115,500,46,63,1,85,12,"Tasseko pādamūliko amacco rañño santikaṃ gantvā‘‘ deva, uparājā tumhe ghātetukāmo’’ ti āha. " 529055,115,500,64,82,1,164,18,Rājā tassa punappunaṃ kathaṃ sutvā kaniṭṭhassa sinehaṃ bhinditvā polajanakaṃ saṅkhalikāhi bandhāpetvā rājanivesanato avidūre ekasmiṃ gehe vasāpetvā ārakkhaṃ ṭhapesi. 529056,115,500,83,115,1,183,23,"Kumāro‘‘ sacāhaṃ bhātu verīmhi, saṅkhalikāpi me hatthapādā mā muccantu, dvārampi mā vivarīyatu, sace no verīmhi, saṅkhalikāpi me hatthapādā muccantu, dvārampi vivarīyatū’’ ti saccakiriyamakāsi. " 529057,115,500,116,124,1,62,6,"Tāvadeva saṅkhalikāpi khaṇḍākhaṇḍaṃ chijjiṃsu, dvārampi vivaṭaṃ. " 529058,115,500,125,132,1,54,7,So nikkhamitvā ekaṃ paccantagāmaṃ gantvā vāsaṃ kappesi. 529059,115,501,2,6,1,46,4,Paccantagāmavāsino taṃ sañjānitvā upaṭṭhahiṃsu. 529060,115,501,7,11,1,29,4,Rājāpi taṃ gāhāpetuṃ nāsakkhi. 529061,115,501,12,41,1,192,24,"So anupubbena paccantajanapadaṃ hatthagataṃ katvā mahāparivāro hutvā‘‘ ahaṃ pubbe bhātu na verī, idāni pana verīmhī’’ ti mahājanaparivuto mithilaṃ gantvā bahinagare khandhāvāraṃ katvā vāsaṃ kappesi. " 529062,115,501,42,63,1,134,16,"Nagaravāsino yodhā‘‘ kumāro kira āgato’’ ti sutvā yebhuyyena hatthiassavāhanādīni gahetvā tasseva santikaṃ āgamiṃsu, aññepi nāgarā āgamiṃsu. " 529063,115,501,64,89,1,102,18,"So bhātu sāsanaṃ pesesi‘‘ nāhaṃ pubbe tumhākaṃ verī, idāni pana verīmhi, chattaṃ vā me detha, yuddhaṃ vā’’ ti. " 529064,115,501,90,128,1,205,29,"Rājā taṃ sutvā yuddhaṃ kātuṃ icchanto aggamahesiṃ āmantetvā‘‘ bhadde, yuddhe jayaparājayo nāma na sakkā ñātuṃ, sace mama antarāyo hoti, tvaṃ gabbhaṃ rakkheyyāsī’’ ti vatvā mahatiyā senāya parivuto nagarā nikkhami. " 529065,115,502,2,9,1,57,7,Atha naṃ yuddhe polajanakassa yodhā jīvitakkhayaṃ pāpesuṃ. 529066,115,502,10,21,1,49,7,Tadā‘‘ rājā mato’’ ti sakalanagare ekakolāhalaṃ jātaṃ. 529067,115,502,22,54,1,266,31,"Devīpi tassa matabhāvaṃ ñatvā sīghaṃ sīghaṃ suvaṇṇasārādīni gahetvā pacchiyaṃ pakkhipitvā matthake kiliṭṭhapilotikaṃ attharitvā upari taṇḍule okiritvā kiliṭṭhapilotikaṃ nivāsetvā sarīraṃ virūpaṃ katvā pacchiṃ sīse ṭhapetvā divā divasseva nikkhami, na koci naṃ sañjāni. " 529068,115,502,55,88,1,214,25,Sā uttaradvārena nikkhamitvā katthaci agatapubbattā maggaṃ ajānantī disaṃ vavatthāpetuṃ asakkontī kevalaṃ‘‘ kālacampānagaraṃ nāma atthī’’ ti sutattā‘‘ kālacampānagaraṃ gamikā nāma atthī’’ ti pucchamānā ekikā sālāyaṃ nisīdi. 529069,115,502,89,101,1,78,11,"Kucchimhi panassā nibbattasatto na yo vā so vā, pūritapāramī mahāsatto nibbatti. " 529070,115,503,2,7,1,36,5,Tassa tejena sakkassa bhavanaṃ kampi. 529071,115,503,8,50,1,269,33,"Sakko āvajjento taṃ kāraṇaṃ ñatvā‘‘ tassā kucchiyaṃ nibbattasatto mahāpuñño, mayā gantuṃ vaṭṭatī’’ ti cintetvā paṭicchannayoggaṃ māpetvā tattha mañcaṃ paññāpetvā mahallakapuriso viya yoggaṃ pājento tāya nisinnasālāya dvāre ṭhatvā‘‘ kālacampānagaraṃ gamikā nāma atthī’’ ti pucchi." 529072,115,503,51,61,1,22,4,"‘‘ Ahaṃ, tāta, gamissāmī’’ ti." 529073,115,503,62,75,1,36,7,"‘‘ Tena hi yoggaṃ āruyha nisīda, ammā’’ ti." 529074,115,503,76,102,1,125,18,"‘‘ Tāta, ahaṃ paripuṇṇagabbhā, na sakkā mayā yoggaṃ abhiruhituṃ, pacchato pacchato gamissāmi, imissā pana me pacchiyā okāsaṃ dehī’’ ti." 529075,115,503,103,117,1,69,10,"‘‘ Amma, kiṃ vadesi, yoggaṃ pājetuṃ jānanasamattho nāma mayā sadiso natthi. " 529076,115,503,118,128,1,30,6,"Amma, mā bhāyi, āruyha nisīdā’’ ti. " 529077,115,503,129,139,1,23,5,"Sā‘‘ tāta, sādhū’’ ti vadati. " 529078,115,503,140,152,1,116,12,So tassā ārohanakāle attano ānubhāvena vātapuṇṇabhastacammaṃ viya pathaviṃ unnāmetvā yoggassa pacchimante paharāpesi. 529079,115,503,153,166,1,65,9,Sā abhiruyha sayane nipajjitvāva‘‘ ayaṃ devatā bhavissatī’’ ti aññāsi. 529080,115,503,167,172,1,43,5,Sā dibbasayane nipannamattāva niddaṃ okkami. 529081,115,504,2,35,1,181,24,"Atha naṃ sakko tiṃsayojanamatthake ekaṃ nadiṃ patvā pabodhetvā‘‘ amma, otaritvā nadiyaṃ nhāyitvā ussīsake sāṭakayugaṃ atthi, taṃ nivāsehi, antoyogge puṭabhattaṃ atthi, taṃ bhuñjāhī’’ ti āha. " 529082,115,504,36,57,1,128,16,"Sā tathā katvā puna nipajjitvā sāyanhasamaye kālacampānagaraṃ patvā dvāraṭṭālakapākāre disvā‘‘ tāta, kiṃ nāma nagarametan’’ ti pucchi." 529083,115,504,58,66,1,24,3,"‘‘ Kālacampānagaraṃ, ammā’’ ti." 529084,115,504,67,83,1,83,10,"‘‘ Kiṃ vadesi, tāta, nanu amhākaṃ nagarato kālacampānagaraṃ saṭṭhiyojanamatthake hotī’’ ti?" 529085,115,504,84,97,1,39,7,"‘‘ Evaṃ, amma, ahaṃ pana ujumaggaṃ jānāmī’’ ti. " 529086,115,504,98,127,1,166,22,"Atha naṃ dakkhiṇadvārasamīpe otāretvā ‘‘ amma, amhākaṃ gāmo purato atthi, tvaṃ gantvā nagaraṃ pavisāhī’’ ti vatvā purato gantvā viya sakko antaradhāyitvā sakaṭṭhānameva gato. " 529087,115,505,2,6,1,29,4,Devīpi ekikāva sālāyaṃ nisīdi. 529088,115,505,7,51,1,379,39,"Tasmiṃ khaṇe eko disāpāmokkho ācariyo kālacampānagaravāsī mantajjhāyako brāhmaṇo pañcahi māṇavakasatehi parivuto nhānatthāya gacchanto dūratova oloketvā taṃ abhirūpaṃ sobhaggappattaṃ tattha nisinnaṃ disvā tassā kucchiyaṃ mahāsattassānubhāvena saha dassaneneva kaniṭṭhabhaginisinehaṃ uppādetvā māṇavake bahi ṭhapetvā ekakova sālaṃ pavisitvā‘‘ bhagini, kataragāmavāsikā tvan’’ ti pucchi." 529089,115,505,52,62,1,51,5,"‘‘ Tāta, mithilāyaṃ ariṭṭhajanakarañño aggamahesīmhī’’ ti." 529090,115,505,63,73,1,26,5,"‘‘ Amma, idha kasmā āgatāsī’’ ti?" 529091,115,505,74,93,1,78,11,"‘‘ Tāta, polajanakena rājā mārito, athāhaṃ bhītā‘ gabbhaṃ anurakkhissāmī’ ti āgatā’’ ti." 529092,115,505,94,108,1,48,9,"‘‘ Amma, imasmiṃ pana te nagare koci ñātako atthī’’ ti?" 529093,115,505,109,117,1,14,3,"‘‘ Natthi, tātā’’ ti. " 529094,115,505,118,146,1,166,21,"Tena hi mā cintayi, ahaṃ udiccabrāhmaṇo mahāsālo disāpāmokkhaācariyo, ahaṃ taṃ bhaginiṭṭhāne ṭhapetvā paṭijaggissāmi, tvaṃ‘‘ bhātikā’’ ti maṃ vatvā pādesu gahetvā paridevāti. " 529095,115,505,147,155,1,49,7,Sā mahāsaddaṃ katvā tassa pādesu gahetvā paridevi. 529096,115,505,156,160,1,31,4,Te dvepi aññamaññaṃ parideviṃsu. 529097,115,506,2,19,1,88,12,"Athassa antevāsikā mahāsaddaṃ sutvā khippaṃ upadhāvitvā‘‘ ācariya, kiṃ te hotī’’ ti pucchiṃsu. " 529098,115,506,20,22,1,6,2,So āha– 529099,115,506,23,37,1,55,9,"‘‘ kaniṭṭhabhaginī me esā, asukakāle nāma mayā vinā jātā’’ ti. " 529100,115,506,38,53,1,80,11,Atha māṇavā‘‘ tava bhaginiṃ diṭṭhakālato paṭṭhāya mā cintayittha ācariyā’’ ti āhaṃsu. 529101,115,506,54,81,1,172,21,"So māṇave paṭicchannayoggaṃ āharāpetvā taṃ tattha nisīdāpetvā‘‘ tātā, vo gantvā brāhmaṇiyā mama kaniṭṭhabhaginibhāvaṃ kathetvā sabbakiccāni kātuṃ vadethā’’ ti vatvā gehaṃ pesesi. " 529102,115,506,82,86,1,29,4,Te gantvā brāhmaṇiyā kathesuṃ. 529103,115,506,87,95,1,70,8,Atha naṃ brāhmaṇīpi uṇhodakena nhāpetvā sayanaṃ paññāpetvā nipajjāpesi. 529104,115,506,96,117,1,139,17,Atha brāhmaṇopi nhātvā āgato bhojanakāle‘‘ bhaginiṃ me pakkosathā’’ ti pakkosāpetvā tāya saddhiṃ ekato bhuñjitvā antonivesaneyeva taṃ paṭijaggi. 529105,115,507,2,17,1,92,10,"Sā na cirasseva suvaṇṇavaṇṇaṃ puttaṃ vijāyi,‘‘ mahājanakakumāro’’ tissa ayyakasantakaṃ nāmamakāsi. " 529106,115,507,18,37,1,150,18,"So vaḍḍhamāno dārakehi saddhiṃ kīḷanto ye taṃ rosenti, te asambhinnakhattiyakule jātattā mahābalavatāya ceva mānathaddhatāya ca daḷhaṃ gahetvā paharati. " 529107,115,507,38,57,1,74,11,Tadā te mahāsaddena rodantā‘‘ kena pahaṭā’’ ti vutte‘‘ vidhavāputtenā’’ ti vadanti. 529108,115,507,58,80,1,93,14,"Atha kumāro cintesi‘‘ ime maṃ‘ vidhavāputto’ ti abhiṇhaṃ vadanti, hotu, mama mātaraṃ pucchissāmī’’ ti. " 529109,115,507,81,96,1,51,9,"So ekadivasaṃ mātaraṃ pucchi‘‘ amma, ko mayhaṃ pitā’’ ti? " 529110,115,507,97,111,1,46,9,"Atha naṃ mātā‘‘ tāta, brāhmaṇo te pitā’’ ti vañcesi. " 529111,115,507,112,180,1,275,46,"So punadivasepi dārake paharanto‘‘ vidhavāputto’’ ti vutte‘‘ nanu brāhmaṇo me pitā’’ ti vatvā‘‘ brāhmaṇo kiṃ te hotī’’ ti vutte cintesi‘‘ ime maṃ, brāhmaṇo te kiṃ hotī’ ti abhiṇhaṃ vadanti, mātā me idaṃ kāraṇaṃ yathābhūtaṃ na kathesi, sā attano manena me na kathessati, hotu, kathāpessāmi nan’’ ti. " 529112,115,507,181,206,1,114,18,"So thaññaṃ pivanto thanaṃ dantehi ḍaṃsitvā‘‘ amma, me pitaraṃ kathehi, sace na kathessasi, thanaṃ te chindissāmī’’ ti āha. " 529113,115,507,207,242,1,207,27,"Sā puttaṃ vañcetuṃ asakkontī‘‘ tāta, tvaṃ mithilāyaṃ ariṭṭhajanakarañño putto, pitā te polajanakena mārito, ahaṃ taṃ anurakkhantī imaṃ nagaraṃ āgatā, ayaṃ brāhmaṇo maṃ bhaginiṭṭhāne ṭhapetvā paṭijaggatī’’ ti kathesi. " 529114,115,507,243,257,1,60,10,So taṃ sutvā tato paṭṭhāya‘‘ vidhavāputto’’ ti vuttepi na kujjhi. 529115,115,508,2,16,1,109,12,"So soḷasavassabbhantareyeva tayo vede ca sabbasippāni ca uggaṇhi , soḷasavassikakāle pana uttamarūpadharo ahosi. " 529116,115,508,17,57,1,180,28,"Atha so‘‘ pitu santakaṃ rajjaṃ gaṇhissāmī’’ ti cintetvā mātaraṃ pucchi‘‘ amma, kiñci dhanaṃ te hatthe atthi, udāhu no, ahaṃ vohāraṃ katvā dhanaṃ uppādetvā pitu santakaṃ rajjaṃ gaṇhissāmī’’ ti. " 529117,115,508,58,62,1,17,4,Atha naṃ mātā āha– 529118,115,508,63,98,1,167,23,"‘‘ tāta, nāhaṃ tucchahatthā āgatā, tayo me hatthe dhanasārā atthi, muttasāro, maṇisāro, vajirasāroti, tesu ekeko rajjaggahaṇappamāṇo, taṃ gahetvā rajjaṃ gaṇha, mā vohāraṃ karī’’ ti." 529119,115,508,99,123,1,129,18,"‘‘ Amma, idampi dhanaṃ mayhameva upaḍḍhaṃ katvā dehi, taṃ pana gahetvā suvaṇṇabhūmiṃ gantvā bahuṃ dhanaṃ āharitvā rajjaṃ gaṇhissāmī’’ ti. " 529120,115,508,124,151,1,176,22,"So upaḍḍhaṃ āharāpetvā bhaṇḍikaṃ katvā suvaṇṇabhūmiṃ gamikehi vāṇijehi saddhiṃ nāvāya bhaṇḍaṃ āropetvā puna nivattitvā mātaraṃ vanditvā‘‘ amma, ahaṃ suvaṇṇabhūmiṃ gamissāmī’’ ti āha. " 529121,115,508,152,156,1,17,4,Atha naṃ mātā āha– 529122,115,508,157,176,1,86,12,"‘‘ tāta, samuddo nāma appasiddhiko bahuantarāyo, mā gaccha, rajjaggahaṇāya te dhanaṃ bahū’’ ti. " 529123,115,508,177,191,1,71,10,So‘‘ gacchissāmeva ammā’’ ti mātaraṃ vanditvā gehā nikkhamma nāvaṃ abhiruhi. 529124,115,509,2,11,1,69,8,"Taṃ divasameva polajanakassa sarīre rogo uppajji, anuṭṭhānaseyyaṃ sayi. " 529125,115,509,12,17,1,41,5,Tadā satta jaṅghasatāni nāvaṃ abhiruhiṃsu. 529126,115,509,18,23,1,42,5,Nāvā sattadivasehi satta yojanasatāni gatā. 529127,115,509,24,42,1,120,15,"Sā aticaṇḍavegena gantvā attānaṃ vahituṃ nāsakkhi, phalakāni bhinnāni, tato tato udakaṃ uggataṃ, nāvā samuddamajjhe nimuggā. " 529128,115,509,43,49,1,52,5,"Mahājanā rodanti paridevanti, nānādevatāyo namassanti. " 529129,115,509,50,83,1,258,31,"Mahāsatto pana neva rodati na paridevati, na devatāyo namassati, nāvāya pana nimujjanabhāvaṃ ñatvā sappinā sakkharaṃ omadditvā kucchipūraṃ khāditvā dve maṭṭhakasāṭake telena temetvā daḷhaṃ nivāsetvā kūpakaṃ nissāya ṭhito nāvāya nimujjanasamaye kūpakaṃ abhiruhi. " 529130,115,509,84,94,1,81,8,"Mahājanā macchakacchapabhakkhā jātā, samantā udakaṃ aḍḍhūsabhamattaṃ lohitaṃ ahosi. " 529131,115,509,95,116,1,173,17,Mahāsatto kūpakamatthake ṭhitova‘‘ imāya nāma disāya mithilanagaran’’ ti disaṃ vavatthapetvā kūpakamatthakā uppatitvā macchakacchape atikkamma mahābalavatāya usabhamatthake pati. 529132,115,509,117,121,1,36,4,Taṃ divasameva polajanako kālamakāsi. 529133,115,509,122,133,1,91,10,Tato paṭṭhāya mahāsatto maṇivaṇṇāsu ūmīsu parivattanto suvaṇṇakkhandho viya samuddaṃ tarati. 529134,115,509,134,157,1,129,17,"So yathā ekadivasaṃ, evaṃ sattāhaṃ tarati,‘‘ idāni puṇṇamīdivaso’’ ti velaṃ pana oloketvā loṇodakena mukhaṃ vikkhāletvā uposathiko hoti. " 529135,115,510,2,27,1,160,19,"Tadā ca‘‘ ye mātupaṭṭhānādiguṇayuttā samudde marituṃ ananucchavikā sattā, te uddhārehī’’ ti catūhi lokapālehi maṇimekhalā nāma devadhītā samuddarakkhikā ṭhapitā hoti. " 529136,115,510,28,40,1,88,11,"Sā satta divasāni samuddaṃ na olokesi, dibbasampattiṃ anubhavantiyā kirassā sati pamuṭṭhā." 529137,115,510,41,49,1,31,4,‘‘ Devasamāgamaṃ gatā’’ tipi vadanti. 529138,115,510,50,95,1,281,35,"Atha sā‘‘ ajja me sattamo divaso samuddaṃ anolokentiyā, kā nu kho pavattī’’ ti olokentī mahāsattaṃ disvā‘‘ sace mahājanakakumāro samudde nassissa, devasamāgamapavesanaṃ na labhissan’’ ti cintetvā mahāsattassa avidūre alaṅkatena sarīrena ākāse ṭhatvā mahāsattaṃ vīmaṃsamānā paṭhamaṃ gāthamāha– " 529139,115,511,2,4,1,0,0,123. 529140,115,512,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Koyaṃ majjhe samuddasmiṃ, apassaṃ tīramāyuhe; " 529141,115,513,2,13,1,49,8,"Kaṃ tvaṃ atthavasaṃ ñatvā, evaṃ vāyamase bhusan’’ ti. " 529142,115,514,2,11,1,68,8,Tattha apassaṃ {tīramāyuhe}ti tīraṃ apassantova āyūhati vīriyaṃ karoti. 529143,115,515,2,35,1,172,27,"Atha mahāsatto tassā vacanaṃ sutvā‘‘ ajja me sattamo divaso samuddaṃ tarantassa, na me dutiyo satto diṭṭhapubbo, ko nu maṃ vadatī’’ ti ākāsaṃ olokento taṃ disvā dutiyaṃ gāthamāha– " 529144,115,516,2,4,1,0,0,124. 529145,115,517,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Nisamma vattaṃ lokassa, vāyāmassa ca devate; " 529146,115,518,2,11,1,46,6,"Tasmā majjhe samuddasmiṃ, apassaṃ tīramāyuhe’’ ti. " 529147,115,519,2,14,1,92,11,Tattha nisamma vattaṃ {lokassā}ti ahaṃ lokassa vattakiriyaṃ disvā upadhāretvā viharāmīti attho. 529148,115,519,15,24,1,65,8,Vāyāmassa {cā}ti vāyāmassa ca ānisaṃsaṃ nisāmetvā viharāmīti dīpeti. 529149,115,519,25,55,1,149,20,"{Tasmā}ti yasmā nisamma viharāmi,‘‘ purisakāro nāma na nassati, sukhe patiṭṭhāpetī’’ ti jānāmi, tasmā tīraṃ apassantopi āyūhāmi vīriyaṃ karomi, na ukkaṇṭhāmīti. " 529150,115,520,2,11,1,64,9,Sā tassa dhammakathaṃ sutvā uttari sotukāmā hutvā puna gāthamāha– 529151,115,521,2,4,1,0,0,125. 529152,115,522,2,12,1,45,7,"‘ ‘ Gambhīre appameyyasmiṃ, tīraṃ yassa na dissati; " 529153,115,523,2,11,1,44,6,"Mogho te purisavāyāmo, appatvāva marissasī’’ ti. " 529154,115,524,2,7,1,34,4,Tattha {appatvā}ti tīraṃ appatvāyeva. 529155,115,525,2,23,1,108,15,"Atha naṃ mahāsatto‘‘ devate, kiṃ nāmetaṃ kathesi, vāyāmaṃ katvā marantopi garahato muccissāmī’’ ti vatvā gāthamāha– " 529156,115,526,2,4,1,0,0,126. 529157,115,527,2,12,1,39,7,"‘ ‘ Anaṇo ñātinaṃ hoti, devānaṃ pitunañca so; " 529158,115,528,2,11,1,44,6,"Karaṃ purisakiccāni, na ca pacchānutappatī’’ ti. " 529159,115,529,2,15,1,103,12,Tattha {anaṇo}ti vāyāmaṃ karonto ñātīnañceva devatānañca brahmānañca antare anaṇo hoti agarahito anindito. 529160,115,529,16,41,1,184,22,"Karaṃ {purisakiccānī}ti yathā so puggalo purisehi kattabbāni kammāni karaṃ pacchākāle na ca anutappati, yathā nānusocati, evāhampi vīriyaṃ karonto pacchākāle nānutappāmi nānusocāmīti attho. " 529161,115,530,2,6,1,28,4,Atha naṃ devadhītā gāthamāha– 529162,115,531,2,4,1,0,0,127. 529163,115,532,2,10,1,46,6,"‘ ‘ Apāraneyyaṃ yaṃ kammaṃ, aphalaṃ kilamathuddayaṃ; " 529164,115,533,2,11,1,48,6,"Tattha ko vāyāmenattho, maccu yassābhinippatan’’ ti. " 529165,115,534,2,8,1,52,6,Tattha apāraneyyan ti vāyāmena matthakaṃ apāpetabbaṃ. 529166,115,534,9,21,1,102,11,"Maccu yassābhinippatan ti yassa aṭṭhāne vāyāmakaraṇassa maraṇameva nipphannaṃ, tattha ko vāyāmenatthoti. " 529167,115,535,2,12,1,74,10,Evaṃ devadhītāya vutte taṃ appaṭibhānaṃ karonto mahāsatto uttari gāthā āha– 529168,115,536,2,4,1,0,0,128. 529169,115,537,2,10,1,39,5,"‘ ‘ Apāraneyyamaccantaṃ , yo viditvāna devate; " 529170,115,538,2,11,1,43,8,"Na rakkhe attano pāṇaṃ, jaññā so yadi hāpaye. " 529171,115,539,2,4,1,0,0,129. 529172,115,540,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Adhippāyaphalaṃ eke, asmiṃ lokasmi devate; " 529173,115,541,2,10,1,42,7,"Payojayanti kammāni, tāni ijjhanti vā na vā. " 529174,115,542,2,4,1,0,0,130. 529175,115,543,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Sandiṭṭhikaṃ kammaphalaṃ, nanu passasi devate; " 529176,115,544,2,9,1,42,6,"Sannā aññe tarāmahaṃ, tañca passāmi santike. " 529177,115,545,2,4,1,0,0,131. 529178,115,546,2,11,1,41,6,"‘ ‘ So ahaṃ vāyamissāmi, yathāsatti yathābalaṃ; " 529179,115,547,2,11,1,48,6,"Gacchaṃ pāraṃ samuddassa, kassaṃ purisakāriyan’’ ti. " 529180,115,548,2,28,1,158,21,"Tattha accantan ti yo‘‘ idaṃ kammaṃ vīriyaṃ katvā nipphādetuṃ na sakkā, accantameva apāraneyyan’’ ti viditvā caṇḍahatthiādayo apariharanto attano pāṇaṃ na rakkhati. " 529181,115,548,29,45,1,99,14,"Jaññā so yadi {hāpaye}ti so yadi tādisesu ṭhānesu vīriyaṃ hāpeyya, jāneyya tassa kusītabhāvassa phalaṃ. " 529182,115,548,46,54,1,46,8,Tvaṃ yaṃ vā taṃ vā niratthakaṃ vadasīti dīpeti. 529183,115,548,55,71,1,70,11,"Pāḷiyaṃ pana‘‘ jaññā so yadi hāpayan’’ ti likhitaṃ, taṃ aṭṭhakathāsu natthi. " 529184,115,548,72,89,1,136,16,"Adhippāyaphalan ti attano adhippāyaphalaṃ sampassamānā ekacce purisā kasivaṇijjādīni kammāni payojayanti, tāni ijjhanti vā na vā ijjhanti." 529185,115,548,90,111,1,125,15,"‘‘ Ettha gamissāmi, idaṃ uggahessāmī’’ ti pana kāyikacetasikavīriyaṃ karontassa taṃ ijjhateva, tasmā taṃ kātuṃ vaṭṭatiyevāti dasseti. " 529186,115,548,112,130,1,128,17,"Sannā aññe tarāmahan ti aññe janā mahāsamudde sannā nimuggā vīriyaṃ akarontā macchakacchapabhakkhā jātā, ahaṃ pana ekakova tarāmi. " 529187,115,548,131,157,1,158,22,"Tañca passāmi {santike}ti idaṃ me vīriyaphalaṃ passa, mayā iminā attabhāvena devatā nāma na diṭṭhapubbā, sohaṃ tañca iminā dibbarūpena mama santike ṭhitaṃ passāmi. " 529188,115,548,158,167,1,62,9,Yathāsatti yathābalan ti attano sattiyā ca balassa ca anurūpaṃ. 529189,115,548,168,171,1,19,3,Kassan ti karissāmi. 529190,115,549,2,11,1,65,9,Tato devatā tassa taṃ daḷhavacanaṃ sutvā thutiṃ karontī gāthamāha– 529191,115,550,2,4,1,0,0,132. 529192,115,551,2,12,1,42,8,"‘ ‘ Yo tvaṃ evaṃ gate oghe, appameyye mahaṇṇave; " 529193,115,552,2,6,1,39,3,"Dhammavāyāmasampanno , kammunā nāvasīdasi; " 529194,115,553,2,14,1,50,9,"So tvaṃ tattheva gacchāhi, yattha te nirato mano’’ ti. " 529195,115,554,2,11,1,56,7,Tattha evaṃ {gate}ti evarūpe gambhīre vitthate mahāsamudde. 529196,115,554,12,16,1,49,3,{Dhammavāyāmasampanno}ti dhammavāyāmena samannāgato. 529197,115,554,17,21,1,34,3,{Kammunā}ti attano purisakārakammena. 529198,115,554,22,26,1,25,3,{Nāvasīdasī}ti na avasīdasi. 529199,115,554,27,38,1,61,9,"Yattha {te}ti yasmiṃ ṭhāne tava mano nirato, tattheva gacchāhīti. " 529200,115,555,2,18,1,67,11,"Sā evañca pana vatvā‘‘ paṇḍita mahāparakkama, kuhiṃ taṃ nemī’’ ti pucchi." 529201,115,555,19,43,1,159,19,‘‘ Mithilanagaran’’ ti vutte sā mahāsattaṃ pupphakalāpaṃ viya ukkhipitvā ubhohi hatthehi pariggayha ure nipajjāpetvā piyaputtaṃ ādāya gacchantī viya ākāse pakkhandi. 529202,115,555,44,53,1,84,9,Mahāsatto sattāhaṃ loṇodakena upakkasarīro hutvā dibbaphassena phuṭṭho niddaṃ okkami. 529203,115,555,54,69,1,146,15,Atha naṃ sā mithilaṃ netvā ambavanuyyāne maṅgalasilāpaṭṭe dakkhiṇapassena nipajjāpetvā uyyānadevatāhi tassa ārakkhaṃ gāhāpetvā sakaṭṭhānameva gatā. 529204,115,556,2,6,1,31,4,Tadā polajanakassa putto natthi. 529205,115,556,7,17,1,57,9,"Ekā panassa dhītā ahosi, sā sīvalidevī nāma paṇḍitā byattā. " 529206,115,556,18,35,1,98,12,"Amaccā tamenaṃ maraṇamañce nipannaṃ pucchiṃsu‘‘ mahārāja, tumhesu divaṅgatesu rajjaṃ kassa dassāmā’’ ti? " 529207,115,556,36,80,1,246,35,"Atha ne rājā‘‘ tātā, mama dhītaraṃ sīvalideviṃ ārādhetuṃ samatthassa rajjaṃ detha, yo vā pana caturassapallaṅkassa ussīsakaṃ jānāti, yo vā pana sahassathāmadhanuṃ āropetuṃ sakkoti, yo vā pana soḷasa mahānidhī nīharituṃ sakkoti, tassa rajjaṃ dethā’’ ti āha. " 529208,115,556,81,95,1,56,9,"Amaccā‘‘ deva, tesaṃ no nidhīnaṃ uddānaṃ kathethā’’ ti āhaṃsu. " 529209,115,556,96,98,1,9,2,Atha rājā– 529210,115,557,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Sūriyuggamane nidhi, atho okkamane nidhi; " 529211,115,558,2,12,1,43,9,"Anto nidhi bahi nidhi, na anto na bahi nidhi." 529212,115,559,2,11,1,36,6,"‘ ‘ Ārohane mahānidhi, atho orohane nidhi; " 529213,115,560,2,8,1,38,5,"Catūsu mahāsālesu, samantā yojane nidhi." 529214,115,561,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Dantaggesu mahānidhi, vālaggesu ca kepuke; " 529215,115,562,2,7,1,40,4,"Rukkhaggesu mahānidhi, soḷasete mahānidhī." 529216,115,563,2,12,1,44,6,"‘ ‘ Sahassathāmo pallaṅko, sīvaliārādhanena cā’’ ti." 529217,115,563,13,13,1,0,0,– 529218,115,564,2,7,1,46,5,Mahānidhīhi saddhiṃ itaresampi uddānaṃ kathesi. 529219,115,564,8,13,1,33,5,Rājā imaṃ kathaṃ vatvā kālamakāsi. 529220,115,565,2,35,1,191,25,"Amaccā rañño accayena tassa matakiccaṃ katvā sattame divase sannipatitvā mantayiṃsu‘‘ ambho raññā‘ attano dhītaraṃ ārādhetuṃ samatthassa rajjaṃ dātabban’ ti vuttaṃ, ko taṃ ārādhetuṃ sakkhissatī’’ ti. " 529221,115,565,36,48,1,51,8,Te‘‘ senāpati vallabho’’ ti vatvā tassa sāsanaṃ pesesuṃ. 529222,115,565,49,67,1,111,13,So sāsanaṃ sutvā‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā rajjatthāya rājadvāraṃ gantvā attano āgatabhāvaṃ rājadhītāya ārocāpesi. 529223,115,565,68,93,1,125,17,Sā tassa āgatabhāvaṃ ñatvā‘‘ atthi nu khvassa setacchattasiriṃ dhāretuṃ dhitī’’ ti tassa vīmaṃsanatthāya‘‘ khippaṃ āgacchatū’’ ti āha. 529224,115,565,94,106,1,100,12,So tassā sāsanaṃ sutvā taṃ ārādhetukāmo sopānapādamūlato paṭṭhāya javenāgantvā tassā santike aṭṭhāsi. 529225,115,565,107,120,1,52,9,Atha naṃ sā vīmaṃsamānā‘‘ mahātale javena dhāvā’’ ti āha. 529226,115,565,121,131,1,45,6,So‘‘ rājadhītaraṃ tosessāmī’’ ti vegena pakkhandi. 529227,115,565,132,142,1,24,6,Atha naṃ‘‘ puna ehī’’ ti āha. 529228,115,565,143,147,1,20,4,So puna vegena āgato. 529229,115,565,148,165,1,70,12,"Sā tassa dhitiyā virahitabhāvaṃ ñatvā‘‘ ehi samma, pāde me sambāhā’’ ti āha. " 529230,115,565,166,172,1,45,6,So tassā ārādhanatthaṃ nisīditvā pāde sambāhi. 529231,115,565,173,196,1,146,19,Atha naṃ sā ure pādena paharitvā uttānakaṃ pātetvā‘‘ imaṃ andhabālapurisaṃ dhitivirahitaṃ pothetvā gīvāyaṃ gahetvā nīharathā’’ ti dāsīnaṃ saññaṃ adāsi. 529232,115,565,197,200,1,16,3,Tā tathā kariṃsu. 529233,115,565,201,225,1,78,14,"So tehi‘‘ kiṃ senāpatī’’ ti puṭṭho‘‘ mā kathetha, sā neva manussitthī, yakkhinī’’ ti āha. " 529234,115,565,226,233,1,46,6,"Tato bhaṇḍāgāriko gato, tampi tatheva lajjāpesi. " 529235,115,565,234,243,1,63,7,"Tathā seṭṭhiṃ, chattaggāhaṃ, asiggāhanti sabbepi te lajjāpesiyeva. " 529236,115,566,2,27,1,157,19,"Atha amaccā sannipatitvā‘‘ rājadhītaraṃ ārādhetuṃ samattho nāma natthi, sahassathāmadhanuṃ āropetuṃ samatthassa rajjaṃ dethā’’ ti āha, tampi koci āropetuṃ nāsakkhi. " 529237,115,566,28,45,1,87,12,"Tato‘‘ caturassapallaṅkassa ussīsakaṃ jānantassa rajjaṃ dethā’’ ti āha, tampi koci na jānāti. " 529238,115,566,46,63,1,92,13,"Tato soḷasa mahānidhī nīharituṃ samatthassa rajjaṃ dethā’’ ti āha, tepi koci nīharituṃ nāsakkhi. " 529239,115,566,64,83,1,83,14,"Tato‘‘ ambho arājikaṃ nāma raṭṭhaṃ pāletuṃ na sakkā, kiṃ nu kho kātabban’’ ti mantayiṃsu. " 529240,115,566,84,88,1,20,4,Atha ne purohito āha– 529241,115,566,89,112,1,138,17,"‘‘ bho tumhe mā cintayittha, phussarathaṃ nāma vissajjetuṃ vaṭṭati, phussarathena hi laddharājā sakalajambudīpe rajjaṃ kāretuṃ samattho hotī’’ ti. " 529242,115,566,113,136,1,194,19,Te‘‘ sādhū’’ ti sampaṭicchitvā nagaraṃ alaṅkārāpetvā maṅgalarathe cattāro kumudavaṇṇe asse yojetvā uttamapaccattharaṇaṃ attharitvā pañca rājakakudhabhaṇḍāni āropetvā caturaṅginiyā senāya parivāresuṃ. 529243,115,566,137,178,1,255,29,"‘‘ Sasāmikassa rathassa purato tūriyāni vajjanti, asāmikassa pacchato vajjanti, tasmā sabbatūriyāni pacchato vādethā’’ ti vatvā suvaṇṇabhiṅkārena rathadhurañca patodañca abhisiñcitvā‘‘ yassa rajjaṃ kāretuṃ puññaṃ atthi, tassa santikaṃ gacchatū’’ ti rathaṃ vissajjesuṃ. " 529244,115,566,179,187,1,65,8,Atha ratho rājagehaṃ padakkhiṇaṃ katvā vegena mahāvīthiṃ abhiruhi. 529245,115,567,2,14,1,63,7,Senāpatiādayo ‘‘ phussaratho mama santikaṃ āgacchatū’’ ti cintayiṃsu. 529246,115,567,15,26,1,104,11,So sabbesaṃ gehāni atikkamitvā nagaraṃ padakkhiṇaṃ katvā pācīnadvārena nikkhamitvā uyyānābhimukho pāyāsi. 529247,115,567,27,39,1,53,8,Atha naṃ vegena gacchantaṃ disvā‘‘ nivattethā’’ ti āhaṃsu. 529248,115,567,40,56,1,77,10,"Purohito‘‘ mā nivattayittha, icchanto yojanasatampi gacchatu, mā nivārethā’’ ti āha. " 529249,115,567,57,66,1,86,9,Ratho uyyānaṃ pavisitvā maṅgalasilāpaṭṭaṃ padakkhiṇaṃ katvā ārohanasajjo hutvā aṭṭhāsi. 529250,115,567,67,118,1,333,41,"Purohito mahāsattaṃ nipannakaṃ disvā amacce āmantetvā‘‘ ambho eko silāpaṭṭe nipannako puriso dissati, setacchattānucchavikā panassa dhiti atthīti vā natthīti vā na jānāma, sace esa puññavā bhavissati, amhe na olokessati, kāḷakaṇṇisatto sace bhavissati, bhītatasito uṭṭhāya kampamāno olokessati, tasmā khippaṃ sabbatūriyāni paggaṇhathā’’ ti āha. " 529251,115,567,119,123,1,41,4,Tāvadeva anekasatāni tūriyāni paggaṇhiṃsu. 529252,115,567,124,129,1,39,5,Tadā tūriyasaddo sāgaraghoso viya ahosi. 529253,115,568,2,27,1,178,21,Mahāsatto tena saddena pabujjhitvā sīsaṃ vivaritvā olokento mahājanaṃ disvā‘‘ setacchattena me āgatena bhavitabban’’ ti cintetvā puna sīsaṃ pārupitvā parivattitvā vāmapassena nipajji. 529254,115,568,28,53,1,154,20,"Purohito tassa pāde vivaritvā lakkhaṇāni olokento‘‘ tiṭṭhatu ayaṃ eko dīpo, catunnampi mahādīpānaṃ rajjaṃ kāretuṃ samattho hotī’’ ti puna tūriyāni paggaṇhāpesi. " 529255,115,568,54,64,1,89,9,Atha mahāsatto mukhaṃ vivaritvā parivattitvā dakkhiṇapassena nipajjitvā mahājanaṃ olokesi. 529256,115,568,65,86,1,102,15,"Tadā purohito parisaṃ ussāretvā añjaliṃ paggayha avakujjo hutvā‘‘ uṭṭhehi, deva, rajjaṃ te pāpuṇātī’’ ti āha. " 529257,115,568,87,142,1,209,35,Atha naṃ mahāsatto‘‘ rājā vo kuhīn’’ ti pucchitvā‘‘ kālakato devā’’ ti vutte‘‘ tassa putto vā bhātā vā natthī’’ ti pucchitvā‘‘ natthi devā’’ ti vutte‘‘ tena hi sādhu rajjaṃ kāressāmī’’ ti vatvā uṭṭhāya silāpaṭṭe pallaṅkena nisīdi. 529258,115,568,143,147,1,30,4,Atha naṃ tattheva abhisiñciṃsu. 529259,115,568,148,153,1,29,5,So mahājanako nāma rājā ahosi. 529260,115,568,154,176,1,159,17,So rathavaraṃ abhiruyha mahantena sirivibhavena nagaraṃ pavisitvā rājanivesanaṃ abhiruhanto ‘‘ senāpatiādīnaṃ tāneva ṭhānāni hontū’’ ti vicāretvā mahātalaṃ abhiruhi. 529261,115,569,2,35,1,181,23,"Rājadhītā pana purimasaññāya eva tassa vīmaṃsanatthaṃ ekaṃ purisaṃ āṇāpesi‘‘ tāta, tvaṃ gaccha, rājānaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadehi‘ deva, sīvalidevī tumhe pakkosati, khippaṃ kirāgacchatū’’’ ti. " 529262,115,569,36,40,1,23,4,So gantvā tathā ārocesi. 529263,115,569,41,59,1,98,14,Rājā paṇḍito tassa vacanaṃ sutvāpi assuṇanto viya‘‘ aho sobhano vatāyaṃ pāsādo’’ ti pāsādameva vaṇṇeti. 529264,115,569,60,91,1,161,24,"So taṃ sāvetuṃ asakkonto gantvā rājadhītāya taṃ pavattiṃ ārocesi‘‘ ayye, rājā tumhākaṃ vacanaṃ na suṇāti, pāsādameva vaṇṇeti, tumhākaṃ vacanaṃ tiṇaṃ viya na gaṇetī’’ ti. " 529265,115,569,92,110,1,95,13,Sā tassa vacanaṃ sutvā ‘‘ so mahajjhāsayo puriso bhavissatī’’ ti cintetvā dutiyampi tatiyampi pesesi. 529266,115,569,111,120,1,75,9,Rājāpi attano ruciyā pakatigamanena sīho viya vijambhamāno pāsādaṃ abhiruhi. 529267,115,569,121,132,1,104,11,Tasmiṃ upasaṅkamante rājadhītā tassa tejena sakabhāvena saṇṭhātuṃ asakkontī āgantvā hatthālambakaṃ adāsi. 529268,115,570,2,48,1,222,32,"So tassā hatthaṃ olambitvā mahātalaṃ abhiruhitvā samussitasetacchatte rājapallaṅke nisīditvā amacce āmantetvā‘‘ ambho, atthi pana vo raññā kālaṃ karontena koci ovādo dinno’’ ti pucchitvā‘‘ āma, devā’’ ti vutte‘‘ tena hi vadethā’’ ti āha. " 529269,115,570,49,62,1,68,9,Deva‘‘ sīvalideviṃ ārādhetuṃ samatthassa rajjaṃ dethā’’ ti tena vuttanti. 529270,115,570,63,75,1,80,10,"Sīvalideviyā āgantvā hatthālambako dinno, ayaṃ tāva ārādhitā nāma, aññaṃ vadethāti. " 529271,115,570,76,90,1,85,10,Deva‘‘ caturassapallaṅkassa ussīsakaṃ jānituṃ samatthassa rajjaṃ dethā’’ ti tena vuttanti. 529272,115,570,91,118,1,126,17,"Rājā‘‘ idaṃ dujjānaṃ, upāyena sakkā jānitun’’ ti cintetvā sīsato suvaṇṇasūciṃ nīharitvā sīvalideviyā hatthe ṭhapesi‘‘ imaṃ ṭhapehī’’ ti . " 529273,115,570,119,125,1,43,6,Sā taṃ gahetvā pallaṅkassa ussīsake ṭhapesi. 529274,115,570,126,134,1,30,4,‘‘ Khaggaṃ adāsī’’ tipi vadantiyeva. 529275,115,570,135,183,1,177,31,"So tāya saññāya‘‘ idaṃ ussīsakan’’ ti ñatvā tesaṃ kathaṃ assuṇanto viya‘‘ kiṃ kathethā’’ ti vatvā puna tehi tathā vutte‘‘ idaṃ jānituṃ na garu, etaṃ ussīsakan’’ ti vatvā‘‘ aññaṃ vadethā’’ ti āha. " 529276,115,570,184,198,1,74,9,"Deva,‘‘ sahassathāmadhanuṃ āropetuṃ samatthassa rajjaṃ dethā’’ ti tena vuttanti." 529277,115,570,199,226,1,133,18,‘‘ Tena hi āharatha nan’’ ti āharāpetvā so dhanuṃ pallaṅke yathānisinnova itthīnaṃ kappāsaphoṭanadhanuṃ viya āropetvā‘‘ aññaṃ vadethā’’ ti āha. 529278,115,570,227,242,1,73,10,"‘‘ Deva, soḷasa mahānidhī nīharituṃ samatthassa rajjaṃ dethā’’ ti tena vuttanti." 529279,115,570,243,272,1,84,16,"‘‘ Tesaṃ kiñci uddānaṃ atthī’’ ti pucchitvā‘‘ āma, devā’’ ti vutte‘‘ tena hi naṃ kathethā’’ ti āha. " 529280,115,570,273,283,1,44,6,Te‘‘ sūriyuggamane nidhī’’ ti uddānaṃ kathayiṃsu. 529281,115,570,284,294,1,71,10,Tassa taṃ suṇantasseva gaganatale puṇṇacando viya so attho pākaṭo ahosi. 529282,115,571,2,6,1,16,4,Atha ne rājā āha– 529283,115,571,7,22,1,46,8,"‘‘ ajja, bhaṇe, velā natthi, sve nidhī gaṇhissāmī’’ ti. " 529284,115,571,23,37,1,79,10,So punadivase amacce sannipātetvā pucchi‘‘ tumhākaṃ rājā paccekabuddhe bhojesī’’ ti? 529285,115,571,38,46,1,11,3,"‘‘ Āma, devā’’ ti. " 529286,115,571,47,68,1,127,15,"So cintesi‘‘ sūriyoti nāyaṃ sūriyo, sūriyasadisattā pana paccekabuddhā sūriyā nāma, tesaṃ paccuggamanaṭṭhāne nidhinā bhavitabban’’ ti. " 529287,115,571,69,106,1,192,25,Tato rājā‘‘ tesu paccekabuddhesu āgacchantesu paccuggamanaṃ karonto kataraṃ ṭhānaṃ gacchatī’’ ti pucchitvā‘‘ asukaṭṭhānaṃ nāma devā’’ ti vutte‘‘ taṃ ṭhānaṃ khaṇitvā nidhiṃ nīharathā’’ ti nidhiṃ nīharāpesi. 529288,115,571,107,137,1,130,17,‘‘ Gamanakāle anugacchanto kattha ṭhatvā uyyojesī’’ ti pucchitvā‘‘ asukaṭṭhāne nāmā’’ ti vutte‘‘ tatopi nidhiṃ nīharathā’’ ti nidhiṃ nīharāpesi. 529289,115,571,138,153,1,114,11,Atha mahājanā ukkuṭṭhisahassāni pavattentā‘‘ sūriyuggamane nidhī’’ ti vuttattā sūriyuggamanadisāyaṃ khaṇantā vicariṃsu. 529290,115,571,154,166,1,75,8,Atho‘‘ okkamane nidhī’’ ti vuttattā sūriyatthaṅgamanadisāyaṃ khaṇantā vicariṃsu. 529291,115,571,167,182,1,74,10,"‘‘ Idaṃ pana dhanaṃ idheva hoti, aho acchariyan’’ ti pītisomanassaṃ pavattayiṃsu. " 529292,115,571,183,190,1,62,6,{Antonidhī}ti rājagehe mahādvārassa antoummārā nidhiṃ nīharāpesi. 529293,115,571,191,197,1,41,5,Bahi {nidhī}ti bahiummārā nidhiṃ nīharāpesi. 529294,115,571,198,208,1,56,8,Na anto na bahi {nidhī}ti heṭṭhāummārato nidhiṃ nīharāpesi . 529295,115,571,209,218,1,95,8,Ārohane {nidhī}ti maṅgalahatthiṃ ārohanakāle suvaṇṇanisseṇiyā attharaṇaṭṭhānato nidhiṃ nīharāpesi. 529296,115,571,219,227,1,71,7,Atho orohane {nidhī}ti hatthikkhandhato orohanaṭṭhānato nidhiṃ nīharāpesi. 529297,115,571,228,243,1,135,13,"Catūsu {mahāsālesū}ti bhūmiyaṃ kataupaṭṭhānaṭṭhāne sirisayanassa cattāro mañcapādā sālamayā, tesaṃ heṭṭhā catasso nidhikumbhiyo nīharāpesi. " 529298,115,571,244,256,1,110,10,"Samantāyojane {nidhī}ti yojanaṃ nāma rathayugapamāṇaṃ, sirisayanassa samantā rathayugappamāṇato nidhiṃ nīharāpesi. " 529299,115,571,257,268,1,101,9,Dantaggesu {mahānidhī}ti maṅgalahatthiṭṭhāne tassa dvinnaṃ dantānaṃ abhimukhaṭṭhānato nidhiṃ nīharāpesi. 529300,115,571,269,276,1,79,6,{Vālaggesū}ti maṅgalahatthiṭṭhāne tassa vāladhisammukhaṭṭhānato nidhiṃ nīharāpesi. 529301,115,571,277,288,1,85,9,"{Kepuke}ti kepukaṃ vuccati udakaṃ, maṅgalapokkharaṇito udakaṃ nīharāpetvā nidhiṃ dassesi. " 529302,115,571,289,300,1,124,10,Rukkhaggesu {mahānidhī}ti uyyāne mahāsālarukkhamūle ṭhitamajjhanhikasamaye parimaṇḍalāya rukkhacchāyāya anto nidhiṃ nīharāpesi. 529303,115,571,301,314,1,63,9,Evaṃ soḷasa mahānidhayo nīharāpetvā‘‘ aññaṃ kiñci atthī’’ ti pucchi. 529304,115,571,315,323,1,22,4,‘‘ Natthi devā’’ ti vadiṃsu. 529305,115,571,324,327,1,27,3,Mahājano haṭṭhatuṭṭho ahosi. 529306,115,572,2,34,1,238,27,"Atha rājā‘‘ idaṃ dhanaṃ dānamukhe vikirissāmī’’ ti nagaramajjhe ceva catūsu nagaradvāresu cāti pañcasu ṭhānesu pañca dānasālāyo kārāpetvā mahādānaṃ paṭṭhapesi, kālacampānagarato attano mātarañca brāhmaṇañca pakkosāpetvā mahantaṃ sakkāraṃ akāsi. " 529307,115,572,35,63,1,187,22,"Tassa taruṇarajjeyeva sakalaṃ videharaṭṭhaṃ‘‘ ariṭṭhajanakarañño kira putto mahājanako nāma rājā rajjaṃ kāreti, so kira paṇḍito upāyakusalo, passissāma nan’’ ti dassanatthāya saṅkhubhitaṃ ahosi. " 529308,115,572,64,74,1,74,9,"Tato tato bahuṃ paṇṇākāraṃ gahetvā āgamiṃsu, nāgarāpi mahāchaṇaṃ sajjayiṃsu. " 529309,115,572,75,85,1,158,10,Rājanivesane attharaṇādīni santharitvā gandhadāmamālādāmādīni osāretvā vippakiṇṇalājākusumavāsadhūmagandhākāraṃ kāretvā nānappakāraṃ pānabhojanaṃ upaṭṭhāpesuṃ. 529310,115,572,86,97,1,144,10,Rañño paṇṇākāratthāya rajatasuvaṇṇabhājanādīsu anekappakārāni khādanīyabhojanīyamadhuphāṇitaphalādīni gahetvā tattha tattha parivāretvā aṭṭhaṃsu. 529311,115,572,98,128,1,249,23,"Ekato amaccamaṇḍalaṃ nisīdi, ekato brāhmaṇagaṇo, ekato seṭṭhiādayo nisīdiṃsu, ekato uttamarūpadharā nāṭakitthiyo nisīdiṃsu, brāhmaṇāpi sotthikārena mukhamaṅgalikāni kathenti, naccagītādīsu kusalā naccagītādīni pavattayiṃsu, anekasatāni tūriyāni pavajjiṃsū. " 529312,115,572,129,137,1,82,8,Tadā rājanivesanaṃ yugandharavātavegena pahaṭā sāgarakucchi viya ekaninnādaṃ ahosi. 529313,115,572,138,140,1,28,2,Olokitolokitaṭṭhānaṃ kampati. 529314,115,573,2,16,1,142,14,Atha mahāsatto setacchattassa heṭṭhā rājāsane nisinnova sakkasirisadisaṃ mahantaṃ sirivilāsaṃ oloketvā attano mahāsamudde katavāyāmaṃ anussari. 529315,115,573,17,42,1,146,18,"Tassa‘‘ vīriyaṃ nāma kattabbayuttakaṃ, sacāhaṃ mahāsamudde vīriyaṃ nākarissaṃ, na imaṃ sampattiṃ alabhissan’’ ti taṃ vāyāmaṃ anussarantassa pīti uppajji. " 529316,115,573,43,48,1,33,5,So pītivegena udānaṃ udānento āha– 529317,115,574,2,4,1,0,0,133. 529318,115,575,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Āsīsetheva puriso, na nibbindeyya paṇḍito; " 529319,115,576,2,10,1,44,7,"Passāmi vohaṃ attānaṃ, yathā icchiṃ tathā ahu. " 529320,115,577,2,4,1,0,0,134. 529321,115,578,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Āsīsetheva puriso, na nibbindeyya paṇḍito; " 529322,115,579,2,8,1,42,5,"Passāmi vohaṃ attānaṃ, udakā thalamubbhataṃ. " 529323,115,580,2,4,1,0,0,135. 529324,115,581,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Vāyametheva puriso, na nibbindeyya paṇḍito; " 529325,115,582,2,10,1,44,7,"Passāmi vohaṃ attānaṃ, yathā icchiṃ tathā ahu. " 529326,115,583,2,4,1,0,0,136. 529327,115,584,2,10,1,41,6,"‘ ‘ Vāyametheva puriso, na nibbindeyya paṇḍito; " 529328,115,585,2,8,1,42,5,"Passāmi vohaṃ attānaṃ, udakā thalamubbhataṃ. " 529329,115,586,2,4,1,0,0,137. 529330,115,587,2,12,1,57,8,"‘ ‘ Dukkhūpanītopi naro sapañño, āsaṃ na chindeyya sukhāgamāya; " 529331,115,588,2,11,1,57,8,"Bahū hi phassā ahitā hitā ca, avitakkitā maccumupabbajanti. " 529332,115,589,2,4,1,0,0,138. 529333,115,590,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Acintitampi bhavati, cintitampi vinassati; " 529334,115,591,2,13,1,45,8,"Na hi cintāmayā bhogā, itthiyā purisassa vā’’ ti. " 529335,115,592,2,11,1,70,8,Tattha {āsīsethevā}ti āsāchedakammaṃ akatvā attano kammaṃ āsaṃ karotheva. 529336,115,592,12,21,1,59,8,Na {nibbindeyyā}ti vīriyaṃ karonto na nibbindeyya na alaseyya. 529337,115,592,22,32,1,60,9,"Yathā icchin ti yathā rājabhāvaṃ icchiṃ, tatheva rājā jātomhi. " 529338,115,592,33,36,1,19,3,Ubbhatan ti nīhaṭaṃ. 529339,115,592,37,42,1,55,4,{Dukkhūpanīto}ti kāyikacetasikadukkhena phuṭṭhopīti attho. 529340,115,592,43,52,1,51,7,"Ahitā hitā {cā}ti dukkhaphassā ahitā, sukhaphassā hitā. " 529341,115,592,53,58,1,36,3,{Avitakkitā}ti avitakkitāro acintitāro. 529342,115,592,59,98,1,262,31,"Idaṃ vuttaṃ hoti– tesu phassesu ahitaphassena phuṭṭhā sattā‘‘ hitaphassopi atthīti vīriyaṃ karontā taṃ pāpuṇantī’’ ti acintetvā vīriyaṃ na karonti, te imassa atthassa avitakkitāro hitaphassaṃ alabhitvāva maccumupabbajanti maraṇaṃ pāpuṇanti, tasmā vīriyaṃ kattabbamevāti. " 529343,115,593,2,12,1,67,7,"{Acintitampī}ti imesaṃ sattānaṃ acintitampi hoti, cintitampi vinassati. " 529344,115,593,13,49,1,190,25,"Mayāpi hi‘‘ ayujjhitvāva rajjaṃ labhissāmī’’ ti idaṃ acintitaṃ,‘‘ suvaṇṇabhūmito dhanaṃ āharitvā yujjhitvā pitu santakaṃ rajjaṃ gaṇhissāmī’’ ti pana cintitaṃ, idāni me cintitaṃ naṭṭhaṃ, acintitaṃ jātaṃ. " 529345,115,593,50,68,1,121,16,"Na hi cintāmayā {bhogā}ti imesaṃ sattānañhi bhogā cintāya anipphajjanato cintāmayā nāma na honti, tasmā vīriyameva kattabbaṃ. " 529346,115,593,69,73,1,32,4,Vīriyavato hi acintitampi hotīti. 529347,115,594,2,16,1,98,13,"So tato paṭṭhāya dasa rājadhamme akopetvā dhammena samena rajjaṃ kāresi, paccekabuddhe ca upaṭṭhāsi. " 529348,115,594,17,31,1,98,9,"Aparabhāge sīvalidevī dhaññapuññalakkhaṇasampannaṃ puttaṃ vijāyi,‘‘ dīghāvukumāro’’ tissa nāmaṃ kariṃsu. " 529349,115,594,32,40,1,74,8,Tassa vayappattassa rājā uparajjaṃ datvā sattavassasahassāni rajjaṃ kāresi. 529350,115,594,41,72,1,184,25,"So ekadivasaṃ uyyānapālena phalāphalesu ceva nānāpupphesu ca ābhatesu tāni disvā tuṭṭho hutvā tassa sammānaṃ kāretvā‘‘ samma uyyānapāla, ahaṃ uyyānaṃ passissāmi, tvaṃ alaṅkarohi nan’’ ti āha. " 529351,115,594,73,87,1,60,9,"So‘‘ sādhu, devā’’ ti sampaṭicchitvā tathā katvā rañño paṭivedesi. " 529352,115,594,88,96,1,85,8,So hatthikkhandhavaragato mahantena parivārena nagarā nikkhamitvā uyyānadvāraṃ pāpuṇi. 529353,115,594,97,103,1,33,6,Tatra ca dve ambā atthi nīlobhāsā. 529354,115,594,104,109,1,25,4,"Eko aphalo, eko phaladharo. " 529355,115,594,110,123,1,89,12,"So pana atimadhuro, raññā aggaphalassa aparibhuttattā tato koci phalaṃ gahetuṃ na ussahati. " 529356,115,594,124,139,1,125,14,"Rājā hatthikkhandhavaragatova tato ekaṃ phalaṃ gahetvā paribhuñji, tassa taṃ jivhagge ṭhapitamattameva dibbojaṃ viya upaṭṭhāsi. " 529357,115,594,140,150,1,43,6,So‘‘ nivattanakāle bahū khādissāmī’’ ti cintesi. 529358,115,594,151,168,1,124,13,‘‘ Raññā aggaphalaṃ paribhuttan’’ ti ñatvā uparājānaṃ ādiṃ katvā antamaso hatthimeṇḍaassameṇḍādayopi phalaṃ gahetvā paribhuñjiṃsu. 529359,115,594,169,176,1,61,7,Aññe phalaṃ alabhantā daṇḍehi sākhaṃ bhinditvā nipaṇṇamakaṃsu. 529360,115,594,177,187,1,75,9,"Rukkho obhaggavibhaggo aṭṭhāsi, itaro pana maṇipabbato viya vilāsamāno ṭhito. " 529361,115,595,2,16,1,59,10,Rājā uyyānā nikkhanto taṃ disvā‘‘ idaṃ kin’’ ti amacce pucchati. 529362,115,595,17,29,1,67,8,‘‘ Devena aggaphalaṃ paribhuttanti mahājanena vilumpito devā’’ ti āhaṃsu. 529363,115,595,30,49,1,58,12,"‘‘ Kiṃ nu kho bhaṇe, imassa pana neva pattaṃ, na vaṇṇo khīṇo’’ ti?" 529364,115,595,50,60,1,29,5,"‘‘ Nipphalatāya na khīṇo, devā’’ ti. " 529365,115,595,61,81,1,121,15,"Taṃ sutvā rājā saṃvegaṃ paṭilabhitvā ‘‘ ayaṃ rukkho nipphalatāya nīlobhāso ṭhito, ayaṃ pana saphalatāya obhaggavibhaggo ṭhito. " 529366,115,595,82,89,1,69,6,"Idampi rajjaṃ saphalarukkhasadisaṃ, pabbajjā pana nipphalarukkhasadisā. " 529367,115,595,90,94,1,34,3,"Sakiñcanasseva bhayaṃ, nākiñcanassa. " 529368,115,595,95,159,1,510,54,"Tasmā ahaṃ phalarukkho viya ahutvā nipphalarukkhasadiso bhavissāmi, imaṃ sampattiṃ cajitvā nikkhamma pabbajissāmī’’ ti daḷhaṃ samādānaṃ katvā manaṃ adhiṭṭhahitvā nagaraṃ pavisitvā pāsādadvāre ṭhitova senāpatiṃ pakkosāpetvā‘‘ mahāsenāpati, ajja me paṭṭhāya bhattahārakañceva mukhodakadantakaṭṭhadāyakañca ekaṃ upaṭṭhākaṃ ṭhapetvā aññe maṃ daṭṭhuṃ mā labhantu, porāṇakavinicchayāmacce gahetvā rajjaṃ anusāsatha, ahaṃ ito paṭṭhāya uparipāsādatale samaṇadhammaṃ karissāmī’’ ti vatvā pāsādamāruyha ekakova samaṇadhammaṃ akāsi. " 529369,115,595,160,181,1,118,17,Evaṃ gate kāle mahājano rājaṅgaṇe sannipatitvā mahāsattaṃ adisvā‘‘ na no rājā porāṇako viya hotī’’ ti vatvā gāthādvayamāha– 529370,115,596,2,4,1,0,0,139. 529371,115,597,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Aporāṇaṃ vata bho rājā, sabbabhummo disampati; " 529372,115,598,2,10,1,40,7,"Najja nacce nisāmeti, na gīte kurute mano. " 529373,115,599,2,4,1,0,0,140. 529374,115,600,2,12,1,40,8,"‘ ‘ Na mige napi uyyāne, napi haṃse udikkhati; " 529375,115,601,2,10,1,40,5,"Mūgova tuṇhimāsīno, na atthamanusāsatī’’ ti. " 529376,115,602,2,19,1,105,13,"Tattha {mige}ti sabbasaṅgāhikavacanaṃ, pubbe hatthī yujjhāpeti, meṇḍe yujjhāpeti, ajja tepi na oloketīti attho. " 529377,115,602,20,24,1,32,3,{Uyyāne}ti uyyānakīḷampi nānubhoti. 529378,115,602,25,32,1,71,6,{Haṃse}ti pañcapadumasañchannāsu uyyānapokkharaṇīsu haṃsagaṇaṃ na oloketi. 529379,115,602,33,51,1,96,12,"{Mūgovā}ti bhattahārakañca upaṭṭhākañca pucchiṃsu‘‘ bho rājā, tumhehi saddhiṃ kiñci atthaṃ mantetī’’ ti. " 529380,115,602,52,61,1,24,5,Te‘‘ na mantetī’’ ti vadiṃsu. 529381,115,602,62,64,1,16,2,Tasmā evamāhaṃsu. 529382,115,603,2,28,1,196,22,Rājā kāmesu anallīyantena vivekaninnena cittena attano kulūpakapaccekabuddhe anussaritvā‘‘ ko nu kho me tesaṃ sīlādiguṇayuttānaṃ akiñcanānaṃ vasanaṭṭhānaṃ ācikkhissatī’’ ti tīhi gāthāhi udānaṃ udānesi– 529383,115,604,2,4,1,0,0,141. 529384,115,605,2,10,1,38,5,"‘ ‘ Sukhakāmā rahosīlā, vadhabandhā upāratā; " 529385,115,606,2,11,1,44,8,"Kassa nu ajja ārāme, daharā vuddhā ca acchare. " 529386,115,607,2,4,1,0,0,142. 529387,115,608,2,12,1,43,6,"‘ ‘ Atikkantavanathā dhīrā, namo tesaṃ mahesinaṃ; " 529388,115,609,2,8,1,40,5,"Ye ussukamhi lokamhi, viharanti manussukā. " 529389,115,610,2,4,1,0,0,143. 529390,115,611,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Te chetvā maccuno jālaṃ, tataṃ māyāvino daḷhaṃ; " 529391,115,612,2,11,1,46,6,"Chinnālayattā gacchanti, ko tesaṃ gatimāpaye’’ ti. " 529392,115,613,2,6,1,35,3,Tattha {sukhakāmā}ti nibbānasukhakāmā. 529393,115,613,7,13,1,50,5,{Rahosīlā}ti paṭicchannasīlā na attano guṇappakāsanā. 529394,115,613,14,22,1,43,7,Daharā vuḍḍhā {cā}ti daharā ceva mahallakā ca. 529395,115,613,23,26,1,17,2,{Acchare}ti vasanti. 529396,115,614,2,9,1,54,7,Tassevaṃ tesaṃ guṇe anussarantassa mahatī pīti uppajji. 529397,115,614,10,36,1,196,18,Atha mahāsatto pallaṅkato uṭṭhāya uttarasīhapañjaraṃ vivaritvā uttaradisābhimukho sirasi añjaliṃ patiṭṭhāpetvā‘‘ evarūpehi guṇehi samannāgatā paccekabuddhā’’ ti namassamāno‘‘ atikkantavanathā’’ tiādimāha. 529398,115,614,37,41,1,37,3,Tattha {atikkantavanathā}ti pahīnataṇhā. 529399,115,614,42,49,1,58,7,Mahesinan ti mahante sīlakkhandhādayo guṇe esitvā ṭhitānaṃ. 529400,115,614,50,56,1,45,5,{Ussukamhī}ti rāgādīhi ussukkaṃ āpanne lokasmiṃ. 529401,115,614,57,63,1,50,6,Maccuno jālan ti kilesamārena pasāritaṃ taṇhājālaṃ. 529402,115,614,64,68,1,28,3,Tataṃ {māyāvino}ti atimāyāvino. 529403,115,614,69,83,1,99,12,"Ko tesaṃ {gatimāpaye}ti ko maṃ tesaṃ paccekabuddhānaṃ nivāsaṭṭhānaṃ pāpeyya, gahetvā gaccheyyāti attho. " 529404,115,615,2,9,1,60,7,Tassa pāsādeyeva samaṇadhammaṃ karontassa cattāro māsā atītā. 529405,115,615,10,26,1,110,14,"Athassa ativiya pabbajjāya cittaṃ nami, agāraṃ lokantarikanirayo viya khāyi, tayo bhavā ādittā viya upaṭṭhahiṃsu. " 529406,115,615,27,53,1,204,22,So pabbajjābhimukhena cittena‘‘ kadā nu kho imaṃ sakkabhavanaṃ viya alaṅkatappaṭiyattaṃ mithilaṃ pahāya himavantaṃ pavisitvā pabbajitavesagahaṇakālo mayhaṃ bhavissatī’’ ti cintetvā mithilavaṇṇanaṃ nāma ārabhi– 529407,115,616,2,4,1,0,0,144. 529408,115,617,2,12,1,47,7,"‘ ‘ Kadāhaṃ mithilaṃ phītaṃ, vibhattaṃ bhāgaso mitaṃ; " 529409,115,618,2,8,1,42,5,"Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529410,115,619,2,4,1,0,0,145. 529411,115,620,2,11,1,45,6,"‘ ‘ Kadāhaṃ mithilaṃ phītaṃ, visālaṃ sabbatopabhaṃ; " 529412,115,621,2,8,1,42,5,"Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529413,115,622,2,4,1,0,0,146. 529414,115,623,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Kadāhaṃ mithilaṃ phītaṃ, bahupākāratoraṇaṃ; " 529415,115,624,2,8,1,42,5,"Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529416,115,625,2,4,1,0,0,147. 529417,115,626,2,9,1,45,5,"‘ ‘ Kadāhaṃ mithilaṃ phītaṃ, daḷhamaṭṭālakoṭṭhakaṃ; " 529418,115,627,2,8,1,42,5,"Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529419,115,628,2,4,1,0,0,148. 529420,115,629,2,10,1,46,6,"‘ ‘ Kadāhaṃ mithilaṃ phītaṃ, suvibhattaṃ mahāpathaṃ; " 529421,115,630,2,8,1,42,5,"Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529422,115,631,2,4,1,0,0,149. 529423,115,632,2,9,1,44,5,"‘ ‘ Kadāhaṃ mithilaṃ phītaṃ, suvibhattantarāpaṇaṃ; " 529424,115,633,2,8,1,42,5,"Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529425,115,634,2,4,1,0,0,150. 529426,115,635,2,9,1,43,5,"‘ ‘ Kadāhaṃ mithilaṃ phītaṃ, gavāssarathapīḷitaṃ; " 529427,115,636,2,8,1,42,5,"Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529428,115,637,2,4,1,0,0,151. 529429,115,638,2,10,1,40,5,"‘ ‘ Kadāhaṃ mithilaṃ phītaṃ, ārāmavanamāliniṃ; " 529430,115,639,2,8,1,42,5,"Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529431,115,640,2,4,1,0,0,152. 529432,115,641,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Kadāhaṃ mithilaṃ phītaṃ, uyyānavanamāliniṃ; " 529433,115,642,2,8,1,42,5,"Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529434,115,643,2,4,1,0,0,153. 529435,115,644,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Kadāhaṃ mithilaṃ phītaṃ, pāsādavanamāliniṃ; " 529436,115,645,2,8,1,42,5,"Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529437,115,646,2,4,1,0,0,154. 529438,115,647,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Kadāhaṃ mithilaṃ phītaṃ, tipuraṃ rājabandhuniṃ; " 529439,115,648,2,7,1,38,4,"Māpitaṃ somanassena, vedehena yasassinā; " 529440,115,649,2,8,1,42,5,"Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529441,115,650,2,4,1,0,0,155. 529442,115,651,2,11,1,42,6,"‘ ‘ Kadāhaṃ vedehe phīte, nicite dhammarakkhite; " 529443,115,652,2,8,1,42,5,"Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529444,115,653,2,4,1,0,0,156. 529445,115,654,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Kadāhaṃ vedehe phīte, ajeyye dhammarakkhite; " 529446,115,655,2,8,1,42,5,"Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529447,115,656,2,4,1,0,0,157. 529448,115,657,2,12,1,48,7,"‘ ‘ Kadāhaṃ antepuraṃ rammaṃ, vibhattaṃ bhāgaso mitaṃ; " 529449,115,658,2,8,1,42,5,"Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529450,115,659,2,4,1,0,0,158. 529451,115,660,2,9,1,44,5,"‘ ‘ Kadāhaṃ antepuraṃ rammaṃ, sudhāmattikalepanaṃ; " 529452,115,661,2,8,1,42,5,"Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529453,115,662,2,4,1,0,0,159. 529454,115,663,2,10,1,46,6,"‘ ‘ Kadāhaṃ antepuraṃ rammaṃ, sucigandhaṃ manoramaṃ; " 529455,115,664,2,8,1,42,5,"Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529456,115,665,2,4,1,0,0,160. 529457,115,666,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Kadāhaṃ kūṭāgāre ca, vibhatte bhāgaso mite; " 529458,115,667,2,8,1,42,5,"Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529459,115,668,2,4,1,0,0,161. 529460,115,669,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Kadāhaṃ kūṭāgāre ca, sudhāmattikalepane; " 529461,115,670,2,8,1,42,5,"Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529462,115,671,2,4,1,0,0,162. 529463,115,672,2,10,1,39,6,"‘ ‘ Kadāhaṃ kūṭāgāre ca, sucigandhe manorame; " 529464,115,673,2,8,1,42,5,"Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529465,115,674,2,4,1,0,0,163. 529466,115,675,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Kadāhaṃ kūṭāgāre ca, litte candanaphosite; " 529467,115,676,2,8,1,42,5,"Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529468,115,677,2,4,1,0,0,164. 529469,115,678,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Kadāhaṃ soṇṇapallaṅke, gonake cittasanthate; " 529470,115,679,2,8,1,42,5,"Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529471,115,680,2,4,1,0,0,165. 529472,115,681,2,10,1,41,5,"‘ ‘ Kadāhaṃ maṇipallaṅke, gonake cittasanthate; " 529473,115,682,2,8,1,42,5,"Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529474,115,683,2,4,1,0,0,166. 529475,115,684,2,9,1,43,5,"‘ ‘ Kadāhaṃ kappāsakoseyyaṃ, khomakoṭumbarāni ca; " 529476,115,685,2,8,1,42,5,"Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529477,115,686,2,4,1,0,0,167. 529478,115,687,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Kadāhaṃ pokkharaṇī rammā, cakkavākapakūjitā; " 529479,115,688,2,7,1,40,4,"Mandālakehi sañchannā, padumuppalakehi ca; " 529480,115,689,2,8,1,42,5,"Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529481,115,690,2,4,1,0,0,168. 529482,115,691,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Kadāhaṃ hatthigumbe ca, sabbālaṅkārabhūsite; " 529483,115,692,2,6,1,39,3,"Suvaṇṇakacche mātaṅge, hemakappanavāsase. " 529484,115,693,2,4,1,0,0,169. 529485,115,694,2,8,1,36,4,"‘ ‘ Ārūḷhe gāmaṇīyehi, tomaraṅkusapāṇibhi; " 529486,115,695,2,8,1,42,5,"Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529487,115,696,2,4,1,0,0,170. 529488,115,697,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Kadāhaṃ assagumbe ca, sabbālaṅkārabhūsite; " 529489,115,698,2,7,1,37,4,"Ājānīyeva jātiyā, sindhave sīghavāhane. " 529490,115,699,2,4,1,0,0,171. 529491,115,700,2,9,1,36,4,"‘ ‘ Ārūḷhe gāmaṇīyehi, illiyācāpadhāribhi; " 529492,115,701,2,8,1,42,5,"Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529493,115,702,2,4,1,0,0,172. 529494,115,703,2,10,1,42,5,"‘ ‘ Kadāhaṃ rathaseniyo, sannaddhe ussitaddhaje; " 529495,115,704,2,7,1,41,4,"Dīpe athopi veyyagghe, sabbālaṅkārabhūsite. " 529496,115,705,2,4,1,0,0,173. 529497,115,706,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Ārūḷhe gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi; " 529498,115,707,2,8,1,42,5,"Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529499,115,708,2,4,1,0,0,174. 529500,115,709,2,9,1,43,5,"‘ ‘ Kadāhaṃ sovaṇṇarathe, sannaddhe ussitaddhaje; " 529501,115,710,2,7,1,41,4,"Dīpe athopi veyyagghe, sabbālaṅkārabhūsite. " 529502,115,711,2,4,1,0,0,175. 529503,115,712,2,10,1,39,5,"‘ ‘ Ārūḷhe gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi; " 529504,115,713,2,8,1,42,5,"Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529505,115,714,2,4,1,0,0,176. 529506,115,715,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Kadāhaṃ sajjhurathe ca, sannaddhe ussitaddhaje; " 529507,115,716,2,7,1,41,4,"Dīpe athopi veyyagghe, sabbālaṅkārabhūsite. " 529508,115,717,2,4,1,0,0,177. 529509,115,718,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Ārūḷhe gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi; " 529510,115,719,2,8,1,42,5,"Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529511,115,720,2,4,1,0,0,178. 529512,115,721,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Kadāhaṃ assarathe ca, sannaddhe ussitaddhaje; " 529513,115,722,2,7,1,41,4,"Dīpe athopi veyyagghe, sabbālaṅkārabhūsite. " 529514,115,723,2,4,1,0,0,179. 529515,115,724,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Ārūḷhe gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi; " 529516,115,725,2,8,1,42,5,"Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529517,115,726,2,4,1,0,0,180. 529518,115,727,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Kadāhaṃ oṭṭharathe ca, sannaddhe ussitaddhaje; " 529519,115,728,2,7,1,41,4,"Dīpe athopi veyyagghe, sabbālaṅkārabhūsite. " 529520,115,729,2,4,1,0,0,181. 529521,115,730,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Ārūḷhe gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi; " 529522,115,731,2,8,1,42,5,"Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529523,115,732,2,4,1,0,0,182. 529524,115,733,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Kadāhaṃ goṇarathe ca, sannaddhe ussitaddhaje; " 529525,115,734,2,7,1,41,4,"Dīpe athopi veyyagghe, sabbālaṅkārabhūsite. " 529526,115,735,2,4,1,0,0,183. 529527,115,736,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Ārūḷhe gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi; " 529528,115,737,2,8,1,42,5,"Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529529,115,738,2,4,1,0,0,184. 529530,115,739,2,11,1,42,6,"‘ ‘ Kadāhaṃ ajarathe ca, sannaddhe ussitaddhaje; " 529531,115,740,2,7,1,41,4,"Dīpe athopi veyyagghe, sabbālaṅkārabhūsite. " 529532,115,741,2,4,1,0,0,185. 529533,115,742,2,10,1,39,5,"‘ ‘ Ārūḷhe gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi; " 529534,115,743,2,8,1,42,5,"Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529535,115,744,2,4,1,0,0,186. 529536,115,745,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Kadāhaṃ meṇḍarathe ca, sannaddhe ussitaddhaje; " 529537,115,746,2,7,1,41,4,"Dīpe athopi veyyagghe, sabbālaṅkārabhūsite. " 529538,115,747,2,4,1,0,0,187. 529539,115,748,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Ārūḷhe gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi; " 529540,115,749,2,8,1,42,5,"Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529541,115,750,2,4,1,0,0,188. 529542,115,751,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Kadāhaṃ migarathe ca, sannaddhe ussitaddhaje; " 529543,115,752,2,7,1,41,4,"Dīpe athopi veyyagghe, sabbālaṅkārabhūsite. " 529544,115,753,2,4,1,0,0,189. 529545,115,754,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Ārūḷhe gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi; " 529546,115,755,2,8,1,42,5,"Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529547,115,756,2,4,1,0,0,190. 529548,115,757,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Kadāhaṃ hatthārohe ca, sabbālaṅkārabhūsite; " 529549,115,758,2,6,1,37,3,"Nīlavammadhare sūre, tomaraṅkusapāṇine; " 529550,115,759,2,8,1,42,5,"Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529551,115,760,2,4,1,0,0,191. 529552,115,761,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Kadāhaṃ assārohe ca, sabbālaṅkārabhūsite; " 529553,115,762,2,6,1,37,3,"Nīlavammadhare sūre, illiyācāpadhārine; " 529554,115,763,2,8,1,42,5,"Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529555,115,764,2,4,1,0,0,192. 529556,115,765,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Kadāhaṃ rathārohe ca, sabbālaṅkārabhūsite; " 529557,115,766,2,7,1,39,4,"Nīlavammadhare sūre, cāpahatthe kalāpine; " 529558,115,767,2,8,1,42,5,"Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529559,115,768,2,4,1,0,0,193. 529560,115,769,2,10,1,41,5,"‘ ‘ Kadāhaṃ dhanuggahe ca, sabbālaṅkārabhūsite; " 529561,115,770,2,7,1,39,4,"Nīlavammadhare sūre, cāpahatthe kalāpine; " 529562,115,771,2,8,1,42,5,"Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529563,115,772,2,4,1,0,0,194. 529564,115,773,2,10,1,40,5,"‘ ‘ Kadāhaṃ rājaputte ca, sabbālaṅkārabhūsite; " 529565,115,774,2,6,1,39,3,"Citravammadhare sūre, kañcanāveḷadhārine; " 529566,115,775,2,8,1,42,5,"Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529567,115,776,2,4,1,0,0,195. 529568,115,777,2,11,1,39,6,"‘ ‘ Kadāhaṃ ariyagaṇe ca, vatavante alaṅkate; " 529569,115,778,2,5,1,38,2,"Haricandanalittaṅge , kāsikuttamadhārine; " 529570,115,779,2,8,1,42,5,"Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529571,115,780,2,4,1,0,0,196. 529572,115,781,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Kadāhaṃ amaccagaṇe ca, sabbālaṅkārabhūsite; " 529573,115,782,2,7,1,39,4,"Pītavammadhare sūre, purato gacchamāline; " 529574,115,783,2,8,1,42,5,"Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529575,115,784,2,4,1,0,0,197. 529576,115,785,2,9,1,45,5,"‘ ‘ Kadāhaṃ sattasatā bhariyā, sabbālaṅkārabhūsitā; " 529577,115,786,2,8,1,42,5,"Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529578,115,787,2,4,1,0,0,198. 529579,115,788,2,10,1,46,6,"‘ ‘ Kadāhaṃ sattasatā bhariyā, susaññā tanumajjhimā; " 529580,115,789,2,8,1,42,5,"Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529581,115,790,2,4,1,0,0,199. 529582,115,791,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Kadāhaṃ sattasatā bhariyā, assavā piyabhāṇinī; " 529583,115,792,2,8,1,42,5,"Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529584,115,793,2,4,1,0,0,200. 529585,115,794,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Kadāhaṃ satapalaṃ kaṃsaṃ, sovaṇṇaṃ satarājikaṃ; " 529586,115,795,2,8,1,42,5,"Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529587,115,796,2,4,1,0,0,201. 529588,115,797,2,9,1,43,5,"‘ ‘ Kadāssu maṃ hatthigumbā, sabbālaṅkārabhūsitā; " 529589,115,798,2,6,1,39,3,"Suvaṇṇakacchā mātaṅgā, hemakappanavāsasā. " 529590,115,799,2,4,1,0,0,202. 529591,115,800,2,8,1,36,4,"‘ ‘ Ārūḷhā gāmaṇīyehi, tomaraṅkusapāṇibhi; " 529592,115,801,2,9,1,46,6,"Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati. " 529593,115,802,2,4,1,0,0,203. 529594,115,803,2,10,1,41,5,"‘ ‘ Kadāssu maṃ assagumbā, sabbālaṅkārabhūsitā; " 529595,115,804,2,7,1,37,4,"Ājānīyāva jātiyā, sindhavā sīghavāhanā. " 529596,115,805,2,4,1,0,0,204. 529597,115,806,2,8,1,36,4,"‘ ‘ Ārūḷhā gāmaṇīyehi, illiyācāpadhāribhi; " 529598,115,807,2,9,1,46,6,"Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati. " 529599,115,808,2,4,1,0,0,205. 529600,115,809,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Kadāssu maṃ rathasenī, sannaddhā ussitaddhajā; " 529601,115,810,2,7,1,41,4,"Dīpā athopi veyyagghā, sabbālaṅkārabhūsitā. " 529602,115,811,2,4,1,0,0,206. 529603,115,812,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Ārūḷhā gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi; " 529604,115,813,2,9,1,46,6,"Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati. " 529605,115,814,2,4,1,0,0,207. 529606,115,815,2,11,1,45,6,"‘ ‘ Kadāssu maṃ soṇṇarathā, sannaddhā ussitaddhajā; " 529607,115,816,2,7,1,41,4,"Dīpā athopi veyyagghā, sabbālaṅkārabhūsitā. " 529608,115,817,2,4,1,0,0,208. 529609,115,818,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Ārūḷhā gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi; " 529610,115,819,2,9,1,46,6,"Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati. " 529611,115,820,2,4,1,0,0,209. 529612,115,821,2,11,1,46,6,"‘ ‘ Kadāssu maṃ sajjhurathā, sannaddhā ussitaddhajā; " 529613,115,822,2,7,1,41,4,"Dīpā athopi veyyagghā, sabbālaṅkārabhūsitā. " 529614,115,823,2,4,1,0,0,210. 529615,115,824,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Ārūḷhā gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi; " 529616,115,825,2,9,1,46,6,"Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati. " 529617,115,826,2,4,1,0,0,211. 529618,115,827,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Kadāssu maṃ assarathā, sannaddhā ussitaddhajā; " 529619,115,828,2,7,1,41,4,"Dīpā athopi veyyagghā, sabbālaṅkārabhūsitā. " 529620,115,829,2,4,1,0,0,212. 529621,115,830,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Ārūḷhā gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi; " 529622,115,831,2,9,1,46,6,"Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati. " 529623,115,832,2,4,1,0,0,213. 529624,115,833,2,11,1,45,6,"‘ ‘ Kadāssu maṃ oṭṭharathā, sannaddhā ussitaddhajā; " 529625,115,834,2,7,1,41,4,"Dīpā athopi veyyagghā, sabbālaṅkārabhūsitā. " 529626,115,835,2,4,1,0,0,214. 529627,115,836,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Ārūḷhā gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi; " 529628,115,837,2,9,1,46,6,"Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati. " 529629,115,838,2,4,1,0,0,215. 529630,115,839,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Kadāssu maṃ goṇarathā, sannaddhā ussitaddhajā; " 529631,115,840,2,7,1,41,4,"Dīpā athopi veyyagghā, sabbālaṅkārabhūsitā. " 529632,115,841,2,4,1,0,0,216. 529633,115,842,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Ārūḷhā gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi; " 529634,115,843,2,9,1,46,6,"Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati. " 529635,115,844,2,4,1,0,0,217. 529636,115,845,2,10,1,43,6,"‘ ‘ Kadāssu maṃ ajarathā, sannaddhā ussitaddhajā; " 529637,115,846,2,7,1,41,4,"Dīpā athopi veyyagghā, sabbālaṅkārabhūsitā. " 529638,115,847,2,4,1,0,0,218. 529639,115,848,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Ārūḷhā gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi; " 529640,115,849,2,9,1,46,6,"Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati. " 529641,115,850,2,4,1,0,0,219. 529642,115,851,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Kadāssu maṃ meṇḍarathā, sannaddhā ussitaddhajā; " 529643,115,852,2,7,1,41,4,"Dīpā athopi veyyagghā, sabbālaṅkārabhūsitā. " 529644,115,853,2,4,1,0,0,220. 529645,115,854,2,10,1,39,5,"‘ ‘ Ārūḷhā gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi; " 529646,115,855,2,9,1,46,6,"Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati. " 529647,115,856,2,4,1,0,0,221. 529648,115,857,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Kadāssu maṃ migarathā, sannaddhā ussitaddhajā; " 529649,115,858,2,7,1,41,4,"Dīpā athopi veyyagghā, sabbālaṅkārabhūsitā. " 529650,115,859,2,4,1,0,0,222. 529651,115,860,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Ārūḷhā gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi; " 529652,115,861,2,9,1,46,6,"Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati. " 529653,115,862,2,4,1,0,0,223. 529654,115,863,2,10,1,42,5,"‘ ‘ Kadāssu maṃ hatthārohā, sabbālaṅkārabhūsitā; " 529655,115,864,2,6,1,37,3,"Nīlavammadharā sūrā, tomaraṅkusapāṇino; " 529656,115,865,2,9,1,46,6,"Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati. " 529657,115,866,2,4,1,0,0,224. 529658,115,867,2,9,1,40,5,"‘ ‘ Kadāssu maṃ assārohā, sabbālaṅkārabhūsitā; " 529659,115,868,2,6,1,37,3,"Nīlavammadharā sūrā, illiyācāpadhārino; " 529660,115,869,2,9,1,46,6,"Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati. " 529661,115,870,2,4,1,0,0,225. 529662,115,871,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Kadāssu maṃ rathārohā, sabbālaṅkārabhūsitā; " 529663,115,872,2,7,1,39,4,"Nīlavammadharā sūrā, cāpahatthā kalāpino; " 529664,115,873,2,9,1,46,6,"Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati. " 529665,115,874,2,4,1,0,0,226. 529666,115,875,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Kadāssu maṃ dhanuggahā, sabbālaṅkārabhūsitā; " 529667,115,876,2,7,1,39,4,"Nīlavammadharā sūrā, cāpahatthā kalāpino; " 529668,115,877,2,9,1,46,6,"Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati. " 529669,115,878,2,4,1,0,0,227. 529670,115,879,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Kadāssu maṃ rājaputtā, sabbālaṅkārabhūsitā; " 529671,115,880,2,6,1,39,3,"Citravammadharā sūrā, kañcanāveḷadhārino; " 529672,115,881,2,9,1,46,6,"Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati. " 529673,115,882,2,4,1,0,0,228. 529674,115,883,2,10,1,40,6,"‘ ‘ Kadāssu maṃ ariyagaṇā, vatavantā alaṅkatā; " 529675,115,884,2,5,1,38,2,"Haricandanalittaṅgā , kāsikuttamadhārino; " 529676,115,885,2,9,1,46,6,"Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati. " 529677,115,886,2,4,1,0,0,229. 529678,115,887,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Kadāssu maṃ amaccagaṇā, sabbālaṅkārabhūsitā; " 529679,115,888,2,7,1,39,4,"Pītavammadharā sūrā, purato gacchamālino; " 529680,115,889,2,9,1,46,6,"Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati. " 529681,115,890,2,4,1,0,0,230. 529682,115,891,2,11,1,49,6,"‘ ‘ Kadāssu maṃ sattasatā bhariyā, sabbālaṅkārabhūsitā; " 529683,115,892,2,9,1,46,6,"Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati. " 529684,115,893,2,4,1,0,0,231. 529685,115,894,2,13,1,50,7,"‘ ‘ Kadāssu maṃ sattasatā bhariyā, susaññā tanumajjhimā; " 529686,115,895,2,9,1,46,6,"Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati. " 529687,115,896,2,4,1,0,0,232. 529688,115,897,2,11,1,48,7,"‘ ‘ Kadāssu maṃ sattasatā bhariyā, assavā piyabhāṇinī; " 529689,115,898,2,9,1,46,6,"Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati. " 529690,115,899,2,4,1,0,0,233. 529691,115,900,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Kadāhaṃ pattaṃ gahetvāna, muṇḍo saṅghāṭipāruto; " 529692,115,901,2,8,1,42,5,"Piṇḍikāya carissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529693,115,902,2,4,1,0,0,234. 529694,115,903,2,9,1,41,5,"‘ ‘ Kadāhaṃ paṃsukūlānaṃ, ujjhitānaṃ mahāpathe; " 529695,115,904,2,8,1,45,5,"Saṅghāṭiṃ dhārayissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529696,115,905,2,4,1,0,0,235. 529697,115,906,2,9,1,42,5,"‘ ‘ Kadāhaṃ sattāhasammeghe, ovaṭṭho allacīvaro; " 529698,115,907,2,8,1,42,5,"Piṇḍikāya carissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529699,115,908,2,4,1,0,0,236. 529700,115,909,2,12,1,50,8,"‘ ‘ Kadāhaṃ sabbattha gantvā, rukkhā rukkhaṃ vanā vanaṃ; " 529701,115,910,2,8,1,42,5,"Anapekkho gamissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529702,115,911,2,4,1,0,0,237. 529703,115,912,2,8,1,38,4,"‘ ‘ Kadāhaṃ giriduggesu, pahīnabhayabheravo; " 529704,115,913,2,8,1,40,5,"Adutiyo gamissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529705,115,914,2,4,1,0,0,238. 529706,115,915,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Kadāhaṃ vīṇaṃva rujjako, sattatantiṃ manoramaṃ; " 529707,115,916,2,9,1,44,6,"Cittaṃ ujuṃ karissāmi, taṃ kudāssu bhavissati. " 529708,115,917,2,4,1,0,0,239. 529709,115,918,2,9,1,39,5,"‘ ‘ Kadāhaṃ rathakārova, parikantaṃ upāhanaṃ; " 529710,115,919,2,13,1,47,8,"Kāmasaññojane checchaṃ, ye dibbe ye ca mānuse’’ ti. " 529711,115,920,2,6,1,29,3,Tattha {kadā}ti kālaparivitakko. 529712,115,920,7,11,1,39,4,Phītan ti vatthālaṅkārādīhi supupphitaṃ. 529713,115,920,12,25,1,122,13,Vibhattaṃ bhāgaso mitan ti chekehi nagaramāpakehi rājanivesanādīnaṃ vasena vibhattaṃ dvāravīthīnaṃ vasena koṭṭhāsato mitaṃ. 529714,115,920,26,40,1,87,12,Taṃ kudāssu {bhavissatī}ti taṃ evarūpaṃ nagaraṃ pahāya pabbajanaṃ kudā nāma me bhavissati . 529715,115,920,41,47,1,49,5,Sabbatopabhan ti samantato alaṅkārobhāsena yuttaṃ. 529716,115,920,48,57,1,83,9,Bahupākāratoraṇan ti bahalena puthulena pākārena ceva dvāratoraṇehi ca samannāgataṃ. 529717,115,920,58,65,1,75,7,Daḷhamaṭṭālakoṭṭhakan ti daḷhehi aṭṭālakehi dvārakoṭṭhakehi ca samannāgataṃ. 529718,115,920,66,69,1,21,3,Pīḷitan ti samākiṇṇaṃ. 529719,115,920,70,78,1,53,7,"Tipuran ti tīhi purehi samannāgataṃ, tipākāranti attho. " 529720,115,920,79,85,1,36,6,Atha vā tipuran ti tikkhattuṃ puṇṇaṃ. 529721,115,920,86,90,1,39,4,Rājabandhunīn ti rājaññatakeheva puṇṇaṃ. 529722,115,920,91,95,1,39,3,{Somanassenā}ti evaṃnāmakena videharājena. 529723,115,921,2,6,1,39,3,{Nicite}ti dhanadhaññanicayādinā sampanne. 529724,115,921,7,11,1,30,3,{Ajeyye}ti paccāmittehi ajetabbe. 529725,115,921,12,16,1,45,3,{Candanaphosite}ti lohitacandanena paripphosite. 529726,115,921,17,21,1,45,3,{Koṭumbarānī}ti koṭumbararaṭṭhe uṭṭhitavatthāni. 529727,115,921,22,25,1,27,2,{Hatthigumbe}ti hatthighaṭāyo. 529728,115,921,26,35,1,91,8,{Hemakappanavāsase}ti hemamayena sīsālaṅkārasaṅkhātena kappanena ca hemajālena ca samannāgate. 529729,115,921,36,40,1,27,2,{Gāmaṇīyehī}ti hatthācariyehi. 529730,115,921,41,51,1,82,8,"Ājānīyeva {jātiyā}ti jātiyā kāraṇākāraṇajānanatāya ājānīyeva, tādisānaṃ assānaṃ gumbe. " 529731,115,921,52,55,1,25,2,{Gāmaṇīyehī}ti assācariyehi. 529732,115,921,56,61,1,49,4,{Illiyācāpadhāribhī}ti illiyañca cāpañca dhārentehi. 529733,115,921,62,65,1,26,2,{Rathaseniyo}ti rathaghaṭāyo. 529734,115,921,66,70,1,25,3,{Sannandhe}ti suṭṭhu naddhe. 529735,115,921,71,76,1,51,4,Dīpe athopi {veyyagghe}ti dīpibyagghacammaparikkhitte. 529736,115,921,77,80,1,26,2,{Gāmaṇīyehī}ti rathācariyehi. 529737,115,921,81,84,1,25,2,{Sajjhurathe}ti rajatarathe. 529738,115,921,85,88,1,49,3,Ajarathameṇḍarathamigarathe sobhanatthāya yojenti. 529739,115,922,2,5,1,24,2,{Ariyagaṇe}ti brāhmaṇagaṇe. 529740,115,922,6,15,1,45,8,"Te kira tadā ariyācārā ahesuṃ, tena te evamāha. " 529741,115,922,16,21,1,58,4,{Haricandanalittaṅge}ti kañcanavaṇṇena candanena littasarīre. 529742,115,922,22,27,1,46,4,Sattasatā {bhariyā}ti piyabhariyāyeva sandhāyāha. 529743,115,922,28,32,1,24,3,{Susaññā}ti suṭṭhu saññitā. 529744,115,922,33,37,1,31,3,{Assavā}ti sāmikassa vacanakārikā. 529745,115,922,38,43,1,41,5,Satapalan ti palasatena suvaṇṇena kāritaṃ. 529746,115,922,44,47,1,15,3,Kaṃsan ti pātiṃ. 529747,115,922,48,53,1,50,5,Satarājikan ti piṭṭhipasse rājisatena samannāgataṃ. 529748,115,922,54,65,1,83,11,Yantaṃ man ti anitthigandhavanasaṇḍe ekameva gacchantaṃ maṃ kadā nu te nānuyissanti. 529749,115,922,66,74,1,72,6,"{Sattāhasammeghe}ti sattāhaṃ samuṭṭhite mahāmeghe, sattāhavaddaliketi attho. " 529750,115,922,75,78,1,19,2,{Ovaṭṭho}ti onatasīso. 529751,115,922,79,82,1,22,2,{Sabbatthā}ti sabbadisaṃ. 529752,115,922,83,86,1,20,2,{Rujjako}ti vīṇāvādako. 529753,115,922,87,90,1,30,2,{Kāmasaṃyojane}ti kāmasaṃyojanaṃ. 529754,115,922,91,94,1,14,2,{Dibbe}ti dibbaṃ. 529755,115,922,95,98,1,16,2,{Mānuse}ti mānusaṃ. 529756,115,923,2,13,1,116,10,So kira dasavassasahassāyukakāle nibbatto sattavassasahassāni rajjaṃ kāretvā tivassasahassāvasiṭṭhe āyumhi pabbajito. 529757,115,923,14,54,1,273,30,"Pabbajanto panesa uyyānadvāre ambarukkhassa diṭṭhakālato paṭṭhāya cattāro māse agāre vasitvā‘‘ imamhā rājavesā pabbajitaveso varataro, pabbajissāmī’’ ti cintetvā upaṭṭhākaṃ rahassena āṇāpesi‘‘ tāta, kañci ajānāpetvā antarāpaṇato kāsāyavatthāni ceva mattikāpattañca kiṇitvā āharā’’ ti. " 529758,115,923,55,58,1,14,3,So tathā akāsi. 529759,115,923,59,83,1,196,23,Rājā kappakaṃ pakkosāpetvā kesamassuṃ ohārāpetvā kappakassa gāmavaraṃ datvā kappakaṃ uyyojetvā ekaṃ kāsāvaṃ nivāsetvā ekaṃ pārupitvā ekaṃ aṃse katvā mattikāpattampi thavikāya osāretvā aṃse laggesi. 529760,115,923,84,93,1,88,9,Tato kattaradaṇḍaṃ gahetvā mahātale katipaye vāre paccekabuddhalīlāya aparāparaṃ caṅkami. 529761,115,923,94,104,1,85,10,So taṃ divasaṃ tattheva vasitvā punadivase sūriyuggamanavelāya pāsādā otarituṃ ārabhi. 529762,115,924,2,53,1,342,39,"Tadā sīvalidevī tā sattasatā vallabhitthiyo pakkosāpetvā‘‘ ciraṃ diṭṭho no rājā, cattāro māsā atītā, ajja naṃ passissāma, sabbālaṅkārehi alaṅkaritvā yathābalaṃ itthikuttahāsavilāse dassetvā kilesabandhanena bandhituṃ vāyameyyāthā’’ ti vatvā alaṅkatappaṭiyattāhi tāhi saddhiṃ‘‘ rājānaṃ passissāmā’’ ti pāsādaṃ abhiruhantī taṃ otarantaṃ disvāpi na sañjāni." 529763,115,924,54,69,1,87,11,‘‘ Rañño ovādaṃ dātuṃ āgato paccekabuddho bhavissatī’’ ti saññāya vanditvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. 529764,115,924,70,73,1,24,3,Mahāsattopi pāsādā otari. 529765,115,924,74,103,1,213,23,"Itarāpi pāsādaṃ abhiruhitvā sirisayanapiṭṭhe bhamaravaṇṇakese ca pasādhanabhaṇḍañca disvā‘‘ na so paccekabuddho, amhākaṃ piyasāmiko bhavissati, etha naṃ yācitvā nivattāpessāmī’’ ti mahātalā otaritvā rājaṅgaṇaṃ sampāpuṇi. " 529766,115,924,104,137,1,222,27,"Pāpuṇitvā ca pana sabbāhi tāhi saddhiṃ kese mocetvā piṭṭhiyaṃ vikiritvā ubhohi hatthehi uraṃ saṃsumbhitvā‘‘ kasmā evarūpaṃ kammaṃ karotha, mahārājā’’ ti atikaruṇaṃ paridevamānā rājānaṃ anubandhi, sakalanagaraṃ saṅkhubhitaṃ ahosi. " 529767,115,924,138,157,1,106,14,"Tepi‘‘ rājā kira no pabbajito, kuto pana evarūpaṃ dhammikarājānaṃ labhissāmā’’ ti rodamānā rājānaṃ anubandhiṃsu. " 529768,115,924,158,170,1,100,12,Tatra tāsaṃ itthīnaṃ paridevanañceva paridevantiyopi tā pahāya rañño gamanañca āvikaronto satthā āha– 529769,115,925,2,4,1,0,0,240. 529770,115,926,2,11,1,43,6,"‘ ‘ Tā ca sattasatā bhariyā, sabbālaṅkārabhūsitā; " 529771,115,927,2,9,1,44,6,"Bāhā paggayha pakkanduṃ, kasmā no vijahissasi. " 529772,115,928,2,4,1,0,0,241. 529773,115,929,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Tā ca sattasatā bhariyā, susaññā tanumajjhimā; " 529774,115,930,2,9,1,44,6,"Bāhā paggayha pakkanduṃ, kasmā no vijahissasi. " 529775,115,931,2,4,1,0,0,242. 529776,115,932,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Tā ca sattasatā bhariyā, assavā piyabhāṇinī; " 529777,115,933,2,9,1,44,6,"Bāhā paggayha pakkanduṃ, kasmā no vijahissasi. " 529778,115,934,2,4,1,0,0,243. 529779,115,935,2,11,1,43,6,"‘ ‘ Tā ca sattasatā bhariyā, sabbālaṅkārabhūsitā; " 529780,115,936,2,8,1,43,5,"Hitvā sampaddavī rājā, pabbajjāya purakkhato. " 529781,115,937,2,4,1,0,0,244. 529782,115,938,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Tā ca sattasatā bhariyā, susaññā tanumajjhimā; " 529783,115,939,2,8,1,43,5,"Hitvā sampaddavī rājā, pabbajjāya purakkhato. " 529784,115,940,2,4,1,0,0,245. 529785,115,941,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Tā ca sattasatā bhariyā, assavā piyabhāṇinī; " 529786,115,942,2,8,1,43,5,"Hitvā sampaddavī rājā, pabbajjāya purakkhato. " 529787,115,943,2,4,1,0,0,246. 529788,115,944,2,11,1,43,6,"‘ ‘ Hitvā satapalaṃ kaṃsaṃ, sovaṇṇaṃ satarājikaṃ; " 529789,115,945,2,11,1,46,6,"Aggahī mattikaṃ pattaṃ, taṃ dutiyābhisecanan’’ ti. " 529790,115,946,2,8,1,38,5,Tattha bāhā {paggayhā}ti bāhā ukkhipitvā. 529791,115,946,9,55,1,217,31,"{Sampaddavī}ti bhikkhave, so mahājanako rājā, tā ca sattasatā bhariyā‘‘ kiṃ no, deva, pahāya gacchasi, ko amhākaṃ doso’’ ti vilapantiyova chaḍḍetvā sampaddavī gato,‘‘ pabbajjāya yāhī’’ ti codiyamāno viya purakkhato hutvā gatoti attho. " 529792,115,946,56,68,1,101,11,"Taṃ dutiyābhisecanan ti bhikkhave, taṃ mattikāpattaggahaṇaṃ dutiyābhisecanaṃ katvā so rājā nikkhantoti. " 529793,115,947,2,39,1,245,27,"Sīvalidevīpi paridevamānā rājānaṃ nivattetuṃ asakkontī‘‘ attheso upāyo’’ ti cintetvā mahāsenaguttaṃ pakkosāpetvā‘‘ tāta, rañño purato gamanadisābhāge jiṇṇagharajiṇṇasālādīsu aggiṃ dehi, tiṇapaṇṇāni saṃharitvā tasmiṃ tasmiṃ ṭhāne dhūmaṃ kārehī’’ ti āṇāpesi. " 529794,115,947,40,43,1,15,3,So tathā kāresi. 529795,115,947,44,54,1,86,10,Sā rañño santikaṃ gantvā pādesu patitvā mithilāya ādittabhāvaṃ ārocentī gāthādvayamāha– 529796,115,948,2,4,1,0,0,247. 529797,115,949,2,12,1,42,7,"‘ ‘ Bhesmā aggisamā jālā, kosā ḍayhanti bhāgaso; " 529798,115,950,2,8,1,39,5,"Rajataṃ jātarūpañca, muttā veḷuriyā bahū. " 529799,115,951,2,4,1,0,0,248. 529800,115,952,2,10,1,44,6,"‘ ‘ Maṇayo saṅkhamuttā ca, vatthikaṃ haricandanaṃ; " 529801,115,953,2,8,1,42,5,"Ajinaṃ dantabhaṇḍañca, lohaṃ kāḷāyasaṃ bahū; " 529802,115,954,2,13,1,45,8,"Ehi rāja nivattassu, mā tetaṃ vinasā dhanan’’ ti. " 529803,115,955,2,7,1,25,3,Tattha {bhesmā}ti bhayānakā. 529804,115,955,8,22,1,80,12,"Aggisamā {jālā}ti tesaṃ tesaṃ manussānaṃ gehāni aggi gaṇhi, so esa mahājāloti attho. " 529805,115,955,23,26,1,34,2,{Kosā}ti suvaṇṇarajatakoṭṭhāgārādīni. 529806,115,955,27,37,1,63,8,"{Bhāgaso}ti koṭṭhāsato suvibhattāpi no ete agginā ḍayhanti, devāti. " 529807,115,955,38,41,1,23,3,Lohan ti tambalohādikaṃ. 529808,115,955,42,87,1,255,35,"Mā tetaṃ vinasā dhanan ti mā te etaṃ dhanaṃ vinassatu, ehi naṃ nibbāpeti, pacchā gamissasi,‘‘ mahājanako nagaraṃ ḍayhamānaṃ anoloketvāva nikkhanto’’ ti tumhākaṃ garahā bhavissati, tāya te lajjāpi vippaṭisāropi bhavissati, ehi amacce āṇāpetvā aggiṃ nibbāpehi, devāti. " 529809,115,956,2,27,1,111,17,"Atha mahāsatto‘‘ devi, kiṃ kathesi, yesaṃ kiñcanaṃ atthi, tesaṃ taṃ ḍayhati, mayaṃ pana akiñcanā’’ ti dīpento gāthamāha– " 529810,115,957,2,4,1,0,0,249. 529811,115,958,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Susukhaṃ vata jīvāma, yesaṃ no natthi kiñcanaṃ; " 529812,115,959,2,12,1,44,7,"Mithilā ḍayhamānāya, na me kiñci aḍayhathā’’ ti. " 529813,115,960,2,19,1,125,15,"Tattha kiñcanan ti yesaṃ amhākaṃ palibuddhakilesasaṅkhātaṃ kiñcanaṃ natthi, te mayaṃ tena akiñcanabhāvena susukhaṃ vata jīvāma. " 529814,115,960,20,36,1,122,15,"Teneva kāraṇena mithilāya ḍayhamānāya na me kiñci aḍayhatha, appamattakampi attano bhaṇḍakaṃ ḍayhamānaṃ na passāmīti vadati. " 529815,115,961,2,8,1,50,6,Evañca pana vatvā mahāsatto uttaradvārena nikkhami. 529816,115,961,9,13,1,37,4,Tāpissa sattasatā bhariyā nikkhamiṃsu. 529817,115,961,14,29,1,98,11,Puna sīvalidevī ekaṃ upāyaṃ cintetvā‘‘ gāmaghātaraṭṭhavilumpanākāraṃ viya dassethā’’ ti amacce āṇāpesi. 529818,115,961,30,53,1,186,22,Taṃkhaṇaṃyeva āvudhahatthe purise tato tato ādhāvante paridhāvante vilumpante viya sarīre lākhārasaṃ siñcitvā laddhappahāre viya phalake nipajjāpetvā vuyhante mate viya ca rañño dassesuṃ. 529819,115,961,54,70,1,90,10,"Mahājano upakkosi‘‘ mahārāja, tumhesu dharantesuyeva raṭṭhaṃ vilumpanti, mahājanaṃ ghātentī’’ ti. " 529820,115,961,71,77,1,54,6,Atha devīpi rājānaṃ vanditvā nivattanatthāya gāthamāha– 529821,115,962,2,4,1,0,0,250. 529822,115,963,2,10,1,45,6,"‘ ‘ Aṭaviyo samuppannā, raṭṭhaṃ viddhaṃsayanti taṃ; " 529823,115,964,2,13,1,45,8,"Ehi rāja nivattassu, mā raṭṭhaṃ vinasā idan’’ ti. " 529824,115,965,2,20,1,131,14,"Tattha {aṭaviyo}ti mahārāja, tumhesu dharantesuyeva aṭavicorā samuppannā samuṭṭhitā, taṃ tayā dhammarakkhitaṃ tava raṭṭhaṃ viddhaṃsenti. " 529825,115,966,2,28,1,154,21,"Taṃ sutvā rājā‘‘ mayi dharanteyeva corā uṭṭhāya raṭṭhaṃ viddhaṃsentā nāma natthi, sīvalideviyā kiriyā esā bhavissatī’’ ti cintetvā taṃ appaṭibhānaṃ karonto āha– " 529826,115,967,2,4,1,0,0,251. 529827,115,968,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Susukhaṃ vata jīvāma, yesaṃ no natthi kiñcanaṃ; " 529828,115,969,2,9,1,42,6,"Raṭṭhe vilumpamānamhi, na me kiñci ahīratha. " 529829,115,970,2,4,1,0,0,252. 529830,115,971,2,12,1,45,8,"‘ ‘ Susukhaṃ vata jīvāma, yesaṃ no natthi kiñcanaṃ; " 529831,115,972,2,11,1,46,6,"Pītibhakkhā bhavissāma, devā ābhassarā yathā’’ ti. " 529832,115,973,2,6,1,35,3,Tattha {vilumpamānamhī}ti viluppamāne. 529833,115,973,7,20,1,104,11,"Ābhassarā {yathā}ti yathā te brahmāno pītibhakkhā hutvā samāpattisukhena vītināmenti, tathā vītināmessāmāti. " 529834,115,974,2,7,1,43,5,Evaṃ vuttepi mahājano rājānaṃ anubandhiyeva. 529835,115,974,8,23,1,73,10,"Athassa etadahosi‘‘ ayaṃ mahājano nivattituṃ na icchati, nivattessāmi nan’’ ti. " 529836,115,974,24,66,1,216,28,"So aḍḍhagāvutamattaṃ gatakāle nivattitvā mahāmagge ṭhitova amacce‘‘ kassidaṃ rajjan’’ ti pucchitvā‘‘ tumhākaṃ , devā’’ ti vutte‘‘ tena hi imaṃ lekhaṃ antaraṃ karontassa rājadaṇḍaṃ karothā’’ ti kattaradaṇḍena tiriyaṃ lekhaṃ ākaḍḍhi. " 529837,115,974,67,76,1,60,9,Tena tejavatā raññā kataṃ lekhaṃ koci antaraṃ kātuṃ nāsakkhi. 529838,115,974,77,83,1,54,6,Mahājano lekhaṃ ussīsake katvā bāḷhaparidevaṃ paridevi. 529839,115,974,84,106,1,171,21,Devīpi taṃ lekhaṃ antaraṃ kātuṃ asakkontī rājānaṃ piṭṭhiṃ datvā gacchantaṃ disvā sokaṃ sandhāretuṃ asakkontī uraṃ paharitvā mahāmagge tiriyaṃ patitvā parivattamānā agamāsi. 529840,115,974,107,120,1,70,9,Mahājano‘‘ lekhasāmikehi lekhā bhinnā’’ ti vatvā deviyā gatamaggeneva gato. 529841,115,974,121,125,1,48,4,Atha mahāsattopi uttarahimavantābhimukho agamāsi. 529842,115,974,126,133,1,53,7,Devīpi sabbaṃ senāvāhanaṃ ādāya tena saddhiṃyeva gatā. 529843,115,974,134,140,1,63,6,Rājā mahājanaṃ nivattetuṃ asakkontoyeva saṭṭhiyojanamaggaṃ gato. 529844,115,975,2,28,1,176,21,"Tadā nārado nāma tāpaso himavante suvaṇṇaguhāyaṃ vasitvā pañcābhiñño jhānasukhena vītināmetvā sattāhaṃ atikkāmetvā jhānasukhato vuṭṭhāya‘‘ aho sukhaṃ, aho sukhan’’ ti udānaṃ udānesi. " 529845,115,975,29,84,1,383,44,"So‘‘ atthi nu kho koci jambudīpatale idaṃ sukhaṃ pariyesanto’’ ti dibbacakkhunā olokento mahājanakabuddhaṅkuraṃ disvā‘‘ rājā mahābhinikkhamanaṃ nikkhantopi sīvalidevippamukhaṃ mahājanaṃ nivattetuṃ na sakkoti, antarāyampissa kareyya, idāni gantvā bhiyyoso mattāya daḷhasamādānatthaṃ ovādaṃ dassāmī’’ ti cintetvā iddhibalena gantvā rañño purato ākāse ṭhitova tassa ussāhaṃ janetuṃ imaṃ gāthamāha– " 529846,115,976,2,4,1,0,0,253. 529847,115,977,2,12,1,40,8,"‘ ‘ Kimheso mahato ghoso, kā nu gāmeva kīḷiyā; " 529848,115,978,2,12,1,46,7,"Samaṇa teva pucchāma, kattheso abhisaṭo jano’’ ti. " 529849,115,979,2,7,1,24,5,Tassa taṃ sutvā rājā āha– 529850,115,980,2,4,1,0,0,254. 529851,115,981,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Mamaṃ ohāya gacchantaṃ, ettheso abhisaṭo jano; " 529852,115,982,2,7,1,41,4,"Sīmātikkamanaṃ yantaṃ, munimonassa pattiyā; " 529853,115,983,2,11,1,49,6,"Missaṃ nandīhi gacchantaṃ, kiṃ jānamanupucchasī’’ ti. " 529854,115,984,2,13,1,82,10,Tattha {kimheso}ti kimhi kena kāraṇena eso hatthikāyādivasena mahato samūhassa ghoso. 529855,115,984,14,29,1,73,13,Kā nu gāmeva {kīḷiyā}ti kā nu esā tayā saddhiṃ āgacchantānaṃ gāme viya kīḷi. 529856,115,984,30,42,1,89,10,"{Kattheso}ti kimatthaṃ esa mahājano abhisaṭo sannipatito, taṃ parivāretvā āgacchatīti pucchi. " 529857,115,984,43,56,1,67,12,"Maman ti yo ahaṃ etaṃ janaṃ ohāya gacchāmi, taṃ maṃ ohāya gacchantaṃ. " 529858,115,984,57,66,1,62,8,{Etthā}ti etasmiṃ ṭhāne eso mahājano abhisaṭo anubandhanto āgato. 529859,115,984,67,103,1,246,29,"Sīmātikkamanaṃ yantan ti tvaṃ pana taṃ maṃ kilesasīmaṃ atikkamma anagāriyamuniñāṇasaṅkhātassa monassa pattiyā yantaṃ,‘‘ pabbajito vatamhī’’ ti nandiṃ avijahitvā khaṇe khaṇe uppajjamānāhi nandīhi missameva gacchantaṃ kiṃ jānanto pucchasi, udāhu ajānanto. " 529860,115,984,104,113,1,71,9,Mahājanako kira videharaṭṭhaṃ chaḍḍetvā pabbajitoti kiṃ na sutaṃ tayāti. 529861,115,985,2,7,1,45,5,Athassa so daḷhasamādānatthāya puna gāthamāha– 529862,115,986,2,4,1,0,0,255. 529863,115,987,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Māssu tiṇṇo amaññittha, sarīraṃ dhārayaṃ imaṃ; " 529864,115,988,2,11,1,42,6,"Atīraṇeyya yamidaṃ, bahū hi paripanthayo’’ ti. " 529865,115,989,2,23,1,160,16,Tattha māssu tiṇṇo {amaññitthā}ti imaṃ bhaṇḍukāsāvanivatthaṃ sarīraṃ dhārento‘‘ iminā pabbajitaliṅgaggahaṇamatteneva kilesasīmaṃ tiṇṇo atikkantosmī’’ ti mā amaññittha. 529866,115,989,24,34,1,66,9,Atīraṇeyya yamidan ti idaṃ kilesajātaṃ nāma na ettakena tīretabbaṃ. 529867,115,989,35,45,1,78,9,Bahū hi {paripanthayo}ti saggamaggaṃ āvaritvā ṭhitā tava bahū kilesaparipanthāti. 529868,115,990,2,10,1,59,8,Tato mahāsatto tassa vacanaṃ sutvā paripanthe pucchanto āha– 529869,115,991,2,4,1,0,0,256. 529870,115,992,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Ko nu me paripanthassa, mamaṃ evaṃvihārino; " 529871,115,993,2,11,1,46,6,"Yo neva diṭṭhe nādiṭṭhe, kāmānamabhipatthaye’’ ti. " 529872,115,994,2,28,1,162,23,"Tattha yo neva diṭṭhe {nādiṭṭhe}ti yo ahaṃ neva diṭṭhe manussaloke, nādiṭṭhe devaloke kāmānaṃ abhipatthemi, tassa mama evaṃ ekavihārino ko nu paripantho assāti vadati. " 529873,115,995,2,7,1,40,5,Athassa so paripanthe dassento gāthamāha– 529874,115,996,2,4,1,0,0,257. 529875,115,997,2,10,1,42,6,"‘ ‘ Niddā tandī vijambhitā, aratī bhattasammado; " 529876,115,998,2,11,1,43,6,"Āvasanti sarīraṭṭhā, bahū hi paripanthayo’’ ti. " 529877,115,999,2,6,1,24,3,Tattha {niddā}ti kapiniddā. 529878,115,999,7,10,1,16,2,{Tandī}ti ālasiyaṃ. 529879,115,999,11,14,1,18,2,{Aratī}ti ukkaṇṭhitā. 529880,115,999,15,18,1,30,2,{Bhattasammado}ti bhattapariḷāho. 529881,115,999,19,22,1,16,3,Idaṃ vuttaṃ hoti– 529882,115,999,23,94,1,541,58,"‘‘ samaṇa, tvaṃ pāsādiko suvaṇṇavaṇṇo rajjaṃ pahāya pabbajito’’ ti vutte tuyhaṃ paṇītaṃ ojavantaṃ piṇḍapātaṃ dassanti, so tvaṃ pattapūraṃ ādāya yāvadatthaṃ paribhuñjitvā paṇṇasālaṃ pavisitvā kaṭṭhattharaṇe nipajjitvā kākacchamāno niddaṃ okkamitvā antarā pabuddho aparāparaṃ parivattitvā hatthapāde pasāretvā uṭṭhāya cīvaravaṃsaṃ gahetvā laggacīvaraṃ nivāsetvā ālasiyo hutvā neva sammajjaniṃ ādāya sammajjissasi, na pānīyaṃ āharissasi, puna nipajjitvā niddāyissasi , kāmavitakkaṃ vitakkessasi, tadā pabbajjāya ukkaṇṭhissasi, bhattapariḷāho te bhavissatīti. " 529883,115,999,95,110,1,113,13,"Āvasanti {sarīraṭṭhā}ti ime ettakā paripanthā tava sarīraṭṭhakā hutvā nivasanti, sarīreyeva te nibbattantīti dasseti. " 529884,115,1000,2,7,1,42,5,Athassa mahāsatto thutiṃ karonto gāthamāha– 529885,115,1001,2,4,1,0,0,258. 529886,115,1002,2,11,1,44,7,"‘ ‘ Kalyāṇaṃ vata maṃ bhavaṃ, brāhmaṇa manusāsati; " 529887,115,1003,2,13,1,46,8,"Brāhmaṇa teva pucchāmi, ko nu tvamasi mārisā’’ ti. " 529888,115,1004,2,14,1,72,9,"Tattha brāhmaṇa {manusāsatī}ti brāhmaṇa, kalyāṇaṃ vata maṃ bhavaṃ anusāsati. " 529889,115,1005,2,5,1,15,3,Tato tāpaso āha– 529890,115,1006,2,4,1,0,0,259. 529891,115,1007,2,13,1,40,9,"‘ ‘ Nārado iti me nāmaṃ, kassapo iti maṃ vidū; " 529892,115,1008,2,8,1,43,5,"Bhoto sakāsamāgacchiṃ, sādhu sabbhi samāgamo. " 529893,115,1009,2,4,1,0,0,260. 529894,115,1010,2,11,1,39,7,"‘ ‘ Tassa te sabbo ānando, vihāro upavattatu; " 529895,115,1011,2,10,1,45,7,"Yaṃ ūnaṃ taṃ paripūrehi, khantiyā upasamena ca. " 529896,115,1012,2,4,1,0,0,261. 529897,115,1013,2,9,1,38,5,"‘ ‘ Pasāraya sannatañca, unnatañca pasāraya; " 529898,115,1014,2,11,1,49,6,"Kammaṃ vijjañca dhammañca, sakkatvāna paribbajā’’ ti. " 529899,115,1015,2,14,1,44,7,Tattha {vidū}ti gottena maṃ‘‘ kassapo’’ ti jānanti. 529900,115,1015,15,24,1,62,8,{Sabbhī}ti paṇḍitehi saddhiṃ samāgamo nāma sādhu hotīti āgatomhi. 529901,115,1015,25,37,1,82,11,{Ānando}ti tassa tava imissā pabbajjāya ānando tuṭṭhi somanassameva hotu mā ukkaṇṭhi. 529902,115,1015,38,42,1,32,3,{Vihāro}ti catubbidho brahmavihāro. 529903,115,1015,43,46,1,23,2,{Upavattatū}ti nibbattatu. 529904,115,1015,47,63,1,89,15,"Yaṃ ūnaṃ tan ti yaṃ te sīlena kasiṇaparikammena jhānena ca ūnaṃ, taṃ etehi sīlādīhi pūraya. " 529905,115,1015,64,83,1,115,14,Khantiyā upasamena {cā}ti‘‘ ahaṃ rājapabbajito’’ ti mānaṃ akatvā adhivāsanakhantiyā ca kilesūpasamena ca samannāgato hohi. 529906,115,1015,84,93,1,48,7,"{Pasārayā}ti mā ukkhipa mā patthara, pajahāti attho. " 529907,115,1015,94,118,1,125,14,Sannatañca {unnatañcā}ti‘‘ ko nāmāhan’’ tiādinā nayena pavattaṃ omānañca‘‘ ahamasmi jātisampanno’’ tiādinā nayena pavattaṃ atimānañca. 529908,115,1015,119,122,1,31,3,Kamman ti dasakusalakammapathaṃ. 529909,115,1015,123,126,1,41,3,Vijjan ti pañcaabhiññā-aṭṭhasamāpattiñāṇaṃ. 529910,115,1015,127,131,1,49,4,Dhamman ti kasiṇaparikammasaṅkhātaṃ samaṇadhammaṃ. 529911,115,1015,132,154,1,133,18,"Sakkatvāna {paribbajā}ti ete guṇe sakkatvā vattassu, ete vā guṇe sakkatvā daḷhaṃ samādāya paribbaja, pabbajjaṃ pālehi, mā ukkaṇṭhīti attho. " 529912,115,1016,2,9,1,55,7,Evaṃ so mahāsattaṃ ovaditvā ākāsena sakaṭṭhānameva gato. 529913,115,1016,10,37,1,188,23,Tasmiṃ gate aparopi migājino nāma tāpaso tatheva samāpattito vuṭṭhāya olokento bodhisattaṃ disvā‘‘ mahājanaṃ nivattanatthāya tassa ovādaṃ dassāmī’’ ti tatthevāgantvā ākāse attānaṃ dassento āha– 529914,115,1017,2,4,1,0,0,262. 529915,115,1018,2,15,1,43,9,"‘ ‘ Bahū hatthī ca asse ca, nagare janapadāni ca; " 529916,115,1019,2,8,1,42,5,"Hitvā janaka pabbajito, kapāle ratimajjhagā. " 529917,115,1020,2,4,1,0,0,263. 529918,115,1021,2,12,1,41,8,"‘ ‘ Kacci nu te jānapadā, mittāmaccā ca ñātakā; " 529919,115,1022,2,11,1,45,6,"Dubbhimakaṃsu janaka, kasmā tetaṃ aruccathā’’ ti. " 529920,115,1023,2,7,1,40,4,Tattha {kapāle}ti mattikāpattaṃ sandhāyāha. 529921,115,1023,8,27,1,151,17,"Idaṃ vuttaṃ hoti– mahārāja, tvaṃ evarūpaṃ issariyādhipaccaṃ chaḍḍetvā pabbajito imasmiṃ kapāle ratiṃ ajjhagā adhigatoti pabbajjākāraṇaṃ pucchanto evamāha. " 529922,115,1023,28,47,1,128,18,"Dubbhin ti kiṃ nu ete tava antare kiñci aparādhaṃ kariṃsu, kasmā tava evarūpaṃ issariyasukhaṃ pahāya etaṃ kapālameva aruccitthāti. " 529923,115,1024,2,5,1,18,3,Tato mahāsatto āha– 529924,115,1025,2,4,1,0,0,264. 529925,115,1026,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Na migājina jātucche, ahaṃ kañci kudācanaṃ; " 529926,115,1027,2,13,1,44,8,"Adhammena jine ñātiṃ, na cāpi ñātayo maman’’ ti. " 529927,115,1028,2,19,1,116,16,Tattha na {migājinā}ti ambho migājina jātucche ekaṃseneva ahaṃ kañci ñātiṃ kudācanaṃ kismiñci kāle adhammena na jināmi. 529928,115,1028,20,36,1,85,15,"Tepi ca ñātayo maṃ adhammena na jinanteva, iti na koci mayi dubbhiṃ nāma akāsīti attho. " 529929,115,1029,2,14,1,76,10,"Evamassa pañhaṃ paṭikkhipitvā idāni yena kāraṇena pabbajito, taṃ dassento āha– " 529930,115,1030,2,4,1,0,0,265. 529931,115,1031,2,9,1,45,5,"‘ ‘ Disvāna lokavattantaṃ, khajjantaṃ kaddamīkataṃ; " 529932,115,1032,2,9,1,47,6,"Haññare bajjhare cettha, yattha sanno puthujjano; " 529933,115,1033,2,11,1,44,6,"Etāhaṃ upamaṃ katvā, bhikkhakosmi migājinā’’ ti. " 529934,115,1034,2,17,1,124,14,"Tattha disvāna lokavattantan ti vaṭṭānugatassa bālalokassa vattaṃ tantiṃ paveṇiṃ ahamaddasaṃ, taṃ disvā pabbajitomhīti dīpeti. " 529935,115,1034,18,28,1,81,10,Khajjantaṃ kaddamīkatan ti kilesehi khajjantaṃ teheva ca kaddamīkataṃ lokaṃ disvā. 529936,115,1034,29,48,1,138,17,"Yattha sanno {puthujjano}ti yamhi kilesavatthumhi sanno laggo puthujjano, tattha laggā bahū sattā haññanti ceva andubandhanādīhi ca bajjhanti. " 529937,115,1034,49,76,1,176,25,"Etāhan ti ahampi sace ettha bajjhissāmi, ime sattā viya haññissāmi ceva bajjhissāmi cāti evaṃ etadeva kāraṇaṃ attano upamaṃ katvā kaddamīkataṃ lokaṃ disvā bhikkhako jātoti attho. " 529938,115,1034,77,82,1,29,4,{Migājinā}ti taṃ nāmena ālapati. 529939,115,1034,83,89,1,36,6,Kathaṃ pana tena tassa nāmaṃ ñātanti? 529940,115,1034,90,93,1,40,3,Paṭisanthārakāle paṭhamameva pucchitattā. 529941,115,1035,2,10,1,54,7,Tāpaso taṃ kāraṇaṃ vitthārato sotukāmo hutvā gāthamāha– 529942,115,1036,2,4,1,0,0,266. 529943,115,1037,2,13,1,45,9,"‘ ‘ Ko nu te bhagavā satthā, kassetaṃ vacanaṃ suci; " 529944,115,1038,2,11,1,48,8,"Na hi kappaṃ vā vijjaṃ vā, paccakkhāya rathesabha; " 529945,115,1039,2,11,1,47,6,"Samaṇaṃ āhu vattantaṃ, yathā dukkhassatikkamo’’ ti. " 529946,115,1040,2,12,1,66,10,Tattha kassetan ti etaṃ tayā vuttaṃ sucivacanaṃ kassa vacanaṃ nāma. 529947,115,1040,13,22,1,86,9,Kappan ti kappetvā kappetvā pavattitānaṃ abhiññāsamāpattīnaṃ lābhiṃ kammavādiṃ tāpasaṃ. 529948,115,1040,23,28,1,60,5,Vijjan ti āsavakkhayañāṇavijjāya samannāgataṃ paccekabuddhaṃ. 529949,115,1040,29,48,1,126,17,"Idaṃ vuttaṃ hoti– rathesabha mahārāja, na hi kappasamaṇaṃ vā vijjāsamaṇaṃ vā paccakkhāya tassovādaṃ vinā evaṃ paṭipajjituṃ sakkā. " 529950,115,1040,49,58,1,56,8,"Yathā dukkhassa atikkamo hoti, evaṃ vattantaṃ samaṇaṃ āhu. " 529951,115,1040,59,75,1,87,14,"Tesaṃ pana vacanaṃ sutvā sakkā evaṃ paṭipajjituṃ, tasmā vadehi, ko nu te bhagavā satthāti. " 529952,115,1041,2,4,1,13,2,Mahāsatto āha– 529953,115,1042,2,4,1,0,0,267. 529954,115,1043,2,11,1,41,7,"‘ ‘ Na migājina jātucche, ahaṃ kañci kudācanaṃ; " 529955,115,1044,2,11,1,45,6,"Samaṇaṃ brāhmaṇaṃ vāpi, sakkatvā anupāvisin’’ ti. " 529956,115,1045,2,9,1,55,5,Tattha {sakkatvā}ti pabbajjāya guṇapucchanatthāya pūjetvā. 529957,115,1045,10,23,1,90,12,"Anupāvisin ti na kañci anupaviṭṭhapubbosmi, na mayā añño koci samaṇo pucchitapubboti vadati. " 529958,115,1045,24,39,1,122,14,"Iminā hi paccekabuddhānaṃ santike dhammaṃ suṇantenapi na kadāci odissakavasena pabbajjāya guṇo pucchitapubbo, tasmā evamāha. " 529959,115,1046,2,14,1,72,11,"Evañca pana vatvā yena kāraṇena pabbajito, taṃ ādito paṭṭhāya dīpento āha– " 529960,115,1047,2,4,1,0,0,268. 529961,115,1048,2,11,1,41,6,"‘ ‘ Mahatā cānubhāvena, gacchanto siriyā jalaṃ; " 529962,115,1049,2,7,1,37,4,"Gīyamānesu gītesu, vajjamānesu vaggusu. " 529963,115,1050,2,4,1,0,0,269. 529964,115,1051,2,7,1,38,3,"‘ ‘ Tūriyatāḷasaṅghuṭṭhe, sammatālasamāhite; " 529965,115,1052,2,9,1,47,6,"Sa migājina maddakkhiṃ, phaliṃ ambaṃ tirocchadaṃ; " 529966,115,1053,2,7,1,41,4,"Haññamānaṃ manussehi, phalakāmehi jantubhi. " 529967,115,1054,2,4,1,0,0,270. 529968,115,1055,2,12,1,43,8,"‘ ‘ So khohaṃ taṃ siriṃ hitvā, orohitvā migājina; " 529969,115,1056,2,8,1,45,5,"Mūlaṃ ambassupāgacchiṃ, phalino nipphalassa ca. " 529970,115,1057,2,4,1,0,0,271. 529971,115,1058,2,11,1,47,7,"‘ ‘ Phaliṃ ambaṃ hataṃ disvā, viddhastaṃ vinaḷīkataṃ; " 529972,115,1059,2,8,1,41,5,"Athekaṃ itaraṃ ambaṃ, nīlobhāsaṃ manoramaṃ. " 529973,115,1060,2,4,1,0,0,272. 529974,115,1061,2,10,1,36,5,"‘ ‘ Evameva nūnamhepi, issare bahukaṇṭake; " 529975,115,1062,2,10,1,43,7,"Amittā no vadhissanti, yathā ambo phalī hato. " 529976,115,1063,2,4,1,0,0,273. 529977,115,1064,2,11,1,42,7,"‘ ‘ Ajinamhi haññate dīpi, nāgo dantehi haññate; " 529978,115,1065,2,7,1,41,4,"Dhanamhi dhanino hanti, aniketamasanthavaṃ; " 529979,115,1066,2,14,1,45,9,"Phalī ambo aphalo ca, te satthāro ubho mamā’’ ti. " 529980,115,1067,2,8,1,52,5,Tattha {vaggusū}ti madhurassaresu tūriyesu vajjamānesu. 529981,115,1067,9,15,1,59,5,{Tūriyatāḷasaṅghuṭṭhe}ti tūriyānaṃ tāḷitehi saṅghuṭṭhe uyyāne. 529982,115,1067,16,23,1,52,6,{Sammatālasamāhite}ti sammehi ca tālehi ca samannāgate. 529983,115,1067,24,32,1,39,6,"Sa {migājinā}ti migājina, so ahaṃ adakkhiṃ. " 529984,115,1067,33,39,1,44,6,Phaliṃ amban ti phalitaṃ ambarukkhanti attho. 529985,115,1067,40,49,1,85,9,Tirocchadan ti tiropākāraṃ uyyānassa antoṭhitaṃ bahipākāraṃ nissāya jātaṃ ambarukkhaṃ. 529986,115,1067,50,53,1,26,3,Haññamānan ti pothiyamānaṃ. 529987,115,1067,54,58,1,34,3,{Orohitvā}ti hatthikkhandhā otaritvā. 529988,115,1067,59,63,1,33,4,Vinaḷīkatan ti nipattanaḷaṃ kataṃ. 529989,115,1068,2,7,1,18,3,{Evamevā}ti evaṃ eva. 529990,115,1068,8,11,1,21,2,{Phalī}ti phalasampanno. 529991,115,1068,12,16,1,34,3,{Ajinamhī}ti cammatthāya cammakāraṇā. 529992,115,1068,17,26,1,62,7,"{Dantehī}ti attano dantehi, haññate dantanimittaṃ haññateti attho. " 529993,115,1068,27,30,1,15,2,{Hantī}ti haññati. 529994,115,1068,31,53,1,183,20,"Aniketamasanthavan ti yo pana niketaṃ pahāya pabbajitattā aniketo nāma sattasaṅkhāravatthukassa taṇhāsanthavassa abhāvā asanthavo nāma, taṃ aniketaṃ asanthavaṃ ko hanissatīti adhippāyo. " 529995,115,1068,54,64,1,57,9,Te {satthāro}ti te dve rukkhā mama satthāro ahesunti vadati. 529996,115,1069,2,17,1,75,11,Taṃ sutvā migājino‘‘ appamatto hohī’’ ti rañño ovādaṃ datvā sakaṭṭhānameva gato. 529997,115,1069,18,25,1,49,7,Tasmiṃ gate sīvalidevī rañño pādamūle patitvā āha– 529998,115,1070,2,4,1,0,0,274. 529999,115,1071,2,11,1,40,7,"‘ ‘ Sabbo jano pabyathito, rājā pabbajito iti; " 530000,115,1072,2,7,1,40,4,"Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā. "